Phuong phap day Chuong Phan biet 1 so chat vo co

Ý nghĩa việc nghiên cứuNhằm giúp HS đạt được mục tiêu sau: 1/ KIẾN THỨC: Hiểu: - Nguyên tắc phân biệt một số chất vô cơ - Cách sử dụng các loại thuốc thử thích hợp để nhận biết một số ca

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP HỒ CHÍ MINH

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN HOÁ HỌC Ở TRƯỜNG PHỔ

DÀN BÀI

1 CẤU TRÚC NỘI DUNG

2 Ý NGHĨA VIỆC NGHIÊN CỨU

*** Chuẩn bị kiến thức

4 VẬN DỤNG

1 CẤU TRÚC NỘI DUNG

CationAnionNhận biết: 3 tiết

Chuẩn độ: 2 tiết

Chất khí

Axit-bazơOxi hóa-khửCHƯƠNG 8

Luyện tập: 1 tiếtThực hành : 2 tiết

2 Ý nghĩa việc nghiên cứu

Nhằm giúp HS đạt được mục tiêu sau:

1/ KIẾN THỨC:

Hiểu:

- Nguyên tắc phân biệt một số chất vô cơ

- Cách sử dụng các loại thuốc thử thích hợp để nhận biết một số cation, anion trong dung dịch và cách nhận biết một số chất khí

- Rèn kĩ năng quan sát, nhận biết chính xác các hiện tượng

- Rèn kĩ năng sử dụng hóa chất, các thao tác thí nghiệm đặc trưng của hóa phân tích như sử dụng thuốc thử, buret, pipet, ống đong, cân,…

3/TÌNH CẢM, THÁI ĐỘ:

- Giáo dục đức tính tỉ mỉ, chính xác, trung thực

- Biết giữ gìn và sử dụng hóa chất hợp lí, tiết kiệm

- Có ý thức bảo vệ môi trường

3 MỘT SỐ ĐIỂM CẦN LƯU Ý

3.1 Một số điểm mới của chương 8

- Nằm trong phần: Một số vấn đề hóa học

- Là chương hoàn toàn mới so với chương trình cũ

- Hs được nghiên cứu sâu hơn về ngành phân tích hóa học

- Phương pháp chuẩn độ axit-bazơ

- Phương pháp chuẩn độ oxi hóa-khử

- Các bài thực hành nhằm củng cố kiến thức và kĩ năng phân biệt các chất

3 MỘT SỐ ĐIỂM CẦN LƯU Ý

3.3 Phương pháp dạy học chủ yếu

3.3.1 Chương 8

• Khai thác triệt để những kiến thức về tính chất hóa học của

các chất có liên quan Nêu vấn đề, tạo điều kiện cho HS vận

dụng kiến thức cũ vào việc giải quyết vấn đề.

• Có thể dùng phương pháp đàm thoại, vấn đáp, thảo luận

nhóm, tùy thuộc vào tình hình thực tế về cơ sở vật chất và

trình độ của HS

• Cho HS làm TN, giúp HS làm quen với các thao tác, dụng cụ

phân tích, đặc biệt là cách sử dụng các dụng cụ phân tích

định lượng

• Sử dụng bài tập linh hoạt để củng cố kiến thức, gắn kiến

thức sách vở với hoạt động sản xuất và bảo vệ môi trường

3 MỘT SỐ ĐIỂM CẦN LƯU Ý

3.3 Phương pháp dạy học chủ yếu

3.3.2 Phần nhận biết

*** Chuẩn bị kiến thức:

GV hệ thống lại kiến thức tổng quát cho HS( tùy điều kiện

cụ thể: tiết tự chọn hoặc bảng photo hoặc cho HS làm việc theo nhóm)

Chất thử Thuốc thử Dấu hiệu

Mẩu thử Thuốc thử Dấu hiệu PTpứ

O2

O3

Que đómCu( đỏ), t0

Sục dd KI + hồ tinh bột

Bùng cháyHóa đen ( CuO)Làm xanh hồ tinh bột …

Mẩu thử Thuốc thử Hiện tượng PT

pứ

brom(nâu)

KI + hồ tinh bột

Nhạt màu Không màu xanh tím …

I2( hơi) Hồ tinh bột Không màu xanh tím

Dd Br2(nâu đỏ) Khí SO2 Mất màu nâu đỏ

…

BẢNG TÍNH TAN CÁC MUỐI

• NO3-: tất cả đều tan

• NH4+, Na+, K+ :tất cả đều tan

• Cl-: hầu hết đều tan trừ AgCl, PbCl2, Hg2Cl2

• SO42-: hầu hết đều tan trừ BaSO4, PbSO4, Ag2SO4( ít tan)

• CO32-: hầu hết đều không tan trừ muối của Na+, K+, NH4+

• ….

Các dạng toán nhận biết

- Nhận biết riêng lẻ: tức là mỗi mẫu thử chỉ có

một chất

- Nhận biết hỗn hợp: tức là mỗi mẫu thử có 2 chất

trở lên hoặc nhận biết sự có mặt của từng chất (hoặc ion) trong cùng một hỗn hợp

- Khi các mẫu thử ở dạng

* Dung dịch (axít, bazơ, muối): nhận biết qua ion

(cation hoặc anion) tạo ra chất đó.

* Rắn (kim loại, oxit kim loại, muối): dùng một

dung môi thích hợp để hòa tan chất rắn thành dung dịch rồi nhận biết các ion.

1 Nhận biết riêng lẻ và nhận biết hỗn hợp

- Nhận biết hỗn hợp cần lưu ý: các chất khác có

cùng phản ứng đặc trưng hoặc gây phản ứng khác làm “nhiễu” phản ứng đặc trưng của chất mình cần nhận biết Vì vậy cần phải tách nhóm ra trước.

2 Nhận biết với số lượng thuốc thử hạn chế

- Dùng đúng số lượng thuốc thử đã cho sẽ nhận biết được một hoặc một vài mẫu thử, sau đó lợi dụng những mẫu hóa chất đã tìm thấy để nhận biết các mẫu chất khác

3 Nhận biết mà không dùng thêm thuốc thử ngoài

- Chú ý màu sắc của dung dịch hoặc đun nóng mẫu thử xem có hiện tượng gì không?

- Cho các mẫu thử tác dụng với nhau và thống kê các hiện tượng vào 1 bảng tổng kết So sánh các kết quả này để rút ra kết luận (ví dụ: chất tạo ra 1, 2, 3… kết tủa; chất tạo ra khí…)

4 Nhận biết với hiện tượng cho trước khi trộn từng cặp mẫu thử với nhau

- Phải lập bảng thống kê lại các hiện tượng đã cho rồi lập luận

- Chú ý thứ tự thêm thuốc thử vì hiện tượng có thể khác nhau

Phương pháp trình bày bài nhận biết

• Bước 1: Lấy mẫu thử

• Bước 2: Chọn thuốc thử (tùy thuộc yêu cầu đề bài: Thuốc thử tùy

chọn, hay hạn chế, hay không dùng thuốc thử bên ngoài…)

• Bước 3: Cho thuốc thử vào mẫu, trình bày hiện tượng quan sát

được (mô tả hiện tượng) và rút ra kết luận đã nhận được hóa

Phân tích đề

* Việc nhận biết các ion là cơ sở cho việc nhận biết tất cả các loại hóa chất trong chương trình

phổ thông Chỉ cần quan sát xem chất cần nhận

biết có chứa những ion nào, mà mình nhận biết được ion (âm hoặc dương) thì sẽ nhận biết được hóa chất chứa ion đó.

CO2 thoát ra

Pt: Na CO + 2HCl → 2NaCl + CO  + H O

Chú ý: Nếu 2 ion có cùng chung 1 phản ứng để nhận biết thì ta sẽ tìm một phản ứng thích hợp để nhận biết một ion (đồng thời loại ion này) sau đó nhận biết ion thứ hai

Nếu đề bài yêu cầu mình đồng thời xác định hai ion

CO32- và SO42- khi cho Ba2+ vào thì đều tạo kết tủa, vậy

ta sẽ tìm cách nhận biết nhận biết CO32- trước, rồi nhận biết SO42- sau.

Ví dụ

- Các mẩu thử còn lại, dùng dung dịch AgNO3 nhỏ vào các

mẩu thử, mẩu thử nào xuất hiện kết tủa vàng nhạt nhận được NaBr, mẩu thử nào xuất hiện kết tủa vàng đậm nhận được NaI, mẩu thử không có hiện tượng gì là KNO3

NaBr + AgNO3  AgBr + NaNO3NaI + AgNO  AgI + NaNO

↓

↓

vàng đậm -> nhận

-Còn lại

sủi bọt -> nhận

PT PỨ

Na2CO3 + H2SO4  Na2SO4 + CO2 + H2ONaBr + AgNO3  AgBr + NaNO3NaI + AgNO3  AgI + NaNO3

↓

↓

Trình bày theo sơ đồ

Dd AgNO3

Vàng nhạt  nhận

NaBr Còn lại: KNO3

Vàng nhạt  nhận NaBr

PT PỨ

Na2CO3 + H2SO4  Na2SO4 + CO2 + H2ONaBr + AgNO3  AgBr + NaNO3NaI + AgNO  AgI + NaNO

Vận dụng dạy bài 40:

NHẬN BIẾT MỘT SỐ ION

TRONG DUNG DỊCH

2 Phương pháp dạy học

- Phương pháp đàm thoại gợi mở kết hợp thí nghiệm của học sinh theo nhóm.

- Phương pháp hợp tác theo nhóm.

Vài điểm cần lưu ý

1 Khi dạy bài nhận biết ion, cần làm nêu bật nguyên tắc nhận

biết để học sinh nắm rõ (phải dựa vào các phản ứng hĩa học

đặc trưng để nhận biết, đĩ là các phản ứng gây ra các hiện

tượng bên ngồi mà giác quan ta cĩ thể cảm nhận như tạo kết tủa, tạo chất khí, mất màu, tạo màu hay đổi màu.)

Vd: Bằng mắt thường, dựa vào hi n ệ tượng nào ta có thể nhận biết sản phẩm của một phản ứng hoá học

?

2. Phương pháp dạy học chủ yếu trong bài này là

phương pháp trực quan: sử dụng thí nghiệm biểu diễn và thí nghiệm kiểm chứng nhằm gây hứng thú

và tích cực hóa hoạt động học tập của học sinh Trong trường hợp điều kiện trang thiết bị không cho phép, giáo viên có thể chỉ sử dụng thí nghiệm biểu diễn hoặc dùng phần mềm thí nghiệm, hình ảnh minh họa.

nhËn biÕt mét sè anion trong dung

- Tại sao thí nghiệm này phải

thực hiện trong môi trường

- Tại sao thí nghiệm này phải

thực hiện trong môi trường

axit dư?

Nhóm 3:

- Để nhận biết anion Cl - cần dùng thuốc thử gì?

- Muốn phân biệt anion Cl - với các ion halogenua còn lại phải làm thế nào? Tại sao làm như vậy?

Nhóm 4:

- Anion CO32- có tính chất gì?

- Làm thế nào để nhận biết được anion CO32- ? Dấu hiệu sự có mặt của anion CO32- là gì?

PHIẾU HỌC TẬP

AgCl BaSO4

Cu(OH)2Fe(OH)3

Fe(SCN)3

Màu ngọn lửa Na

Vì hầu hết các hợp chất của natri tan nhiều trong nước và không có màu nên không thể dùng phản ứng hóa học để nhận biết ion Na+ mà dùng phương

pháp vật lý thử màu

ngọn lửa.

Giáo viên cần nhắc học sinh lưu ý :

Dung dịch của Fe3+ có màu đỏ nâu.

Dung dịch của Fe2+ có màu xanh rất nhạt Dung dịch của Cu2+ có màu xanh da trời

Vì vậy các dung dịch muối này đựng trong các ống

nghiệm riêng biệt thì chỉ cần dựa vào màu sắc cũng

có thể nhận biết được.

Khi nhận biết cation Al3+, GV giới thiệu

cách tách ion aluminat khỏi dung dịch

Tách ion aluminat thêm dd NH4+ và đun nóng:

OH

-dư + NH4+ → NHt0C 3 + H2O [Al(OH)4]- + NH4+ → Al(OH)t0C 3 + NH3 + H2O

Giáo viên tổng kết toàn bài bằng bảng câm

ddNH3 ddNH3

1.Nhận biết các cation từ dd hỗn hợp đơn giản

Cation Thuốc thử Hiện tượng Giải thích

Ba 2+

SO42– trong

H2SO4 loãng

↓ trắng ( không tan trong môi trường axit) Ba2+ + SO42– → BaSO4 ↓

Fe 2+ OH – ↓ trắng xanh Fe 2+ + 2OH – → Fe(OH)2 ↓

Fe 3+ OH – ↓ nâu đỏ Fe 3+ + 3OH – → Fe(OH)3 ↓

Al 3+ OH – dư ↓ keo trắng sau đó tan Al 3+ Al(OH)3 ↓ AlO2

Cu 2+ NH3 dư ↓ xanh sau đó tạo

thành dd xanh lam Cu

2+ Cu(OH)2 [Cu(NH3)4] 2+

2.Nhận biết các anion từ một dung dịch hỗn hợp đơn giản:

NO3–

Bột Cu trong

H2SO4 loãng

Dd màu xanh, khí hóa nâu trong không khí

↓ trắng ( không tan trong môi trường axit)

Ba 2+ + SO42– → BaSO4 ↓

Cl – Ag + trong

HNO3

↓ trắng (không tan trong môi trường

BÀI TẬP CỦNG CỐ

,

Câu 1: Có 3 dung dịch chứa các ion sau: Ba Có 3 dung dịch chứa các ion sau: Ba 2+ , Mg 2+ , Na + Biết rằng mỗi dung

d ịch ch ị ch ch ứa một loại anion và một loại cation không trùng lặp Ba dung dịch đó là

A MgCO3, Ba(NO3)2, Na2SO4 B Mg(NO3)2, BaSO4, Na2CO3.

C BaCO3, MgSO4, NaNO3 D Ba(NO3)2, MgSO4, Na2CO3

Các chất X, Y, Z, T lần lượt là:

A NaOH, Al(OH)3, Na2[Zn(OH)4], HCl.

B NaOH, Zn(OH)2, Na[Al(OH)4], HCl.

C NH3, Al(OH)3, [Zn(NH3)4]Cl2, HCl.

dùng thêm một hóa chất nào sau đây để nhận biết các dung dịch trên?

A Dung dịch NaOH B Dung dịch BaCl2.

C Dung dịch AgNO3 D Qùi tím.

A Dung dịch NaOH.

C NH3, Al(OH)3, [Zn(NH3)4]Cl2, HCl.

D Ba(NO3)2, MgSO4, Na2CO3.