BÀI GIẢNG DÒNG HỌ PHÁP LUẬT HỒI GIÁO

Lu t H i giáo ậ ồluật trong đó quy phạm tôn giáo của đao Hồi được nâng lên thành luật điều chỉnh các vấn đề trong xã hội.. 1.3 Đ c đi m LHG ti p ặ ể ế- LHG có phạm vi điều chỉnh rộng: +

Chương 5 Dòng họ pháp luật

Hồi giáo

N i dung chính ộ

I Lu t H i giáo ậ ồ

luật trong đó quy phạm tôn giáo (của đao Hồi) được nâng lên thành luật điều chỉnh các vấn đề trong xã hội.

“Luật Hồi giáo là nhóm các nguyên tắc Thánh truyền mà tín đồ Hồi giáo phải tuân thủ”.

Vài nét v Đ o H i ề ạ ồ

để sau này có một cuộc sống tươi đẹp, hạnh phúc

ở cõi vĩnh hằng

nghĩa vụ như: ăn chay, cầu nguyện, bố thí, hành hương và sống theo những lời răn dạy của thánh Alla trong Kinh Qu’ran (Koran)

Ăn chay

Nhà th H i giáo ờ ồ Al-Masjid al-haram Mecca ở

1.2 S hình thành và phát tri n c a LHG ự ể ủ

• Mohamed sinh năm 570, t i ạ Mecca

trong một gia đình thương nhân nghèo

Năm 12 tu i ổ , ông vào làm việc cho

Khadija – một góa phụ giàu có lớn hơn

ông 15 tuổi và c ướ i bà

• Năm 611, khi đang một mình cô độc suy

ngẫm trong hang trên núi thì Mohamed

thấy như mình được thượng đế triệu gọi

để trở thành tiên tri của Ngài.

• Ông bắt đầu thuyết giảng trước công

• Hai bộ tộc chính ở Medina thù địch lẫn nhau

Năm 622, Mohamed trốn đến Medina, để hòa

giải xung đột giữa các bộ lạc Dần dần, ông

thành lập nên cộng đồng Hồi giáo với hệ thống

chính quyền, luật pháp và các thể chế riêng.

• Năm 630, Mohamed cùng các tín đồ hành quân

tiến chiếm Mecca Những người Mecca cuối

cùng cũng chấp nhận đạo Hồi.

• Những người kế vị chỉ trong 1 thế kỉ đã chinh

phục đất đai và bành trướng đạo Hồi trải dài từ

biên giới Ấn Độ tới bờ biển Đại Tây Dương.

• Sau các cuộc thập tự chinh, đế chế Hồi giáo chia

ra thành nhiều nhóm các quốc gia Hồi giáo nhỏ

hơn

• Từ thế kỉ XVI, thế giới Hồi giáo bắt đầu trì trệ

Đến thế kỉ XIX, hầu hết các quốc gia Hồi giáo

đều nằm trong vòng ảnh hưởng của châu Âu hay

là thuộc địa

Đế quốc Hồi giáo xưa

• GS Hồi giáo cho rằng: con người ko sáng tạo ra Luật mà

khám phá ra trong Kinh Koran

+ LHG mềm dẻo:

• vì có thể thích ứng với xã hội hiện đại dù LHG ko được

sửa đổi

• Đ a vd thêmư

1.3 Đ c đi m LHG (ti p) ặ ể ế

- LHG có phạm vi điều chỉnh rộng:

+ T ừ quy tắc ứng xử cá nhân, QH trong gia đình, với láng giềng, với cộng đồng, đời sống kinh tế và chính trị quốc gia, hôn nhân, bố thí, quan hệ với những người không theo đạo Hồi và trừng phạt tội lỗi

+ Điều chỉnh cả vấn đề mà NN, XH ko quan tâm

• VD: tín đồ phải tỏ lòng xót thương người tàn phế bên đường

1.3 Đặc điểm LHG (tiếp)

- LHG độc đáo khác biệt với Luật thế tục và Luật giáo hội

Tiêu chí Luật Hồi giáo Luật thế tục Luật Giáo hội

Nguồn

gốc - Thánh Alla,

- Ko thể sửa đổi, bổ sung.

- Do Nhà nước ban hành hoặc thẩm phán

làm ra,

- Có thể sửa đổi, bổ sung

- Do giáo sỹ nhà thờ Cơ Đốc giáo soạn thảo

- Có thể sửa đổi, bổ sung.

Phạm vi

đ/c - Mọi l/v của đời sống XH.

- LHG có hiệu lựcc cao nhất:

Hiến pháp phù hợp với LHG.

- Đ/c các quan

hệ xã hội cơ bản, quan trọng trong XH.

- Đ/c QH giữa các tín đồ với nhau,

về gia đình.

- LGH tồn tại song song với Luật thế tục

Thi

hành - Đức tin - Cảnh sát - Đức tin

KL:

• Luật Hồi giáo có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh

các lĩnh vực pháp luật truyền thống như hôn nhân – gia đình, thừa kế, hình sự

• Còn trong các lĩnh vực pháp luật khác như hợp đồng, sở

hữu thì sự ảnh hưởng của luật Hồi giáo có phần yếu hơn

QG áp dụng LHG trong mọi lĩnh vực

QG áp dụng LHG trong luật tư

QG mà ad Sharia thay đổi theo vùng

QG mà Sharia ko có vai trò trong PL

2 NGU N C A LU T H I GIÁO Ồ Ủ Ậ Ồ

2.1 Cấu trúc nguồn luật của Luật Hồi giáo:

(1) KINH KORAN

- Kinh Koran gồm 114 chương, chia

thành các tiết với 6.237 đoạn thơ.

- Kinh Koran là b s u t p nh ng ộ ư ậ ữ

l i di n thuy t c a Mohamed cho ờ ễ ế ủ

r ng Thánh Alla truy n cho con ằ ề

ng ườ i – nh ng l i răn đ ữ ờ ượ c các tín

đ H i giáo tuân th (Mohamed ồ ồ ủ

luôn v n d ng nh ng t p quán ậ ụ ữ ậ

ph bi n c a các b t c r p) ổ ế ủ ộ ộ Ả ậ

- V trí: Kinh Koran là ngu n lu t ị ồ ậ

cao nh t, quan tr ng nh t trong ấ ọ ấ

LHG.

Hình ảnh Kinh Koran

- Đặc điểm:

+ Kinh Koran là nơi đúc rút ra các QPPL Hồi giáo

•VD: “Khi vay nợ nhau trong thời hạn xác định, cần viết

thành văn tự Phải nên có văn tự cụ thể giữa hai bên…Hãy để người vay nợ xác nhận rõ… Đừng ngại ngần viết ra dù nợ lớn hay nhỏ và hạn cũng ghi rõ trên đó Việc ấy sẽ hữu hiệu hơn như Thánh Allah nhận thấy, để thời được chắc chắn hơn về sau, và là cách tốt nhất để các bên khỏi nghi ngại nhau…(Koran, 2:282)

+ Ít nội dung của Kinh có thể là QPPL có giá trị áp dụng trực tiếp vì lời răn mang tính chung chung > Để áp dụng được Kinh Koran cần nguồn phụ trợ

• Kinh Koran cấm uống rượu nhưng lại không có

quy định nào về hình phạt Trong Sunna – đoạn

kể lại chuyện Mohamed đã nói gì khi có người

uống rượu và chính nhà tiên tri đã thực hiện việc

đánh roi

• Trong tố tụng tư pháp ở các nước Hồi giáo, lời

thề có tầm quan trọng rất lớn và điều này được

quy định trong Sunna.

Hình ảnh kinh sunna

(3) IJMA

- Ijma là các quan điểm chung, các giải pháp pháp lí

cho những tình huống mới do các học giả Hồi giáo

đưa ra, trên cơ sở các nguyên tắc chung của các

nguồn luật cơ bản, được những người có thẩm quyền

chấp nhận.

- Vị trí: thứ 3, Ijma được sử dụng để giải thích các loại

nguồn cơ bản.

- VD: Trong Luật Hồi giáo quy định phụ nữ không

được làm thẩm phán Các học giả pháp luật Hồi giáo

giải thích cho phép…

• Ijma > Các vấn đề của cuộc sống hiện nay như sinh

đẻ bằng con đường thụ tinh nhân tạo, cấy ghép các

bộ phận cơ thể con người…

Nữ thẩm phán hồi giáo

* Kinh Koran cấm uống rượu, Quias có

thể suy luận theo cách: quy định này

cũng đồng thời cấm sử dụng chất có

cồn, cấm sử dụng chất ma túy

Nam thẩm phán Hồi giáo

•VD như quy định về hôn

nhân đa thê…

+ Trong bối cảnh toàn cầu

hóa, nhiều vấn đề là trách

nhiệm của mọi quốc gia như

tội phạm, môi trường

b Các giải pháp làm LHG thích ứng với TG hiện đại:

- S/d tập quán pháp (tập quán đó phải phù

hợp với luật Hồi giáo):

•Những tập quán liên quan đến cách tính

giá trị hoặc cách thức thanh toán của hồi

•VD: Luật Hồi giáo cấm giao kết hợp đồng

thuê đất Nhưng người ta có thể giao kết

hợp đồng sử dụng chung đất đai để thay thế

hợp đồng cho thuê đất.

Hingh ảnh

b Các giải pháp làm LHG thích ứng với TG hiện đại (ti p) ế

- S/d thủ thuật pháp lý:

•VD: LHG chỉ trao quyền li hôn cho người

chồng, mà không cho người vợ Quy định này có

thể sửa chữa bằng cách: khi kết hôn, vợ chồng

có thể thỏa thuận trao cho người vợ quyền được

li hôn thay mặt chồng.

•VD: LHG cho phép chế độ đa thê và người

chồng có quyền bỏ rơi người vợ Để hạn chế

tình trạng trên, khi kết hôn, vợ chồng có thể thỏa

thuận “chung sống tạm thời trong thời gian 70

năm”.

- S/d sự can thiệp của nhà nước:

•VD: Thời hiệu khởi kiện ko có, nhà nước đưa

ra

Hingh ảnh

II Pháp lu t các qu c gia H i giáo ậ ố ồ

• Nhóm 1: các nước đã từng là CHXHCN: Albani, Kazakhsta, Turkmenistan, Oezbekistan, Tadjikistan, Kirghizstan Hồi giáo vẫn ảnh hưởng nhưng ở mức độ hạn chế.

• Nhóm 2: Afghanistan, Pakistan, các quốc gia bán đảo Ả rập (Ả rập Xê Út, Yemen, Oman, Liên bang các tiểu vương quốc

Ả rập, Koweit, Quatar) thì pháp luật các nước này thừa nhận tính tối cao của Luật Hồi giáo.

• Nhóm 3: Malaysia, Bengale, Bắc Negenia (Common law và Luật Hồi giáo); Indonexia, Iran, các nước châu Phi nói tiếng Pháp, các nước nói tiếng Ả rập) (civil law và Luật Hồi giáo), những quốc gia này luật Hồi giáo chỉ dùng điều chỉnh một

số lĩnh vực của đời sống xã hội.

Ả rập Xeut:

o Vùng đất khai sinh đạo Hồi thì

Luật Hồi giáo được thiết lập

vững chắc.

o Pháp luật có 3 bộ phận:

• Luật Hồi giáo truyền thống

• Luât thành văn thể chế các

quy định của Luật Hồi giáo

• Văn bản pháp luật điều

chỉnh những vấn đề mà

luật Hồi giáo không điều

chỉnh.

Bản đồ nước này

 IRAN:

o Pháp luật của Iran hỗn hợp của PL

Hồi giáo và civil law

• Hiến pháp Iran 1979 (sửa đổi

1989) quy định các văn bản pháp

luật đều phải tuân theo Sharia.

• Pháp luật dân sự thể hiện tính

hỗn hợp: vấn đề nhân thân, gia

đình, thừa kế điều chỉnh bằng

Luật Hồi giáo, các chế định còn

lại thì ảnh hưởng civil law (cụ thể

Thổ Nhĩ Kỳ:

oĐặc điểm, nhà nước Hồi giáo

nhưng cải cách pháp luật mạnh

mẽ theo phương Tây:

• Bộ luật dân sự của nước này

tiếp nhận của BLDS Thụy sỹ

• TNK ko chấp nhận chế độ đa

thê, quyền đơn phương bỏ rơi

vợ của người chồng hoặc phân

chia tài sản thừa kế ko công

bằng giữa con trai và con gái

Bản đồ nước này