Quá trình chuyển hóa thuốc

Dược động học là bộ môn nghiên cứu về số phận của thuốc trong cơ thể. Bao gồm dược động học căn bản và dược động học lâm sàng. Nghiên cuus quá trình hấp thu, chuyển hóa, phân bố, thải trừ. Hiện nay các tài liệu về dược động học tài liệu tiếng việt còn rất ít. Tài liệu tiếng anh phổ iến hơn.

DƯỢC ĐỘNG HỌC

Tóm tắt dược động học của thuốc

CHUYỂN HÓA THUỐC

Mục đích của chuyển hóa: Metabolism

- Biến đổi chất mẹ thành sản phẩm không còn hoạt tính.

- Chất chuyển hóa thường không còn hoạt tính nhưng vẫn nằm trong cơ thể

- Thuốc tan trong lipid không bị ion hóa được giữ lại trong cơ thể Muốn thải trừ, thuốc phải

được chuyển hóa thành PT phân cực, dễ bị ion hóa

Nếu không chuyển hóa, thuốc tan trong lip (pentothal) được giữ lại trong cơ thể tới 100 năm

Vị trí và các enzym xúc tác chuyển hóa

- Niêm mạc ruột: Protease, lipase, decarboxylase

- Huyết thanh: esterase

- Phổi: Oxydase

- Ruột: Reductase, decarboxylase

- TKTU: monoaminoxydase, decarboxylase

- Gan: Chuyển hóa chính

Các phản ứng chuyển hóa ở pha I

 Mục đích: Chuyển hóa thuốc dạng tan trong mỡ

- Thuốc phân cực hơn, dễ tan hơn

- Hoạt tính: mất, mất 1 phần, tăng hoạt tính, có hoạt tính

+ Enzym: nitroreductase, azoreductase,dehydrogenase

+ Khử các dẫn chất nitro, aldehyd, carbonyl

Một số ví dụ

Phản ứng oxy hóa

- Enzym gan Cytocrom P450: Là các protein màng có chứa hem (hemoprotein)

- Có 17 tuýp Cyt P450 tham gia và chuyển hóa

- Cơ chế phản ứng đòi hỏi phải có NADPH và O2

Cơ chất (RH) Cơ chất (R-OH)

O2 Cyt P450 H2O

NADPH + H+ NADP+

Sơ đồ oxy hóa thuốc của Cyt 450

Một số phản ứng chính

Một số phản ứng chính

Các phản ứng chuyển hóa ở pha II

 Mục đích: Chuyển hóa các chất tạo thành

- Phức hợp tan trong nước

- Không còn hoạt tính

 Cơ chế:Một phân tử nội sinh (Acid glucuronic, glutathion, sulphat, glycin, acetyl) sẽ ghép đôi với một nhóm hóa học (thừng là sản phẩm của pha I như các nhóm - OH, -COOH, -NH2, -SH ) của thuốc để tạo thành phức hợp tan mạnh trong nước

Phenol, alcol, carboxylic, sulfonamid

Morphin,diazepam, digitoxin,acetaminophen, sulfathiazol

Glutathion liên

hợp Glutathion

GSH- Stransferase Epoxid, Nhân

nitro hydroxylamin

Acid ethacrynic bromobenzen

Glycin-LH Glycin Acyl-CoA Stransferase Dẫn chất acyl

CoA

Acid salicylic,a.benzoic, a.nicotinic,a.cholic

Sulfo-LH

Phosphoaden osyl

phosphosulfat

Sulfotransferase Phenol, alcol,

Các acid amin vòng thơm

Estron, anilin, methyldopa, 3-

OH cumarin, acetaminophen

Methyl-LH S-adenosyl

methionin Transmethylase

Catecholamin, phenol amin, histamin

adrenalin, pyridin, histamin

Phản ứng liên hợp glucuronic

Sơ đồ chuyển hóa 1 số thuốc dẫn chất benzodiazepin

Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc

- Trẻ sơ sinh

+ Thiếu nhiều enzym chuyển hóa thuốc

+ Trẻ 1 tháng tuổi enzym chuyển hóa pha 1 hoàn thiện khá nhanh

- Người cao tuổi enzym bị lão hóa

=> Điều chỉnh lại liều hoặc kéo dài khoảng đưa thuốc

Lứa tuổi

Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc

- 1/3000 người có enzym cholinesterase không điển hình, thủy phân rất chậm

Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc

- Giảm khả năng chuyển hóa thuốc

- Giảm khả năng sản xuất protein

- Giảm khả năng sản xuất và bài tiết mật

Suy giảm chức năng gan

Các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển hóa thuốc