" Giá trị theo thời gian của tiền, tỷ suất sinh lời và rủi ro là chương 2 trong tập bài giảng "Quản trị tài chính doanh nghiệp" gồm 9 chương của TS Vũ Quang Kết.
Trang 1Gía tr theo th i gian c a ti n, t
su t sinh l i và r i ro
2.1 Giá tr theo th i gian c a ti n
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n 2.1.2 Giá tr t ng lai c a ti n
2.1.4.Tìm lãi su t ti n vay 2.1.5.Tìm kho n ti n t ng đ ng hàng n m
Gi ng viên:TS V Quang K t
2.2 M c sinh l i và r i ro
2.2.2 M c sinh l i 2.2.2 R i ro
2.1.1 Lãi đ n và lãi kép
3
1Tri u đ ng hi n t i s có giá tr
l n h n 1$ trong t ng lai
(01n m) Vì s ti n trên g i ngân
hàng v i lái su t 10%/ n m thì
sau 1 n m s thu đ c 1,1 tri u
đ ng
=> Ti n có giá tr theo th i gian
2.1.Gía tr theo th i gian c a ti n
=> Giá tr c a ti n t c n ph i xem xét trên 2
khía c nh: S l ng và th i gian
4
2.1.1 Lãi đ n và lãi kép
Lãi kép (compound interest)
Lãi kép là s ti n lãi không ch tính trên s ti n g c mà còn tính trên s ti n lãi do s ti n g c sinh ra Nó chính là lãi tính trên lãi hay còn g i là ghép lãi (compounding)
Khái ni m lãi kép r t quan tr ng vì nó đ c ng d ng đ
gi i quy t nhi u v n đ trong tài chính.
Lãi đ n (Simple Interest)
Lãi chính là s ti n thu đ c (đ i v i ng i cho vay) ho c chi
ra (đ i v i ng i đi vay) do vi c s d ng v n vay Lãi đ n là
s ti n lãi ch đ c tính trên s ti n g c mà không tính trên s
ti n lãi do s ti n g c sinh ra
Trang 22.1 Gía tr theo th i gian c a ti n
M t s ký hi u:
i : Interest rate- Lãi su t
t : time period - Th iđi m t
N: number of time periods - S kì tính lãi
PMT: payment - s ti n tr hàng n m
CF : Cash flow – dòng ti n t
FV : future value – Giá tr t ng lai
FVA : future value of an annuity- Giá tr t ng lai c a
m t dòng ti n
PV: present value – Giá tr hi n t i
PVA : present value of an annuity- Giá tr hi n t i c a m t
chu i (dòng) ti n t
Giá tr t ng lai c a m t s ti n hi n t i
Giá tr t ng lai c a ti n: là giá tr có th nh n đ c sau m t
th i đi m nh t đ nh nào đó trong t ng lai
Ví d 2.1: M t ng i g i ti t ki m 1000$ v i lãi su t 10%/
n m S ti n ng i đó có th nh n đ c t i các th i đi m trong t ng lai (1-> 5 n m) nh sau
Sau 1 n m: FV1= 1000 (1+0,1)1= 1.100$
Sau 2 n m: FV2= 1000 (1+0,1)2= 1210 $
Sau 3 n m: FV3= 1000 (1+0,1)3= 1.331$
Sau 4 n m: FV4= 1000 (1+0,1)4= 1.464$
Sau 5 n m: FV5= 1000 (1+0,1)5= 1.610$
Gi ng viên: TS V Quang K t
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
x (1+0.1) x (1+0.1) x (1+0.1) x (1+0.1) x (1+0.1)
1.000 => 1.100 => 1.210 => 1.331 => 1.464 => 1.610
0 1 2 3 4 5
: (1+0.1) : (1+0.1) : (1+0.1) : (1+0.1) : (1+0.1)
1.000 <= 1.100 <= 1.210 <= 1.331 <= 1.464 <= 1.610
Giá tr t ng lai c a m t s ti n hi n t i
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
C ông th c tính:
FVn = P0×(1+i)n = P0×FVF(i,n)
Giá tr t ng lai c a m t s ti n hi n t i
P0: Giá tr c a m t
s ti n hi n t i (1+i)n = FVF(i,n): th a s giá tr t ng lai lãi su t i v i n
k h n tính lãi FVF(i,n) (Future Value Factor ) đ c tính s n d i d ng
b ng đ ti n tra c u (B ng A)
V i ví d 2.1, ta tính FV5
FV 5 = 1000$ (1+0.1) 5 = 1000$ x FVF(10%, 5) = 1000$ x (1,6105) = 1.610,5$
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Trang 32.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Chu i ti n t tr cu i k :
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t
CF 1 CF 2 CF 3 CF n-1 CF n
0 1 2 3 … n-1 n
Chu i ti n t
Chu i ti n t tr đ u k :
CF 1 CF 2 CF 3 CF n-1 CF n
0 1 2 3 … n-1 n
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
CF 1 CF 2 CF 3 CF n-1 CF n
0 1 2 3 … n -1 n
CFn(1+i) 0
CFn-1(1+i) 1
CF3(1+i) n-3
CF2(1+i) n-2
CF1(1+i) n-1
n
t
t n
t i CF
1
) 1 (
Gi ng viên: TS V Quang K t
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
FVAn=
n
t
t n
t i CF
1
) 1 (
S ti n Th i đi m t Giá tr t ng l i t i th i đi m n
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
bán yêu c u thanh toán d n trong 3 n m v i s ti n thanh toán và cu i các n m nh sau:
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
S ti n thanh toán (Tri u đ) 3000 2000 1000
N u ch thanh toán 1 l n sau 3 n m thì doanh nghi p ph i thanh toán bao nhiêu ti n, bi t r ng lãi su t tr ch m là 10% / n m?
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Trang 42.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
S ti n (Tr ) 3000 2000 1000
N m 0 10% 1 2 3
1000 (1+0.1) 0 = 1000
2000 (1+0.1) 1 = 2200 3000(1+0.1) 2 = 3630
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
CF CF CF CF CF
0 1 2 3 … n -1 n
CF (1+i) 0
CF (1+i) 1
CF (1+i) n-3
CF (1+i) n-2
CF (1+i) n-1
Gi ng viên: V Quang K t
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
FVA n = CF ×
i
i)n 1 1
FVA n = CF ×FVFA(i,n)
FVFA(i,n): th a s lãi su t t ng lai c a dòng ti n đ u cu i
k v i lãi su t i, n k tính lãi FVFA(i,n) đ c tính s n d i
d ng b ng (B ng B)
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
Ví d 2.3: Doanh nghi p mua tr góp m t TSC
trong 5 n m M i n m doanh nghi p ph i tr m t kho n ti n là 1000 tri u đ ng vào cu i m i n m
N u ch thanh toán 1 l n sau 5 n m thì doanh nghi p ph i thanh toán bao nhiêu ti n, bi t r ng lãi su t vay tr góp là 10% / n m?
Tr ng h p Chu i ti n t đ u cu i k :
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Trang 5Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
1000 1000 1000 1000 1000
0 1 2 3 4 5
Ví d 2.3
Gi ng viên: TS V Quang K t
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
18
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
Ví d 2.3:
Áp d ng công th c:
1 , 0
1 ) 1 , 0 1
FVA n = CF ×
i
i)n 1 1
n = CF × FVFA(i,n)
FVA 5 = 1000 × FVFA(10%,5) = 1000 x 6,1051 = 6105,1 tr đ
Gi ng viên: TS V Quang K t
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t đ u k k
FVAn ( đ u k )= FVAn(cu i k ) x(1+i)
CF 1 CF 2 CF 3 CF n-1 CF n
0 1 2 3 … n-1 n
FVAn(đ u k )= [ ]x (1+i)
n
t
t n
t i CF
1
) 1 (
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t đ u k k
i
i)n 1 1
FVA n( đ u k ) = CF ×FVFA(i,n) x (1+i)
2.1.2 Giá tr T ng lai c a ti n
Trang 62.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
C ông th c tính:
Giá tr hi n t i c a m t s ti n
PV : Giá tr hi n t i
c a m t s ti n
1/(1+i)n = PVF(i,n): th a s giá tr hi n t i lãi su t 1 v i n
k h n tính lãi
PVF(i,n) (PRESENT Value Factor ) đ c tính s n d i
d ng b ngđ ti n tra c u (B ng C)
i) 1 (
1
Giá tr hi n t i c a m t s ti n
Ví d 2.4 : 100$ nh n sau 5 n m thì s có giá tr bao nhiêu
t i th i đi m hi n t i?
$100
$100
PV = 100 / (1 + 1)5 = 62.09$
Ho c PV = 100 $ x PVF(10%,5) = 100$ x 0,6209 = 62.09$
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
Gi ng viên: TS V Quang K t
Giá tr hi n t i c a m t chu i ti n t cu i k
CF 1 CF 2 CF 3 CF n-1 CF n
0 1 2 3 … n -1 n
CF 1 /(1+i) 1
CF 2 /(1+i) 2
CF n-1 /(1+i) n-1
CF n /(1+i) n
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
CF 3 /(1+i) 3
t n
t
t
i
CF
) 1 (
1
S ti n Th i đi m t Giá tr hi n t it i th i đi m n
Giá tr hi n t i c a m t chu i ti n t cu i k
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
n
t t
i
CF
) 1 (
1
Trang 7bán yêu c u thanh toán d n trong 3 n m v i s ti n thanh
toán và cu i các n m nh sau:
S ti n thanh toán (Tri u đ) 3000 2000 1000
N u ch thanh toán 1 l n ngay t i th i đi m hi n t i thì
doanh nghi p ph i thanh toán bao nhiêu ti n, bi t r ng lãi
su t tr ch m là 10% / n m?
Giá tr hi n t i c a m t chu i ti n t cu i k
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
S ti n (Tr ) 3000 2000 1000
N m 0 10% 1 2 3
3000 /(1+0.1) 1
2000 /(1+0.1) 2
1000/(1+0.1) 3
Giá tr hi n t i c a m t chu i ti n t cu i k
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
Gi ng viên: TS V Quang K t
Giá tr hi n t i c a m t chu i ti n t đ u cu i k
CF CF CF CF CF
0 1 2 3 … n -1 n
CF /(1+i) 1
CF /(1+i) 2
CF /(1+i) n-1
CF /(1+i) n
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
CF/(1+i) 3
t n
t
t
i
CF
) 1 (
1
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
PVA n = CF × PVFA(i,n)
PVFA(i,n): th a s lãi su t hi n t i c a dòng ti n đ u cu i k
v i lãi su t i, n k tính lãi PVFA(i,n) đ c tính s n d i d ng
b ng (B ng D)
i
i CF
n
1 (1 )
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
Trang 82.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
Giá tr hien tai c a m t chu i ti n t cu i k
Ví d 2.6: Doanh nghi p mua tr góp m t TSC
trong 5 n m M i n m doanh nghi p ph i tr m t
kho n ti n là 1000 tri u đ ng vào cu i m i n m
N u tr ngay thì tài s n c đ nh đó có giá bao
nhiêu bao nhiêu ti n, bi t r ng lãi su t vay tr góp
là 10% / n m?
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
Ví d 2.7
1000 1000 1000 1000 1000
0 1 2 3 4 5
1000/(1+i0,1) 1
1000 /(1+0,1) 2
1000 /(1+0,1) 4
1000/(1+0,1) 5
1000/(1+0,1) 3 2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
Gi ng viên:TS V Quang K t
Giá tr t ng lai c a m t chu i ti n t cu i k
Ví d 2.7:
Áp d ng công th c:
n = CF × PVFA(i,n)
PVA 5 = 1000 × PVFA(10%,5) = 1000 x 3,79079 = 3790,79 tr đ
i
i CF
n
1 (1 )
1 , 0
) 1 , 0 1 (
1 5
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
Giá tr hi n t i c a m t chu i ti n t đ u k
PVAn (đ u k )= PVAn(cu i k ) x(1+i)
CF 1 CF 2 CF 3 CF n-1 CF n
0 1 2 3 … n-1 n
PVAn(đ u k )= [ ]x (1+i) t
n
t t
i
CF
) 1 (
1
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
Trang 9Giá tr hi n t i c a m t chu i ti n t đ u k
PVA n( đ u k ) = CF ×PVFA(i,n) x (1+i)
i
i CF
n
1 (1 )
2.1.3 Giá tr hi n t i c a ti n
2.1.4 Tìm lãi suât ti n vay
Tìm lãi su t theo n m
PV
FV
PV
FV n
T công th c: FVn= PV(1+i)n.
Ví d : Công ty ABC vay c a ngân hàng m t kho n ti n 10.000.000đ sau 4 n m ph i tr 14.641.000đ Tìm lãi su t c a kho n vay này
% 10 1 , 0 1 000 000 10
000 641 14
i
1
4 4
PV
FV i
Gi ng viên: TS V Quang K t
2.1.4 Tìm lãi su t ti n vay
Tìm lãi su t mua tr góp theo n m
tri u đ Ng i bán tr góp yêu c u B T nh ph i tr cu i m i
n m 1.000 tri u đ trong th i gian 5 n m
Tính lãi su t mua tr góp trong tr ng h p này
Ta có: PVAn= 3.790.000 tri u; CF = 1.000 tri u; n = 5
Áp d ng công th c: PVA n = CF ×PVFA(i,n)
=> 3.790,8 = 1.000 x PVFA(i,5) => PVFA (i,5) = 3,7908
000 1
8 , 790
Tra b ng tính PVFA(i,n) ph n ph l c, ta tìmđ c t ng ng
v i 3,7908 là PVFA (10%,5), t c là lãi su t c n tìm là 10%
Tìm lãi su t mua tr góp theo n m
Tr ng h p PVFA(i,n) n m trong kho ng gi a hai giá tr s n có trong b ng thì lãi su t i có th đ c tính toán theo công th c sau:
Trong đó : PVFA(i1,n) > PVFA(i,n) > PVFA(i2,n)
NPV1 là giá tr hi n t i ròng ng v i i1 NPV2 là giá tr hi n t i ròng ng v i i2
% 100 / /
/
1 2 1 1
NPV NPV
i i NPV i
i
NPV :giá tr hi n t i ròng (Net Present Value)
2.1.4 Tìm lãi su t ti n vay
Trang 10Tìm lãi su t mua tr góp theo n m
đ Ng i bán tr góp yêu c u B T nh ph i tr cu i m i n m
1.000 tri u đ trong th i gian 5 n m
Tính lãi su t mua tr góp trong tr ng h p này
Ta có: PVAn= 3.740.000 tri u; CF = 1.000 tri u; n = 5
Áp d ng công th c: PVA n = CF ×PVFA(i,n)
=> 3.740 = 1.000 x PVFA(i,5) => PVFA (i,5) = 3,740
000 1
740
Tra b ng tính PVFA(i,n) ph n ph l c, ta tìmđ c t ng ng
v i PVFA(I,n) = 3,740 là lãi su t c n tìm i n m trong kho ng
(10%,11%)
2.1.4 Tìm lãi su t ti n vay
Tìm lãi su t mua tr góp theo n m
Tìn lãi su t i : PVFA(10%,5) < PVFA(i,5) < PVFA(11%,5)
NPV1= PVFA(10%,5)- PVFA(i,5)= 3,7908 - 3,740= 0,0408 NPV2 = PVFA(11%,5) - PVFA(i,5)= 3,6959 -3,740= - 0,0449
% 48 , 10
% 100 / 0449 , 0 / / 0408 , 0 /
10 , 0 11 , 0 0408 , 0 10 ,
i
2.1.4 Tìm lãi su t ti n vay
Gi ng viên: TS V Quang K t
Tìm lãi su t có k h n nh h n 1 n m
N u chúng ta g i istlà lãi su t danh ngh a hay lãi su t công b
theo n m; iefflà lãi su t th c (theo n m) và m là s l n nh p lãi
vào v n trong n m (k h n tính lãi) thì ta s có:
Giá tr t ng lai c a m t kho n ti n A sau n n m đ c tính
nh sau:
1
1
m St eff
m
i i
FVn= A(1+ieff)n
n m St m
i A
mn St m
i
2.1.4 Tìm lãi su t ti n vay
Tìm lãi su t có k h n nh h n 1 n m
là 100 tri u đ ng trong 5 n m Gi s lãi su t ngân hàng công b là 10%/ n m khôngđ i
Tính s ti n ng i đó nh n đ c sau 5 n m v i k h n tính lãi d iđây:
a Tính lãi theo n m
b Tính lãi theo n a n m
c Tính lãi theo quí
d Tính lãi theo tháng
e Tính lãi theo ngày
2.1.4 Tìm lãi su t ti n vay
Trang 11K tính lãi S ti n nh n đ c sau 5 n m
Hàng n m 100 trđ x (1+10%)5= 161,051 tri u đ ng
N a n m
100 trđ x = 162,88946 tri u đ
Hàng quí
Hàng tháng
Hàng ngày
5 2
2
% 10 1
2.1.4 Tìm LS kì h n nh h n 1 n m
2.1.5 Tìm kho n ti n t ng đ ng
hàng n m
PVA n = CF ×PVFA(i,n)
FVA n = CF ×FVFA(i,n)
T công th c:
) ,
( n i
n
FVFA
FVA
CF
) ,
( n i
n
PVFA
PVA
CF
tr giá 22000$, tr d n c v n và lãi trong 6 n mv i lãi su t 12% (tính theo lãi kép) hàng n m Yêu c u l p b ng theo dõi
n tr góp
S ti n ph i tr hàng n m là 5351$
1114 , 4
22000 )
6
%, 12 (
PVFA
PVA CF
Gi ng viên: TS V Quang K t
2.1.5 Tìm kho n ti n t ng đ ng
hàng n m
B ng theo dõi n vay tr góp
($)
Ti n lãi ($)
Ti n g c ($)
Ti n g c còn
l i ($)
-2.2 T su t sinh l i và r i ro
2.2.1.T su t sinh l i
T su t sinh l i đ c hi u là t l % gi a l i nhu n (ho c l i t c) so
v i v n đ u t ban đ u T su t sinh l i đ c tính toán theo k h n (1 tháng, 1 quý ho c 1 n m…)
Trong đ u t c phi u, trái phi u, tý su t sinh l i đ c xác đ nh:
R = [D t + (P t – P t-1 )] / P t-1
Trong đó:
R: T su t sinh l i nhà đ u t k v ng nh n đ c trong n m
Dt: L i t c c phi u và trái phi u k v ng nh n đ c trong 1 n m
Pt: Giá c phi u và trái phi u d tính t i th i đi m t
Pt-1: Giá c phi u và trái phi u hi n hành t i th i đi m (t-1)
Trang 122.2 T su t sinh l i và r i ro
2.2.1.T su t sinh l i
Gi ng viên: TS V Quang K t
T su t sinh l i k v ng là t su t sinh l i bình quân c a m t c h i
đ u t trong t ng lai trên c s d tính m c đ bi n đ ng c a thu
nh p
Trong đó:
E(Ri) là t su t sinh l i k v ng c a c h i đ u t i
n là s n m tài s n đ u t đ c n m gi
Rilà t su t sinh l i d tính c a c h i đ u t i
Pilà xác su t x y ra t su t sinh l i d tính c a c h i T i
46
2.2 T su t sinh l i và r i ro
2.2.1.T su t sinh l i
Gi ng viên: TS V Quang K t
Ví d : t su t sinh l i d tính và xác su t s y ra trong n m t i
c a ch ng khoán A nh sau
T su t sinh l i k v ng c a ch ng khoán A là:
i u ki n kinh t Xác su t T su t sinh
l i d tính
N n kinh t m nh, không l m phát 0,15 0,20
N n kinh t y u, không l m phát trên
m c trung bình
N n kinh t không có thay đ i l n 0,70 0,10
2.2 T su t sinh l i và r i ro
2.2.2 R i ro
su t sinh l i th c t trong quá kh xung quanh t su t sinh l i bình quân quá
kh
b i m c đ bi n đ ng c a các kh n ng sinh l i c a nh ng đi u ki n kinh t
khác nhau so v i m c sinh l i k v ng S khác bi t này càng l n thì m c đ
2.2 T su t sinh l i và r i ro
2.2.2 R i ro
o l ng m c r i ro theo t su t sinh l i k v ng