"Định giá cổ phiếu, trái phiếu" là chương 3 trong tập bài giảng "Quản trị tài chính doanh nghiệp" gồm 9 chương của TS Vũ Quang Kết.
Trang 11
TRÁI PHI U, C PHI U
Gi ng Viên
TS V QUANG K T
Gi ng Viên TS V QUANG K T 2
N I DUNG CHÍNH
I T ng quan v trái phi u, c phi u
II nh giá trái phi u
III nh giá c phi u
3
3.1 T ng quan v trái phi u, c phi u
a, Khái ni m
b, c đi m c a trái phi u
c, Phân lo i trái phi u
3.1.1 Trái phi u
4
a, Khái ni m:
Trái phi u là lo i ch ng khoán xác nh n quy n và l i ích h p pháp c a ng i s h u đ i v i m t ph n v n n c a t ch c phát hành
* M t s thu t ng liên quan
- Trái ch (Bonders)
- M nh gía (Face of Value)
- Giá phát hành (Issue Price)
- Th giá (market price)
- Th i h n c a trái phi u (Term to Maturity / Maturity)
- K tr lãi (Coupon Dated)
- L i t c trái phi u (trái t c)
- Lãi su t: lãi su t danh ngh a, lãi su t hi n hành, lãi su t hoàn v n, lãi su t đáo h n…
3.1.1 Trái phi u (Bonds)
Trang 23.1.1 Trái phi u (Bonds)
b c đi m c a trái phi u
- Trái phi u là lo i ch ng khoán n
- Th i h n l u hành đ c xác đ nh tr c
- Trái phi u là lo i ch ng khoán có thu nh p
xác đ nh tr c
- Giá tr danh ngh a luôn th hi n trên b m t
c a trái phi u
3.1.1 Trái phi u (Bonds)
(1) Theo ch th phát hành
c Phân lo i trái phi u
Trái phi u công ty (Corporate Bond)
K/n: là m t lo i gi y nh n n có k h n do các công ty phát hành
c đi m:
+ Ti n lãi tr cho trái ch không ph thu c vào m c l i nhu n c a công ty phát hành tr trái phi u thu nh p (Income Bond)
+ Trái ch không có quy n b phi u và tham gia vào các
ho t đ ng qu n lý công ty
+ Trái phi u đem l i cho trái ch quy n u tiên phân chia tài
s n khi công ty b gi i th , ho c phá s n
Gi ng Viên TS V QUANG K T
1.2.1 Trái phi u (Bonds)
(1) Theo ch th phát hành
c Phân lo i trái phi u
Trái phi u Chính ph (Government Bond)
K/n: là công c vay n c a Chính ph nh m bù
đ p thi u h t ngân sách và xây d ng các công
trình công c ng
Các lo i:
- Tín phi u kho b c trung h n (Treasury Notes),
- Trái phi u kho b c (Treasury Bonds),
- Trái phi u công trình (còn g i là trái phi u đ u t ),
v.v
1.2.1 Trái phi u (Bonds)
(2) Theo ph ng th c tr lãi
c Phân lo i trái phi u
- Trái phi u tr lãi tr c (còn g i là trái phi u chi t
kh u)
- Trái phi u tr lãi đ nh k
- Trái phi u tr lãi sau
(3) Theo tính ch t lãi su t
- Trái phi u có lãi su t c đ nh
- Trái phi u có lãi su t bi n đ i (lãi su t th n i)
Trang 3Gi ng Viên TS V QUANG K T 9
3.1.2 C phi u (Stocks)
a, Khái ni m
b, c đi m c a c phi u
c, Phân lo i c phi u
Gi ng Viên V QUANG K T 10
a, Khái ni m
Là lo i ch ng khoán xác nh n quy n và l i ích h p pháp c a ng i s h u đ i v i m t
ph n v n c ph n c a t ch c phát hành
* M t s thu t ng liên quan
- C ph n (Share)
- C đông (Shareholder)
- C t c (Dividend)
3.1.2 C phi u (Stocks)
11
- Là ch ng khoán v n (xác nh n vi c góp v n
vào CTCP)
- Không có th i h n
- c phát hành khi thành l p công ty c
ph n ho c khi công ty c n t ng v n đi u l
- Thông th ng, ng i mua c phi u đ c
quy n nh n c t c hàng n m
3.1.2 C phi u (Stocks)
12
c, Phân lo i c phi u
(1) C n c vào quy n l i c a c đông
C phi u th ng (Common/Ordinary shares/stocks)
* Khái ni m: C phi u th ng (còn g i là c phi u ph thông)
là lo i c phi u mà ng i s h u nó có các quy n thông
th ng c a m t c đông
* Giá tr c a c phi u th ng
- M nh giá
- Th giá (giá tr th tr ng)
- Giá tr s sách Giá tr s sách c a 1CPT = T ng v n CPT / S CPT đang l u hành
3.1.2 C phi u (Stocks)
Trang 4Gi ng Viên V QUANG K T 13
c, Phân lo i c phi u
(1) C n c vào quy n l i c a c đông
C phi u th ng (Common/Ordinary shares/stocks)
* c đi m:
- C đông n m gi c phi u th ng đ c h ng
các quy n và l i ích c b n sau:
+ C t c không đ c xác đ nh tr c, m c c t c
và hình th c chi tr ph thu c vào k t qu ho t
đ ng và chính sách phân ph i c t c c a công ty
phát hành
+ Quy n s h u tài s n c a công ty theo t l % c
phi u n m gi
3.1.2 C phi u (Stocks)
Gi ng Viên TS V QUANG K T 14
c, Phân lo i c phi u
(1) C n c vào quy n l i c a c đông
C phi u th ng (Common/Ordinary shares/stocks)
* c đi m (ti p theo):
+ Quy n: ng c , b u c , b phi u bi u quy t, ki m tra ho t
đ ng c a công ty + Có quy n mua c phi u m i trong nh ng đ t phát hành thêm (mua v i giá th p h n giá th tr ng)
+ c quy n chuy n nh ng c phi u cho ng i khác + Không đ c u tiên chia v n khi công ty k t thúc ho t
đ ng ho c phá s n hay gi i th +
- Trên ch ng ch c phi u ch ghi m nh giá, không ghi c t c
3.1.2 C phi u (Stocks)
c, Phân lo i c phi u
(1) C n c vào quy n l i c a c đông
C phi u u đãi (Preferred shares/stocks)
* Khái ni m: là lo i c phi u cho phép ng i n m gi nó đ c h ng
m t s quy n l i u đãi so v i c đông th ng.
Có nhi u lo i c phi u u đãi: CP u đãi v c t c, u đãi v
quy n bi u quy t…
* c đi m CPU c t c:
- C đông n m gi c phi u u đãi đ c h ng các quy n và l i
ích c b n sau:
+ C t c đ c xác đ nh tr c
+ u tiên v c t c và thanh toán khi thanh lý công ty tr c c
phi u th ng
+ Quy n s h u tài s n c a công ty theo t l % c phi u n m
gi
+ c quy n chuy n nh ng c phi u cho ng i khác
3.1.2 C phi u (Stocks)
c, Phân lo i c phi u
(1) C n c vào quy n l i c a c đông
C phi u u đãi (Preferred shares/stocks)
c đi m CPU c t c (ti p)
+ c mua c phi u m i do công ty phát hành theo chính sách u đãi c a công ty
+ c u tiên chia v n tr c c ph n th ng khi công ty phá s n ho c h t th i gian ho t đ ng
+ C đông u đãi không đ c quy n tham gia đ i h i c đông, ng c , đ c , b u c và bi u quy t
- Trong đi u ki n bình th ng, c đông u đãi s đ c nh n
c t c theo m c đã n đ nh Trong tr ng h p công ty không có đ l i nhu n đ chi tr ho c b thua l thì nó s tr theo kh n ng ho c t m th i không thanh toán
- Trên b m t c phi u có ghi c t c và m nh giá
3.1.2 C phi u (Stocks)
Trang 5Gi ng Viên TS V QUANG K T 17
c, Phân lo i c phi u
(2) C n c vào tính ch t l u hành
- C phi u qu :
+ Khái ni m: là s c phi u đã phát hành và đ c chính
công ty mua l i trên th tr ng ch ng khoán
+ c đi m:
C phi u này không đ c quy n b phi u, không đ c
h ng c t c và không đ c h ng quy n mua c phi u
m i
Ngu n v n mua c phi u qu đ c l y t l i nhu n gi l i
và th ng d v n
- C phi u đang l u hành: (CP LH)
CP LH = c phi u đã phát hành - c phi u qu
3.1.2 C phi u (Stocks)
Gi ng Viên TS V QUANG K T 18
3.2 nh giá trái phi u
Quy trình đ nh giá ch ng khoán
B c 1: c l ng dòng ti n t thu nh p k v ng
B c 2: c l ng t su t chi t kh u = Lãi su t không
r i ro + Ph n gia t ng do r i ro
B c 3: Tính hi n giá dòng ti n t thu nh p theo su t
chi t kh u v a c l ng
19
3.2 nh giá trái phi u
Công th c chung xác đ nh giá CK
n
t
t
t
k
CF P
P: Giá tr ch ng khoán
CFt : Dòng thu nh p c a ch ng khoán t i th i
đi m t trong t ng lai
k: T su t chi t kh u
n: S k h n
20
3.2 nh giá trái phi u
nh giá trái phi u có k h n không đ c
h ng lãi
PB: Giá tr c a trái phi u t i th i đi m đ nh giá MV: Giá tr c a trái phi u t i th i đi m đáo h n
kd: T su t chi t kh u c a trái phi u (t su t sinh l i c n thi t c a trái phi u theo th tr ng) n: S k h n
) , ( ( )
1
MV
d
Trang 6Gi ng Viên TS V QUANG K T 21
3.2 nh giá trái phi u
nh giá trái phi u có k h n không đ c
h ng lãi
Ví d 3.1: M t trái phi u có m nh giá 1000$ đ c
không h ng lãi có th i h n 10 n m và nhà đ u t
đòi h i l i nhu n 12%, giá trái phi u này hi n t i
là:
Gi ng Viên TS V QUANG K T 22
3.2 nh giá trái phi u
nh giá trái phi u tr lãi đ nh k hàng n m
n d n
d d
d
B
k
MV k
I k
I k
I P
) 1 ( ) 1 (
) 1 ( ) 1
) , ( )
, ( k n MV PVF k n PVFA
I
Ví d 3.2: trái phi u có m nh giá 1000$ đ c h ng lãi
su t 10%/n m trong th i h n 9 n m và nhà đ u t đòi h i
l i nhu n 12%, giá trái phi u này:
3.2 nh giá trái phi u
nh giá trái phi u tr lãi đ nh k bán niên
n d n
d d
d
B
k
MV k
I k
I k
I
) 2 / 1 ( ) 2 / 1 (
2 /
) 2 / 1 (
2 / )
2
/
1
(
2
/
) 2
; 2 / ( )
2
; 2 / ( 2
/ PVFA k n MV PVF k n
I
Ví d 3.3: Kho b c phát hành trái phi u có m nh giá 10 tri u
đ ng, k h n 5 n m, tr lãi bán niên v i lãi su t 10% và nhà
đ u t đòi h i l i nhu n 12% khi mua trái phi u này.
3.2 nh giá trái phi u
Ví d 3.4: M t trái phi u m nh giá 1000$ th i gian đáo h n
5 n m, lãi su t trái phi u 10%/ n m tr lãi vào cu i n m
nh giá trái phi u trong các tr ng h p t su t sinh l i
c n thi t theo th tr ng là 10%, 8%, 12%.
- V i K d = 10%
PB= 100 x PVFA(10%,5) + 1000xPVF (10%,5)= 1000$
- V i K d = 8%
PB= 100 x PVFA(8%,5) + 1000xPVF (8%,5)= 1079,85$
- V i K d = 12%
PB= 100 x PVFA(12%,5) + 1000xPVF (12%,5)= 927,9$
Trang 7Gi ng Viên TS V QUANG K T 25
3.2 nh giá trái phi u
Giá trái phi u bi n đ ng khi lãi su t th tr ng thay đ i
Lãi su t th tr ng = lãi su t trái phi u => giá trái phi u
b ng m nh giá
Lãi su t th tr ng < lãi su t trái phi u => giá trái phi u
cao h n m nh giá
Lãi su t th tr ng > lãi su t trái phi u => giá trái phi u
th p h n m nh giá
Lãi su t th tr ng gia t ng => giá trái phi u gi m
Lãi su t th tr ng gi m => giá trái phi u t ng
Giá trái phi u => m nh giá khi t n
Gi ng Viên V QUANG K T 26
3.2 nh giá trái phi u
Giá trái phi u $
Th i gian MV
0 1 2 3 4 5
k d = k c
k d > k c 1000
1079,8
927,9
27
3.3 nh giá c phi u
nh giá c phi u u đãi
Công th c đ nh giá
Ví d 3.5: Gi s REE phát hành c phi u u đãi
m nh giá 100$ tr c t c 9% và nhà đ u t mu n lãi
su t đ u t là 14%, giá c phi u này s là:
V = $9/0,14 = 64,29$
p
p
k
D
P Dp: c t c c a c phi u u đãi
kp: T su t sinh l i c n thi t c a
c phi u u đãi
28
3.3 nh giá c phi u
Mô hình đ nh giá – Mô hình chi t kh u c t c
Dt: c t c c a c phi u
ke: T su t sinh l i c n thi t c a c phi u theo th
tr ng
1 2
2 1
1 0
) 1 ( )
1 (
) 1 ( ) 1
t e
e
D k
D k
D k
D P
Trang 8Gi ng Viên TS V QUANG K T 29
3.3 nh giá c phi u
) (
1 0
g k
D P
e
Tr ng h p t c đ t ng tr ng c t c
không đ i: g
D2= D0(1 + g)2
Dt= D0(1 + g)t
t e t
e
g D k
g D k
g D
P
) 1 (
) 1 (
) 1 (
) 1 ( )
1 (
) 1
2
2 0
1
1 0
Khi t thì:
Gi ng Viên TS V QUANG K T 30
3.3 nh giá c phi u
Ví d 3.6: C phi u SJE n m v a qua tr c t c
2000 đ ng/ c ph n Công ty d đ nh c t c s t ng không đ i v i t l 5%/n m Xác đ nh giá tr c a c phiéu t i th i đi m hi n t i bi t r ng nhà đ u t yêu
c u t su t l i nhu n là 15%/ n m.
đ
21000 )
05 0 15 0 (
) (
1 0
g k
D P
e
3.3 nh giá c phi u
Tr ng h p c t c t ng tr ng thay đ i
Ví d 3.7: Gi s m t c phi u có l i t c c ph n đ c
chia l n đ u (d0) là 1,50 USD, l i t c c ph n gia t ng
m i n m 20% trong 4 n m k ti p T n m th 5 tr
đi, t l này gi m xu ng ch còn 6% m i n m T l
sinh l i c n thi t c a c phi u theo th tr ng là 16%.
Ta có: d 0 = 1,50 , g 1 = 20%, g 2 = 6%, k e = 16%
3.3 nh giá c phi u
Tr ng h p c t c t ng tr ng thay đ i
Giá tr hi n t i c a l i t c c ph n t ng lai nh sau: d1 = 1,50 (1 + 0,2) = 1,8000 USD
d2 = 1,50 (1 + 0,2)2 = 2,1600 USD d3 = 1,50 (1 + 0,2)3 = 2,25920 USD d4 = 1,50 (1 + 0,2)4 = 3,1104 USD d5 = d4 1,06 = 3,2970 USD
P4=
P4 = d5/ (ke-g2) = 32,97 USD
T l gia t ng l i t c c ph n c tính t n m th 5 tr đi ch
t ng 6%/n m và t l này không thay đ i Do đó mô hình dòng
l u kim l i t c c ph n gia t ng không đ i đ c s d ng đ tìm giá tr c a c phi u t i th i đi m t = 4
Trang 9Gi ng Viên TS V QUANG K T 33
3.3 nh giá c phi u
Tr ng h p c t c t ng tr ng thay đ i
Giá bán c phi u t i th i đi m t = 0 đ c xác đ nh nh
sau:
Gi ng Viên TS V QUANG K T 34
3.3 nh giá c phi u
Ph ng pháp đ nh giá theo t s PE
P = (L i nhu n k v ng trên c phi u)x(T s PE)
Xác đ nh t s PE
G i b là t l l i nhu n đ l i => 1 – b = T l l i nhu n đ c chia = D 1 /E 1 ,
trong đĩ D 1 , E 1 l n l t là c t c và l i nhu n k v ng trong
th i k 1 Do đĩ: 1 – b = D 1 /E 1 => (1 – b) E 1 = D 1
Mà P = D 1 /(k e – g) = (1 – b)E 1 / (k e – g) =>P/E 1 = (1 – b)/(ke – g)
T s PE = P/E 1 = (1 – b)/(ke – g)
35
3.3 nh giá c phi u
Ph ng pháp đ nh giá theo t s PE
Ví d 3.8: Cổ phi u VINATRANS
Mệnh giá = 100.000 đồng, ke= 20%, g = 10%
Số lượng phát hành = 80.000, EPS kỳ vọng = 75.000
đồng
Công ty sử dụng 100% lợi nhuận để trả cổ tức
Tỷ số PE = (1 – b)/(ke– g) = (1 – 0)/(0,2 – 0,1) = 10
Giá cổ phiếu = 75.000 x 10 = 750.000 đồng
36
3.3 nh giá c phi u
Ph ng pháp đ nh giá theo t s PE
Ví d 3.9: Cổ phiếu BIBICA
Mệnh giá = 10.000 đồng, ke= 15%, g = 10%
Số lượng phát hành = 5.600.000, EPS kỳ vọng = 2.400 đồng
Công ty sử dụng 40% lợi nhuận để trả cổ tức Tỷ số PE = (1 – b)/(ke – g) = (1 – 0,4)/(0,15 – 0,1) = 12 Giá cổ phiếu = 2.400 x 12 = 28.800 đồng