Hoạt động của giáo viên – học sinh học sinh Nội dung cần đạt HĐ 1 :HD Hs tìm hiểu về từ ngữ nghĩa rộng và từ ngữ nghĩa hẹp - HS quan sát sơ đồ SGK- 10.. Hoạt động của giáo viên – học sin
Trang 1- Tranh, ảnh buổi tựu trờng
C Tiến trình các hoạt động dạy và học
1 Khởi động
*Ôn định
*KT bài cũ : KT sách, vở
2 Bài mới : Giới thiệu : Trong cuộc đời mỗi con ngời, những kỷ niệm tuổi học trò thờng
đợc lu giữ lâu bền trong trí nhớ, đặc biệt là là các kỉ niệm, ấn tợng của ngày tựu trờng Tìmhiểu truyện ngắn “Tôi đi học”, chúng ta sẽ đợc cùng tác giả trở về ngày đầu tiên của tuổihọc trò để sống lại những kỉ niệm mơn man ấy
Hoạt động của giáo viên – học sinh học sinh Nội dung cần đạt
đ-ợc thể hiện chủ yếu ở phơng diện nào?
Đ/h: Nv tôi với những kỉ niệm mơn man
của buổi tựu trờng đầu tiên
- Những kỉ niệm ấy đợc kể theo trình tự
ntn? Tơng ứng với các đv nào? (Bố cục)
Đ/h Kỉ niệm ngày đầu tiên đến trờng
của “tôi” đợc kể theo trình tự không
gian và thời gian nào?(trên đờng tới
tr-ờng nhìn thấy ngôi trtr-ờng ngồi vào
chỗ của mình; từ hiện tại nhớ về dĩ
Cnhận của nv tôi trên đờng tới trờng
P2: Tiếp theo đến “nghỉ cả ngày nữa”
Cnhận của nv tôi lúc ở sân trờng
Trang 2HĐ 2 : Gv hdẫn Hs phân tích VB
Những gì gợi lên trong lòng nv tôi
những kỉ niệm về buổi tựu trờng đtiên?
- H/ảnh con đg hiện lên trg lòng nv tôi
ntn? Cảm giác quen mà lạ của nhân vật
“ tôi” có ý nghĩa gì?
- Tại sao nv tôi ko lội sông, thả diều…??
- Chi tiết “ tôi không học…? sơn nữa ”
Hãy phát hiện và phân tích ý nghĩa của
BPNT đợc sử dụng trong câu văn trên ”?
(NTSS kỷ niệm đẹp, đề cao việc học)
Gv kết: Qua Đ1, em thấy tâm trạng nv
tôi khi đợc mẹ dắt tới trờng ntn?
Còn khi tới trờng, tâm trạng nv tôi ntn,
chúng ta sẽ tìm hiểu ở tiết sau?
P3: Còn lại Cn của nv tôi lúc ở trg lớp học
II Phân tích
1 Cảm giác của nhân vật “ tôi ” trong buổi tựu tr ờng đầu tiên
a Khi cùng mẹ đi trên đờng tới trờng
- Con đờng làng “quen mà lạ”, cảnh vật có
sự thay đổi vì trong lòng có sự thay đổi lớn : ngày đầu tới trờng
- Thấy mình lớn lên, nhận thức về sự nghiêmtúc học hành
- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo mới, vở mới trên tay
- Muốn đợc chững chạc nh bạn
cảm giác mới mẻ, ngỡ ngàng
3 Củng cố:
- Em có suy nghĩ gì về nv tôi qua Đ1?
- Trong cảm nhận mới mẻ trên con đờng tới trờng, nv tôi bộc lộ những đức tính gì?
- Viết một đoạn văn( 7- 10 câu) diễn tả lại tâm trạng em trong buổi đầu tới trờng?
b Chuẩn bị bài mới
Soạn tiếp bài, chú ý tâm trạng của nv tôi lúc ở sân trờng và khi vào trong lớp học
Trang 3Tiết 2 Tôi đi học
Thanh Tịnh
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS :
- Cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ của nv tôi trong buổi tựu trg đầu tiên
- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi d vị trữ tình man mác của ThanhTịnh
- Rèn kĩ năng phân tích tâm trạng nv và nêu cảm nhận
B Chuẩn bị
- Tranh, ảnh buổi tựu trờng
C Tiến trình các hoạt động dạy và học
Hoạt động của giáo viên – học sinh học sinh Nội dung cần đạt
Trang 4Gv cho Hs đọc đoạn “cũng nh tôi…?
trong cảnh lạ” Đv hay ở chỗ nào?
- Khi nghe tiếng trống trg, đặc biệt tiếng
ông đốc gọi tên, tâm trg nv tôi ntn? Tại
Gv Khi vào lớp học, nv tôi còn tâm trg
ấy ko? Cho Hs đọc đoạn cuối
- Tại sao nv tôi cthấy trg thời thơ ấu cha
lần nào thấy xa mẹ nh lần này?
- Đón nhận giờ học đầu tiên, nv tôi có
cảm giác ntn? Hãy lí giải cảm giác đó
- Em có suy nghĩ gì về chi tiết “Một con
chim…? theo cánh chim”
Đ/h:yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ , buồn
khi phải từ giã tuổi thơ
- Chi tiết “Nhng tiếng phấn của thầy…?
vần đọc” nói lên điều gì về nv tôi?
- Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ
của những ngời lớn đối với các em bé
lần đầu tiên đi học?
- Tìm nhg chi tiết chứng tỏ điều đó
* Qua sự qtâm của ngời lớn dành cho
- Sức cuốn hút của tác phẩm, theo em
đ-ợc tạo nên từ đâu? Truyện này có gì
khác nhg truyện ngắn em đã học và đọc?
sẽ, mặt mũi tơi vui sáng sủa
- Ngôi trg vừa xinh xắn vừa oai nghiêm, cảmthấy mình nhỏ bé lòng lo sợ vẩn vơ
- Khi nghe tiêng trông trg, tiếng ông đốc gọitên: hồi hộp lo sợ
- Sợ khi sắp phải rời bàn tay mẹ- nức nởkhóc
bỡ ngỡ, lo sợ, hồi hộp, thích thú
c Trong lớp học
- Cha lần nào thấy xa mẹ nh lần này
- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi thânthiếtvới mọi vật, với ngời bạn ngồi bên
- Vừa ngỡ ngàng vừa tự tin, nghiêm trangbứơc vào bài học đầu tiên
2 Thái độ, cử chỉ của ngời lớn
- Các bậc PH: cbị chu đáo (tự tay dắt con
đến trg, trân trọng dự buổi lễ, chia sẻ sự lolắng hồi hộp với con)
- Ông đóc: nhẹ nhàng, từ tốn, bao dung
- Thầy giáo trẻ: tơi cời, trìu mến
sự quan tâm của gđình, nhà trg dành chothế hệ trẻ
III Tổng kết
1.ND: Ghi nhớ- SGK
2 NT:
- Mtả tâm trg nv tinh tế, nhẹ nhg
- K/hợp hài hoà giữa kể- tả- cxúc
- Ngôn ngữ, h/ảnh giàu sức gợi chất thơ,chất trữ tình
3 Củng cố
- PBCN về dòng cảm xúc của nv tôi trg VB?
- T/cảm nào trg em đợc khơi gợi và bồi dg khi đọc tp?
- Em học tập đợc gì từ NT kể chuyện của Thanh Tịnh?
Trang 54 Dặn dò.
- Đọc lại tp+ Học bài
- Làm BT2 phần Luyện tập SGK- 9
- Soạn bài: Cấp đọ kq của nghĩa từ ngữ TLCH phần I
*KT Bài cũ : Phân tích diễn biến tân trạng nv tôi trong buổi tựu trờng dầu tiên
2 Bài mới : Giới thiệu : ở lớp 7, ta đã học về hai mối quan hệ về nghĩa của từ : đồng nghĩa
và trái nghĩa ở lớp 8, bài học này đề cập đến mối quan hệ khác về nghĩa của từ: MQHbao hàm tức là nói đến phạm vi khái quát nghĩa của từ: pvi kquát nghĩa rộng- hẹp
Hoạt động của giáo viên – học sinh học sinh Nội dung cần đạt
HĐ 1 :HD Hs tìm hiểu về từ ngữ nghĩa
rộng và từ ngữ nghĩa hẹp
- HS quan sát sơ đồ SGK- 10 Chú ý
cách trình bầy thành ba hàng
- Nghĩa của từ “ động vật ” rộng hơn hay
hẹp hơn nghĩa của từ “ thú, chim, cá ”?
Vì sao?
- Nghĩa của từ “ thú ” rộng hơn hay hẹp
hơn nghĩa của các từ “ voi, hơu ”?
Đvật > Thú > voi, hơu
Đvật > chim > tu hú, sáo
Đvật > cá > cá rô, cá thuTNNR TNNH
Trang 6nhóm từ:
a Y phục :
- Quần : quần đùi, quần dài…?
- áo : áo dài, áo sơ mi…?
b.Vũ khí : -Bom : bom bi-Súng : súng trờng, đại bác
BT2 :Tìm từ có nghĩa rộng so với nghĩa của
a Thuốc lào c Báo điện
b Thủ quỹ d Hoa tai
- Nắm đợc chủ đề của VB, tính thống nhất về chủ đề của VB
- Biết viết một VB bảo đảm tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và duy trì đối ợng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần để nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
Trang 7- Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu sắc
nào trong thời thơ ấu của mình?
(mẹ dẫn đến trờng, ông đốc gọi tên, xếp
hàng vào lớp, bài học đầu tiên)
- Những kỷ niệm đó gợi lên cảm giác
ntn trong lòng tác giả?
(thấy mình đã lớn, bỡ ngỡ, rụt rè…?)
- ND trả lời chính là chủ đề của VB “
Tôi đi học” Em thử phát biểu chủ đề
của VB ấy trong một câu
- Vậy em hiểu chủ đề của VB là gì?
Ghi nhớ 1
Gv cho Hs tìm chủ đề của 1 số VB đã
học: Một thứ quà của lúa non Cốm, Mùa
xuân của tôi…?(Thảo luận nhóm)
HĐ2 Gv HD Hs tìm hiểu Tính thống
nhất về chủ đề của VB
- Căn cứ vào đâu em biết VB “ Tôi đi
học” nói lên những kỷ niệm của tác giả
về buổi tựu trờng đầu tiên?
- Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng
hồi hộp in sâu trong lòng NV “ tôi ”?
- Tìm các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm
giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật
“ tôi ” khi cùng mẹ đến trờng, khi vào
2 Chủ đề của VB là đối tợng và vấn đề chính
mà tác giả nêu lên đặt ra trong VB
II Tính thống nhất về chủ đề của VB
1 VD VB “ Tôi đi học ”
2 Nhận xét Chủ đề thể hiện ở:
a Hình thức
- Nhan đề nói về chuyện “ tôi đi học”
(những kỷ niệm của tác giả)
- Các câu đều nhắc đến kỷ niệm :
- Các từ ngữ, chi tiết nêu bật cảm giác :
- Đại từ tôi
b Nội dung Sự thay đổi tâm trạng của nv tôi:trên đg đi học, lúc ở sân trờng, lúc ở trg lớphọc
3 Ghi nhớ
- K/ niệm.SGK
- P/diện thể hiện:
+ ND: đối tợng p/ánh+HT: nhan đề, đề mục…?
III Luyện tập
BT1 : Tính thống nhất về chủ đề của VB “Rừng cọ quê tôi ”
a Đối tợng và vấn đề : Rừng cọ quê tôi và sựgắn bó giữa ngời dân sông Thao với rừng cọ
- Thứ tự trình bày :+ Miêu tả cảnh rừng cọ+ Sự gắn bó giữa con ngời với rừng cọ
Thứ tự hợp lý không thể thay đổi
b Chủ đề :-Rừng cọ quê tôi (đối tợng) và sự gắn bógiữa…?(vấn đề chính)
c Các từ ngữ thể hiện chủ đề : rừng cọ, cây
cọ, thân cọ, lá cọ, chổi cọ,…?
BT2 :
- ý lạc đề : b, d, BT3.Sắp xếp lại các ý cho hợp lí
Trang 8- Hồi kí “ Những ngày thơ ấu ”
C Tiến trình các hoạt động dạy và học
1 Khởi động
* Ôn định
*KT bài cũ :
- Phân tích tâm trạng NV “ tôi ” trong buổi tựu trờng
- Nhận xét về đặc sắc NT của truyện Theo em, sức cuốn hút của tác phẩm đợc tạo nên từ
đâu?
2 Bài mới : Tuổi thơ nào chẳng đầy ắp những kỉ niệm ngọt ngào về tình mẹ, tình quê hg,
về mái trg yêu dấu Nhng có tuổi thơ đã hoá trg văn, mà mỗi trg ấy là trg đời về 1 thời thơ
ấu thiếu tuổi thơ đầy cay đắng Đó chính là “Những ngày thơ ấu “ của N.Hồng đc hiện lênqua dòng chữ đẫm nớc mắt, trg đó có đoạn trc “Trong lòng mẹ”
Hoạt động của giáo viên – học sinh học sinh Nội dung cần đạt
HĐ 1 : Gv HD Hs tìm hiểu chung về VB
- Trình bày những hiểu biết của em về
Nguyên Hồng?
Gv cho Hs xem ảnh chân dung NH
- Nêu xuất xứ của đoạn trích?
Gv gthiệu kquát về tập hồi kí “NGTA”
- Hãy trình bày h/ biết của em về thể hồi kí
Đ/h: ghi lại nhg chuyện có thật xảy ra trg c/
đời mỗi con ngời
2 Tác phẩm
a Xuất xứ
- Trích trg tập hồi kí “ Những ngày thơ ấu
” ( 9 chơng kể về tuổi thơ cay đắng của tg
- “ Trong lòng mẹ ” là chơng IV
b Đọc, tóm tắt
Trang 9thể hiện cảm xúc, lời nói của bà cô Gọi 4
Hs đọc liên tiếp, kết hợp gthích các chú
thích : 5, 8, 12, 13, 14, 17
Gv gọi 2 Hs đọc bài tóm tắt đã cbị ở nhà
Nxét
- Đoạn trích chia mấy phần? ND từng phần
Phần nào để lại trg em ấn tg sâu sắc? Vì
- NV “ Cô tôi ” có quan hệ ntn với bé Hồng?
Lẽ ra phải đxử ntn với bé Hồng? Nhng cô lại
là ngời ntn? Hiện lên qua nhg chi tiết nào?
- Em có nhận xét gì về cử chỉ “ cời hỏi ” của
bà cô?
(Không phản ánh đúng tâm trạng và tình
cảm của bà cô)
- Từ ngữ nào biểu hiện thực chất thái độ của
bà? (Rất kịch) Rất kịch nghĩa là gì? (Rất
giả dối, giả vờ)
- Sau lời từ chối của Hồng, bà cô hỏi lại với
giọng điệu ntn? Thể hiện điều gì?
Gv bình: nv ngời cô là h/ảnh mang ý nghĩa
tố cáo hạng ngời sống tàn nhẫn, khô héo cả
tình máu mủ ruột rà trong xã hội thực dân
nửa phong kiến
c Bố cục : 2 phầnP1: Từ đầu “ngời ta hỏi đến chứ”
Bé Hồng trong cuộc đối thoại với ngời cô.P2: còn lại Cuộc gặp mẹ bất ngờ và cảmgiác vui sớng của bé Hồng
II Tìm hiểu VB
1 Nhân vật bà cô
(Hiện lên qua hành động, cử chỉ, lời nói)
+ “cời hỏi”, rất kịch giọng ngọt, bìnhthản, mỉa mai
+ vỗ vai cời nói “Mày dại quá…?em bé”châm chọc, nhục mạ, cay độc
+ tơi cời kể chuyện dù nớc mắt Hồng
đang ròng ròng
+ đổi giọng, vỗ vai nghiêm nghị tỏ sựngậm ngùi thg xót ngời đã mất sự giảdối thâm hiểm trơ trẽn đợc phơi bày
Là ngời lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm
3 Củng cố
- Nêu cảm nghĩ của em về nv ngời cô
- Trong P1, em thích chi tiết nào nhất? Vì sao?
- Làm BT 38 sách BTTN
4 Dặn dò
a Học bài cũ
- Đọc lại truyện
- Học bài theo vở ghi kết hợp SGK
b Soạn tiếp Chú ý tâm trạng của bé Hồng khi gặp mẹ
Trang 10- Hồi kí “ Những ngày thơ ấu ”
C Tiến trình các hoạt động dạy và học
Trang 11Ngời cô, bằng những lời nói và cử chỉ của mình muốn gieo rắc vào đầu chú bé Hồng những ý nghĩ ko tốt về mẹ Nhng ngời cô có đạt đợc mục đích ko? H ồng có thái độ ntn?
HĐ 1 : Gv HD Hs phân tích nv bé Hồng.
Gv giảng: càng nhận ra sự thâm độc của
ng-ời cô, bé Hồng càng đau đớn, uất hận và
càng yêu thơng mẹ mãnh liệt Điều đó đợc
thể hiện ngay trg cuộc đối thoại với ngời cô
- Khi nghe cô cời hỏi, Hồng có tâm trạng
ntn? Tại sao Hồng cúi đầu ko đáp? Chứng tỏ
cậu là ngời ntn?
- Khi ngời cô xúc phạm mẹ, bé Hồng đã có
phản ứng ntn? Vì sao chú lại có những phản
ứng nh vậy?
- Sau đó Hồng cời vàđáp lại ngời cô Hãy
nhận xét lời đối đáp của Hồng?
- Khi ngời cô hỏi: “Sao lại ko vào…?” tâm
trg của Hồng ntn? Khi bà cô ngân dài hai
- Khi kể về cuộc đối thoại giữa bé Hồng và
ngời cô, tgiả sử dụng NT gì? Tác dụng?
- Khi gặp lại mẹ đột ngột trên đg đi học về,
cảm xúc sung sớng cực điểm của chú bé đc
thể hiện ntn?
- H/ ảnh so sánh “ và cái hôm đó…?giữa sa
mạc ” có ý nghĩa gì? Hãy ptích ( Hs
khá-giỏi)
Đ/h: so sánh độc đáo, mới lạ niềm mong
mỏi gặp mẹ m/liệt của bé Hồng Ngời mẹ
trở về, niềm hp quá đột ngột, bất ngờ khiến
bé ko dám tin vào mắt mình Cũng qua
h/ảnh này, nvăn càng dtả niềm đau đớn đến
tuyệt vọng, cùng cực của bé Hồng nếu ko
- Khi nghe cô cời hỏi, Hồng nghĩ đến “vẻmặt rầu rầu và hiền từ của mẹ”: cúi đầu ko
Dù bị cô độc, hắt hủi, bị ngời cô gieorắc vào đầu những ý nghĩ ko tốt về mẹ nh-
Trang 12khóc nức nở? Giọt nớc mắt này có giống lúc
nói chuyện với ngời cô ko?
Bé Hồng có nội tâm sâu sắc, t/yêu thg
- H/ảnh so sánh độc đáo
3 Củng cố
- Nêu cảm nghĩ của em về nv bé Hồng Nv này gợi cho ng đọc suy t về số phận con ng Theo em đó là số phận con ng ntn?
- Qua đoạn trích, hãy chứng minh rằng văn Nguyên Hồng giàu chất trữ tình?
- Đoạn trích là bài ca thiêng liêng về tình mẫu tử Em có đồng ý với nhận xét này không?Vì sao?
4 Dặn dò
a Học bài cũ
- Đọc lại truyện + Học bài
- Có ng nói “NH là nvăn của phụ nữ và nhi đồng” Hãy c/m qua VB trên
- Cảm nghĩ của em về tuổi thơ của chú bé Hồng Hãy viết đoạn từ 10 – học sinh 15 dòng để chia
sẻ với chú bé
b Chuẩn bị bài sau:
Soạn bài: Trờng từ vựng
Trang 13- Hiểu đợc thế nào là trờng từ vựng, biết xác lập các trờng từ vựng đơn giản.
- Bớc đầu hiểu đợc mối liên quan giữa trờng từ vựng với các hoạt động ngôn ngữ
nh đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ…? giúp ích cho việc học, viết văn
- Qua phân tích VD, em hiểu thế nào là
trờng từ vựng? Cho một vài VD? (Dụng
từ khác biệt nhau về từ loại (DT, ĐT, TT)
c Một từ có thể thuộc nhiều trờng từ vựngkhác nhau do hiện tợng nhiều nghĩa
d Ngời ta thờng dùng cách chuyển trờng từvựng để tăng thêm tính NT của ngôn từ vàkhả năng diễn đạt (nhân hoá, ẩn dụ, so sánh)
II Luyện tập BT1 :
Các từ thuộc trờng từ vựng “ ngời ruột thịt
” : thầy, mẹ, mợ, cô, con, em
- Khứu giác : mũi, thơm, điếc, thính…?
- Thính giác : tai, nghe, điếc, rõ, thính…?
Trang 14- Chú ý tính nhiều nghĩa của các từ
ở đây đợc dùng để nói về lĩnh vực nào?
BT5 : Tìm các trờng từ vựng của mỗi từ
- Lạnh :+ Trờng thời tiết : lạnh lẽo, mát mẻ, ấm ấp…?+ Trờng tình cảm : lạnh lùng, lạnh nhạt, nồng
ấm, nồng hậu…?
- Lới :+ Trờng công cụ (lới, câu, giậm, vó…?)+ Trờng hành động (lới, câu, đánh giậm, thả
vó…?)+ Trờng kĩ thuật, chiến thuật (lới điện, mạnglới, cán bộ…?)
- Viết 1 đvăn (5- 7 câu) có ít nhất 3 từ thuộc TTVựng học tập hoặc gia đình Gạch chân
b Chuẩn bị bài sau;
Soạn bài: Bố cục của văn bản
- Đọc kĩ bài học
- Trả lời câu hỏi phần I
Trang 15Tiết 8 Bố cục của văn bản
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS :
- Nắm đợc bố cục của VB, đặc biệt là cách sắp xếp các ND trong phần thân bài
- Biết xây dựng bố cục VB mạch, phù hợp đối tợng và nhận thức của ngời đọc
- Từ việc phân tích trên, hãy cho
biết : Bố cục VB mấy phần? NV
+ Thân bài (tiếp…?vào thăm) : Kể rõ đạo cao
3 Ghi nhớ 1, 2 (SGK)
Trang 16Hoạt động 2 :
- Phần thân bài VB “ Tôi đi học ” kể về
những sự kiện gì? Các sự kiện ấy đợc
sắp xếp theo thứ tự nào?
- Hãy chỉ ra diễn biến của tâm trạng của
bé Hồng trong phần thân bài?
- Khi tả ngời, vật, con vật, phong cảnh…?
em sẽ lần lợt miêu tả theo trình tự nào?
- Hãy cho biết cách sắp xếp các sự việc
trong phần TB để thể hiện chủ đề “ Ngời
thầy…?”
- Từ các bài tập trên và bằng những hiểu
biết của mình, hãy cho biết cách sắp xếp
nọi dung phần TB của VB?
b VB “Trong lòng mẹ”
- Tình thơng mẹ và thái độ căm ghét cao độnhững cổ tục đó đày đoạ mẹ mình của cậu béHồng khi nghe bà cô nói xấu mẹ em
- Niềm sung sớng cực độ của bé Hồng khi
đ-ợc ở trong lòng mẹ
c Trình tự miêu tả
- Ngời, vật, con vật : chính thể – học sinh bộ phận
- Ngời : ngoại hình – học sinh nội tâm
- Phong cảnh : thứ tự không gian
d Hai nhóm sự việc về Chu Văn An
- Là ngời tài cao
- Là ngời đạo đức, đợc học trò kính trọng
III Luyện tập BT1 : Cách trình bày ý trg đvăn.
BT 2
BT3 Cách sắp xép cha hợp lí
Sửa:
a Giải thích câu tục ngữ
– học sinh Nghĩa đen
- Nghĩa bóng
b C/minh tính đúng đắn của câu tục ngữ
3 Củng cố
- Thế nào là bố cục của VB
- Nêu cách sắp xếp nội dung phần TB của VB
4 Dặn dò
a Học bài cũ
- Học thuộc ghi nhớ
- Làm BT 3, 4(SBT)
Trang 17b ChuÈn bÞ bµi sau.
So¹n bµi “Tøc níc vì bê”
Trang 18- Tình yêu thơng mãnh liệt của chú bé Hồng đối với ngời mẹ đợc thể hiện ntn trong cuộc
đối thoại với ngời cô?
- Phân tích tâm trạng của chú bé Hồng khi gặp lại mẹ trên đờng đi học về và khi đợc ngồi
ở trong lòng mẹ?
2 Bài mới :
Trong tự nhiên có quy luật đã đợc khái quát thành câu tục ngữ: Tức nớc vỡ bờ Trongxã hội, đó là quy luật: có áp bức có đấu tranh Quy luật ấy đã đợc chứng minh rất hùng
hồn trong chơng XVIII tiểu thuyết Tắt đèn của Ngô Tất Tố.
Hoạt động của giáo viên – học sinh học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 :
- Dựa vào CTvà hiểu biết của mình,
em hãy giới thiệu những nét chính về
tác giả Ngô Tất Tố?
Gv chốt lại và cho Hs xem ảnh nvăn
- Nêu xuất xứ tp “Tắt đèn”
Gv giới thiệu về tp
Gv cho Hs đọc phân vai (6 vai: ng dẫn
chuyện, bà lão láng giềng, chị Dậu,
anh Dậu, cai lệ và ng nhà lí trởng)
-Đọc làm rõ không khí truyện hồi
hộp, khẩn trơng, căng thẳng ở đoạn
đầu, bi hài, sảng khoái ở đoạn cuối;
chú ý thể hiện sự tơng phản, đối lập
giữa các nhân vật: chị Dậu, anh Dậu,
bà lão hàng xóm, hai tên tay sai cai lệ,
ngời nhà lí trởng…?.qua ngôn ngữ đối
thoại của từng ngời
Yêu cầu Hs tóm tắt đoạn trích hoặc
- Sức khỏe của anh Dậu ntn? Những
đứa con của chị ra sao?
- Anh Dậu đang là mục tiêu gì của
bọn tay sai?
- Qua đó, em thấy tình thế của chị
Dậu ntn?
Hoạt động 3 :
- Trong P2 nhg nvật nào đợc xhiện
Nổi bật nhất là nvật nào?
- Cai lệ là chức danh gì? (tay sai mạt
hạng) Gv đọc bài ca dao châm biếm
về loại ngời này trg xhội xa
- P1 Từ đầu hay ko”
Tình cảnh chị Dậu trớc khi bọn cai lệ đến
- P2 Còn lại:
Sự phản kháng của chị Dậu với cai lệ và ng nhà
lí trởng
II.Phân tích
1 Tình thế của chị Dậu trớc khi bọn cai lệ đến
- Bọn tay sai đi thúc su
- Nhà chị Dậu thiếu su
- Chị Dậu không có đủ tiền nộp su dù chị đãphải bán chó, bán con
- Anh Dậu đang ốm yếu, bon cai lệ sắp đến
Bảo vệ chồng trong tình thế nguy ngập
2 Sự phản kháng của chị Dậu với cai lệ và ngờinhà lí trg
a Nhân vật cai lê:
- Là tên tay sai chuyên nghiệp, đánh trói ngời ,
đại diện cho nhà nớc “bất nhân”
- Hành động: sầm sập tiến vào, trợn ngợc 2mắt…? hung hãn, tàn bạo
- Ngôn ngữ: quát, thét, hầm hè, nham nhảm
nh tiếng gầm rú của thú dữ
Trang 19vào nhà anh Dậu với ý định gì? (thu
nốt suất su của ngời em đã chết)
- Thái độ, cử chỉ, hành động và ngôn
ngữ của tên cai lệ đợc thể hiện ntn?
(không phải ngôn ngữ của con ngời,
giống nh tiếng sủa, gầm của thú dữ;
dờng nh rên; hết nói tiếng ngời,
không có khả năng nghe tiếng nói của
đồng loại)
(ra tay đánh trói kẻ thiếu su, bỏ ngoài
tai mọi lời van xin, hành động đểu
cáng táng tận lơng tâm)
*Em có nhận xét gì về bản chất tên
cai lệ?
Hoạt động 4 :
(GV nhắc lại tình thế của chị Dậu)
- Bọn chúng đến lúc anh Dậu cha kịp
ăn…?lăn đùng ra, chị đối phó với bọn
tay sai để bảo vệ chồng bằng cách
nào?
- Vì sao chị lại phải thiết tha van xin?
(bọn tay sai hung hãn, chồng chị đang
có tội, biết rõ thân phận mình)
- Khi cai lệ cai lệ đánh chị, xông vào
anh Dậu, thái độ của chị thay đổi ntn?
Nhận xét cách xng hô của chị ?
- Theo em, sự thay đổi thái độ của chị
có hợp lý không?
- Khi cai lệ tát vào mặt chị, nhảy vào
cạnh anh Dậu, chị có hđộng ntn? Hãy
c Diễn biến tâm lí, hành động của chị Dậu
+ Bằng lực :Mày trói chồng bà đi…?xem
- Em hiểu thế nào về nhan đề của VB? (Thảo luận nhóm)
- Trả lời câu hỏi 6 SGK
4.Dặn dò
a Học bài cũ
Trang 20- Học bài, tập đọc diễn cảm
- Tiếp tục tìm đọc tp “Tắt đèn”
b Chuẩn bị bài sau:
Soạn bài Xây dựng đvăn trg VB
Đọc kĩ bài học + Trả lời câu hỏi phần I
Tiết 10 Xây dựng đoạn văn trong văn bản
- Tìm từ ngữ duy trì đối tợng? Vai trò
của các câu trg đoạn với từ này?
+ Gthiệu tp “Tắt đèn”
- Dấu hiệu nhận biết đv:
+Hình thức+Nội dung+Số lợng câu
*Đoạn 2 : Tắt đèn…?của Ngô Tất Tô
- Nội dung: gthiệu tp “Tắt đèn”
- Thể hiện ở câu: Tắt đèn …?của NTTố+ Vị trí : đầu đoạn
+Cấu tạo : gồm hai thành phần : chủngữ - vị ngữ
câu chủ đề
Trang 21-Em hiểu thế nào là từ ngữ chủ đề và câu
chủ đề của đoạn văn? Chúng đóng vai
- Qua đó , em hiểu có mấy cách trình
bày ND trong đoạn văn ?
+ ND triển khai theo trình tự : Quê gia đình – học sinh con ngời – học sinh nghề nghiệp – học sinh tácphẩm
hơng-song hành
- Đoạn 2 :+ Câu chủ đề : đầu đoạn+ ND triển khai theo trình tự phân tích ND– học sinh NT
Diễn dịch
- Đoạn 2b+ Câu chủ đề cuối đoạn+ ND trình bày theo trình tự : các ý cụ thể
Tổ 1: Giải thích ý nghĩa câu tục ngữ
Tổ 2+3: Giải thích tại sao ngời xa…?
Tổ 4: Nêu bài học vận dụng
b Chuẩn bị bài sau
Chuẩn bị kĩ các đề SGK tiết sau làm bài Viết số 1
Trang 23Tiết 11 + 12 : Viết bài tập làm văn số 1
TB : Xác định trình tự kể (sự việc bắt đầu? Diễn biến? Kết thúc?)
Xác định yếu tố miêu tả, biểu cảm sẽ sử dụng ntn?
- Ngời thân trong hiện tại đã để lại cho em những ấn tợng, kỷ niệm gì?
- Tái hiện trong quá khứ từng sự việc đã trở thành kỷ niệm sâu sắc không quên
- Trở lại hiện tại, ý nghĩa của những sự việc và hình ảnh ấy trong cuộc đời mình
Soạn bài : Lão Hạc
- Tìm đọc Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao
- Đọc kĩ, tóm tắt truyện
- Trả lời các câu hỏi SGK
Tiết 13 Lão Hạc (Tiết 1)
- Thấy đợc lòng nhân đạo sâu sắc của nhà văn (qua NV ông giáo) : thơng cảm đếnxót xa và thật sự trân trọng đối với ngời nông dân nghèo khổ
Trang 24- Bớc đầu hiểu đợc đặc sắc NT truyện ngắn Nam Cao : khắc họa NV tài tình, cáchdẫn truyện tự nhiên, hấp dẫn, sự kết hợp giữa tự sự, triết lí với trữ tình.
B.Chuẩn bị
- Đọc kĩ VB
- ảnh tác giả, các t liệu liên quan tp
C Tiến trình các hoạt động dạy và học
2 Bài mới :
Có những ngời nuôi chó, quí chó nh ngời, nh con Nhng quí chó đến mức nh lão Hạcthì thật hiếm Và quí đến thế, tại sao lão vẫn bán chó để rồi tự dằn vặt hành hạ mình, vàcuối cùng tự tìm đến cái chết dữ dội, thê thảm? Nam Cao muốn gửi gắm điều gì qua thiêntruyện đau thơng và vô cùng xúc động này?
Hoạt động của giáo viên – học sinh học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 :
- Giới thiệu vài nét về nhà văn Nam Cao
Gv cho Hs xem ảnh chân dung tgiả và
giới thiệu về 2 tập truyện ngắn của ông
- Nêu xuất xứ truyện Lão Hạc
Gv cho Hs đọc VB
- Yêu cầu đọc : Giọng điệu biến hoá đa
dạng, phù hợp với ngôn ngữ đối thoại
Phần đầu chậm rãi, phần cuối gấp gáp
VD LHạc: giọng chua chát, xót xa, ngậm
ngùi Vợ ông giáo: lạnh lùng, dứt khoát
Ông giáo: từ tốn, ấm áp Binh T: nghi
ngờ, mỉa mai
- Nam Cao (1915- 1951) Hà Nam
- Là nhà văn hiện thức xuất sắc với 2 đề tàichính: ngời ndân nghèo đói bị vùi dập và
Những việc làm của lão Hạc trớc khi chết
- P2 Còn lại Cái chết của lão Hạc
- Tình cảnh túng quẫn, ốm yếu, tiền hết, ko
có việc làm, bão phá hoại hoa màu, giá gạocao, ko có tiền nuôi cậu Vàngbán
Trang 25Đ/h:Lão hạc đành lòng bán con chó
vàng- kỉ niệm cuối cùng, ngời bạn sớm
tối thân thiết của mình – học sinh cũng là điều
vạn bất dắc dĩ, là con đg cuối cùng mà
thôi!
Đúng nh vậy! Lão Hạc quá nghèo, lại
yếu mệt sau trận ốm nặng vừa mới khỏi,
không có việc làm, không ai giúp đỡ
Lão cứ hằng ngày ăn vào mấy đồng tiền
dành dụm bấy lâu nay Đã vậy, lão lại
phải nuôi thêm cậu Vàng Cậu lại ăn rất
khoẻ Nuôi thân còn cha nuôi nổi, làm
sao có thể nuôi chó? Mà đã nuôi thì lão
không nỡ để cho nó đói, nó gầy! Nh vậy,
b Chuẩn bị bài sau
Soạn tiếp Chú ý tìm hiểu nv lão Hạc ( Diễn biến tâm trạng lão Hạc xung quanh việc bán chó và cái chết của lão Hạc) và nvật ông giáo
Trang 26Tiết 14 Lão Hạc ( T2)
A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS:
- Thấy đợc nhân cách cao quý của Lão Hạc Qua đó hiểu thêm hoàn cảnh số phận đángthơng và đẹp tâm hồn đáng trân trọng của ngời nông dân TCM Lòng nhân đạo sâu sắc củaNam Cao
- Bớc đầu hiểu đặc sắc nghệ thuật trong truyện ngắn Nam Cao: khắc họa nhân vật tài tình,dẫn ch tự nhiên hấp dẫn …?
- Sau khi bán cậu Vàng Lão có thái độ
ntn? Hãy tìm và pt các chi tiết miêu tả cử
chỉ, điệu bộ của LH lúc kể với ông Giáo
- Những chi tiết này thể hiện điều gì?
- Phân tích giá trị của ĐT ép
Đ/h:Gợi lên gơng mặt cũ kĩ, già nua, khô
héo; một tâm hồn đau khổ đến cạn kiệt cả
nớc mắt, một hình hài thật đáng thơng
Qua đây ta thấy LH là ngời ntn?
- Mảnh vờn và món tiền gửi ông Giáo có
ý nghĩa ntn đối với LH? Tại sao lão từ
chối sự giúp đỡ của mọi ngời.?
*Theo dõi đoạn cuối:
- Tìm những chi tiết miêu tả cái chết của
LH? Nhận xét từ ngữ (tợng hình và tợng
thanh) TD?
Đ/h: Cái hay của những từ ngữ và hình
ảnh vừa nêu là ở chỗ tác giả lột tả đc sự
II/ Phân tích VB
1.Nhân vật Lão Hạcb/ Diễn biến tâm trạng LH xung quanhviệc bán cậu Vàng
- Suy tính, đắn đo nhiều lần
- Sau khi bán day dứt, ân hận mãi:
+ Cời nh mếu, mắt ầng ậc nớc, mặt co rúmlại
+ Những vết nhăn xô lại, ép cho nớc mắtchảy ra
+ Hu hu khóc
Đau đớn, xót xa, ân hận
- Lão Hạc là ngời:
+ Sống có tình nghĩa, trung thực+ Thơng con sâu sắc
+ Tự trọng
c/ Cái chết của Lão Hạc:
- Vật vã, đầu tóc rũ rợi, quần áo xộc xệch,mắt long sòng sọc, miệng tru tréo
cái chết dữ dội, thê thảm
Trang 27đau đớn, hối hận, xót xa, thơng tiếc…?tất
cả đang dâng trào, đang oà vỡ khi có ng
hỏi đến, trong lòng một ông già giàu tình
thg, giàu lòng nhân hậu mà buộc phải làm
một việc mà với ngời bình thg thì cũng chỉ
thg tiếc nhẹ nhàng vừa phải, nhng với lão
cùng cậu Vàng Lão Hạc yêu thơng con
chó nh con trai, nhng lão lại nỡ lừa bán
con chó để bọn thằng Mục giết thịt, thì lão
- Bi kịch của phẩm giá làm ngời.
- Khi nghe LH kể chuyện ông Giáo có thái
- Em hiểu thế nào về ý nghĩ của NV “ tôi ”
qua đoạn “ Chao ôi! …? che lấp mất”
-Ông giáo rút ra triết lí về nỗi buồn trc
cuộc đời và con ngời Ông giáo không chỉ
tỏ ra rất hiểu vì sao mà vợ ông lại không
chịu giúp đỡ lão Hạc Nhng mặt khác lại
tỏ ra thông cảm với nỗi khổ tâm của thị
Tác giả chỉ buồn mà không giận và còn tự
nhắc nhở mình phải cố tìm hiểu họ, đồng
cảm với họ Mặt khác, ông giáo buồn vì
lòng tự ái của lão Hạc, của mình đều rất
cao, nên hai ng cứ xa dần nhau
- Hai lần NV “ tôi ” cảm thấy cuộc đời
đáng buồn Điều đó có ý nghĩa gì?
(vừa có giá trị tố cáo sâu sắc lại mang ý
nghĩa nhân đạo cao cả)
- Theo em, cái hay của truyện thể hiện rõ
nhất ở điểm nào?
+ Truyện đợc kể bằng lời của NV “ tôi ”
+ Lòng tự trọng
2 Nhân vật ông Giáo
- Thông cảm sâu sắc, kính trọng và sẵnsàng giúp đỡ khi lão Hạc nhờ cậy
- Thơng yêu chân thành, tìm cách giúp đỡngầm
- Luôn thơng yêu và trân trọng những ngờilao động nghèo khổ
- Cách nhìn ngời đúng đắn
* Là ngời có tấm lòng nhân đạo cao cả
3 Nghệ thuật kể chuyện của tác giả
- Kể bằng ngôi thứ nhất khiến câu chuyện
Trang 28(đoạn từ lão Hạc kể chuyện lừa cậu Vàng,
sự vật vã, đau đớn trớc lúc chết)
- Việc tạo dựng tình huống truyện bất ngờ
(chi tiết lão Hạc ăn bả chó) có tác dụng
b Chuẩn bị bài sau
Soạn bài; Từ tợng hình, từ tợng thanh
- Đọc kĩ bài học
- Trả lời câu hỏi P I
Trang 29Tiết 15 Từ tợng hình, từ tợng thanh
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS hiểu đợc :
- Thế nào là từ tợng hình, tợng thanh
- ý nghĩa, giá trị từ tợng hình, tợng thanh trong văn miêu tả, tự sự
- Rèn ý thức sử dụng từ tợng hình, tợng thanh trong giao tiếp để tăng tính hình tợng,tính biểu cảm cho câu văn
B.Chuẩn bị
- Bảng phụ, đoạn văn có từ tợng hình, tợng thanh
C Tiến trình các hoạt động dạy và học
+ Những từ nào mô phỏng âm thanh của
tự nhiên, con ngời?
+ Những từ đó có tác dụng gì trong cách
miêu tả và tự sự của tác giả?
- Vậy em hiểu thế nào là từ tợng hình, từ
từ tợng hình
- Từ mô phỏng âm thanh : hu hu, …?
từ tợng thanh
- Tác dụng :+ Hình dung cụ thể hình ảnh lão Hạc+ Đoạn văn sinh động, gợi cảm
3.Ghi nhớ
- K/niệm
- Tác dụng SGK- 49
II Luyện tập BT1 :
BT3 :
Trang 30BT3 Phân biệt ý nghĩa các từ tg thanh
Gv cho 2 hs lên bảng Còn lại làm ra giấy,
Gv thu- chấm1 số em
Phân biệt ý nghĩa của các từ tợng thanh tảtiếng cời :
- Ha hả : gợi tả tiếng cời to, tỏ ra rất khoáichí
- Hi hi : mô phỏng tiếng cời phát ra đằngmũi, thờng biểu lộ sự thích thú, bất ngờ
- Hô hố : mô phỏng tiếng cời to và thô lỗ
- Hề hề : mô phỏng tiếng cời thoải mái, vui
vẻ không cần che đậy, giữ gìn
BT4 Đặt câu với các từ tg hình, tg thanh
BT thêm Viết 1 đvăn tả cảnh sân trg giờ rachơi có dùng từ tg hình, từ tg thanh
3 Củng cố:
- Nêu k/n, tác dụng từ tợng hình, từ tợng thanh
- Đọc những đoạn thơ, bài thơ có 2 loại từ này
4 Dặn dò
a Học bài cũ
- Thuộc ghi nhớ
- Làm BT 5 (SGK) 6 ,7 (SBT)
b Chuẩn bị bài sau
Soạn bài: Liên kết các đoạn văn trg VB
- Đọc kĩ bài học
- Trả lời các câu hỏi ở phần I, II
Tiết 16 Liên kết các đoạn trong văn trong văn bản
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS :
- Hiểu cách sử dụng các phơng tiện để liên kết các đoạn văn liền ý, liền mạch
- Viết đợc các đoạn văn liên kết mạch lạc, chặt chẽ
B Chuẩn bị
- Nghiên cứu kĩ nội dung bài học
- Bảng phụ, đoạn văn mẫu
C Tiến trình các hoạt động dạy và học
1 Khởi động
* Ôn dịnh
*KT Bài cũ :
- Thế nào là từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, chữa BT3
- Có mấy cách trình bày nội dung đoạn văn, chữa BT2
2 Bài mới :
Hoạt động của giáo viên – học sinh học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 : I Tác dụng của việc liên kết các đoạn văn
trong văn bản
Trang 31- HS đọc 2 đvăn VD 1 Nêu nội dung
từng đoạn Hai đvăn có sự liên kết cha?
- Qua phân tích VD, em thấy việc sử
dụng đoạn trong VB có tác dụng gì?
- Tìm câu liên kết giữa hai đoạn và cho
biết vì sao câu đó có tác dụng liên kết?
- Qua phân tích, ta thấy có thể sử dụng
phơng tiện liên kết nào để thể hiện quan
- Đoạn 1 : tả cảnh ngôi trờng hiện tại
- Đoạn 2 : cảm giác về ngôi trờng trớc đây
Hai đoạn không có sự gắn kết
* VD2 :
- Đầu đoạn 2 thêm cụm từ “ Trớc đó mấyhôm ” (đó : phép thế, tạo sự liên kết với đoạn1)
tạo sự gắn kết về nội dung
nh-ng, sonh-ng, trái lại, ngợc lại, đối lập với…?
c Dùng đại từ và các từ ngữ có tác dụng thaythế : đó, này, đây…?
d Dùng từ ngữ có tính chất khái quát, tổngkết : tóm lại, nhìn chung, kết luận lại, kháiquát lại…?
2 Dùng câu nối để liên kết các đoạn văn
3 Ghi nhớ 2 (SGK)
III Luyện tập Bài 1 :
a Cụm từ : Nói nh vậy thay thế cho đoạn1
b Từ : thế mà chỉ sự đối lập, tơng phảngiữa đoạn trớc (nóng bức),đoạn sau (rét)
c Từ : cũng (nối đoạn 2 với đoạn 1): lkê tuy nhiên (nối đoạn 3 với đoạn 2): Đối lập
Bài 3 Viết đoạn văn có sử dụng ptiện LK:
Nêu suy nghĩ của em về nvật LHạc
Trang 32- Soạn bài: Từ ngữ địa phơng và biệt ngữ XH.
Tiết 17 Từ ngữ địa phơng và biệt ngữ xã hội
A Mục tiêu cần đạt
Giúp HS :
- Hiểu rõ thế nào là từ ngữ địa phơng, biệt ngữ xã hội
- Biết sử dụng chúng đúng lúc, đúng chỗ Tránh lạm dụng gây khó khăn trong giao tiếp
B Chuẩn bị
- Bảng phụ, đoạn văn có từ ngữ địa phơng, biệt ngữ xã hội
C Tiến trình các hoạt động dạy và học
(mẹ trong lời kể đối tợng là độcc giả;
mợ trong câu đáp của bé Hồng với cô
hai ngời cùng tầng lớp xã hội)
- Trớc CMT8, trong tầng lớp XH nào, cha
Dề, dui (NTB)
té, mè, heo (NB)
Lựu đạn
Bu điệnPhanh phui
Về, vuiNgã, vừng, lợn
II Biệt ngữ xã hội
Trang 33- Qua phân tích VD, em hiểu thế nào là
- Tại sao ko nên lạm dụng 2 loại từ này?
Cho Hs đọc VD SGK Tại sao tgiả vẫn
- Đoạn thơ (Hồng Nguyên) : từ ngữ miềnTrung
tạo dựng không khí quê hơng, sự đồngcảm của ngời chiến sĩ
- Câu văn của Nguyên Hồng : các biệt ngữ
XH khắc hoạ tính cách của NV thuộc tầnglớp lu manh
2 Ghi nhớ (SGK)
IV Luyện tập Bài 1 :
- Từ ngữ địa phơng : + Choa, nhá, thẹn (Trung Bộ)+ Bự, mắc cỡ, té (Nam Bộ)
- Từ ngữ toàn dân :+ Nớc, cỡi, cự nự, xấu hổ+ To, củ sắn, xấu hổ, ngã
Trang 34- §äc kÜ näi dung bµi häc.
- Tãm t¾t l¹i c¸c VB d· häc: Tøc níc vì bê, L·o H¹c, T«i ®i häc…?
Trang 35- Thế nào là VBTS?
- Vậy theo em, thế nào là tóm tắt VB tự sự?
- Suy nghĩ và lựa chọn câu trả lời đúng nhất
trong các câu?
Hoạt động 2 :
- HS đọc VB tóm tắt
-VB trên kể lại ND của VB nào? Dựa vào
đâu mà em nhận ra điều đó? VB trên có nêu
đợc ND chính của VB ấy không?
-VB tóm tắt trên có gì khác so với VB ấy
không?
(độ dài, lời văn, số lợng nhân vật, sự việc )
- Từ việc tìm hiểu trên, hãy cho biết các yêu
cầu đối với một VB tóm tắt?
- Muốn viết đợc một VB tóm tắt, theo em
phải làm những việc gì? Theo trình tự nào?
II Cách tóm tắt Vb tự sự
1 Những yêu cầu đối với VB tóm tắt
a VD VBTT nội dung chính của VB
Sơn Tinh Thuỷ Tinh
là lời của ngời viết tóm tắt
c Ghi nhớ Yêu cầu đối với VB tóm tắt:
- Bảo đảm tính khách quan: trung thànhvới VB đợc tóm tắt
- Bảo đảm tính hoàn chỉnh : giúp ngời
đọc hình dung toàn bộ câu chuyện
- Bảo đảm tính cân đối : số dòng cho các
sự việc, NV chính, các chi tiết tiêubiểu…? cho phù hợp
2 Các bớc tóm tắt
- Đọc kỹ tác phẩm, nắm chắc ND
- Xác định ND chính : lựa chọn các NVquan trọng, các sự việc tiêu biểu
- Sắp xếp các ND chính theo trật tự hợplí
- Viết bản tóm tắt bằng lời văn của mình
b Chuẩn bị bài sau
Soạn bài : Luyện tập tóm tắt VBTS
- Làm BT 1, 2 (Luyện tập tóm tắt VB tự sự)
Trang 36- Bản liệt kê đã nêu đợc những sự việc
tiêu biểu và các NV quan trọng của “
2 Sắp xếp theo thứ tự hợp lí+ 1 – học sinh b (Lão Hạc có một ngời con trai, mộtmảnh vờn…?)
+ 2 – học sinh a (con trai lão đi phu đồn cao su…?)+ 3 – học sinh d (vì muốn giữ lạ mảnh vờn…?)+ 4 – học sinh c (Lão mang tiền dành dụm…?)+ 5 – học sinh g (cuộc sống mỗi ngày một khókhăn…?)
+ 6 – học sinh e (Một hôm lão xin Binh T ít bả chó)+ 7 – học sinh i (Ông Giáo rất buồn…?)
+ 8 – học sinh h (Lão bỗng nhiên chết…?)+ 9 – học sinh k (Cả làng không hiểu vì sao…?)3.Viết VB tóm tắt theo thứ tự đã xếp lại Lão Hạc là một ngời n/d nghèo, nhg có lòng
tự trọng và rất giàu tình cảm Khi ng con traiduy nhất của lão phẫn chí bỏ đi đồn điền cao
su, lão luôn bị dằn vặt bởi cái mặc cảm là chalàm tròn bổn phận của ngời cha Giờ đây, ng
Trang 37* Đoạn văn tóm tắt VB “Tức nớc vỡ bờ”.
Anh Dậu đang ốm nặng đến nỗi còn run
rẩy cha kịp húp đc hớp cháo nào thì tên
cai lệ và ng nhà lí trởng đã ập tới quát
tháo om sòm, đòi tiền su của chú Hợi-ng
em chồng đã chết từ năm ngoái Chị Dậu
đành nhẫn nhịn van xin nhg tên cai lệ
không động lòng mà còn liên tục chửi
mắng Chị Dậu vẫn cố gắng nín nhịn để
tìm cách làm giảm bớt sự hung hãn của
hai kẻ lòng lang dạ thú Nhg tới khi
bên là hai tên đàn ông đại diện cho cng
quyền bạo lực tạm thời kết thúc mà phần
thắng lại nghiêng về chị Dậu, điều đó
khẳng định tính đúng đắn của quy luật
“tức nc vỡ bờ”
bạn tâm tình duy nhất của lão chỉ còn có conVàng khôn ngoan, trung thành Vì muốn giữlại nguyên vẹn mảnh vờn cho con trai, nên lão
đã quyết định gạt nớc mắt bán con Vàng Lãogom góp số tiền ít ỏi dành dụm đc gửi ô/giáo
và cũng nhờ ông trông coi giúp mảnh vờn.Rồi 1 hôm, lão xin Binh T ít bả chó Khi ngheBinh T kể lại việc xin bả chó của lão Hạc,
ông giáo dg nh bị sốc vì thất vọng Nhg khi
đ-c tận mắt đ-chứng kiến đ-cái đ-chết đau đớn, quằnquại của lão hạc thì ô/giáo mới sực tỉnh Cảlàng đều bất ngờ trc cái chết của lão Hạc Chỉ
có ông giáo và BT hiểu vì sao lão Hạc phảichết tức tởi nh vậy
4 Trao đổi và đánh giá VB tóm tắt
- Sự việc tiêu biểu : Chị Dậu chăm sóc chồng
bị ốm và đánh lại cai lệ, ngời nhà Lí trởng đểbảo vệ anh Dậu
3 Củng cố
- Nhắc lại các bớc tóm tắt VBTS
- Yêu cầu đối với 1 VBTT
- GV đánh giá, cho điểm những bài tóm tắt tốt
4 Dặn dò
a Học bài cũ
- Hoàn chỉnh BT2
- Làm BT3
b Chuẩn bị bài sau Trả bài viết số 1
Xem lại đề bài, thể loại
Tiết 20 Trả bài viết số 1
Trang 38Hoạt động của giáo
viên – học sinh học sinh
Nội dung cần đạt Hoạt động 1 :
I.Tìm hiểu chung
1 Đề bài : Ngời ấy sống mãi trong tâm trí tôi
2 Yêu cầu của đề tài :
- Ngời thân trong hiện tại đã để lại cho em những ấn tợng, kỷniệm gì?
- Tái hiện trong quá khứ từng sự việc đã trở thành kỷ niệm sâusắc không quên
- Trở lại hiện tại, ý nghĩa của những sự việc và hình ảnh ấytrong cuộc đời mình
KB
Cảm xúc suy nghĩ của bản thân3.Viết bài
- Phần lớn các bài viết đã thể hiện đợc tính thống nhất của chủ
đề, các từ ngữ chủ đề đợc lặp lại trong mạch kể để suy trì đốitợng
- Bố cục mạch lạc có mối liên hệ giữa 3 phần MB, TB, KB
- Nắm đợc phơng pháp xây dựng đoạn văn trong VB
- Bài viết diễn đạt rõ ràng mạch lạc có sức thuyết phục, truyềncảm bởi biết kết hợp hợp lý kể + tả + biểu cảm
b Tồn tại
- Một số bài viết cha thể hiện rõ chủ đề
- Cha nắm đợc cách XD đoạn văn, tách đoạn
Trang 39- Yêu cầu HS đổi bài
- Hiểu biết khái quát về nhà văn An-đec-xen cùng những chuyện cổ của ông
- Cảm nhận đợc ý nghĩa hiện thực và nhân đạo của tác phẩm, sự đan xen yếu tố hiện thực
và mộng ảo của tp
- Rèn kĩ năng đọc, tóm tắt và cảm thụ tác phẩm văn học nớc ngoài
B Chuẩn bị
- T liệu về tác giả
- Truyện cổ An - đéc – học sinh xen
C Tiến trình các hoạt động dạy và học
Trang 40Hoạt động của giáo viên – học sinh học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1 :
- Giới thiệu vài nét về tác giả?
HS dựa vào chú thích trả lời
Gv: Sinh ra trong một gđình nghèo con
một, sống phóng khoáng ko suy nghĩ chỉ
mộng mơ liên miên, yêu thơ văn từ nhỏ
Cha mẹ muốn A trở thành thợ may cừ
nh-ng A muốn trở thành nhà thơ, nhà soạn
kịch
- Kể tên một số truyện của A mà em biết?
Hãy nêu đặc điểm truyện A?
( Bầy chim thiên nga, Nàng tiên cá …) )
- Nêu xuất xứ của VB?
GV cho Hs đọc Vb Yêu cầu 2 em tóm tắt
Vb
- Tìm bố cục VB?
Theo em phần nào hấp dẫn nhất? Vì sao?
- Đoạn thứ 2 chia thành mấy đoạn nhỏ?
Căn cứ vào đâu? (5 đoạn)
- Em có nhận xét gì về bố cục truyện?
(Mạch lạc, hợp lý)
Hoạt động 2 :
Hs theo dõi phần 1
- Gia cảnh của cô bé có gì đặc biệt?
- Gia cảnh ấy đã đẩy em bé đến tình trạng
ntn?
- Cô bé cùng những bao diêm xuất hiện
trong thời điểm đặc biệt nào? Thời điểm
ấy tác động ntn đến con ngời?
(thờng nghĩ đến gia đình sum họp, đầm
I Đọc hiểu văn bản.
1 Tác giả
- An-đec-xen (1805- 1875) Đan Mạch
- Nổi tiếng với truyện kể dành cho trẻ em
- Đặc điểm truyện: nhẹ nhàng tơi mát, toátlên lòng yêu thơng con ngời và niềm tinvào sự thắng lợi của cái tốt đẹp
ánh lửa lò sởi Lần quẹt thứ hai thấy bàn ăn
có ngỗng quay Lần quẹt thứ ba thấy câythông Nô-en Lần quẹt thứ t thấy bà hiện
về Quẹt hết những que diêm còn lại, hai bàcháu bay về chầu Thợng đế Sáng hôm sau-mồng 1 Tết, mọi ngời qua đờng thấy mộtthi thể em bé giữa những bao diêm
c Bố cục của truyệnP1 Từ đầu…?cứng đờ ra” : Hoàn cảnh sốngcủa cô bé bán diêm
P2 Tiếp…? chầu thợng đế : Các lần quẹtdiêm và những mộng tởng
P3 Còn lại : Cái chết thơng tâm của em bé
II Phân tích VB
1 Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
- Gia cảnh :+ Mẹ chết, sống với bố, bà nội (đã qua
đời)
+ Nhà nghèo, nơi ở tối tăm
+ Luôn bị bố mắng
+ Phải đi bán diêm để kiếm sống
- Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện: Đêm giao thừa rét buốt