Giáo an văn 8 trọn bộ vip

Đoạn văn trong văn bản thuyết minh + Câu 2,3,4 : Giới thiệu cụ thể những biểu hiện của sự thiếu nớc + Câu 5 : Dự vào tình hình thiếu nớc trong tơng lai  Đây là đoạn văn thuyết minh vì

A Mục tiêu cần đạt : Giúp h/s

- Cảm nhận đợc niềm khát khao tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù tong, tầm thờng, giả dối đợc thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vờn bách thú

- Thấy đợc bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của nhà thơ

- Rèn kĩ năng đọc thơ 8 chữ vần liền, phân tích nhân vật trữ tình qua diễn biến tâm trạng

B Chuẩn bị: Giáo án + T liệu liên quan

C.Tổ chức các hoạt động dạy học

* Giới thiệu bài :

ở Việt Nam, khoảng những năm 30 của thế kỉ XX đã xuất hiện phong trào thơ

mới rất sôi động, đợc coi là cuộc cách mạng trong thơ ca, 1 thời đại đại trong thi ca

Đó là 1 phong trào thơ có tính chất lãng mạn tiểu t sản ( 1932-1945 ), gắn liền với những tên tuổi những nhà thơ trẻ nổi tiếng nh : Xuân Diệu, Thế Lữ, Lu Trọng L

Nhớ rừng là 1 bài thơ nổi tiếng đầu tiên của Thế Lữ, in trong tập Mấy vần thơ, đợc

Hoài Thanh giới thiệu và tuyển bình trong tập Thi Nhân việt Nam.

- Tác phẩm chính : Mấy vần thơ (1935) Vàng và máu (1934)…

* “Nhớ rừng” là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của Thế Lữ, in trong tập mấy vần thơ và đợc đánh giá là tác phẩm mở đ-

? Bài thơ đợc ngắt thành 5 đoạn, hãy

cho biết nội dung của mỗi đoạn?

? Từ bố cục của bài thơ em chãy chỉ ra

hai đối tợng tơng phản trong bài? ý

nghĩa của hình tợng tơng phản đó?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn tìm hiểu văn bản

nh một tiếng thở dài bất lực

- Chú ý đọc những câu thơ cắt dòng (từ để với từ đầu câu)

3, Từ khó:

4, Thể loại thơ :

- Thơ 8 chữ, một sự sáng tạo của thơ mới

- Cách ngắt nhịp, tự do, linh hoạt

- Vần : Gieo vần liền, chân, bằng – trắc nối tiếp

 Đây chính là sự khác biệt của thơ mới so với thơ cũ

5, Bố cục

- Đoạn 1 – 4 : Cảnh con hổ ở vờn Bách thú

- Đoạn 2 – 3 : Nỗi nhớ về 1 thời oanh liệt

- Đoạn 5 : Nổi khát khao và nối tiếc những năm tháng hào hùng của thời tung hoành ngự trị

 hai cảnh tơng phản : Cảnh vờn Bách thú nơi con hổ bị giam cầm và cảnh núi non hùng vĩ – nơi con hổ tung hoành hống hách những nhày xa Với con hổ cảnh trên là thực tại, cảnh dới là mộng tởng, dĩ vãng

 Phù hợp với diễn biến tâm trạng của con

hổ, vừa tập trung thể hiện chủ đề

II Phân tích

1 Cảnh con hổ trong v ờn bách thú

* Tâm trạng căm hờn, uất hận và nổi ngao ngán của con hổ ở vờn bách thú

- Từ chổ là chúa tể muôn loài, tung hoành chốn nớc non hùng vĩ  bị nhốt chặt trong củi sắt, trở bằng thứ đồ chơi, ngang bầy với bọn dở hơi tầm th… ờng Nh vậy :

+ Nỗi khổ không đợc hoạt động trong 1 không gian tù túng và thời gian kéo dài.+ Nỗi nhục nhã khi bị biến thành thứ trò chơi cho thiên hạ tầm thờng

+ Nỗi bất bình vì bị ở chung cùng bọn thấp kém

+ nỗi nhục khi bị biến thành thứ trò chơi lạ

hờn ?

? Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì

trong đoạn thơ này ?

? Tâm trạng đó của con hổ có gần gũi

với tâm trạng chung của ngời dân Việt

Nam mất nớc, nô lệ lúc đó?

Cảnh vờn bách thú “tầm thờng giả

dối”, tù túng dới mắt con hổ đó chính

là cái thực tại xã hội đơng thời đợc cẩm

nhận bởi những tâm hồn lãng mạn

Thái độ ngao ngán, chán ghét cao độ

đối với cảnh vờn bách thú của con hổ

cũng cũng chính là thái độ của họ đối

với xã hội

? Cảnh vờn bách thú đợc miêu tả qua

những chi tiết nào ? Đó là cảnh tợng

trong vơng quốc của nó

? Cảnh giang sơn hùng vĩ và thời oanh

liệt của chúa sơn lâm đợc tác giả miêu

tả nh thế nào?

(Gợi ý: Sống trong cảnh “bị nhục nhằn

mắt cho lũ ngời ngạo mạn, ngẩn ngơ

- Tác gải đã sử dụng phơng pháp đối lập, câu thơ đầu 8 tiếng thì 5 tiếng là thanh trắc, câu thơ thứ hai 8 tiếng thì 7 tiếng là thanh bằng, giọng điệu chán trờng, u uất, một loạt từ ngữ liệt kê liên tiếp cách ngắt nhịp dồn dập, lúc kéo dài nh một tiếng thở dài ngao ngán Đặc biệt là việc sử dụng từ ngữ rất gợi cảm :

“gậm”giúp ta cảm nhận đợc nổi căm uất, tuyệt vọng cứ gặm nhấm để huỷ hoại t tởng của con hổ

+ Khối căm hờn : Nỗi căm uất cứ chất chứa hàng ngày tạo thành khối, nh khối đá nặng trĩu lòng…

 Đặc trng của bút pháp lãng mạn

* Đoạn thơ chạm vào nổi đau mất nớc của ngời Việt Nam lúc bấy giờ Nỗi căm hờn uất hận, ngao ngán của con hổ cũng nh là tâm trạng của mọi ngời

 Bài thơ gây tiếng vang rộng rãi, ít nhiều tác động đến tình cảm “yêu nớc khát khao

độc lập, tự do của ngời dân Việt Nam khi

đó”

- Cảnh vờn bach thú : + Hoa chăm cỏ xén, lối phẳng cây trồng + Dòng nớc đen giả suối,,,những mô gò thấp kém

ca dữ dội  Cảnh lớn lao, phi thờng, dữ dội,

đầy vẻ bí ẩn, linh thiêng

* Chúa sơn lâm xuất hiện với t thế và vẻ oai phong lẫm liệt, khi rừng thiêng tấu lên khúc trờng ca dữ dội thì con hổ bớc chân lên với

tù hãm” chúa sơn lâm sống mãi trong

tình thơng nỗi nhớ, thân tung hoành,

hống hách nh ngày xa Lối câu thơ vắt

ngang qua hai dòng thơ là đặc điểm

của thơ mới Vậy chúa sơn lâm nhớ

những gì?)

? Đó là một cảnh nh thế nào?

? Trong khung cảnh ấy tác giả đã thể

hiện chúa sơn lâm xuất hiện nh thế

nào?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật

miêu tả ở đoạn này?

? Đoạn 3 có chủ đề chúa sơn lâm ngự

trị giang sơn hùng vĩ của mình Em hãy

chỉ ra vẻ đẹp của bức tranh tứ bình ấy?

? Nhng đó chỉ là dĩ vãng huy hoàng,

chỉ hiện ra trong nổi nhớ da diết tới

đau đớn của con hổ

? Các câu thơ cảm thán mở đầu đoạn

và kết đoạn có ý nghĩa gì ?

t thế “dõng dạc đờng hoàng tấm thân”, “lợn” mềm mại nh sang cuốn nhịp nhàng, quắc mắt thần trong hang tối khiến cho mọi vật

đều im hơi

 Những câu thơ sống động, nhịp nhàng, miêu tả chính xác, ấn tợng

* Bức tranh tứ bình với chủ đề chua sơn lâm ngự trị giang sơn hùng vĩ của mình :

+ Cảnh đêm trăng vàng bên bờ suối+ Cảnh những ngày ma chuyển ngàn…+ Cảnh “bình minh gợi”…

+ Cảnh “Những chiều lênh láng rừng”…

 Cảnh vô cùng thơ mộng, mãnh liệt, dữ dội, đầy bí mật, con hổ hiện lên với ve rnổi bật, t thế lẫm liệt, kiêu hùng, đáng là một chúa sơn lâm đầy uy lực : Đặc điểm của bút pháp lãng mạn

- Giấc mơ huy hoàng khép lại trong lời than

u uất “Than ôi! Thời đâu?”…

 Lời gào thét đó là biểu hiện nổi khát khao cháy bỏng một cuộc đời tự do, một thế giới cao cả phi thờng của chúa sơn lâm

3 Nỗi khao khát giấc mộng ngàn :

- Dới mắt hổ, cảnh ở vờn bách thú thật tầm thờng, tẻ nhạt

- Hổ cất lời nhắn gửi tới nớc non cũ với nhân dân : bày tỏ nổi lòng quặn đau, ngao ngán, căm hờn u uất vì bị cầm tù, bị mất tự do, chủ quyền, hổ cũng bày tỏ tấm lòng son sắt thuỷ chung với non nớc cũ

- Câu kết : Là tiếng vang vọng sâu thẳm của tấm lòng yêu nớc, khao khát tự do

III Tổng kết :

1, Nội dung :

- “Nhớ rừng” có thể coi là một áng thơ yêu nớc tuy thầm kín nhng tha thiết mãnh liệt

- Đồng thời thể hiện vẻ đẹp của tâm hồn lãng mạn gắn liền với sự thức tỉnh về ý thức cá nhân, không hoà nhập với thế giới giả tạo

? Dới mắt hổ, cảnh vờn bách thú hiện

ra nh thế nào?

? Tâm trạng của con hổ trớc cảnh ấy ra

sao?

? bài thơ kết thúc bằng lời gửi thống

thiết của hổ rừng thiêng, nơi nó ngự trị

ngày xa Lời nhắn gửi ấy có liên quan

và có ý nghĩa gì đối với tâm trạng con

ngời Việt Nam lúc đó?

2, Nghệ thuật:

- Cảm hứng lãng mạn tràn đầy

- Mạch thơ sôi nổi, cuồn cuộn

- Hình ảnh thơ mang vẻ đẹp tráng lệ, phi th-ờng

- Ngôn ngữ, nhạc điệu phong phú, gợi cảm, thể hiện đợc ý tởng và cảm xúc thơ

 “Nhớ rừng” thật là một áng thơ hay

IV H ớng dẫn học ở nhà :

- H/s làm bài tập 3,4

- Học thuộc, đọc diễn cảm bài thơ

- Soạn bài “ Câu nghi vấn”

Rút kinh nghiệm sau giờ dạy :

* Kiểm tra bài cũ:

GV kiểm tra sự chuẩn bị của HS

? Những đặc điểm hình thức nào cho biết

đó là câu nghi vấn?

? Những câu nghi vấn trên dùng để làm

gì?

? Từ phân tích ví dụ ,mẫu trên em hãy

cho biết đặc điểm hình thức và chức

năng chính của câu nghi vấn?

? hãy đặt câu nghi vấn

Hoạt động 2 :

Hớng dẫn luyện tập

Giáo viên lu ý học sinh có những câu

có từ nghi vấn nhng không phải là câu

I Đặc đỉêm hình thức và chức năng của câu nghi vấn :

a, “Chị khất tiền su …phải không?”

b, “Tại sao con ngời nh… thế?”

c, “Văn là gì?” , “Chơng là gì?”

nghi vấn :

- Nó ở đâu ? ( nghi vấn )

- Tôi không biết nó ở đâu ( Kể )

 sai ngữ pháp, hoặc biến thành kiểu câu khác…

Bài tập 3 :Không, vì đó không phải là những câu nghi vấn

Bài tập 4 :

- Khác nhau về hình thức có cặp từ nghi vấn : “có không”; “đã ch… … a”

- Khác nhau về ý nghĩa+ Câu thứ 2 hỏi thăm sức khoẻ vào thời

điểm hiện tại ( Đã biết trớc tình trạng sức khoẻ của ngời đợc hỏi )

+ Câu thứ 1 hỏi thăm sức khoẻ vào thời

điểm hiện tại ( Cha biết trớc tình trạng sức khoẻ của ngời đợc hỏi )VD:

Bài tập 5 : * Khác biệt ở trật từ từ

- Câu a : Bao giờ  đứng ở đầu câu

- Câu b : Bao giờ  đứng ở cuối câu

* Khác biệt về ý nghĩa

- Câu a : Hỏi thời điểm của một hành động diễn ra trong tơng lai

- Câu b : Hỏi thời điểm của một hành động

đã diễn ra trong quá khứ Bài tập 6 :

- Câu a : Đúng vì ngời hỏi đã tiếp xúc

sự vật- chiếc xe

- Câu b : Cha ổn vì ngời hỏi cha biết chính xác, cha tiếp xúc sự vật- chiếc xe

Hoạt động 3:

IV H ớng dẫn học ở nhà:

- Học thuộc ghi nhớ sgk

- Làm bài tập ở vở bài tập tiếng việt

- Chuẩn bị tiết 76 Viết đoạn trong văn bản thyết minh

Tuần 19

Tiết 76

Bài 18 Viết đoạn trong văn bản thyết minh

Ngày soạn: 03/01/2010 Ngày giảng:

A Mục tiêu cần đạt:

- Giúp h/s biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lý

- Rèn kỹ năng xác định chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyết minh

? Đoạn văn trên gồm mấy câu?

? Từ nào đợc nhắc lại nhiều lần trong

đoạn văn ?

? Từ đó, có thể khái quát chủ đề đoạn văn

là gì?

? Vai trò của từng câu trong đoạn văn

? Hãy cho biết đoạn văn a đợc viết theo

phơng thức biểu đạt nào? Vì sao?

Câu hỏi tơng tự nh đoạn văn a

I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh

+ Câu 2,3,4 : Giới thiệu cụ thể những biểu hiện của sự thiếu nớc

+ Câu 5 : Dự vào tình hình thiếu nớc trong tơng lai

 Đây là đoạn văn thuyết minh vì cả

đoạn trong gỉa thiết vấn đề thiếu nớc ngọt trên thế giới hiện nay Thuyết minh một

sự việc, hiện tợng tự nhiên – xã hội

b, Đoạn văn b:

- Gồm 3 câu : Câu nào cũng nói tới một ngời đó là đồng chí Phạm Văn Đồng

- Chủ đề : Giới thiệu về đồng chí Phạm Văn Đồng

- Câu 1 quê quán + khẳng định phẩm chất

Gv nhắc lại khái niệm đoạn văn :

Đoạn văn là 1 bộ phận của bài văn, có

cấu tạo từ 2 câu trở lên và sắp xếp theo1

trật tự nhất định Mỗi đoạn nói về 1 chủ

đề nhất định Câu chủ đề thờng ngắn gọn,

mang tính khẳng định và đứng ở những vị

trí khác nhau của bài văn

Hoạt động 2 : Nhận xét và sữa chữa đoạn văn thuyết

minh cha chuẩn

? Em hãy nhận xét về nhợc điểm của

đoạn văn a ?

? Vậy nên sữa lại nh thế nào?

G/v treo bảng phụ đoạn văn b

Quy trình hỏi tơng tự nh đoạn văn a

? Nhận xét về đoạn văn b?

? Qua phân tích ví dụ, em hãy cho biết

khi viết đoạn văn thuyết minh cần phải

chú ý điều gì?

và vai trò của ông : Nhà cách mạng và nhà văn hoá

- Câu 2 sơ lợc quá trình hoạt động cách mạng và những cơng vị lãnh đạo của

đảng, nhà nớc và đồng chí Phạm Văn Khải trải qua

- Câu 3 quan hệ của ông với chủ tịch Hồ Chí Minh

 Đoạn văn thuyết minh – giải thích về danh nhân một con ngời nổi tiếng theo kiểu cải cách thông tin về các mặt hoạt

động khác nhau của ngời đó

2, Sửa lại các đoạn văn thuyết minh ch a chuẩn

- Đoạn văn a :+ Không rõ câu chủ đề+ Cha có ý công dụng + Các ý lộn xộn, cần tách thành 3 ý rõ ràng : cấu tạo, công dụng, cách sử dụng

Hoạt động 3 : III.H ớng dẫn luyện tập

Bìa tập 1 : Viết đoạn mở bài, kết bài cho bài văn thuyết minh : “giải thích trờng em”

Yêu cầu: - Viết ngắn gọn (1 – 2 câu/ đoạn)

- Hấp dẫn, ấn tợng, kết hợp biểu cảm, miêu tả

Bài tập 2 : Viết đoạn văn thuyết minh cho chủ đề : Hồ Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam

Yêu cầu : - Năm sinh, năm mất, quê quán, gia đình

- Đôi nét về quá trình hoạt động, sự nghiệp

- Vai trò cống hiến to lớn đối với dân tộc, thời đại

A Mục tiêu cần đạt :

Giúp h/s

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp tơi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biểu hiện

đợc miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hơng đằm thắm của tác giả

- Thấy đợc nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ

- Rèn kỷ năng đọc diễn cảm 8 chữ, phân tích các hình ảnh nhân hoá, so sánh

đặc sắc

B Chuẩn bị: Giáo án + học sinh chuẩn bị bài ở nhà.

C.Tổ chức các hoạt động dạy học

* Kiểm tra bài cũ

- Đọc diễn cảm – thuộc lòng bài “Ông đồ” Nói rõ 2 nguồn cảm hứng

chủ yếu làm nên kiệt tác thơ mới này

- Phân tích hình ảnh ông đồ ở khổ 2 – 3 Từ đó cho biết tác giả thể hiện tình cảm gì? Đối với ai?

* Giới thiệu bài mới

Tác giả nhớ quê hơng trong xa cách trở thành một dòng cảm xúc chảy dọc đời thơ Tế Hanh Cái làng trài nghèo ở một cù lao trên sông Trà Bồng đã nuôi dỡng tâm hồn thơ ông, đã trở thành 1 điểm hớng về để ông viết nên nhữnh dòng thơ tha thiết,

đau đáu Trong dòng cảm xúc ấy, “quê hơng” là thành công khởi đầu rực rỡ cho nguồn cảm hứng lớn trong suốt đời thơ Tế Hanh Với thể thơ 8 chữ, Tế Hanh đã dung lên một bức tranh đẹp đẽ, tơi sáng, bình dị về cuộc sống của con ngời và cảnh sắc của một làng quê ven biển bằng tình cảm quê hơng sâu đậm, đằm thắm

Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học

- Quê : Quảng Ngãi

- Ông là nhà thơ mới ở chặng cuối với những bài thơ mang nặng nổi buồn và tình yêu quê hơng tha thiết

- Quê hơng là nguồn cảm hứng lớn trong suốt đời thơ Tế Hanh  nhà thơ quê hơng

- Gửi miền Bắc (1955) Nghẹn ngào …(1939)

* Bài thơ quê hơng là sáng tác mở đầu cho

đề tài quê hơng trong thơ Tế Hanh Bài thơ

H/s đọc 8 câu thơ đầu

? Đọc 2 câu thơ đầu, em hình dung đợc

những gì về quê hơng của nhà thơ?

? Tác giả tả cảnh trai tráng bơi thuyền

đi đánh cá trong một không gian nh thế

quen thuộc đó bổng trở nên lớn lao,

thiêng liêng và rất thơ mộng Tế Hanh

- 6 câu tiếp : Cảnh đi thuyền ra khơi

- 8 câu tiếp : Cảnh đi thuyền chở về bến

- Khổ cuối : Tình cảm cảu tác giả đối với làng chài

II Phân tích

1, Hình ảnh quê h ơng và cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá

* Hình ảnh quê hơng : Tác giả giải thích

về quê hơng thật hồn nhiên và giản dị+ Nghề : Đánh cá

+ Vị trí : Gần sông nớc

 Toát lên tình cảm thiết tha, đằm thắm của tác giả đối với quê hơng

* Cảnh trai tráng bơi thuyền đi đánh cá:

- Vào một buổi sớm, gió nhẹ, trời trong  thời tiết tốt, thuận lợi

 Chiếc thuyền và cánh buồm + Chiếc thuyền : Hăng tuấn mã…

cái hình, vừa cảm nhận đợc cái hồn của

sự vật Sự so sánh giữa cái cụ thể hơn

nhng lại gợi vẻ đẹp bay bổng, mang ý

nghĩa lớn lao Liệu có hình ảnh nào

diễn tả đợc cái chính xác, giàu ý nghĩa

và đẹp hơn để biểu hiện linh hồn của

làng chài bằng hình ảnh buồm trắng

gi-ơng to no gió biển khơi bao la đó?

G/v chú ý H/s đọc diễn cảm 8 câu tiếp

? Không khí bến cá khi thuyền đánh cá

trở về đợc tái hiện nh thế nào?

? Hình ảnh dân chài và con thuyền ở

đây đợc miêu tả nh thế nào?

? Em hiểu, cảm nhận đợc gì từ hình ảnh

thơ “Cả thân xa xăm”…

? Có gì đặc sắc về nghệ thuật trong lời

thơ: “Chiếc thuyền thớ võ” Lời thơ …

giúp em cảm nhận đợc gì?

? Từ đó em cảm nhận đựoc gì về vẻ đẹp

trong tâm hồn ngời viết qua lời thơ

trên ?

? ở khổ cuối tác giả trực tiếp nói về nổi

nhớ làng quê hơng khôn nguôi của

mình

? Vậy trong xa cách tác giả nhớ tới

những điều gì nơi quê nhà?

ào, tấp nập, đông vui, từ những chiếc ghe

đầy cá, từ những con cá tơi ngon trắng…thật thích mắt, từ lời cảm tạ chân thành trời

đất đã sang yên “biển lặng” để ngời dân trài trở về an toàn với cá đầy ghe

- Dân chài rám nắng …  miêu tả chân thật : Ngời dân chài khoẻ mạnh, nớc da nhuộm nắng, nhuộm gió

- Cả thân xa xăm: Hình ảnh ng… ời dân chài vừa đợc miêu tả chân thực, vừa lãng mạn, mang vẻ đẹp và sức sống nồmg nhiệt của biển cả : Thân hình vạm vỡ đậm vị mặn mòi nồng toả “vị xa xăm” của biển khơi 

vẻ đẹp lãng mạn

- Hình ảnh chiếc thuyền nằm im thớ vỏ…+ Nghệ thuật nhân hoá  con thuyền nh một cơ thể sống, nh một phần sự sống lao

động ở làng chài, gắn bó mật thiết với con ngời nơi đây

 Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, lắng nghe

đ-ợc sự sống âm thầm trong những sự vật của quê hơng, là ngời có tấm lòng sâu nặng với con ngời, cuộc sống dân chài ở quê hơng

3, Nổi nhớ quê h ơng

- Biển Nỗi nhớ chân thành

- Cá tha thiết nên lời thơ

- Cánh buồm giản dị, tự nhiên,

- Thuyền nh thốt ra từ trái

- Mùi biển tim

? Có thể cảm nhận “Cái mùi nồng mặn”

trong nổi nhớ quê hơng của tác giả nh

thế nào?

Hoạt động 3 : Tổng kết Luyện tập –

? Nêu giá trị nội dung chủ yếu của bài

- Biện pháp nhân hoá độc đáo, thổi linh hồn vào sự vật có 1 vẻ đẹp, 1 ý nghĩa, tầm vóc bất ngờ

- Hình ảnh thơ đầy sáng tạo

 Tất cả xuất phát từ 1 tình cảm yêu thơng, gắn bó sâu nặng với quê hơng của tác giả

Hoạt động 4 : Hớng dẫn học ở nhà

- Đọc thuộc lòng và đọc diển cảm bài thơ

- Em thích câu thơ nào nhất trong bài thơ “Quê hơng” Vì sao?

- Chuẩn bị tiết 78 Khi con tu hú

A Mục tiêu cần đạt :

- Cảm nhận đợc lòng yêu sự sống, miền khao khát tự do cháy bỏng của ngời chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đang bị giam cầm trong tù ngục đợc thể hiện bằng những hình ảnh gợi cảm và thể thơ lục bát giản dị mà tha thiết

- Rèn kỹ năng phân tích hình ảnh lãng mạn bay bổng trong bài thơ, sức mạnh nghệ thuật của những câu hỏi tu từ

B Chuẩn bị:

Giáo án , T liệu về Tố Hữu + Học sinh chuẩn bị bài ở nhà

C.Tổ chức các hoạt động dạy học :

* Kiểm tra bài cũ :

? Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Quê hơng” Đây là bài thơ tả cảnh trữ tình? Vì sao?

* Giới thiệu bài mới

Tố Hữu đợc coi là đỉnh cao của thơ trữ tình chính trị Việt Nam thời hiện đại với

ông, đờng đến với cách mạng cũng là đờng đến với thơ ca Ông là “nhà thơ của lẽ sống, tình cảm lớn, niềm vui lớn” Sức hấp dẫn của thơ Tố Hữu, vì thế trớc hết xuất

phát từ niềm say mê lý tởng, từ những khát khao lớn lao : Thơ ơi ta hãy cất cao tiếng

hát Ca ngợi trăm lần tổ quốc ta ơi

19 tuổi, đang hành động cách mạng sôi nổi, say sa ở thành phố Huế thì Tố Hữu

bị thực dân Pháp bắt giam ở Thừa Phủ Trong những bài thơ nổi tiếng của ông viết ở trong tù phải kể đến bài “Khi con tu hú” Vậy bài thơ này có đặc sắc gì về nội dung – nghệ thuật, bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu

Hoạt động của Thầy và trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : Tìm hiểu chung

? Trình bày hiểu biết của em về Tố Hữu

và hoàn cảnh ra đời bài thơ “Khi con tu

hú”

G/v hớng dẫn đọc – h/s đọc

G/v kiểm tra việc nhớ từ khó của h/s

? Chỉ ra bố cục của bài thơ

I Tìm hiểu chung

1, Tácgiả : sgk

* “Khi con tu hú” đợc viết vào tháng 7 –

1939 tại nhà lao Thừa Phủ (Huế), trong những ngày đầu bị bắt giam – sau này đ-

ợc đa vào “Xiềng xích” trong tập “Từ ấy” (1946)

? Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào?

Tác dụng của nó?

? Xác định phơng thức biểu đạt ?

? Nhan đề bài thơ gợi cho em điều gì?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn phân tích

? Tiếng chim tu hú đã làm thức dậy trong

tâm hồn ngời chiến sĩ trẻ trong tù một

khung cảnh mùa hè nh thế nào? (âm

thanh, màu sắc, hơng vị, không gian?)

? Điều gì đặc biệt trong việc miêu tả

cảnh mùa hè ở đây?

? Vậy em cảm nhận cảnh mùa hè ở đây

nh thế nào?

? Tác giả đã cảm nhận rõ nét cảnh tọng

đó của mùa hè từ trong nhà tù Điều đó

cho ta thấy năng lực nhà thơ nh thế nào?

H/s đọc 4 câu thơ cuối

? Từ thế giới đẹp đẽ cua hoài niệm trở về

với thực tại của nhà tù, tâm trạng của

ng-ời tù đợc bộc lộ nh thế nào?

? Em có nhận xét gì vè nghệ thuật thể

hiện ở đoạn thơ này?

? Tác dụng của việc sử dụng các biện

- Nguồn cảm xúc bắt đầu bằng tiếng chim

tu hú, thể hiện niềm khát khao tự do, tình yêu cuộc sống mãnh liệt của ngời tù cách mạng

II Phân tích

1, Bức tranh mùa hè :

- Rộn rã âm thanh : Tu hú, tiếng ve

- Rực rỡ sắc màu : Vàng của bắp, hồng của nắng

- Điều đó cho thấy tác giả có sức cảm nhận mãnh liệt, tinh tế của một tâm hồn trẻ trung, yêu đời, nhng đang mất tự do va khao khát tự do đến cháy ruột cháy lòng

2, Tâm trạng ng ời tù :

- Bộc lộ cảm xúc trực tiếp : Tâm trạng đau khổ, uất ức, ngột ngạt

- Nghệ thuật :+ Nhịp thở thay đổi bất thờng :

2 – 2 – 2 ; 6 – 2 ; 3 – 3 ; 6 – 2 + Động từ mạnh : Đập tan phòng chết uất+ Từ ngữ cảm thán : Ôi, thôi, làm sao

 Truyền đến độc giả cảm giác ngột ngạt cao độ, niềm khao khát cháy bang muốn thoát ra khỏi cảnh tù ngục, trở về với cuộc sống tự do bên ngoài

? Em cảm nhận từ những bộc bạch đó

tâm hồn nh thế nào?

? Mở đầu và kết thúc bài thơ đều có tiếng

chim tu hú kêu, nhng tâm trạng của ngời

tù khi nghe tiếng tu hú thể hiện ở câu

đầu và câu cuối khác nhau Vì sao?

? Nhng ở cả hai đều có đặc điểm gì

giống nhau?

Hoạt động 3 : Hớng dẫn tổng kết Luyện tập–

H/s thảo luận nhóm

? Hai đoạn thơ (tả cảnh, tả tình) nhng

đều là tiếng nói của một tâm hồn Em

cảm nhận đợc những điều cao đẹp nào từ

tâm hồn ấy

? Thơ là tiếng nói tâm hồn của nhà thơ

Bài thơ cho ta thấy gì về tâm hồn thơ Tố

III Tổng kết - Luyện tập

1, Lòng yêu sống, khao khát tự do cháy bang của ng ời chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày

- Tiếng chim tu hú khơi nguồn cảm xúc

- Giọng điệu thơ tự nhiên, tơi sáng khóang

đạt, khi dằn vặt, sôi trào, trong thể thơ lục bát truyền thống, mềm mại, uyển chuyển

Hoạt động 4 : Hớng dẫn học ở nhà

- Có thể đặt nhan đề cho bài thơ đợc không?

- H/s làm bài tập 1 sgk

- Soạn bài tiếp theo tiết 79 : Câu nghi vấn

* Kiểm tra bài cũ

? Câu nghi vấn có những đặc điểm hình thức và chức năng gì? Lấy ví dụ minh hoạ ?

câu nghi vấn

G/v chiếu các ví dụ ở sgk lên bảng phụ

? Xác định câu nghi vấn trong các ví dụ

d, Cả đoạn là một câu nghi vấn

e, “con gái đấy … ?” ; “Chả lẽ lục lọi ấy!”…

* Chức năng của các câu nghi vấn trên :

a  Bộc lộ tình cảm, cảm xúc ( sự hoài niệm, tiếc nuối )  câu hỏi tu từ

? Từ đó em hãy cho biết ngoài chức

năng dùng để hỏi câu nghi vấn còn có

những chức năng gì?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn luyện tập

? Câu nào có thể thay thế bằng 1 câu

không phải là nghi vấn mà có ý nghĩa

t-ơng đt-ơng

- Đặt câu nghi vấn không dùng để hỏi

- H/s đọc yêu cầu của bài tập 4

b, Cả đoạn riêng câu “Than ôi ” không…phải là câu nghi vấn -> Phủ định, bộc lộ cảm xúc

c, Cầu khiến, bộc lộ tình cảm, cảm xúc

d, Phủ định, bộc lộ tình cảm, cảm xúc

“Ôi, nếu bang bay ?”…Bài tập 2 :

* Các câu nghi vấn :

a, “Sao thế? ” ; “Tội gì bây lại? ”… …

“Ăn mãi gì mà lo liệu ? ”…

b, “Cả đàn bò chăn dắt làm sao ? ”…

c, “Ai dám bảo mẫu tử ? ”…

d, “Thằng bé kia gì? ” ;… “Sao lại mà khóc ? ”…

b, Không biết hay không…

c, Thảo mộc mẩu tử.…Bài tập 3 :

H/s tự làm ở trên bảng H/s nhận xét Bài tập 4 : Dùng để chào  giữa ngời nói

và ngời nghe có quan hệ mật thiết

Hoạt động 3 Hớng dẫn học ở nhà

- Viết đoạn văn có sử dụng câu tu từ

- Chuẩn bị bài tiếp 80 : Thuyết minh về một phơng pháp, cách làm.

A Mục tiêu cần đạt :

- H/s biết cách thuyết minh phơng pháp (cách làm) một thí nghiệm, 1 món ăn thông thờng, 1 đồ dùng đơn giản, 1 trò chơi quen thuộc, cách trông cây từ mục…

đích, yêu cầu đến việc chuẩn bị, quy trình tiến hành, yêu cầu sản phẩm…

- Rèn kỷ năng trình bày lại một cách thức, 1 phơng pháp làm việc với mục đích nhất định

Hoạt động của thầy và trò Nôi dung cần đạt

Hoạt động 1 : Hớng dẫn giơí thiệu một phơng pháp

(cách làm)

H/s đọc bài (a)

? Khi thuyết minh cách làm 1 đồ vật

(hay cách nấu món ăn) ngời ta thờng nêu

bày trong 2 ví dụ trên?

? Khi giới thiệu 1 phơng pháp (một cách

làm) ngời viết cần phải lu ý những gì?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn luyện tập

? Lập dàn ý cho bài thuyết minh phơng

pháp đọc nhanh

- Ngày nay vấn đề : Yêu cầu thực tiễn…

cấp thiết buộc phải tìm cách đọc nhanh

- Tiếp theo có ý chí : Giải thích những…

cách đọc chủ yếu hiện nay Hai cách đọc

thầm theo dòng, theo ý Những yêu cầu

- Cách làm phải đợc trình bày theo một trình tự nhất định, tỉ mỉ, cụ thể Vì nếu làm sai trình tự thì sẽ không

ra đợc sản phẩm nh ý

Ví dụ b

- Nguyên liệu : Thêm phần định lợng (số bát, ngời ăn )…

- Cách làm : Đặc biệt chú ý trình tự, trớc sau, thời gian của mỗi bớc

- Yêu cầu thành phẩm : Chú ý 3 mặt trạng thái, màu sắc, mùi vị

 cả 2 ví dụ trên lời văn gọn, súc tích, vừa

đủ

H/s đọc to ghi ngớ sgk

II Luyện tập

Bài tập 1 : H/s tự làm Bài tập 2 : H/s tự làm

Hoạt động 3 : Hớng dẫn học ở nhà

- Viết văn bản thuyết minh phơng pháp làm đồ dùng học tập, làm đồ chơi dân gian

- Hiểu đợc giá trị nghệ thuật đọc đáo của bài thơ

- Rèn đọc diễn cảm, phân tích thơ tứ tuyệt đờng luật

B Chuẩn bị:

- Giáo án , T liệu tham khảo về Hồ Chí Minh …

- Học sinh chuẩn bị bài ở nhà

C.Tổ chức các hoạt động dạy học

* Kiểm tra bài cũ

? Vì sao bài thơ lại đợc đặt “Khi con tu hú” Đọc thuộc lòng diễn cảm bài thơ

? Âm thanh cuả thiếng chim tu hú ở đoạn 1 và đoạn cuối có vai trò gì ? Hãy phân tích

* Giới thiệu bài mới

Tháng 2 năm 1941, sao 30 năm bôn ba hoạt động cách mạng cứu nớc khắp bốn biển năm châu, lãnh tụ Nguyễn ái Quốc đã bí mật về nớc để trực tiếp lãnh đạo cách mạng phong trào Việt Nam Ngời sống và làm việc trong hang Pac – Bó trong hoàn cảnh vô cùng thiếu thốn khốn khổ Mặc dù vậy, Bác rất vui, ngời làm việc say sa miệt mài Thi thoảng lúc nghĩ nghơi, ngời lại làm thơ Bên cạnh những bài thơ, bài ca tuyên truyền, kêu gọi lòng yêu nớc của đồng bào còn có một số bài thơ tức cảnh, tâm tình

đặc sắc Tiêu biểu nhất là bài tức cảnh Pắc – Bó mà hôm nay ta sẽ đợc học

* Các hoạt động dạy học:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 :

Hớng dẫn tìm hiểu chung

? H/s đọc diễn cảm bài thơ và nói về

hoàn cảnh ra đời của tác phẩm

G/v nói thêm về lịch sử, xã hội lúc bấy

? Đọc 3 câu thơ đầu em hình dung đợc

những gì về cảnh sống của Bác ở Pác –

Bó vào năm 1941?

+ Câu mở đầu có cấu tạo đặc biệt gì?

Hãy chỉ rõ?

+ Việc sử dụng phép đối này có sức diễn

tả sự việc và con ngời nh thế nào?

2, Bài thơ :

- Nhan đề : Tức cảnh : Ngắm cảnh mà có cảm xúc, nảy ra tứ thơ, lời thơ Tức cảnh sinh tình : Ngắm cảnh mà có cảm xúc muốn làm thơ

- Thể thơ : Thất ngôn tứ tuyệt

- Kết cấu : + 3 câu đầu tả cảnh sinh hoạt vật chất của Bác ở Pắc – Bó

+ Câu kết phát biểu cảm xúc và suy nghĩ

- Giọng điệu : Đùa vui hóm hỉnh, rất tự nhiên, thoải mái Đọc bài thơ nh thấy nụ cời vui nở trên gơng mặt Bác

II Phân tích

1, Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác Hồ :

* Câu 1 : Dùng phép đối : Nói về việc ở :

- Đối vế câu : Sáng bờ suối/ tối hang… …

- Đối thời gian: Sáng – tối

- Đối hoạt động : Ra – vào

- Đối không gian : Suối – hang

 Diễn tả hành động đều đặn, nhịp nhàng của con ngời  Diễn tả quan hệ gắn bó hoà hợp giữa con ngời và thiên nhiên Pác

+ Hãy cắt nghĩa hành động ra suối, vào

hang của ngời cách mạng Hồ Chí Minh?

? Em hiểu nh thế nào về câu thơ thứ hai?

? Cần phải hiểu từ sẵn sàng nh thế nào?

? Em có nhận xét gì về giọng điệu của

câu thơ này?

? Hãy chỉ ra nghệ thuật đối cụ thể hiện ở

câu 3 ?

? ý nghĩa của việc sử dụng phép đối?

G/v : ở 3 câu thơ đầu chúng ta thấy Bác

Hồ tuy phải sống trong hoàn cảnh khó

khăn, nhng đợc sống giữa núi rừng thiên

nhiên đất nớc mình, đợc làm viẹc cho

cách mạng, nên Bác rất yêu đời yêu

thiên nhiên, lạc quan, vui sống Những

cảm xúc đó bắt nguồn từ tình yêu tổ

quốc thiết tha, niềm tin con ngời Thi

nhân xa thờng ca ngợi thú “lâm tuyền”

Song điều khác hẳn là thú “lâm tuyền”

? Từ nào có ý nghĩa quan trọng nhất của

câu thơ, bài thơ? Vì sao?

? Giải thích ý nghĩa từ “sang”

? Em hiểu thêm đợc gì về Bác qua lời

 Đó là một cuộc sống hài hoà, th thái và

có ý nghĩa của ngời làm cách mạng luôn làm chủ hoàn toàn

* Câu 3 : Việc làm

- Đối ý : Điều kiện làm việc tạm bợ (bàn đá chông chênh)/ nội dung công việc quan trọng, trang nghiêm(dịch sử Đảng)

- Đối thanh : Bằng (chông chênh)/ trắc (dịch sử Đảng)

 Với ngời cách mạng những khó khăn vật chất thì cũng không thể cản trở cách mạng trong bất kỳ hoàn cảnh nào ngời cách mạng vẫn có thể hoà hợp với thiên nhiên, thích nghi với hoàn cảnh

2, Suy nghĩ của Bác Hồ :

- Từ “sang” – thi nhãn của bài thơ

sang trọng, giàu có, cao

- Sang quý, đẹp đẽ cảm giác hài lòng, vui thích

Hoạt động 3 Hớng dẫn tổng kết Luuyện tập–

? Bài thơ cho ta thấy đợc điều gì về

ra từ toàn bộ bài thơ, từ thiên nhiên, hình

ảnh giọng điệu thơ  Tất cả điều đó đều xuất hiện từ quan niệm sống của Bác Hồ

- trong hoàn cảnh gian khổ nh vậy, Bác vẫn rât vui (vì sau 30 xa quê hơng nay mới đợc trở về )…

Tiên đoán thời cơ giành-Bác vui: độc lập đang đến gần Vui vì đợc sống giữa núi rừng, hoà mình với thiên nhiên

- Thú “lâm tuyền” xa : Vui với cảnh nghèo, nhng thanh cao, trong sạch, sống hoà mình với thiên nhiên núi rừng, xa lánh cuộc đời trần tục

- Thú “lâm tuyền” ở Bác Hồ vẫn có điểm khác xa : Bác chấp nhận cuộc sống thực tại

đầy khó khăn gian khổ, để hoà nhập với thiên nhiên, để sống cuộc sống trong sạch, thanh cao và hơn thế là để làm một ngời chiến sĩ cách mạng, một vị lãnh tụ cách mạng vĩ đại, sống cuộc sống mạnh mẽ, tích cực, suốt đời phấn đấu không mệt mỏi vì sự nghệp cứu nứơc cứu dân

Hoạt động 4 :

* Kiểm tra bài cũ

? Chỉ ra các chức năng của câu nghi vấn? Lấy ví dụ minh họa ?

* Bài mới :

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1 : I Đặc điẻm hình thức và chức năng của

Tìm hiểu đặc điểm hình thức và chức

năng của câu nghi vấn

H/s đọc đoạn trích ở sgk

? Trong đoạn trích trên, có những câu

nào là câu cầu khiến

? Đặc đỉêm hình thức của câu cầu khiến

? Tác dụng của câu cầu khiến

H/s tìm hiểu mục I 2 sgk

? Cách đọc câu “Mở cửa!” ở ví dụ b có

khác so với cách đọc câu “mở cửa” ở ví

dụ a không ? Vì sao ?

Từ đó em rút ra đặc điểm hình thức và

chức năng của câu cầu khiến

Hoạt động 2 : Hớng dẫn luyện tập

H/s đọc yêu cầu bài tập 1

? Đặc điểm hình thức nào cho biết câu

trên là câu cầu khiến

? Nhận xét về chủ ngữ trong câu c trên

câu cầu khiến

* Phân tích ví dụ mẫu : SGK

* Câu1 : – Các câu cầu khiến :+ Thôi đừng lo lắng+ Cứ về đi

+ Đi thôi con

- Câu a : Vắng chủ ngữ (Lang Liêu) 

Thêm chủ ngữ Con hãy (ý nghĩa không …thay đổi, tính chất yêu cầu nhẹ nhàng hơn)

- Câu b : CN là ông giáo (Bớt CN : ý

nghĩa không thay đổi, nhng yêu cầu mang tính chất ra lệnh kém lịch sử)

- Câu c : CN là chúng ta nếu thay bằng các

anh thì ý nghĩa của câu bị thay đổi : Chúng

ta (gồm cả ngời nói – ngời nghe, các anh : ngời nghe)

Bài tập 2 : Các câu cầu khiến

a, Thôi, im cái điệu hát đi – vắng CN, từ…cầu khiến : đi

b, Các em đừng khóc CN : các em (ngôi thứ 2 số nhiều) , đừng

c, Đa tay cho tôi mau! Cầm lấy tay tôi này!

 vắng CN, không có từ cầu khiến, chỉ có

ngữ điệu cầu khiến (dấu!)Bài tập 3 :

- Giống nhau : Đều là câu cầu khiến có từ ngữ cầu khiến : hãy

- Khác nhau : + Câu a: Vắng CN, có từ cầu khiến và ngữ

điệu cầu khiến mang tính chất ra lệnh

+ Câu b: Có CN thầy em (ngôi thứ 2 – số

ít), có ý nghĩa: khích lệ động viên

Hoạt động 3 : Hớng dẫn học ở nhà

Bài tập 4 :

- Nguyện vọng của Dế Choắt : Nhờ Dế Mèn đào cho một cái hang để phòng thân

- Suy nghĩ cuả Choắt : Coi mình là đàn em của Dế Mèn

- Cách nhờ vả (thực chất là yêu cầu đề nghị) : khiêm nhờng, kín đáo, mang tính chất thăm dò thái độ của Dế Mèn  Diễn đạt bằng câu nghi vấn Phù hợp với vị thế của Choắt khiến Mèn dễ chấp nhận hơn

Bài tập 5 :

- Không thể thay thế cho nhau :

+ Đi đi con!  yêu cầu ngời con thực hiện hành động đi

+ Đi thôi con  Yêu cầu cả con và mẹ thực hiện hành động đi

- Biết cách viết bài giới thiệu một danh lam thắng cảnh

- rèn cho h/s thao tác quan sát, tìm hiểu, nghiên cứu tài liệu

- Giáo dục tình yêu quê hơng, lòng tự hào dân tộc qua bài giới thiệu của mình

B Chuẩn bị:

C.Tổ chức các hoạt động dạy học

* Kiểm tra bài cũ

* Giới thiệu bài mới

Trong các em, chắc hẳn sẽ có bạn cha có dịp dặt chân đến Động Phong Nha – Quảng Bình Nhng vẻ đẹp của nó thì ít nhiều chúng đã đợc chiêm ngỡng trong bài

“Động Phong Nha” (Nhà văn 6 – T2) Có thể đây là một văn bản mẫu mực thuyết minh về danh lam tháng cảnh Vậy làm thế nào để chúng ta cũng có thể viết đợc những bài thuyết minh hay nh thế …

? văn bản này viết về đối tợng nào?

? Bài viết cho biết những tri thức gì?

? G/v : Tóm lợc các ý chính của bài viết :

hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn

? Theo em muốn viết bài giới thiệu một

danh lam thắng cảnh nh vậy cần có những

kiến thức gì ?

? Vậy muốn có kiến thức về danh lam

thắng cảnh thì ta phải làm thế nào?

H/s theo dõi văn bản mẫu

? Bài viết đợc sắp xếp theo bố cục nh thế

nào ?

? Theo em bài này có những gì thiếu xót

về bố cục?

? Đề bài giới thiệu đợc hoàn chỉnh thì

ng-ời viết nên tổ chức bố cục nh thế nào?

? Xét về mặt nội dung, bài thuyết minh

trên còn thiếu những gì?

G/v chốt : Vì thiếu những yếu tố ấy nên

I Giới thiệu một danh lam thắng cảnh

+ Cho ta hình dung đợc vị trí địa lý, các

địa danh gắn bó với các triều đại, các danh nhân các quan niệm

- Phải có kiến thức về lịch sử, địa lý các danh nhân, các câu truyện truyền thống gắn bó với các địa danh

H/s rút ra ghi nhớ 1 sgkH/s đọc to ghi nhớ

- Bài viết có bố cục : + Đoạn 1 : Giới thiệu Hồ Hoàn kiếm+ Đoạn 2 : Giới thiệu Đền Ngọc Sơn+ Đoạn 3 : Giới thiệu Bờ Hồ

- Thiếu phần mở bài (giới thiệu đối tợng)

- Thiếu phần kết bài (bày tỏ thái độ)

* H/s rút rag hi nhớ 2 sgkH/s đọc to ghi nhớ 1 – 2

- Thiếu miêu tả vị trí, độ rộng, hẹp, của

hồ, vị trí của tháp Rùa, của đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, thiếu miêu tả quang cảnh xung quanh, cây cối, màu nớc, tỉnh thoảng rùa nổi lên…

 Lời giới thiệu có kèm theo miêu tả,

nội dung bài viết còn khô khan

? Từ đó em có nhận xét gì về lời giới thiệu

trong bài thuyết minh về một danh lam

thắng cảnh?

? Đề bài giải thích càng hay, sinh động lại

vừa đúng với thực tế thì ngời viết phải dựa

vào yếu tố nào ?

Hoạt động 2 : Hớng dẫn luyện tập

? Nếu muốn giới thiệu theo trình tự tham

quan hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn từ

xa đến gần, từ ngoài vào trong thì nên sắp

xếp thứ tự nh thế nào

? Em hãy xây dựng bài giới thiệu về hồ

Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn?

? Em có thể viết phần mở bài nh thế nào?

biểu luận để tạo sự hấp dẫn

 Bài viết phơng pháp dựa trên cơ sở kiến thức đang tin cậy và phơng pháp thích hợp

- Lời văn chính xác, biểu cảm

- Phơng pháp khá phong phú : phân loại các không gian để miêu tả, liệt kê các sự vật, đại danh, dùng số liệu của lịch sử, giải thích tại sao chùa trở thành đền

- Vị trí của thắng cảnh trong đời sống tình cảm con ngời

* Yêu cầu :

- Hồ Hoàn Kiếm :+ Vị trí địa lý+ Lịch sử các tên gọi khác nhau của hồ+ Lịch sử và tên gọi các địa danh này

- Đền Ngọc Sơn:

+ Vị trí địa lý của đền trong tổng thể của

hồ Hoàn Kiếm+ Lịch sử hình thành và phát triển + Miêu tả chi tiết từ ngoài vào trong ngôi

đền này

* Yêu cầu :

* Mở bài : Giới thiệu chung về đối tợng

* Thân bài : Giới thiệu vị trí, tên gọi, mô tả chi tiết

* Kết bài : Cảm nghĩ về thắng cảnh (vị trí của thắng cảnh trong đời sống tình cảm của con ngời)

- Mở bài : Hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn là hai địa danh gắn bó trong một quần thể kiến trúc rất nổi tiếng của Thăng Long – Hà Nội ngàn năm văn

? Viết phần kết bài

? Em có thể sử dụng câu “Hồ Gơm là

chiếc lẵng hoa xinh đẹp giữa lòng Hà

Nội” Vào phần trong bài viết của mình ?

hiến

* Kết bài : Qua bao cơn bể dâu của lịch

sử hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn nh là chứng nhân cho bề dày của truyền thống văn hóa dân tộc Hồ Gơm và đền Ngọc Sơn gợi cho ta khát vọng hoà bình Đền Ngọc Sơn gợi cho ta truyền thống hiếu học và giàu đạo nghĩa của dân tộc Đây là

địa danh biểu tợng cho Hà Nội, cho nền

tự hào dân tộc Việt Nam

- Viết bài giới thiệu danh lam thắng cảnh ở quê hơng mình

- Chuẩn bị tiết 84 : Ôn tập về văn thuyết minh.

A Mục tiêu cần đạt: Giúp HS

- Củng cố, nắm vững các khái niệm về văn bản thuyết minh, các kiểu bài thuyết minh, các phơng pháp thuyết minh, bố cục, lời vẳntong văn bản thuyết minh, các bớc, khâu chuẩn bị vag làm văn thuyết minh

- Củng cố và rèn luyện các kỹ năng nhận thức đề bài, lập dàn ý, bố cục, viết

đọc văn thuyết minh, viết bài thuyết minh ở nhà

B Chuẩn bị:

- Giáo án, Bảng phụ …

C.Tiến trình lên lớp :

Hoạt động 1 : I Ôn tập hệ thống hoá những khái niệm và

? Yêu cầu cơ bản về nội dung tri thức

của văn bản thuyết minh?

? Yêu cầu về lời văn trong văn bản

? Dàn ý của một bài văn thuyết minh

gồm mấy phần? Nội dung từng phần

vấn đề cơ bản của văn bản thuyết minh

1, Thuyết minh:

- Là kiểu văn bản thông dụng trong lĩnh vực

đời sống nhằm cũng cố cho ngời đọc(nghe)

về đặc điểm, tính chất, nghuyên nhân, ý nghĩa của các hoạt động, sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phơng thức trình bày, giới thiệu, giải thích

- Trong văn bản thuyết minh, mọi tri thức đều phải khách quan, xác thực, đáng tin cậy

- Thuyết minh một danh lam thắng cảnh

- Thuyết minh một thể loại văn học

- Giới thiệu một danh nhân

- Lập dàn ý, bố cục, chọn ví dụ, số liệu

- Trình bày (miệng, viết)

6, Dàn ý : 3 phần

* Mở bài : Giới thiệu khía quát về đối tợng

* Thân bài : Làn lợt giải thích từng mặt, từng phần, từng vấn đề, đặc điểm của đối tợng Nếu là thuyết minh một phơng pháp thì cần theo 3 bớc

? Vai trò, tỉ lệ, vị trí của các yếu tố.

Hoạt động 2 : Hớng dẫn luyện tập

Bài tập 1 : H/s làm bài tập theo nhóm

Nhóm cử đại diện lên trình bày –

Lớp nhận xét – g/v kết luận vấn đề

thực tế, xã hội, văn học, lịch sử…

 Các yếu tố miêu tả tự sự, nghị luận, phân tích, giải thích không thể thiếu đợc trong văn bản thuyết minh nhng chiếm một tỷ lệ nhỏ,

và đợc sử dụng hợp lý Tất cả chi tiết đều nhằm làm rõ và nổi bật đối tợng cần thuyết minh

* Kết bài : Những điều cần lu ý khi lựa chọn

để mua, khi sử dụng, khi gặp sự cố cần sữa chữa

b, Giới thiệu một danh lam thắng cảnh – di tích lịch sử ở quê hơng

* Mở bài : Vị trí và ý nghĩa văn hội, lịch sử, xã hội cuả danh lam đối với quên hơng đất n-ớc

* Thân bài :

- Vị trí, địa lý, quá trình hình thành và phát triển, định hình, tự tạo trong quá trình lịch sử cho đến nay

- Cấu trúc, quy mô từng khối, từng mặt, từng phần

- Sơ lợc thần tích

- Hiện vật trng bày, thờ cúng

- Phong tục, lễ hội

* Kết bài : Thái độ tình cảm đối với danh lam

c, Thuyết minh một văn bản, một thể loịa văn học

* Mở bài : Giải thích chung về văn bản, thể thơ, vị trí của nó với văn hóa, xã hội hoặc thể loại

* Thân bài : Giải thích phân tích cụ thể về nội dung – hình thức của văn bản, thể loại

* Kết bài : Những điều cần lu ý khi thởng thức hoặc sáng tạo thể loại, văn bản

d, Giới tiệu một phơng pháp, một cách làm một đồ dùng học tập

* Mở bài : Tên đồ chơi, thí nghiệm, mục

Hoạt động 3 : Hớng dẫn học ở nhà

- H/s làm hết bài tập 2

- Chọn 1 đề ở bài tập 2 viết thành bài hoàn chỉnh

- Chuẩn bị tiết 85 : Ngắm trăng , Đi đờng.

Phần nhận xét và xếp loại của BGH và tổ chuyên môn :

A Mục tiêu cần đạt : Giúp h/s :

- Cảm nhận đợc tình yêu thiên nhiên đặc biệt sâu sắc của Bác Hồ, dù trong hoàn cảnh

tù ngục, ngời vẫn mở rộng tâm hồn tìm đến giao hoà với vầng trăng ngoài trời

- Thấy đợc sự hấp dẫn nghệ thuật của bài thơ

- Tích hợp với phần tập làm văn và phần tiếng Việt

2, Chú thích :

- Câu thơ “Trớc cảnh biết làm thế nào” với …câu dịch thơ “Cảnh hững hờ” …  Làm mất

đi cái xốn xang, bối rối của một tâm hồn nghệ

sĩ rất nhạy cảm trớc vẻ đẹp thiên nhiên của Bác Hồ

- Hai câu thơ cuối có cấu trúc đăng đuối có giá trị nghệ thuật rất cao và phần dịch thơ đã làm giảm mất đi hiệu quả nghệ thuật đó

3, Thể loại và bố cục :

- Thơ thất ngôn tứ tuyệt đờng luật

- Bố cục : 4 phần ( Khai- Thừa- Chuyển- Hợp)

II Phân tích

1, Hai câu thơ đầu :

- Hoàn cảnh ngắm trăng+ Rất đặc biệt : Trong tù ngục+ Không rợu cũng không hoa  động từ thể hiện

Miêu tả hiện thực nhà tù Thể hiện khát vọng, ớc mơ đợc

có hoa, rợu để thởng thức ánh trăng+ Tinh thần, tâm hồn tự do ung dung, niềm say mê của Bác đối với trăng, với thiên nhiên

đẹp

- Cụm từ : Khó hững hờ  nh lời giải bày tâm

sự, bộc lộ cái xốn xang, bối rối rất nghệ sĩ của tâm hồn Bác, trớc cảnh đẹp của đêm trăng

Điều đó thể hiện Bác là một ngời tù cách mạng và cũng là một con ngời yêu thiên nhiên một cách say mê hồn nhiên và có tâm hồn rung động mãnh liệt trớc cảnh trăng đẹp

 Hai câu thơ đầu toả sáng một tâm hồn

? Sự khát khao đợc thởng trăng một

cách trọn vẹn và lấy làm tiếc không

có rợu và hoa, cho thấy điều gì ở

Bác ?

? Câu thơ thứ 2 dịch cha thật sát Vậy

ta phải hiểu nh thế nào ở câu 2

? Có thể đặt nhan đề cho hai câu thơ

? Hai câu thơ cuối cho em hiểu đợc

tình cảm của Bác với thiên nhiên nh

thế nào

? Em cảm nhận dợc gì về tinh thần

cách mạng của Bác qua lời thơ cuối?

thanh cao, vợt trên hình thức không gian khổ

để hớng tới cái trong sáng, cái đẹp của thiên nhiên, vũ trụ bao la  Đó chính là yếu tố lãng mạn cách mạng của bài thơ

2, Hai câu thơ cuối:

- Mối giao hoà đặc biệt giữa ngời tù thi sĩ với vầng trăng

- Nghệ thuật đối rất đặc sắc : + Nhân hứng nguyệt tòng+ Khán minh nguyệt – khán tri gia+ Song

 Miêu tả cuộc ngắm trăng độc đáo, thể hiện mối giao hoà gắn bó tha thiết giữa Bác (thi nhân) và trăng

+ Ngời ở trong nhà giam – qua song cửa – ngắm vầng trăng sáng ngoài bầu trời tự do+ Trăng ở bầu trời tự do – qua song sắt ngắm nhà thơ

(Trăng đợc nhân hoá, ngời tù đợc hoá thân thành thi sĩ)

 Đó là một cuộc hội ngộ gặp gỡ thanh cao của đôi tri âm tri kỷ  Đây là cuộc vợt ngục

về t tởng của ngời tù cách mạng Hồ Chí Minh

* Hai câu thơ cho thấy t tởng kỳ diệu của ngời chiến sĩ – thi sĩ ấy: Một bên là nhà tù đen tối, một bên là vần trăng thơ mộng, thế giới của cái đẹp, là bầu trời tự do, lãng mạng say ngời,

ở giữa hai thế giới ấy là song sắt nhà tù Nhng với cuộc ngắm trăng này nhà tù đã trở nên bất lực vô nghĩa trớc những tâm hồn tri âm tri kỷ

đến với nhau ậ đay ngời tù cách mạng đã không chút bận tâm về cùm xích, đói rét… của chế độ nhà tù, bất chấp song sắt thô bạo

để tâm hồn bay bổng tìm đến với vầng trăng tri âm

- ở lời thơ cuối ta cảm nhận đợc :+ Tình yêu thiên nhiên đặc biệt sâu sắc mạnh

mẽ của Bác+ Sức mạnh t tởng lớn lao của ngời chiến sĩ vĩ

đại đó + T tởng thép : T tởng tự do, phong thái ung dung, vợt hẳn lên sự nặng nề, tàn bạo của ngục tù

Tình yêu thiên nhiên mãnh liệt

* T tởng thép

Là sự tự do nội tại Phong thái ung dung vợt lên

sự tàn bạo của nghục tù

G/v đọc mẫu, 4 h/s đọc

H/s đọc toàn bộ từ Hán Việt đợc giải

nghĩa

Hoạt động 2 : Hớng dẫn phân tích

? Hãy so sánh bản phiên âm chữ Hán

phần dịch nghiã và dịch thơ 2 câu đầu

I Tìm hiểu chung

1, Đọc :Nhịp 2 – 4, 2 – 4 – 2, 2 – 4, 4 – 2 – 2

? Em có nhận xét gì về ý thơ ở câu thơ

đầu ?

? Hãy chỉ ra biện pháp nghệ thuật và

tác dụng cảu nó ở câu thơ đầu ?

? Hãy phân tích 2 lớp nghĩa của câu

thơ này? từ “trùng san” dịch thành “núi

cao” đã thật sát cha ? Vì sao?

H/s đọc 2 câu cuối

? So sánh bản dịch nghĩa, dịch thơ với

phát âm chữ hán

? Trong bài thơ tứ tuyệt, câu chuyển

th-ờng có vị trí nổi bật, ý thơ thth-ờng bất

ngờ, chuyển cả mạch thơ ở bài “Đi

đ-ờng” câu 3 là nh vậy Vậy em hãy chỉ

? Vì sao ngời có tâm trạng ấy ?

* Câu thơ đầu – câu khai, mở ra ý chủ đạo của bài thơ : Nỏi gian lao của ngời đi đờng

- Điệp từ : Tẩu lộ  làm nổi bật ý tẩu lộ nan

 giọng thơ suy ngẫm thể hiện thể hiện cuộc đời của Bác : Bác bị giải hết từ nhà lao này sang nhà lao khác  thể hiện nổi gian lao, vất vả của ngời đi bộ trên đờng núi

* Câu 2 :

- Nghĩa đen : Nói cụ thể cái gian lao của tẩu

lộ : Vợt qua rất nhiều núi, hết dãy này đến dãy khác, liên miên bất tận

+ Động từ : Trùng san Làm nổi bật+ Từ : Hựu hình ảnh thơ

nhấn mạnh và làm sâu sắc ý thơ

- Nghĩa bóng : Ngời tù Hồ Chí Minh đang cảm nhận thấm thía, suy ngẫm về nổi gian lao triền miên của việc đi đờng núi cũng nh con đờng cách mạng, con đờng mới

2, Hai câu cuối :

* Câu 3 : (câu chuyển)

- Mọi gian lao đã kết thúc, lùi về phía sau, ngời đi đờng lên tới đỉnh cao chót, là lúc gian lao nhất nhng đồng thời nhng là lúc mọi khó khăn kết thúc, ngời đi đờng đứng trên cao điểm tột cùng

 Việc đi đờng với mọi khó khăn, gian lao cuối cùng rồi cũng tới đích, con đờng cách mạng, và đờng đời cũng vậy

 Nhân vật trữ tình trở thành ngời khách du lịch đến đợc vị trí cao nhất, tốt nhất để tha

hồ thởng ngoạn phong cảnh núi non hùng vĩ bao la trớc mắt

Em có nhận xét gì về nghệ thuật thể

hiện ở câu 3, 4

Hoạt động 3 : Hớng dẫn tổng kết

? Hãy nêu giá trị nội dung của bài thơ ?

? Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ ?

H/s đọc ghi nhớ

* ở câu thứ 3 : Tứ thơ đột ngột vút lên theo chiều cao

- ở câu 4 : hình ảnh thơ lại mở ra bát ngát theo chiều rộng, gợi cảm giác sự cân bằng, hài hoà

III Tổng kết Luyện tập –

1, Nội dung : Bài thơ có 2 lớp nghĩa

- Nghĩa đen : Nói về việc đi đờng núi

- Nghĩa bóng : Con đờng cách mạng, đờng

đời Bác Hồ muốn nêu lên một chân lý, một bài học rút ra từ thực tế : Con đờng cách mạng

là lâu dài, là vô vàn gian khổ, nhng nếu kiên trì bền chí để vợt qua gian nan thử thách thì nhất định sẽ đạt tới thắng lợi rực rỡ

đ-Hoạt động 4 : Hớng dẫn học ở nhà

A Mục tiêu cần đạt : Giúp h/s

- Hiểu rõ đặc điểm hình thức câu cảm thán Phân biệt câu cảm thán với các kiểu câu khác

- Nắm vững chức năng của câu cảm thán Biết sử dụng câu cảm thán phù hợp với tình huống giao tiếp.

? Từ phân tích ví dụ hãy nêu rõ đặc

điểm hình thức và chức mnăng của câu

cảm thán

Hoạt động 2 : Hớng dẫn luyện tập

- Từ ngữ cảm thán : Hỡi ơi, than ôi, kết thúc bằng dấu chấm than

- Câu cảm thán dùng để bộc lộ trực tiếp cảm xúc của ngời nói (ngời viết)

- Ngôn ngữ đơn từ, hợp đồng và ngôn ngữ…trình bày kết quả giải một bài toán là ngôn ngữ của t duy lôgíc nên không thích hợp việc sử dụng ngôn ngữ bộc lộ cảm xúc

- Có thể bộc lộ cảm xúc bằng những kiểu câu khác nhng trong câu cảm thán cảm xúc của ngời nói (ngời viết) đợc biểu thị bằng phơng tiện đặc thù : từ ngữ cảm thán

- Hỡi ơi ơi !…

- Chao ôi, có biết thôi.…Không phải các câu trong đoạn trích đều là câu cảm thán, vì chỉ những câu trên mới có

H/s đọc yêu cầu bài tập 2 từ ngữ cảm thánBài tập 2 :

Tất cả các câu trong phần này đều là những câu cảm thán bộc lộ tình cảm, cảm xúc

a, Lời than thở của ngời nông dân dới chế độ phong kiến

b, Lời than thở của ngời chinh phụ trớc nổi truân chuyên do chiến tranh gây ra

c, Tâm trạng bế tắc của nhà thơ trớc cuộc sống (trớc cách mạng tháng 8)

-Kiểm tra các bớc để chuẩn bị văn bản

B Chuẩn bị :

Giáo án + Đề kiểm tra và hớng dẫn cho điểm

C Tổ chức kiểm tra :

A ổn định lớp, phát giấy kiểm tra tự luận 2 tiết cho học sinh

B Giáo viên chép đề lên bảng, học sinh ghi đề và làm bài

I Đề bài :

Em hãy giới thiệu về một con vật nuôi mà em yêu quý ?