Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán42- 43 nêu bật ý chí bất khuất của nhân dân ta.. 3.1.Nêu vấn đề 1’: ở bài trước các em đã tìm hiểu ng/nhân, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cuộc
Trang 12 Kỹ năng: Biết tìm nguyên nhân và mục đích của sự kiện LS Bước đầu biết
sử dụng kỹ năng cơ bản để vẽ và đọc bản đồ LS
3.Thái độ: GD ý thức căm thù quân xâm lược, bước đầu xây dựng ý thức tựhào, tự tôn DT Lòng biết ơn hai bà Trưng và tự hào về truyền thống phụ nữ VN.II/ Chuẩn bị:
1.Thầy : Lược đồ khởi nghĩa hai bà Trưng
2 Trò : Đọc trước bài và trả lời câu hỏi SGK Hoàn thiện sơ đồ H43, điền kíhiệu Vẽ sơ đồ bộ máy cai trị nhà Hán
III/ Phần thể hiện trên lớp :
1.ổn định tổ chức.( 1’)
2 Kiểm tra đầu giờ: Không
? K.tra vở bài tập của HS
3 Bài mới
Nêu vấn đề ( 1’) : Năm 179 TCN, An DươngVương do chủ quan, thiếu phòng bịnên đất nước ta bị Triệu Đà thôn tính Sau Triệu Đà dưới ách cai trị tàn bạo củanhà Hán đã đẩy ND ta đến trước những thử thách nghiêm trọng, đất nước mấttên, ND có nguy cơ bị đồng hoá, nhưng ND ta không chịu sống trong cảnh nô lệ
đã liên tục nổi dậy đấu tranh Mở đầu là cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng (năm
Trang 240).Đõy là cuộc khởi nghĩa tiờu biểu cho ý chớ bất khuất của DT ta thời kỳ đầucụng nguyờn.
* Hoạt động 1: ( 19’)
? Thất bại của An Dương Vương đó để lại hậu
quả ntn
( Nước Âu Lạc mất đất, mất tờn và trở thành 1
bộ phận đất đai của TQ Từ đú cỏc triều đại
phong kiến TQ thay nhau thống trị đụ hộ nước ta
hơn 1000 năm, 1000 năm bắc thuộc.)
- GV treo lược đồ , chỉ và giảng theo SGK
GV giảng: Năm 111 TCN nhà Hỏn đỏnh Nam
Việt Nhà triệu chống cự khụng nổi và bị tiờu
diệt, đất đai Âu Lạc chuyển sang tay nhà Hỏn
Nhà Hỏn chia nước ta thành 3 quận: Giao Chỉ,
Cửu Chõn, và Nhật Nam (bao gồm Bắc Bộ, Bắc
Trung Bộ đến Quảng Nam) gộp với 6 quận của
TQ thành Chõu Giao
- GV: Thủ phủ của Chõu Giao đặt ở Luy Lõu
(Thuận Thành- Bắc Ninh) và nhà Hỏn xõy dựng
bộ mỏy cai trị từ trung ương đến địa phương
? Điền cỏc chức quan vào sơ đồ bộ mỏy cai trị
+ Thứ sử là 1chức quan do bọn phong kiến TQ
đặt ra để trụng coi 1số quận, hoặc đứng đầu bộ
mỏy cai trị ở nước phụ thuộc
+ Thỏi thỳ, đụ uý: là chức quan do bọn phong
kiến TQ đặt ra để trụng coi 1quận.- Thỏi thỳ coi
chớnh trị
\ Đụ uý coi quõn sự
? Nhà Hỏn gộp Âu Lạc với 6 quận của TQ thành
Chõu Giao nhằm mục đớch gỡ
( Muốn chiếm đúng lõu dài, xoỏ tờn nước ta, biến
nước ta thành quận, huyện của TQ )
? Em cú nhận xột gỡ về cỏch đặt quan lại của nhà
Hỏn
1/Nước Âu Lạc từ thế kỷ IItrước cụng nguyờn đến thế
kỷ I cú gỡ thay đổi.?
-Năm 179 TCN Triệu Đà sỏtnhập nước Âu Lạc và NamViệt, chia Âu lạc làm 2 quận
- Năm 111TCN nhà Hỏnchiếm Âu Lạc, chia Âu Lạclàm 3 quận, gộp với 6 quậncủa TQ thành Chõu Giao
- Bộ mỏy cai trị của nhà Hỏn
từ trung ương đến địaphương
Sơ đồ tổ chức bộ máy ChâuGiao
( Bảng phụ )
* ỏch thống trị của nhà Hỏn
Trang 3( Nhà Hỏn mới bố trớ được người cai trị từ cấp
quận, cũn cấp huyện, xó chỳng chưa thể với tới
nờn buộc phải để người Âu Lạc trị dõn như cũ.)
- GV giảng theo SGK
Sau khi xõy dựng xong bộ mỏy cai trị nhà Hỏn ra
sức búc lột vơ vột của cải của nhõn dõn ta
? Chính sách cai trị của nhà Hán đối với nhân
dân ta ntn?
? Nhà Hỏn đưa người Hỏn sang Chõu Giao nhằm
mục đớch gỡ
(Đồng hoỏ dõn ta, đồng hoỏ cú nghĩa là làm thay
đổi bản chất, làm cho giống như của mỡnh.)
? Em cú nhận xột gỡ về ỏch thống trị của nhà
Hỏn
(Đối sử tàn tệ, dó man, thõm độc…)
- GV dưới ỏch thống trị tàn bạo của nhà Hỏn,
ND ta đó làm gỡ
* Hoạt động 2: ( 21’)
- GV giảng theo SGK: “ Bấy giờ….giết ”
? Vỡ sao 2 gia đỡnh lạc Tướng ở Mờ Linh và Chu
Diờn lại liờn kết với nhau để chuẩn bị nổi dậy
(Vỡ ỏch đụ hộ tàn bạo của nhà Hỏn làm cho dõn
ta căm phẫn muốn nổi dậy chống lại Đú chớnh là
nguyờn nhõn của cuộc khởi nghĩa.)
- GV: Thi Sỏch chồng Trưng Trắc bị giết…
? Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trng diễn ra ntn?
- GV treo bản đồ- H/dẫn HS theo dừi
- GV giảng theo SGK – kết hợp chỉ trờn bản đồ
- GVđọc 4 cõu thơ
? Qua 4 cõu thơ trờn, em hóy cho biết mục đớch
của cuộc khởi nghĩa
( Trước là giành độc lập cho Tổ quốc, nối lại sự
nghiệp vua Hựng, sau là trả thự cho chồng.)
- GV cho HS đọc đoạn chữ in nghiờng SGK, GV
chỉ cỏc mũi tờn của cỏc địa phương tiến về Mờ
Linh
? Theo em khắp nơi kộo quõn về Mờ Linh núi
lờn điều gỡ
( ỏch thống trị của nhà Hỏn đối với nhõn dõn ta
khiến mọi người đều căm giận và nổi dậy chống
+Bắt dõn ta nộp cỏc loại
+ Cống nạp nặng nề: ngọctrai, sừng tờ giỏc, ngà voi…+ Đưa người Hỏn sang ở vớidõn ta, bắt dõn ta theo phongtục Hỏn
2 Cuộc khởi nghĩa Hai BàTrưng bựng nổ
* Nguyờn nhõn:
- Sự ỏp bức búc lột tàn bạocủa nhà Hỏn
* Kết quả: Thỏi thỳ Tụ Định
Trang 4lại Cuộc khởi nghĩa được nhân dân ủng hộ )
- GV chỉ bản đồ, giảng theo SGK
? Kết quả, ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa
- GVCC bài: Dưới ách thống trị Hán, nhân dân
ta nổi dậy đấu tranh, điển hình là cuộc khởi
nghĩa hai bà Trưng Đây là cuộc khởi nghĩa tiêu
biểu cho ý trí bất khuất của DT thời kỳ đầu công
nguyên
bỏ trốn, quân Hán bị đánhtan, khởi nghĩa giành thắnglợi
4 Củng cố, kiểm tra đánh giá: (2’)
* Bài tập: GV treo bản đồ, yêu cầu HS điền kí hiệu thích hợp để thể hiện diễnbiến cuộc khởi nghĩa
- GV đọc câu nói của Lê Văn Hưu ? Em có nhận xét gì về câu nói đó
( Dưới ách thống trị của nhà Hán nhân dân ta sẵn sàng nổi dậy….cuộc khởinghĩa này cảnh báo thế lực PK phương Bắc không thể cai trị nước ta vĩnh viễnđược.)
5 Hướng dẫn học và làm bài ở nhà: (1’)
- Học thuộc bài Đọc trước bài 18 Vẽ lược đồ H 44
? Sau khi giành độc lập hai bà Trưng đã làm gì
1/ Kiến thức: Sau khi thắng lợi hai bà Trưng đã tiến hành công cuộc xây dựngđất nước và giữ gìn nền độc lập vừa giành được Đó là những việc làm thiết thựcđem lại quyền lợi cho nhân dân, tạo nên sức mạnh để tiến hành công cuộc khángchiến chống quân xâm lược Hán Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán(42- 43) nêu bật ý chí bất khuất của nhân dân ta
2/ Kỹ năng: Đọc bản đồ lịch sử, bước đầu làm quen với phương pháp kể chuyệnlịch sử
Trang 53/ Thái độ: GD cho HS tinh thần bất khuất của dân tộc, mãi mãi ghi nhớ cônglao của các anh hùng DT thời hai bà Trưng.
II/ Chuẩn bị :
1 Thầy:+ Lược đồ cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán
+ Bản đồ cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng và kháng chiến chống Hán 43)
(42-2 Trò : Đọc trước bài 18, vẽ lược đồ H 44…
III/ Phần thể hiện trên lớp :
1.ổn định tổ chức.( 1’) Sĩ số: 6A: 6B:
2 Kiểm tra bài cũ: ( 6’)
2.1 Hình thức kiểm tra: ( miệng )
2.2.Nội dung kiểm tra:
* Câu hỏi:
? Cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng bùng nổ như thế nào (ng/nhân, diễn biến,kếtquả…)
* Đáp án:
- Nguyên nhân: Sự áp bức bóc lột tàn bạo của nhà Hán
- Diễn biến: Mùa xuân năm 40 Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa ở Hát Môn( Hà Tây) Nghĩa quân khắp nưI kéo về hưởng ứng.Chỉ trong thời gian ngắnnghĩa quân đã làm chủ Mê Linh, tiến đánh Cổ Loa rồi Luy Lâu
* Kết quả: Thái thú Tô Định bỏ trốn, quân Hán bị đánh tan, khởi nghĩa giànhthắng lợi
3 Bài mới
3.1.Nêu vấn đề ( 1’): ở bài trước các em đã tìm hiểu ng/nhân, diễn biến, kết quả,
ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng, ngay sau cuộc khởi nghĩa hai bàTrưng ND đã tiến hành cuộc kháng chiến trong điều kiện vừa mới giàng đượcđộc lập, đất nước còn nhiều khó khăn, cuộc kháng chiến diễn ra ntn? Chúng tatìm hiểu bài hôm nay
Trang 6? Trưng Trắc được suy tôn làm vua, việc đó có
ý nghĩa và tác dụng như thế nào
( Khẳng định đất nước ta có chủ quyền, có
vua, đem lại quyền lợi cho nhân dân, tạo nên
sức mạnh để chiến thắng quân xâm lược)
- GV giảng theo SGK “ Được tin….nghĩa
quân”
? Vì sao vua Hán chỉ hạ lệnh cho các quận
miền nam TQ khẩn trương chuẩn bị quân, xe,
thuyền…đàn áp khởi nghĩa Hai Bà Trưng mà
không tiến hành đàn áp ngay
( Lúc này ở TQ nhà Hán còn phải lo đối phó
với các cuộc đấu tranh của nhân dân ta và thực
hiện bành chướng lãnh thổ về phía Tây Bắc.)
- GVKL: Sau khi giành thắng lợi Hai Bà
Trưng đã bắt tay vào xây dựng đất nước và
chuẩn bị đối phó với cuộc xâm lược của nhà
Hán Những việc làm tuy ngắn(2 năm)
Nhưng đã góp phần nâng cao ý trí đấu tranh
bảo vệ độc lập của nhân dân
( Lực lượng đông mạnh, có đầy đủ vũ khí,
lương thực, chọn Mã Viện chỉ huy.)
? Vì sao mã Viện lại được chọn làm chỉ huy
đạo quân xâm lược này
( Mã Viện là tên tướng lão luyện, nổi tiếng
gian ác, lại lắm mưu nhiều kế, quen chinh
chiến ở phương Nam )
- GVđọc bài thơ của Nguyễn Du chế diễu
nhân cách tầm thường và bộ mặt tham lam độc
ác của Mã Viện
“ Sáu chục người ta sức mỏi mòn
Riêng ông yên giáp nhảy bon bon…’’
- HS quan sát kênh chữ SGK
bãi bỏ luật pháp nhà Hán
2/ Cuộc kháng chiến chốngxâm lược Hán (42- 43) đã diến
ra như thế nào?
- Lực lượng quân Hán: 2 vạnquân tinh nhuệ, 2000 xe, thuyềncác loại, dân phu , do Mã Việnchỉ huy
- Tháng 4/ 42 tấn công HợpPhố
Trang 7? Gọi HS trình bày ( điền kí hiệu vào lược đồ
cuộc k/c chống quân xâm lược Hán)
- GV mô tả và ghi
? Gọi HS đọc đoạn in nghiêng
? Tại sao Mã Viện lại nhớ về vùng này như
vậy? Có phải vì thời tiết ở đây quá khắc nghiệt
không
( Xuất phát từ nỗi sợ hãi tinh thần chiến đấu
dũng cảm, bất khuất của nhân dân ta, một tên
tướng đã bỏ mạng)
- GV giảng tiếp theo SGK
? Vì sao Hai Bà Trưng phải tự vẫn
( Lực lượng của ta yếu ….ko để rơi vào tay
giặc )
? Cuộc kháng chiến tuy thất bại song có ý
nghĩa lịch sử như thế nào
- GV cho HS xem H 45 và liên hệ “ Kỷ niệm
hai bà Trưng vào ngày 8/3 và ND lập đền
thờ”
- GVKL: Với lực lượng kẻ thù đông mạnh,
dưới sự lãnh đạo hai bà Trưng, nhân dân ta đã
chiến đấu anh dũng nhg cuối cùng bị thất bại,
hai bà Trưng hi sinh anh dũng
- Hai Bà Trưng kéo lên LãngBạc để nghênh chiến
- Quân địch đông và mạnh,Trưng Vương quyết định luiquân về Cổ Loa- Mê Linh, địchgiáo giết đuổi theo, quân ta rút
về Cẩm Khê, quân ta chiến đấungoan cường, tháng 3/ 43 Hai
Bà Trưng hi sinh, cuộc khángchiến vẫn tiếp tục đến tháng 11/
43 mới kết thúc
* ý nghĩa: Cuộc khởi nghĩa Hai
Bà Trưng và cuộc kháng chiếnchống quân xâm lược Hán thờiTrưng Vương tiêu biểu cho ýchí quật cường bất khuất củanhân dân ta
4 Củng cố, kiểm tra đánh giá: ( 2’)
Gọi HS trình bày diễn biến cuộc kháng chiến chống xâm lược Hán trên lượcđồ
BT: Điến dữ kiện cho khớp với thời gian
Trang 85 Hướng dẫn học bài.
-Học thuộc bài cũ Sưu tầm thơ truyện viết về Hai Bà Trưng
- Đọc trước bài 19 và trả lời câu hỏi SGK
Soạn:
TuÇn 21 Tiết 21 - Bài 19
TỪ SAU TRƯNG VƯƠNG ĐẾN TRƯỚC LÝ NAM ĐẾ
(Từ giữa thế kỷ I đến giữa thế kỷ VI)
I/Mục tiêu bài học:
1/ Kiến thức: Từ sau thất bại của cuộc kháng chiến thời Trưng Vương, PKTQ đãthi hành nhiều biện pháp hiểm độc nhăm biến nước ta thành 1 bộ phận của TQ,
từ việc tổ chức sắp đặt bộ máy cai trị đến việc bắt nhân dân ta theo phong tục vàluật Hán Chíng sách “ đồng hoá” được thực hiện triệt để ở mọi phương diện
- Chính sách cai trị, bóc lột tàn bạo của các triều đại PKTQ ko chỉ nhằm xâmchiếm nước ta lâu dài mà còn muốn xoá bỏ sự tồn tại của DT ta
- Nhân dân ta đã ko ngừng đấu tranh để thoát khỏi tai hoạ đó
2/ Kỹ năng: Biết phân tích, đánh gía những thủ đoạn cai trị của PK phương Bắcthời bắc thuộc Biết tìm nguyên nhân vì sao dân ta ko ngừng đấu tranh chống ápbức của PK phg Bắc
3/ Thái độ: Căm thù sự áp bức bóc lột của nhà Hán, nhân dân đấu tranh chốngtai hoạ đó
II/ Chuẩn bị :
1 Thầy: Lược đồ Âu Lạc thế kỷ I -> V1
2 Trò: Đọc trước bài và trả lời câu hỏi trong sgk
III/ Phần thể hiên trên lớp :
1 ổn định tổ chức ( 1’)
2 Kiểm tra bài cũ: ( 5’)
2.1 Hình thức kiểm tra: (miệng )
.2.2 Nội dung kiểm tra:
Trang 9- Tháng 4/ 42 tấn công Hợp Phố.
* Diễn biến:
- Mã Viện vào nước ta theo 2 đường:
+Quân bộ: Qua quỷ Môn quan, xuống Lục Đầu
+Quân thuỷ: Từ Hải Môn vào sông Bạch Đằng, theo sông Thái Bình, lên LụcĐầu.=>hợp lại tại Lãng Bạc
- Hai Bà Trưng kéo lên Lãng Bạc để nghênh chiến
- Quân địch đông và mạnh, Trưng Vương quyết định lui quân về Cổ Loa- MêLinh, địch giáo giết đuổi theo, quân ta rút về Cẩm Khê, quân ta chiến đấu ngoancường, tháng 3/ 43 Hai Bà Trưng hi sinh, cuộc kháng chiến vẫn tiếp tục đếntháng 11/ 43 mới kết thúc
* ý nghĩa: Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng và cuộc kháng chiến chống quân xâmlược Hán thời Trưng Vương tiêu biểu cho ý chí quật cường bất khuất của nhândân ta
3.Bài mới
Nêu vấn đề ( 1’) : Mặc dù nhân dân ta đã chiến đấu rất dũng cảm, ngoạn cường,nhg do lực lượng quá chênh lệch, cuộc khởi nghĩa hai bà Trưng đã thất bại, đấtnước ta bị PK phương Bắc cai trị Chính sách cai trị của chúng ntn? Đời sốngcủa nhân dân ta ra sao? Chúng.ta tìm hiểu bài hôm nay
? Em hãy cho biết Châu Giao có mấy quận? Miền
đất Âu Lạc cũ bao gồm những quận nào của Châu
Giao
( Gồm 9 quận, Âu lạc cũ bao gồm: Giao Chỉ, Cửu
Chân, Nhật Nam)
- GV giảng theo SGK và chỉ trên lược đồ
- GV nhấn mạnh thêm: Đất Âu lạc cũ thời kỳ đó
chịu sự thống trị của nhà Ngô thời tam Quốc và
nhà Ngô gọi vùng đó là vùng Châu Giao Như vậy
1/ Chế độ cai trị của cáctriều đại PK phương Bắcđối với nước ta từ thế kỷ I-Thế kỷ VI
- Sau khi đàn áp được cuộckhởi nghĩa hai bà Trưng nhàHán vẫn giữ nguyên ChâuGiao
- Đầu thế kỷ III nhà Ngôtách Châu Giao thànhQuảng Châu (thuộc TQ cũ),Giao Châu (Âu Lạc cũ)
- Bộ máy cai trị: Đưa người
Trang 10về mặt hành chính Châu Giao có sự thay đổi.
? Em có nhận xét gì về ự thay đổi này
( Khác trước: Thời Triệu Đà các lạc tướng(người
Việt), vẫn nắm quyền trị dân ở huyện, đến nhà
( Tàn bạo, đẩy nhân dân lâm vào cảnh khốn cùng
Đó chính là nguyên nhân của các cuộc khởi nghĩa
sau này.)
- GV giảng theo SGK
? Vì sao nhà Hán tiếp tục thi hành chủ trương đưa
người Hán sang ở nước ta
(Đồng hoá dân ta)
? Nhà Hán đã dùng những thủ đoạn gì để đồng
hoá dân ta
(Biến nước ta thành quận, huyện của TQ)
? Vì sao phong kiến phương Bắc muốn đồng hoá
dân ta
(thảo luận)
- GVKL:Từ sau thất bại của cuộc khởi nghĩa thời
Trưng Vương, bọn PK phương Bắc đã thi hành
nhiều biện pháp hiểm độc nhăm biến nước ta
thành 1 bộ phận của TQ (tổ chức, sắp đặt bộ máy
cai trị…bắt nhân dân ta theo phong tục tập quán
Hán…thực hiện chính sách “đồng hoá” dân ta…
xoá bỏ sự tồn tại của dân tộc ta
* Hoạt động 2: ( 17’)
- GV giảng theo SGK
? Vì sao nhà Hán giữ độc quyền về sắt
( Công cụ sản xuất và vũ khí được chế tạo băng
sắt nên nhọn, sắc, bền hơn công cụ và vũ khí bằng
Hán sang làm huyện lệnh( cai quản huyện)
- Nhân dân Giao Châu chịunhiều thứ thuế, lao dịch vàcống nạp ( sản phẩm quí…thợ khéo)
- Chúng tăng cường đưangười Hán sang Giao Châu,bắt nhân dân ta học tiếngHán, theo luật pháp vàphong tục tập quán ngườiHán
2/ Tình hình kinh tế củanước ta từ thế kỷ I đến thế
kỷ VI có gì thay đổi?
- Nhà Hán nắm độc quyền
về sắt nhưng nghề rèn sắt ởGiao Châu vẫn phát triển
- Về nông nghiệp: Từ thế kỷ
I dùng trâu, bò cày bừa, có
đê phòng lụt, trồng 2 vụ lúa
Trang 11đồng Do vậy sản xuất đạt năng xuất cao hơn và
chiến đấu có hiệu quả hơn Nhà Hán giữ độc
quyền về sắt để hạn chế phát triển sản xuất ở Giao
Châu, hạn chế được sự chống đối của nhân
( Di chỉ, mộ cổ tìm thấy nhiều công cụ nhiều công
cụ…rìu, mài, cuốc Vũ khí: kiếm, giáo, kính
lao…)Thế kỷ III nhân dân ven biển dùng lưỡi sắt,
biết bịt cựa gà chọi bằng sắt
- GV giảng theo SGK
? Hãy cho biết những chi tiết nào chứng tỏ nền
nông nghiệp Giao Châu vẫn phát triển
(Trâu, bò cày bừa, cấy 2 vụ lúa trên năm….)
- GVKL: Từ thế kỷ I->VI tình hình kinh tế nước
ta mặc dù bị bọn PK phương Bắc kìm hãm song
vẫn phát triển
- GVCC bàI: Dưới ách cai trị của nhà Hán nhân
dân ta vô cùng cực khổ…mặc dù vậy nền kinh tế
nước ta vẫn phát triển
trên năm, trồng cây ănquả…với kỹ thuật cao, sángtạo
- Về thủ công thương nghiệp: Nghề sắt,gốm p.triển nhiều chủngloại: bát, đĩa, gạch…Nghềdệt phát triển: vải bông, vảigai…dùng tơ tre dệt thànhvải “ vải Giao Chỉ”
nghiệp Chính quyền đô hộ giữđộc quyền ngoại thương
4/ Củng cố, kiểm tra đánh giá: (2’)
H: Những biểu hiện mới trong nông nghiệp thời kỳ này là gì ?
*Bài tập: Điền dấu đúng sai vào ô trống
1/ Vì sao PK phương Bắc muốn đồng hoá dân ta ?
Biến nước ta thành quận, huyện của TQ
Muốn chiếm đóng lâu dài trên đất nước ta
Cả hai ý trên
5/ Hướng dẫn học và làm bài ở nhà: (1’)
- Nắm vững nội dung bài
Trang 12- Đọc trước bài 20 và trả lời câu hỏi trong SGK.
- Cuộc k/c của nhân dân ta chống quân Lương trải qua thời kì do Lí Bí lãnhđạo và thời kì do Triệu Quang Phục lãnh đạo Đây là cuộc khởi nghĩa ko cânsức, Lí Bí phải rút lui dần và trao quyền cho Triệu Quang Phục, TQP đã xâydựng căn cứ Dạ Trạch và sử dụng cách đánh du kích, đánh đuổi quân xâm lượcgiành lại chủ quyền cho đất nước
- Đến thời hậu Lí Nam Đế, nhà Tuỳ huy động 1 lực lượng lớn sang xâmlược, cuộc khởi nghĩa nhà Lí thất bại, nước Vạn Xuân lại rơi vào ách đô hộ của
Thầy: Bản đồ khởi nghĩa Lí Bí
Trò: Đọc trước bài 22.tìm hiểu bài qua câu hỏi SGK
- Học sinh trình bày diễn biến qua lược đồ
- Ý nghĩa: Chứng tỏ Nước ta có Giang sơn, bờ cõi riêng, sánh vai và không lệthuộc vào Trung quốc Đó là ý chí độc lập tự chủ của dân tộc ta
3.Bài mới.
Trang 13Giới thiệu bài: Mựa xuõn năm 544 cuộc khởi nghĩa Lớ Bớ thành cụng, Lớ Bớlờn ngụi hoàng đế và đặt tờn nước là Vạn Xuõn với hi vọng đất nước, DT sẽđược trường tồn Nhg 5/ 545 PK phương Bắc lỳc này là triệu đại nhà Lương đóđem quõn sang xõm lược trở lại …
? Sau 2 lần thất bại nhà Lơng đã làm gì ?
Vua Lơng đã chuẩn bị kế hoạch cho đợt tấn
công này ntn?
*GV dựng lược đồ thuật diễn biến cuộc
khỏng chiến:
-Thỏng 5/ 545 nhà Lương cử Dương Phiờu
và Trần Bỏ Tiờn, những viờn tướng rất hiếu
chiến chỉ huy đạo quõn xõm lược tiến vào
nước ta, theo 2 đường thuỷ và bộ Cỏnh
quõn thuỷ theo hướng vịnh Bắc Bộ tiến vào
đất liền, cỏnh quõn bộ men theo ven biển
xuống sụng Thương
Khi quân Lơng kéo vào nớc ta Lí Nam Đế
đã làm gì ?
- GV trỡnh bày: Lỳc này lực lượng rất
mạnh, trong khi đú nước Vạn Xuõn vừa
thành lập, lực lượng cũn non yếu, quõn ta
do Lớ Nam Đế chỉ huy kộo lờn vựng Lục
Đầu (Hải Dương) đún đỏnh địch nhưng vỡ
lực lượng yếu hơn khụng cản được địch,
phải lui về giữa thành ở cửa sụng Tụ Lịch
(HN)
- GV: Tại đõy nhiều cuộc khởi nghĩa đó
diễn ra quyết liệt Quõn địch kộo đến ngày
càng đụng, thành bị vỡ, lóo tướng Phạm Tu
tử trận, Lớ Bớ thua to phải rỳt quõn về Gia
Ninh Việt Trỡ- Phỳ Thọ)
- GV: Đầu năm 546 quõn Lương chiếm
được thành Gia Ninh, Lớ Nam Đế chạy về
miền nỳi Phỳ Thọ, sau đú đem quõn đúng ở
hồ Điền Triệt
- GV mụ tả vũng hồ Điền Triệt theo SGK
3/ Chống quõn Lương xõm lược
-Thỏng 5/ 545 quõn giặc tiếnvào nước ta theo 2 đường thuỷ
và bộ tiến xuống Vạn Xuân
- Quõn địch mạnh Lớ Nam Đếlui quõn về giữ thành ở cửasụng Tụ Lịch (HN)
- Thành bị vỡ, Lớ Bớ rỳt quõn
về giữ thành ở Gia Ninh
-Đầu năm 546 quõn Lươngchiếm thành Gia Ninh, Lớ Nam
Đế đem quõn đúng ở hồ ĐiềnTriệt
- Lợi dụng một đờm mưa giú,quõn giặc đỏnh ỳp hồ ĐiềnTriệt, Lớ Nam Đế phải chạyvào động Khuất Lóo (TamNụng- Phỳ Thọ)
- Năm 548 Lớ Nam Đế mất
Trang 14trờn bản đồ.
? Theo em, thất bại của Lớ Nam Đế cú phải
là sự sụp đổ của nước Vạn Xuõn khụng?
Tại sao
( Ko phảI, vỡ dưới sự lónh đạo của Triệu
Quang Phục cuộc k/c của nhõn dõn ta vẫn
cũn tiếp diễn…)
- GVKL: Bị thất bại nặng nề trong 2 lần
trước, lần này nhà Lương huy động 1 lực
lượng đụng mạnh, dưới sự chỉ huy của
những tờn tướng hiếu chiến, do lực lượng
ko cõn sức nờn quõn ta chống cự nổi, Lớ
Nam Đế phải trao quyền cho Triệu Quang
Phục Dưới sự lónh đạo của Triệu Quang
Phục, nhõn dõn ta đó đỏnh thắng quõn
Lương như thế nào
- GV giảng theo SGK - chỉ trờn bản đồ
? Gọi HS đọc SGK
?Sau khi đợc trao quyền chỉ huy Triệu
Quang Phục đã chuẩn bị đối phó ntn?
? Theo em, vỡ sao Triệu Quang Phục lại
?Âm mu của quân Lơng đối với việc tiêu
diệt lực lợng của Triệu Quang Phục ntn?
GV tờng thuật diễn biến
?Em hãy nêu kết quả cuộc kháng chiến ?
? Em hóy nờu nguyờn nhõn thắng lợi của
cuộc k/c chống quõn Lương xõm lược do
Triệu Quang Phục lónh đạo
( ND ủng hộ, tận dụng ưu thế của Dạ Trạch,
chiến tranh du kớch p.triển, lực lượng quõn
lượng chỏn nản luụn bị động trong chiến
đấu.)
- GVKL: Triệu Quang Phục một tướng trẻ
cú tài, biết lợi dụng ưu thế của vựng Dạ
Trạch để tiến hành chiến tranh du kớch
p.triển lực lượng lónh đạo nhõn dõn đỏnh
tan quõn Lương xõm lược
4/ Triệu Quang Phục đỏnh bại quõn Lương như thế nào.
*Căn cứ : chọn Dạ Trạch ( HngYên )
- Lợi dụng u thế Dạ TRạch
- Nhà Lơng có loạn
5/ Nước Vạn Xuõn độc lập đó kết thỳc như thế nào?.
- Triệu Quang Phục lờn ngụivua, gọi là Triệu Việt Vương,ụng cho tổ chức lại chớnhquyền
- Năm 571 sau Lớ Phật Tử
Trang 15?Sau khi giành thắng lợi Triệu Quang Phục
? Vỡ sao nhà Tuỳ lại yờu cầu Lớ Phật Tử
sang chầu? Vỡ sao Lớ Phật Tử khụng sang
GV phân tích ;
? Biết trớc đợc ý đồ đó ,Lí Phật Tử đã chuẩn
bị kháng chiến ntn?
? Sauk hi Lí Phật Tử không chịu khuất
phục vua Tuỳ có hành động gì ?
- GVCC bài: Dưới sự lónh đạo của Lớ Bớ và
Triệu Quang Phục nhõn dõn ta đó anh dũng
chiến đấu đỏnh đuổi quõn xõm lược giành
lại chủ quyền Song õm mưu thụn tớnh và
đồng hoỏ DT ta một lần nữa nhà Tuỳ lại
đem quõn xõm lược nước ta Nhà nước Vạn
? HS trỡnh bày diễn biến cuộc k/chiến chống quõn Lương trờn bản đồ
BT: Triệu Quang Phục lónh đạo nhõn dõn đỏnh đuổi quõn Lương ra khỏi bờcừi vỡ?
A.Nhõn dõn kiến quyết khỏng chiến
B.Triệu Quang Phục chọn căn cứ và cỏch đỏnh thụng minh, sỏng tạo
C Nhà Lương cú loạn tướng giặc phải về
D.cả 3 lý do trờn
5/ Hướng dẫn học ở nhà:
- Nắm nội dung bài
- Chuẩn bị bài 23, đọc và trả lời cõu hỏi SGK
- Vẽ lược đồ H 48, 49
Đã thông qua : 2/3/2009
Tổ trởng ;
Trang 17- Trong suốt 3 thế kỉ nhà Đường thống trị, nhân dân ta đã nhiều lần nổi dậy, tiêubiểu nhất là cuộc khởi nghĩa của Mai Thúc Loan và Phùng Hưng.
2/ Kỹ năng: Biết phân tích và đánh giá công lao của những nhân vật lịch sử, tiếptục rèn kỹ năng đọc và vẽ bản đồ lịch sử
3/ Thái độ: Bồi dưỡng tinh thần chiến đấu vì đọc lập của Tổ Quốc Biết ơn tổtiên đã chiến đấu quên mình vì dân tộc, vì đất nước
IIChuẩn bị :
1 Thầy: Lược đồ nước ta thời nhà Đường thế kỉ VII- IX Bản đồ khởi nghĩa MaiThúc Loan và Phùng Hưng
-2.Trò: Vẽ lược đồ H 48, 49 Nắm vững kênh chữ, tập điền kí hiệu bản đồ
III/ Phần thể hiện trên lớp :
1 ổn định tổ chức ( 1phút
2 Kiểm tra bài cũ ( 5phút )
? Cuộc kháng chiến chống quân Lương xâm lược đã diễn ra như thế nào?
- Kiểm tra việc vẽ lược đồ của HS
chóng các cuộc nổi dậy của nhân dân
ta, bảo vệ chính quyền đô hộ, nhà
Đường cho xây dựng, đắp luỹ, tăng
cường uân chiếm đóng, sửa đường
? Em có nhận xét gì về tình hình nước
1/ Dưới ách đo hộ của nhà Đường nước ta có gì thay đổi.
- Năm 618 nhà Đường thành lập và đô
hộ nước ta.Nhà Đường đổi Giao Châuthành An Nam đô hộ phủ, chia nước tathành 12 châu, các châu huyên dongười TrungQuốc cai trị
- Trụ sở của phủ đặt ở Tống Bình(HN)
- Chúng tiến hành sửa đường giaothông thuỷ bộ từ Tống Bình sangTrung Quốc và đến các quận huyện
và dựng thêm thành, đắp thêm luỹ để
dễ bề cai trị
Trang 18ta dưới ách thống trị của nhà Đường?.
HS đọc : “ Ngoài thuế… nộp cống”
? Nhà Đường bóc lột nhân dân ta ntn
-? Theo em, chíng sách bóc lột của nhà
Đường có gì khác so với các thời trước
( Chia lại khu vực hành chính, đặt tên
mới, nắm quyền trực tiếp đến huyện,
-? Vì sao Mai Thúc Loan kêu gọi mọi
người khởi nghĩa
( Do chính sách thống trị tàn bạo của
nhà Đường với nhân dân ta , đẩy họ đến
chỗ sẵn sàng nổi dậy khi có thời cơ…)
? Cuéc khëi nghÜa diÔn ra ntn?
- GV trình bày những nét chính của
cuộc khởi nghĩa trên lược đồ
? KÕt qu¶ cuéc khëi nghÜa ?
? DiÔn biÕn cuéc khëi nghÜa ?
? Vì sao khởi nghĩa được mọi người
- Chính sách bóc lột: Đặt ra nhiều thứthuế, bắt nhân dân phải cống nạp cácthứ quý, nhất là quả vải
2/ Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (722).
* Nguyên nhân: Do chính sách thốngtrị của nhà Đường
* Diễn biến:
- Ta: Năm 722 khởi nghĩa bùng nổ,nghĩa quân nhanh chóng chiếm được
……….Kết quả: Mai Hắc Đế thua trận
3/ Khởi nghĩa Phùng Hưng ( trongkhoảng 776- 791)
* Nguyªn nh©n : -Năm 776 vua Đường cử cao ChínhBình sang làm đô hộ An Nam, đây làviên quan khét tiếng bạo ngược, thamlam và tàn ác, đánh thuế rất nặng nề
để vơ vét tiền bạc của nhân dân ta
* Diễn biến: Khoảng năm 776 anh emPhùng Hưng đã nổi dậy khởi nghĩa ởĐường Lâm (Ba Vì
Trang 19hưởng ứng.
( Chính sách bóc lột của nhà Đường,
nhân dân oán hận bọn đô hộ)
? Sauk hi lµm chñ §êng L©m cuéc khëi
nghÜa ph¸t triÓn ntn?
? Cuộc khởi nghĩa đem lại kết quả ntn
- GV cho HS quan sát H 50 -> liên hệ
- GVKL: Dưới sự lãnh đạo của Phùng
Hưng, nhân dân giành được quyền làm
chủ đất nước gần 9 năm, lịch sử gọi đó
là “nền tự chủ mong manh”
- GVCC bài: Từ thế kỷ VII nhà Đường
thống trị nước ta, chúng chia lại khu
vực hành chính, sắp đặt bộ máy cai trị,
nhân dân nhiều lần nổi dậy, tiêu biểu là
cuộc khởi nghĩa MTL và Phùng
Hưng…
HàTây………
* Kết quả: giành quyền làm chủ trong
9 năm
4 Củng cố, kiểm tra đánh giá:( 2 phút )
? Chính sách của nhà Đường tàn bạo như tế nào?
? Vì sao nhân dân ta biết ơn Mai Thúc Loan và Phùng Hưng?
BT: Chính sách bóc lột của nhà đường có gì khác trước:
A Đặt nhiều thứ thuế
B Bắt cống nạp nhiều sản vật hơn
C Nộp cống vải quả
D Cả ba ý trên đều đúng
5.Ra bài tập và hướng dẫn về nhà: ( 2 phút )
Học bài theo câu hỏi SGK Đọc trước bài mới Chuẩn bị câu hỏi;Nước Chăm
Pa ra đồi trong hoàn cảnh nào/
**************************************
Trang 20Ngày soạn: /2008 Tiết 29 - Bài 24
- Những thành tựu nổi bật về kinh tế và văn hoá của Chăm Pa từ thế kỷ II ->X.2/ Kỹ năng: Tiếp tục rèn luyện kỹ năng đọc bản đồ lịch sử, kỹ năng đánh giá,phân tích
3/ Thái độ: HS nhận thức sâu sắc rằng, người Chăm Pa là một thành viên của đạigia đình các dân tộc Việt Nam
II/ Chuẩn bị:
1 Thầy : Lược đồ Giao Châu và Chăm Pa giữa thế kỷ VI-X, sưu tầm tranh ảnh
về đền tháp Chăm
2 Trò: Vẽ lược đồ, xác định quận Nhật Nam và huyện Tượng Lâm
III/ Phần thể hiện trên lớp:
- Trụ sở của phủ đặt ở thành Tống Bình Chúng tiến hành sửa đường giaothông thuỷ bộ từ Tống Bình sang Trung Quốc và đến các quận huyện Dựngthêm thành dắp thêm luỹ để dễ bề bóc lột
3 Bài mới
1.Nêu vấn đề : ( 1phút ) Đến cuối thế kỷ II nhà Hán suy yếu ko thể kiểm soátcác vùng đất phụ thuộc nhất là đất xa ở Giao Châu, nhân dân huyện Tượng Lâm,huyện xa nhất của quận Nhật Nam đã lợi dụng được cơ hội đó, nổi dậy lật đổách thống trị của nhà Hán, lập ra nước Lâm ấp, sau đổi thành Chăm Pa, nhândân Chăm Pa vẫn khéo tay, cần cù đã xây dựng được quốc gia khá hùng mạnh
Họ đã để lại cho đời sau nhiều thành quách, đền tháp và tượng rất độc đáo Quan
hệ giữa nhân dân Chăm Pa với các cư dân khác ở Giao Châu rất mật thiết trongđời sống và tinh thần Vậy nước Chăm Pa hình thành ntn? Và p.triển ra sao…C.ta tìm hiểu bài học hôm nay
2 Các hoạt động dạy và học
Trang 21* Hoạt động 1: ( 15phút )
- GV giảng theo SGK và chỉ trên lược đồ
+ Châu Giao do nhà Hán lập gồm 9 quận: Giao
Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam, ứât Lâm, Thương
Ngô, Đam Nhĩ, Chu Nhai, Nam Hải, Hợp Phố
+ 6 quận thuộc TQ: quận Nhật Nam gồm 5
huyện: Tây Quyển, Chu Ngô, Tí Cảnh, Lô Dung
và Tượng Lâm Tượng Lâm là huyện xa nhất về
phía Nam ( Từ đèo Hải Vân đến đèo Đại
Lãnh…-> Tượng Lâm
- GV giảng tiếp theo SGK
? Nhân dân Tượng Lâm giành được độc lập
trong hoàn cảnh nào?
? Em có nhận xét gì về quá trình thành lập và mở
rộng Chăm Pa?
( Diễn ra trên cơ sở hoạt động quận sự…)
- GVKL: Thế kỷ II, do nhà Hán suy yếu, chính
sách thống trị của nhà Hán quá tàn bạo, nhân dân
Tượng Lâm đã nổi dậy lật đổ chính quyền đô hộ,
lập ra nước Lâm ấp Dưới sự lãnh đạo của vua
Lâm ấp, với lực lượng quân sự khá mạnh, tấn
công các nước láng going, mở rộng lãnh thổ, đổi
tên nước là Chăm Pa, đóng đô ở Sin ha pu ra
( Trà Triệu- Quảng Nam)
* Hoạt động 2: (19 phút )
? Gọi HS đọc đoạn đầu mục 2
? Nêu những biểu hiện cụ thể về đời sống kinh tế
của nhân dân Chăm Pa.?
1/ Nước Chăm Pa độc lập rađời
* Hoàn cảnh ra đời: Vào thế
kỷ II nhà Hán suy yếu, khôngthể kiểm soát được các quận
ở xa, lợi dụng cơ hội đó vàonăm 192- 193 nhân dânhuyện Tượng Lâm dưới sựlãnh đạo của Khu Liên đã nổidậy chống lại quân đô hộ củanhà Hán và giàng được độclập, Khu Liên tự xưng là vua,đặt tên nước là Lâm ấp
* Quá trình phát triển:
- Vua Lâm ấp tấn công cácnước láng giềng, mở rộnglãnh thổ về phía Bắc và phíaNam, sau đó đổi tên nướcthành Chăm Pa, đóng đô ởSin ha pu ra ( Quảng Nam)
2/ Tình hình kinh tế, văn hoáChăm Pa từ thế kỷ II -> thế
kỷ X
* Kinh tế:
- Trồng trọt: Nguồn sống chủ
Trang 22? Em có nhận xét gì về trình độ phát triển của
Chăm Pa từ thế kỷ II-> X.?
( Nhân dân Chăm Pa đã đạt trình độ phát triển
kinh tế như nhân dân các vùng xung quanh như
biết sử dụng công cụ sắt, sức kéo trâu bò, biết
trồng lúa 1 năm 2 vụ, trồng các loại cây ăn quả,
cây công nghiệp, buôn bán với nước ngoài…)
( Người Chăm sáng tạo ra 1 nền kiến trúc nghệ
thuật và đIêu khắc độc đáo, mang đậm tình cảm
và tâm hồn người Chăm…)
- GV giảng tiếp đoạn cuối và kết luận: Nước
Chăm Pa cũng như Giao Châu có nền kinh tế rất
phát triển
- GVCC bài: Chăm Pa từ 1 nước Lâm ấp ở
huyện Tượng Lâm đã trở thành 1 quốc gia lớn
mạnh, sau này dám tấn công cả Đại Việt…Từ
thế kỷ II->X kinh tế, văn hoá của Chăm Pa rất
phát triển
=> Đất nước Chăm Pa cổ là 1 bộ phận của đất
nước VN ngày nay, cư dân Chăm Pa là 1 bộ
phận của cộng đồng các dân tộc Việt Nam
yếu là nông nghiệp lúa nước,ngoài ra trồng cây ăn quả,cây công nghiệp
- Khai thác rừng, đánh cá
- Trao đổi buôn bán với nướcngoài
* Văn hoá: Từ thế kỷ IVngười Chăm Pa đã có chữviết riêng, bắt nguồn từ chữ
ấn Độ
- Tôn giáo: Theo đạo bà LaMôn và đạo phật
- Tín ngưỡng: Có tục hoảtáng người chết, ở nhà sàn và
ăn trầu cau
- Kiến trúc: Có nền kiến trúcđặc sắc, độc đáo như thápChăm, đền, tượng thánh địa
Mĩ Sơn
4/ Củng cố kiểm tra đánh giá: (2 phút )
? Nêu những thành tựu kinh tế của nước Chăm Pa ?
* Bài tập: Điền dấu đúng sai vào ô trống ý em cho là đúng
1/ Nước Chăm Pa ra đời trong hoàn cảnh nào
ách thống trị tàn bạo của nhà Hán