Giao an su trang 1

- Học sinh hiểu: Nhà Trần củng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền, bổ sung thêm luật pháp nước Đại Việt.. - Vận dụng: Biết so sánh sự giống và khác nhau giữa bộ máy nhà nước, pháp l

CHƯƠNG III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN

THẾ KỶ XIII -XIV

Bài 13: NƯỚC ĐẠI VIỆT Ở THẾ KỶ XIII I- MỤC TIÊU BÀI DẠY:

1- Về kiến thức:

- Giúp học sinh biết: Nguyên nhân làm cho nhà Lý suy yếu sụp đổ, nhà Trần thành lập Nhà Trần thành lập là việc cần thiết cho đất nước và xã hội Đại Việt lúc bấy giờ

- Học sinh hiểu: Nhà Trần củng cố chế độ quân chủ trung ương tập quyền, bổ sung thêm luật pháp nước Đại Việt

- Vận dụng: Biết so sánh sự giống và khác nhau giữa bộ máy nhà nước, pháp luật thời Lý Trần rút ra sự tiến bộ của nhà Trần so với nhà Lý

2- Về tư tưởng:

- Bồi dưỡng tinh thần đấu tranh chống áp bức bóc lột, tự hào về lịch sử dân tộc, ý thức độc lập tự cường của ông cha ta thời Trần

3- Về kỹ năng:

- Qua bài học giúp học sinh sẽ vẽ và sử dụng tốt bản đồ Có khả năng so sánh đối chiếu tốt với kiến thức đã học

II- ĐỒ DÙNG DẠY HỌC:

1- Giáo viên:

- Bản đồ nước Đại Việt thời Trần

- Sơ đồ tổ chức bộ máy quan lại và các đơn vị hành chính thời Trần

2- Học sinh: Sách giáo khoa.

III- HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1- Ổn định lớp: (1 phút) kiểm tra sĩ số

2- Kiểm tra bài cũ: (2 phút)

Câu hỏi: Hãy trình bày đặc điểm nền giáo dục thời Lý?

3- Bài mới: (2 phút)

Các em đã học chương II là gì?

Gọi 1 học sinh trả lời: Nước Đại Việt thời Lý (thế kỷ XI-XII) Triều đại Lý suy tàn, triều đại mới thay thế đó là triều đại nhà Trần

Hôm nay, chúng ta tìm hiểu tiếp Chương III: Nước Đại Việt thời Trần (thế kỷ XIII-XIV) Bài đầu chương là bài 13: Nước Đại Việt ở thế kỷ XIII.

( GV ghi bảng)

TUẦN: 11

Ngày dạy:

Hoạt động giáo viên Hoạt động học sinh Nội dung

 Đặt vấn đề:

Từ cuối thế kỉ XII, nhà Lý ngày càng

suy yếu, trước tình hình đó nhà Trần

thành lập

Chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu vì sao

nhà Lý sụp đổ?

- Mức độ kiến thức cần đạt:

+ Giúp HS hiểu vì sao nhà Lý sụp đổ

 Tổ chức thực hiện:

* Nhà Lý sụp đổ (7 phút)

Hoạt động 1: cá nhân

- GV hỏi: Nhà Lý lên ngôi năm nào?

- GV diễn giải: Nhà Lý lên ngôi năm

1009, trải qua 8 đời vua nhưng đến đời

vua thứ 9 nhà Lý càng suy yếu trầm

trọng

- GV hỏi: Nguyên nhân nào dẫn đến

nhà Lý suy yếu như vậy?

- GV: Gọi 1 HS đọc bài

- GV hỏi: Việc làm trên của vua quan

nhà Lý đã dẫn đến hậu quả gì?

- GV hỏi: Dân chúng cực khổ tất yếu

sẽ làm gì?

- GV hỏi: Trong tình hình đó, một số

thế lực phong kiến đã làm gì?

- GV hỏi: Trước tình hình đó nhà Lý

phải làm gì?

- Học sinh lắng nghe

- HS trả lời: 1009

- HS trả lời: Chính quyền không chăm lo đời sống nhân dân, quan lại ăn chơi

sa đọa

- HS đọc đoạn chữ nhỏ

“Bấy giờ việc gì?”

- HS trả lời: Lụt lội hạn hán xảy ra

- HS trả lời: Nỗi dậy đấu tranh

- HS trả lời: Chống lại triều đình

- HS trả lời: Dựa vào thế lực họ Trần

I- Nhà Trần thành lập:

1- Nhà Lý sụp đổ:

Chính quyền không chăm lo đời sống nhân dân, quan lại ăn chơi

sa đọa

Lụt lội, hạn hán xảy ra

 Dân chúng cực khổ

Một số thế lực phong kiến chống lại triều đình

- GV: Gọi 1 HS đọc bài.

- GV hỏi: Qua đoạn trích trên tạo điều

kiện và thời cơ cho họ Trần làm gì?

- GV diễn giảng: Lý Huệ Tông không

có con trai nối dõi lập con gái thứ hai

cũng là con gái út tên Lý Chiêu Thánh,

vua cuối cùng của nhà Lý niên hiệu Lý

Chiêu Hoàng chỉ mới 7 tuổi

* Sơ kết mục 1: Sự ăn chơi sa đọa bất

lực không chăm lo đời sống nhân dân

của vua quan nhà Lý, làm cho nhân

dân đói khổ, bất mãn khởi nghĩa, các

địa phương đánh giết lẩn nhau càng

làm cho triều đình nhà Lý suy yếu

Nhà Trần thành lập là cần thiết trong

hoàn cảnh lịch sử nước Đại Việt

* Củng cố mục 1 bằng câu hỏi: Nhà

Trần thành lập trong hoàn cảnh nào?

 Đặt vấn đề:

GV chuyển ý: Theo em nhà Trần

công việc đầu tiên sau khi lên ngôi

nắm chính quyền là gì?

* Mức độ kiến thức cần đạt:

Giúp HS hiểu bộ máy quan lại và các

đơn vị thời Trần hoàn chỉnh chặt chẽ

hơn thời Lý

 Tổ chức thực hiện:

Nhà Trần củng cố chế độ phong

kiến tập quyền (20 phút)

Hoạt động 2: Cá nhân

- GV sử dụng bản đồ địa giới, lãnh thổ

- HS đọc đoạn chữ nhỏ:

“Trần Cảnh Hoàng đế”

- HS trả lời: Buộc Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh

- Học sinh lắng nghe

- Học sinh lắng nghe

- HS trả lời: Nhà Lý suy yếu, Lý Chiêu Hoàng nhỏ tuổi không hiểu chính sự nên họ Trần buộc nhà Lý phải nhường ngôi cho họ Trần

- HS trả lời: Củng cố chế độ phong kiến tập quyền

Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh

2- Nhà Trần củng cố chế độ phong kiến tập quyền:

Đại Việt thời Trần và nói rõ trên phạm

vi lãnh thổ đó nhà Trần đã xây dựng

và củng cố chế độ tập quyền ra sao

Chúng ta cùng tìm hiểu

- GV hỏi: Bộ máy chính quyền trung

ương nhà Lý được tổ chức như thế nào?

- GV hỏi: Bộ máy chính quyền địa

phương được tổ chức như thế nào?

- GV hỏi: Bộ máy quan lại nhà Trần

được tổ chức như thế nào?

- GV yêu cầu HS xem bảng tra cứu

thuật ngữ “Phong kiến tập quyền”

- GV hỏi: Ở triều đình được tổ chức

như thế nào?

- GV hỏi: Dưới vua có các chức gì?

- GV hỏi: Nhà Trần đặt thêm một số cơ

quan nào? GV nhấn mạnh

- GV hỏi: Đặt thêm một số chức quan

gì?

- GV mở rộng thêm:

+ Hà đêâ sứ: trông coi việc sửa chữa

đắp đê

+ Khuyến nông sứ: chăm lo, khuyến

khích nông dân sản xuất

+ Đồn điền sứ: chiêu mộ người đi khai

hoang

- HS nghe, theo dõi lược đồ

- HS trả lời: Vua, giúp việc vua có quan văn, quan võ

- HS trả lời: Cả nước chia

24 lộ, phủ Dưới lộ phủ là huyện, hương xã

- HS trả lời: Theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền gồm ba cấp

- HS trả lời: Vua đứng đầu, thực hiện chế độ Thái thượng hoàng Các vua thường nhường ngôi sớm cho con và tự xưng là Thái thượng hoàng, cùng với vua (con) quản lý đất nước

- HS trả lời: Đại thần văn, võ

- HS trả lời: Quốc sử viện, Thái y viện, Tôn nhân phủ

- HS trả lời: Hà đêâ sứ, Khuyến nông sứ, Đồn điền sứ

- Học sinh lắng nghe thu thập thông tin

Theo chế độ quân chủ trung ương tập quyền gồm ba cấp

Đặt thêm một số cơ quan,

một số chức quan

- GV hỏi: Bộ máy nhà nước thời Trần

được chia ra sao?

- GV giảng: Thời Trần tiến bộ hơn thời

Lý: Các lộ, phủ, châu, huyện do các

chức quan trông coi

*Sơ kết mục 2: Tổ chức bộ máy quan

lại và các đơn vị thời Trần được hoàn

chỉnh và chặt chẽ hơn thời Lý, chứng tỏ

chế độ tập quyền thời Trần được củng

cố hơn thời Lý

* Củng cố mục 2 bằng câu hỏi: So

sánh sự khác nhau giữa bộ máy nhà

nước thời Lý và bộ máy nhà nước thời

Trần?

- GV chốt lại:

+ Vua nhường ngôi sớm cho con tự

xưng là Thái thượng hoàng cùng con

quản lý đất nước

+ Các chức quan đại thần do người họ

Trần nắm giữ

+ Đặt thêm một số cơ quan, một số

chức quan

+ Cả nước chia 12 lộ

- Theo em, việc tổ chức bộ máy nhà

nước thời Trần hoàn chỉnh chưa?

- Câu hỏi gợi ý: Để xã hội thật sự có

kỷ cương đi vào nề nếp nghiêm khắc

với một số kẻ phạm tội nhà Trần đã

làm gì?

* Mức độ kiến thức cần đạt:

Nhà Trần sửa sang luật pháp, tăng

cường cơ quan pháp luật

 Tổ chức thực hiện:

Pháp luật thời Trần (7 phút)

Hoạt động 3:Cá nhân

-GV hỏi:Nhà Lý đã ban hành bộ luật

thành văn đầu tiên của nước ta tên là

gì?

- GV hỏi: Thời Trần ban hành bộ luật

- HS trả lời: 12 lộ (dưới lộ phủ, châu, huyện, xã)

- Học sinh lắng nghe

- Học sinh lắng nghe

- HS thảo luận nhóm, đại diện nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét

- HS trả lời: Chưa

- HS trả lời: Ban hành

Ban hành Quốc triều

mới gọi là gì?

Hoạt động 4: Nhóm

- GV hỏi: Nhận xét Hình luật thời

Trần so với Hình thư thời Lý?

GV chốt lại:

+ Thời Trần giống thời Lý

+ Bổ sung thêm: Xác nhận và bảo vệ

quyền tư hữu tài sản Quy định cụ thể

việc mua bán ruộng đất

- GV giải thích: tư hữu tài sản: sở hữu

riêng

- GV hỏi: Nhà Trần đặt thêm cơ quan

gì thuộc về pháp luật?

- GV giảng thêm: Tội trộm cắp bị

trừng trị rất nặng thích chữ vào mặt,

chặt ngón chân, lần thứ ba sẽ bị giết

Những đồ vật lấy trộm một phần sẽ

phải đền chín phần nếu không đền

được bắt vợ con sung làm nô tì

+ Cơ quan xét xử chọn những quan

chức có uy tín về đức độ, công minh và

thanh liêm Trên danh nghĩa nhà vua là

người có quyền quyết định trong mọi

việc xét duyệt Tội mưu phản triều

đình bị xếp vào hàng đại nghịch và bị

trừng trị rất nặng giết hết thân tộc

Trong gia đình cấm cha con vợ chồng

và gia nô không được kiện cáo nhau Ở

làng xã các bô lão giữ vai trò dàn xếp

xét xử

- GV liên hệ thực tế bằng câu hỏi:

Ngày nay nhà nước ta ban hành pháp

luật để làm gì?

- GV chốt lại: Pháp luật nước ta ngày

nay do nhà nước ban hành bảo vệ

- HS trả lời: Hình thư

- HS trả lời: Quốc triều hình luật

- HS thảo luận nhóm, đại diện nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét

- HS trả lời: Thẩm hình viện để xét xử

- HS trả lời: Để đảm bảo công bằng xã hội …

hình luật

Đặt cơ quan Thẩm hình viện để xét xử

quyền và lợi ích hợp pháp của công

dân đảm bảo công bằng xã hội Mọi

người phải tuân theo pháp luật, nếu ai

vi phạm thì bị xử lý nghiêm minh theo

quy định của pháp luật

* Sơ kết mục 3: Nhà Trần rất quan

tâm đến pháp luật chú trọng sửa sang

luật pháp, tăng cường cơ quan pháp

luật

* Sơ kết bài học: (1 phút)

- Cuối thế kỷ XII đầu thế kỷ XIII, nhà Lý suy yếu không đủ năng lực quản lý đất nước, xã hội rối loạn đời sống nhân dân cực khổ Trong bối cảnh đó nhà Trần thay thế nhà Lý quản lý đất nước là cần thiết đối với quốc gia, xã hội Đại Việt bấy giờ

- Bằng biện pháp tích cực, nhà Trần đã củng cố được chế độ quân chủ trung ương tập quyền tăng cường pháp luật, nhờ vậy quốc gia Đại Việt thời Trần đã có bước phát triển mới về các mặt Các em sẽ được tìm hiểu kỹ hơn ở bài sau

4- Củng cố: (4 phút)

Câu 1: GV treo sơ đồ bộ máy nhà nước và quan lại nhà Trần được hoàn chỉnh (che phần

từ lộ trở xuống) Hỏi HS trả lời , GV mở ra

Câu 2: Chọn câu đúng nhất: Nhà Trần được thành lập trong hoàn cảnh nào?

5- Dặn dò: (1 phút)

- Học kỹ bài

- Chuẩn bị phần II: Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế

NHẬN XÉT TIẾT HỌC:

RÚT KINH NGHIỆM: