nguyên lý MLH phổ biến

các sự vật hiện tượng trong thế giới tồn tại như thế nào? chúng có liên hệ, tác động qua lại với nhau hay tồn tại cô lập với nhau? quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng về mối liên hệ. nguyên lý về mối liên hệ cho ta ý nghĩa phương pháp luận gì, sự vận dụng của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay

Nguyên lý về mối liên hệ phổ biến Giáo viên: Lý Văn Tư

- CNDT: cho rằng sự liên hệ tác động qua lại giữa các SVHT bắt nguồn từ tư tưởng, tinh thần, từ ý niệm, thượng đế.

Ví dụ: Xuất phát từ quan điểm DTCQ, Béccơli coi cơ sở của sự liên hệ giữa các sự vật và hiện tượng là cảm giác Đứng trên quan điểm DTKQ, Heghen

tìm cơ sở của sự liên hệ qua lại giữa các sự vật và hiện tượng ở ý niệm tuyệt đối

- DVSH: cho rằng các SVHT tồn tại 1 cách tách rời nhau, cái này bên cạnh cái kia, giữa chúng không có sự phụ thuộc, rằng buộc lẫn nhau; có chăng chỉ là

những liên hệ hời hợt bên ngoài, mang tính ngẫu nhiên…

Quan điểm của CNDVBC

Nội dung của nguyên lý:

Mọi SVHT của thế giới đều tồn tại trong 1 chỉnh thể thống nhất, thông qua các mối liên hệ và quan hệ chằng chịt giữa chúng với nhau, rằng buộc và tác động lẫn nhau Không có SVHT nào tồn tại 1 cách cô lập, tách rời với các SVHT khác.

- Phép BCDV chỉ nghiên cứu những MLH phổ biến nhất của hiện thực KQ, quy định sự tồn tại và phát triển của các SVHT; không đi vào nghiên cứu các MLH, quan hệ cụ thể như các khoa học khác Đó là MLH giữa các mặt đối lập, lượng - chất, chung -riêng…mà các QL, các cặp phạm trù của PBC đã phản ánh

- Liên hệ là gì? Liên hệ là 1 phạm trù triết học chỉ nương tựa, phụ thuộc, rằng buộc, tác động qua lại lẫn nhau, là điều kiện tiền đề cho nhau và quy định

lẫn nhau của các SVHT.

+ Sự tồn tại của bất kỳ SVHT nào, những đặc điểm và đặc trưng cùng sự phát triển của nó tùy thuộc vào toàn bộ sự liên hệ, quan hệ của nó đối với các SVHT khác

+ SVHT thay đổi thì sự liên hệ, quan hệ của chúng cũng thay đổi và việc thay đổi hoàn toàn những MLH, quan hệ mà trong đó SVHT đang tồn tại có thể dẫn đến sự thay đổi hoàn toàn SVHT ấy

+ Liên hệ nó là vốn có của sự vật hiện tượng nó không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người, không có sự vật hiện tượng nào đứng cô lập tách rời không có mối liên hệ, mối liên hệ đó xuất phát từ cấu trúc bên trong của sự vật hiện tượng, từ tính thống nhất của thế giới vật chất Sự vật chỉ tồn tại khi nó có mối liên hệ

Quan điểm của CNDVBC

Ví dụ: Động thực vật phải liên hệ với môi trường sống…

- Đặc trưng của sự liên hệ: Một MLH cụ thể có thể mất đi, nhưng sự liên hệ nói chung của thế giới thì không thể mất đi Do đó, liên hệ vừa mang tính

khách quan, vừa mang tính phổ biến, tồn tại cả trong tự nhiên, xã hội và tư duy

+ MLH mang tính khách quan: Đó chính là những MLH hiện thực của bản thân thế giới VC, nó bắt nguồn từ tính thống nhất VC của thế giới và tính

thống nhất biện chứng trong thế giới VC

+ MLH mang tính phổ biến: MLH phổ biến diễn ra trên tất cả các lĩnh vực tự nhiên, xã hội, tư duy; trong các SVHT, các quá trình của SVHT, trong các

mặt, các yếu tố của mỗi SVHT

Quan điểm của CNDVBC

+ Tính phong phú nhiều vẻ của MLH: Trong thực tế, MLH rất phức tạp, muôn hình, muôn vẻ, mang tính đa dạng, phong phú về phạm vi, cấp độ, vai trò,

tính chất đối với sự tồn tại và phát triển của SVHT Mỗi liên hệ chỉ là 1 hình thức, 1 bộ phận, 1 mắt khâu trong MLH 1 sự vật có nhiều MLH như:

Liên hệ bên trong – liên hệ bên ngoài

Liên hệ chủ yếu – liên hệ thứ yếu

Liên hệ bản chất – không bản chất

Liên hệ tất nhiên – liên hệ ngẫu nhiên

Liên hệ trực tiếp – liên hệ gián tiếp vv…

=> Mỗi mối liên hệ có vai trò không ngang bằng nhau đối với sự vận động phát triển của SVHT; trong đó, các mối liên hệ bên trong, liên hệ chủ yếu, liên

hệ bản chất giữ vai trò quyết định sự vận động và phát triển của SVHT

Vì vậy, không được tách rời hay tuyệt đối hoá bất cứ một dạng liên hệ nào, vì hệ thống các mối liên hệ phản ánh tính chỉnh thể vốn có của thế giới Tất

cả các hình thức liên hệ chỉ có thể được nghiên cứu một cách chính xác trong quan hệ của chúng với những mối liên hệ khác, trong sự biến đổi phát triển của chúng

- Mối liên hệ phổ biến với tính cách là đối tượng nghiên cứu của phép biện chứng duy vật.

Quan điểm của CNDVBC

Với tính cách là một dạng loại của liên hệ, mối liên hệ phổ biến mang đầy đủ những đặc trưng của liên hệ nói chung Tuy nhiên, với tính cách là đối tượng nghiên cứu của phép biện chứng, mối liên hệ phổ biến lại có những đặc trưng riêng

+ Thứ nhất, đây là những mối liên hệ chung nhất, diễn ra ở tất cả, hết thảy mọi sự vật, hiện tượng, mọi lĩnh vực của hiện thực

+ Thứ hai, đây là những mối liên hệ bản chất nhất, tất nhiên, ổn định của hiện thực

+ Thứ ba, đây là những mối liên hệ quan trọng nhất.

- Trong xem xét và cải tạo sự vật phải quán triệt quan điểm khách quan, toàn diện, lịch sử, cụ thể.

+ Khách quan là xem xét đúng như sự vật nó đang tồn tại không chen lẫn ý kiến chủ quan; toàn diện là phải xem xét tất cả các mối liên hệ, các thuộc tính, các yếu tố Tuy nhiên, xem xét toàn diện không có nghĩa là cào bằng, dàn trải mà phải thấy được những mối liên hệ bên trong, chủ yếu nhất quyết định đến sự tồn tại và phát triển của sự vật

Ý nghĩa phương pháp luận

+ Xem xét sự vật phải đặt trong những điều kiện hoàn cảnh lịch sử cụ thể Phê phán quan điểm xem xét chủ quan, phiến diện, triết chung, ngụy biện, chỉ dừng lại ở một mối liên hệ (Chủ nghĩa triết chung là sự kết hợp 1 cách vô nguyên tác những mặt, những đặc tính khác nhau của SVHT Nó thay sự phân tích biện chứng các MLH bằng cách kết hợp chúng một cách máy móc, hình thức Còn thuật ngụy biện là lối lập luận 1 cách chủ quan, đem những mặt, những MLH thứ yếu làm chủ yếu, không cơ bản làm cơ bản…)

- Nguyên lý MLH là cơ sở lý luận của quan điểm toàn diện trong nhận thức và hoạt động thực tiễn

+ Trong nhận thức sự vật phải nhận thức nó trong MLH tác động qua lại với các SVHT khác, trong MLH giữa các yếu tố, thuộc tính, các bộ phận cấu thành sự vật

+ Trong hoạt động thực tiễn cải tạo sự vật phải có các giải pháp đồng bộ, toàn diện Phải xem xét toàn bộ các MLH của SVHT, cả MLH hiện tại, quá khứ; phải tìm ra MLH chủ yếu quyết định sự tồn tại, phát triển của SVHT để cải tạo thúc đẩy sự vật tiến lên

- Cần phân loại đúng các MLH của sự vật trên cơ sở nhận thức đúng chúng để thúc đẩy hoặc kìm hãm sự vật phát triển theo hướng phục vụ con người

Vận dụng

- Đảng ta vận dụng tốt quan điểm toàn diện Ví dụ như ĐHĐBTQ lần thứ VI, Đảng ta coi đổi mới tư duy lý luận, tư duy chính trị về CNXH là khâu đột phá;

trong khi nhấn mạnh sự cần thiết phải đổi mới cả lĩnh vực kinh tế lẫn lĩnh vực chính trị, trong đó đổi mới kinh tế là trọng tâm Thực tiễn đổi mới ở nước

ta đã chứng minh tính đúng đắn trong sự vận dụng quan điểm toàn diện của Đảng ta

- Đảng ta vận dụng tốt quan điểm lịch sử, cụ thể Ví dụ như khi đánh giá vị trí lịch sử của mô hình hợp tác hóa nông nghiệp ở miền Bắc vào những năm 60-70, nếu Đảng ta không đặt nó vào trong hoàn cảnh miền Bắc phải đồng thời thực hiện 2 nhiệm vụ chiến lược, đặc biệt từ năm 1965-khi đế quốc Mỹ

đã đưa cuộc chiến tranh xâm lược bằng không quân ra miền Bắc thì Đảng ta sẽ không thấy được 1 số giá trị tích cực của mô hình hợp tác xã trong điều kiện lịch sử đó

- Xem xét CMVN trong bức tranh toàn cảnh: trong nước, quốc tế Coi CMVN là 1 bộ phận của CMTG.

- Xem xét MQH 2 mặt trên một vấn đề: thời cơ-thách thức; nội lực-ngoại lực; đối tác-đối tượng; tích cực-tiêu cực; kinh tế-chính trị

Vận dụng

Chủ nghĩa chiết trung và thuật ngụy biện thường đi với nhau, gắn bó chặt chẽ với nhau và là những lý luận phản động cả trong khoa học lẫn trong chính trị Trong tình hình quốc tế phức tạp hiện nay, khi mà chủ nghĩa xã hội và phong trào cách mạng thế giới đang gặp những khó khăn chồng chất, chúng ta càng phải hết sức tỉnh táo đấu tranh vạch trần các trào lưu triết học tư sản và bọn cơ hội xét lại đủ loại đang mưu toan dùng chủ nghĩa chiết trung và thuật ngụy biện phục vụ cho những mục tiêu chính trị phản động của chúng