nguyên lý về sự phát triển

một trong hai nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa duy vật biện chứng là nguyên lý về sự phát triển, nguyên lý này chỉ ra sự vận động, phát triển của sự vật hiện tượng trong thế giới, đó là sự phát triển theo đường xoáy ốc, không phải theo một đường thẳng, chỉ ra sự khác biệt của phát triển và vận động nói chung

Nguyên lý về sự phát triển

Giáo viên: Lý Văn Tư

Quan điểm duy tâm và quan điểm siêu hình về sự phát triển

- Quan điểm siêu hình:

+ Xem phát triển chỉ là sự tăng lên hay giảm đi thuần túy về lượng, không có sự thay đổi về

chất Nếu có sự thay đổi về chất đi chăng nữa thì cũng chỉ diễn ra theo một vòng tròn khép kín

+ Xem sự phát triển nhưng là một quá trình tiến lên liên tục, không có bước quanh co phức tạp, không có mâu thuẫn

Quan điểm duy tâm và quan điểm siêu hình về sự phát triển

- Quan điểm duy tâm: tìm nguồn gốc của sự phát triển ở lực lượng siêu nhiên hay ở ý thức

của con người

Ví dụ: Hêghen lý giải sự phát triển của TN và XH do ý niệm tuyệt đối quy định.

Quan điểm của CNDVBC

Quan điểm biện chứng: xem xét sự vật trong sự vận động và phát triển không ngừng, sự phát triển là sự nhảy vọt về chất, con đường phát triển không phải là đường thẳng tắp mà quanh co phức tạp theo đường xoáy ốc

Quan điểm của CNDVBC

* Nội dung nguyên lý:

Mọi SVHT đều vận động và biến đổi không ngừng, trong đó phát triển là khuynh hướng chung mang tính tất yếu của mọi SVHT trong thế giới khách quan.

Quan điểm của CNDVBC

- Phát triển là gì?

Phát triển là một phạm trù triết học dùng để khái quát quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn, cái mới ra đời thay thế cái cũ.

Quan điểm của CNDVBC

Phát triển và vận động là 2 khái niệm không đồng nhất với nhau Vận động là sự biến đổi nói chung, không rõ tính chất, khuynh hướng hay kết quả của sự biến đổi Còn phát triển

là sự vận động có khuynh hướng tiến lên, có tính kế thừa nhất định, có sự lặp lại cái cũ

trên cơ sở cao hơn và tất yếu có sự ra đời của cái mới

Quan điểm của CNDVBC

- Đặc điểm, tính chất của sự phát triển:

+ Phát triển là thuộc tính khách quan vốn có của mọi SVHT, là khuynh hướng chung của

thế giới Nó không phải là khuynh hướng duy nhất, nhưng là khuynh hướng chủ đạo của toàn bộ sự vận động của SVHT

+ Phát triển là khuynh hướng mang tính phổ biến xảy ra trên mọi lĩnh vực (tự nhiên, xã hội,

tư duy), trong mọi SVHT của thế giới KQ Sự phát triển diễn ra theo chiều hướng từ thấp đến cao

Quan điểm của CNDVBC

-> Trong giới hữu cơ, sự phát triển biểu hiện ở việc tăng cường khả năng thích nghi của cơ

thể trước sự biến đổi của môi trường, ở khả năng tự sản sinh ra chính mình với trình độ ngày càng hoàn thiện hơn, ở khả năng hoàn thiện quá trình trao đổi VC giữa cơ thể với môi trường

-> Trong xã hội, sự phát triển biểu hiện ở năng lực chinh phục tự nhiên, cải tạo XH để tiến

tới mức độ ngày càng cao trong sự nghiệp giải phóng con người

-> Trong tư duy, sự phát triển biểu hiện ở khả năng nhận thức ngày càng sâu sắc, đầy đủ,

đúng đắn hơn đối với hiện thực tự nhiên và xã hội

Quan điểm của CNDVBC

+ Sự phát triển là sự thay đổi về chất của SVHT, trong đó:

-> Nguồn gốc động lực của sự phát triển là sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập

bên trong sự vật hiện tượng (quy luật mâu thuẫn).

-> Cách thức của sự phát triển là sự tích luỹ dần dần về lượng đến sự nhảy vọt về chất và

ngược lại (quy luật lượng chất).

-> Khuynh hướng của sự phát triển đi từ thấp đến cao, là cái mới phủ định cái cũ, không

phải theo đường thẳng, cũng không phải theo đường vòng tròn, mà theo đường xoáy ốc quanh co (có thể có bước thụt lùi tạm thời nhưng khuynh hướng chung vẫn là phát triển

đi lên), mang tính kế thừa và cái mới là cái tất thắng ra đời ở trình độ cao hơn cái cũ (quy

luật phủ định của phủ định).

Quan điểm của CNDVBC

* Ý nghĩa phương pháp luận

- Trong nhận thức và hành động phải có quan điểm phát triển Xem xét SVHT phải trong trạng thái vận động, tìm ra các xu hướng biến đổi, xu hướng phát triển của nó (Đặc biệt trong xem xét đánh giá tình hình hiện nay)

- Xây dựng quan điểm phát triển đúng đắn với nội dung của nó, là phải tìm ra khả năng phát triển trong SV, tìm ra cái mới, hướng tới cái mới Bồi dưỡng vun trồng cho cái mới (kiên định ủng hộ CNXH)

Quan điểm của CNDVBC

- Thấy rõ sự phát triển là 1 quá trình khó khăn phức tạp, mang tính khuynh hướng Do đó trước khó khăn, thất bại tạm thời phải bình tĩnh, tự tin, lạc quan tin tưởng vào tương lai, vào sự tất thắng của cái mới

- Xem xét SVHT phải trên quan điểm KQ, toàn diện, lịch sử, cụ thể và phát triển Xem xét trên tất cả các mặt nhưng phải có trọng tâm, trọng điểm, tránh triết chung, ngụy biện đánh tráo khái niệm Khắc phục tư tưởng quan điểm bảo thủ trì trệ và nhận thức giản đơn

về cái mới; phân biệt cái mới đích thực với cái mới giả hiệu

Xin chân thành cảm ơn