CƠ-HỘI-VÀ-THÁCH-THỨC-CỦA-VIETCOMBANK

Sự hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện cho Vietcombank và các NHTM Việt Nam vươn tầm ra thế giới Trước yêu cầu hội nhập quốc tế, Ngân hàng Nhà nước NHNN cũng không ngừng nỗ lực, củng

CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC CỦA VIETCOMBANK

A Cơ hội (Opportunities)

1 Chính phủ tạo điều kiện phát triển hệ thống NHTM thông qua đó định hướng các chính sách và chủ trương cho nền kinh tế

Hệ thống NHTM là "huyết mạch" quan trọng của nền kinh tế do đó luôn nhận được sự

hỗ trợ và quan tâm của Chính phủ, NHNN Việc Chính phủ thành lập Công ty mua bán nợ VAMC nhằm giúp NHTM giải quyết nợ xấu năm 2015 - 2016 là một ví dụ điển hình

Thông tin thêm:

Sau khi bán nợ cho VAMC, ngân hàng sẽ nhận lại một số trái phiếu nhất định do VAMC phát hành dựa trên giá trị thu mua khoản nợ bằng 100% giá trị sổ sách Hàng năm các ngân hàng bán nợ sẽ phải trích lập dự phòng 20% cho trái phiếu, lãi suất trái phiếu là 0%/năm

Từ một món “nợ xấu” ngân hàng sẽ nhận lại được một khoản “trái phiếu VAMC” Lượng trái phiếu này có thời hạn là 5 năm và khi đến kỳ đáo hạn, giá trị của trái phiếu được mặc định về 0 đồng Điều này có nghĩa là ngân hàng đã xử lý xong khoản nợ, đồng thời với việc trích lập dự phòng hết nợ, họ vẫn được ghi nhận tỷ lệ nợ xấu ở mức tốt

Quá trình mua bán trên cũng không phải là hình thức mua đứt bán đoạn, việc theo dõi, đôn đốc thu hồi nợ và xử lý tài sản bảo đảm sẽ được ủy quyền cho ngân hàng Khi một khoản nợ được xử lý thì ngân hàng sẽ được hưởng 85% số tiền thu từ giải quyết nợ xấu, 15% còn lại thuộc về VAMC

2 Sự hội nhập kinh tế quốc tế tạo điều kiện cho Vietcombank và các NHTM Việt Nam vươn tầm ra thế giới

Trước yêu cầu hội nhập quốc tế, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cũng không ngừng nỗ lực, củng cố quan hệ hợp tác với các tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế, tìm kiếm mở rộng quan

hệ với các đối tác tiềm năng nhằm tăng cường huy động, hỗ trợ cả về tài chính và kỹ thuật cho Việt Nam

Với hàng loạt các Hiệp định tự do thương mại (FTA) mà Việt Nam đã tham gia trong thời gian vừa qua và các FTA mà Việt Nam sẽ ký kết chính thức trong thời gian tới, đặc biệt

là Hiệp định đối tác kinh tế xuyên Thái Bình Dương (TPP), rõ ràng ngành ngân hàng Việt Nam sẽ có rất nhiều thuận lợi để phát triển kinh doanh trong năm 2016

Hiện tại, một số ngân hàng lớn của Việt Nam đã mở rộng đầu tư sang các nước ASEAN, đặc biệt Lào, Campuchia, Myanmar Ngoài ra, cũng có nhiều NHTM đã mở chi nhánh, văn phòng đại diện và công ty con ở nước ngoài như Vietcombank có văn phòng đại diện tại Singapore và công ty con tại Hongkong, Sacombank và SHB có ngân hàng 100% vốn ở Lào; Ngân hàng MB mở chi nhánh nước ngoài tại Lào, Campuchia; VietinBank mở chi nhánh ở Berlin (Đức), có văn phòng đại diện tại Singapore, Paris (Pháp), …

3 Chính sách của Chính phủ trong việc hạn chế sử dụng tiền mặt trong thanh toán thúc đẩy nhu cầu và thói quen sử dụng các sản phẩm ngân hàng của người dân

Nhằm mục tiêu phát triển kinh tế xã hội, hạn chế lạm phát, tạo thói quen tiêu dùng không sử dụng tiền mặt cho người dân … Chính phủ đã có những quy định và chính sách

hạn chế tiền mặt trong lưu thông như thực hiện chi trả lương cho cán bộ công nhân viên qua thẻ ATM, khuyến khích người dân mua sắm qua thẻ thanh toán của các ngân hàng… Từ đó các dịch vụ của ngân hàng như mở tài khoản cá nhân, thanh toán hoá đơn qua thẻ ATM… của Vietcombank ngày càng phát triển, mang lại 1 nguồn thu lớn cho ngân hàng

4 Hội nhập kinh tế quốc tế giúp Vietcombank học hỏi được nhiều kinh nghiệm từ các ngân hàng nước ngoài, thu hút thêm nguồn vốn và nâng cao nguồn nhân lực có chất lượng

Lĩnh vực tài chính – ngân hàng sẽ được mở rộng hơn theo các cam kết trong FTA Ngoài cơ hội thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào ngành ngân hàng – một ngành cần vốn, công nghệ và năng lực quản lý điều hành cao, các NHTM còn có nhiều khả năng được nới “room” thêm nữa cho các đối tác chiến lược nước ngoài Việc tham gia sâu rộng của nhà đầu tư nước ngoài cũng sẽ tạo điều kiện mở rộng hợp tác, nâng cao năng lực quản trị và tài chính cho các ngân hàng nội địa Đây có thể là cơ sở để phát triển ngành bền vững ngân hàng Việt Nam trong tương lai

Thứ tư, tăng khả năng tìm kiếm nhân sự cấp cao cho ngân hàng và đặc biệt là khả năng

đổ bộ của những sản phẩm, dịch vụ mới mà những ngân hàng của các quốc gia trong FTA mang vào thị trường Việt Nam để tăng khả năng phát triển, đa dạng hoá thị trường tài chính

ở Việt Nam…

B Thách thức (Threats)

1 Các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn hội nhập sâu vào AEC và TPP, bên cạnh cơ hội thì đây cũng là thách thức vì nếu VCB không nắm được, sẽ có các ngân hàng khác nắm lấy

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã và đang ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế khu vực và thế giới, đã ký kết các hiệp định FTA, AEC, TPP… Việc thực hiện các cam kết hội nhập trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng đã mở ra viễn cảnh đầy cơ hội và thách thức mới cho các ngân hàng thương mại Việt Nam

Sự “đổ bộ” của các ngân hàng nước ngoài vào Việt Nam sẽ tạo ra sức cạnh tranh khốc liệt trong cuộc chạy đua giữa các ngân hàng nhằm chiếm lấy thị phần Tài chính - Ngân hàng

ở Việt Nam Các Ngân hàng nước ngoài với lợi thế vốn lớn, nhân viên đạt trình độ kỹ thuật cao, có kinh nghiệm quản lý lâu năm, chiến lược kinh doanh rõ ràng và cụ thể trong thời gian dài… sẽ khiến cho các ngân hàng trong nước gặp phải nhiều khó khăn trong việc tranh

giành “Miếng bánh thị phần trong nước” Kèm theo đó là sự tranh giành ở cả thị phần

nguồn lao động chất lượng cao của các Ngân hàng nước ngoài sẽ gây nên tình trạng chảy máu chất xám

Từ sau khi gia nhập WTO và thực hiện lộ trình mở cửa thị trường tài chính ngân hàng Việt Nam, số lượng ngân hàng nước ngoài và chi nhánh nước ngoài không ngừng gia tăng từ

31 (2006) đến 53 (2013) và 50 (31/12/2015) Các NHTM nước ngoài bắt đầu đặt chân vào thị trường Việt Nam dưới nhiều hình thức để khai thác một thị trường đầy tiềm năng, sức ép cạnh tranh vì vậy cũng ngày càng trở nên gay gắt hơn Cùng với sự tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu và suy thoái kinh tế, hệ thống NHTM Việt Nam lâm vào tình trạng khó khăn với chất lượng tài sản kém, nguy cơ đổ vỡ có thể xảy ra

Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 254/QĐ-TTg ngày 1/3/2012 ban hành Đề án “Cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011-2015”, theo đó khuyến khích sáp nhập, hợp nhất các tổ chức tín dụng (TCTD) và thực hiện các giải pháp để lành mạnh hóa tài chính và hoạt động của hệ thống, đảm bảo sự an toàn và phát triển bền vững hơn Sau 4 năm triển khai đề án này, hệ thống các TCTD đã giảm mạnh về số lượng, theo đó, có 17 TCTD, chi nhánh ngân hàng nước ngoài đã giảm do thực hiện sáp nhập, hợp nhất hoặc rút giấy phép hoạt động, một số TCTD chuyển đổi mô hình từ ngân hàng thương mại cổ phần sang ngân hàng trách nhiệm hữu hạn (TNHH) một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu

Đến nay, hệ thống NHTM ở Việt Nam gồm: 4 NHTM Nhà nước, 31 NHTM cổ phần (bao gồm cả 3 NHTM cổ phần do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ), 5 NHTM 100% vốn nước ngoài, 3 ngân hàng liên doanh và 50 chi nhánh ngân hàng nước ngoài (Bảng 1)

Bảng 1: Số lượng NHTM ở Việt Nam

Nguồn: website NHNN Việt Nam Như vậy, giai đoạn 2006 - 2015 tồn tại một xu hướng vận động ngược chiều giữa số lượng NHTM cổ phần và ngân hàng nước ngoài (NHNNg), chi nhánh NHNNg và NHTM trong nước Trong khi số lượng NHNNg và chi nhánh NHNNg tăng lên sau khi gia nhập WTO thì số lượng các NHTM trong nước giảm đi, đặc biệt đến cuối năm 2015, việc sáp nhập 9 NHTM cổ phần yếu kém làm cho số lượng NHTM cổ phần càng giảm mạnh

Việc mở cửa thị trường trong nước đã làm gia tăng tỷ lệ sở hữu của nước ngoài trong các NHTM Việt Nam Với quy mô mức trần tỷ lệ sở hữu nước ngoài cho phép là 30% (Nghị định 60/2015/NĐ-CP), các NHTM Việt Nam đã chủ động, tích cực tìm kiếm đối tác chiến lược và chào bán cổ phiếu cho các cổ đông là tổ chức lớn nước ngoài, nâng dần tỷ lệ sở hữu nước ngoài

Trong khối các NHTM nhà nước cổ phần hóa, Vietinbank là ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao nhất (từ khoảng 12% năm 2012 lên đến 28% cuối năm 2014), tiếp đến là Vietcombank (từ 5% năm 2012 lên đến 20% cuối năm 2014)

Trong khối các NHTM cổ phần không có vốn nhà nước, tỷ lệ sở hữu nước ngoài có xu hướng gia tăng ở các ngân hàng có quy mô lớn và trung bình như ACB, EIB, TCB, VIB, VPB với khoảng từ 20% - 30% Các ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nước ngoài tăng mạnh trong giai đoạn tái cơ cấu (2012-2014) lên đến 30% là ACB, ABB, SCB và SHB, điều này khẳng

định tác động tích cực của việc gia tăng tỷ lệ sở hữu nước ngoài, đã giúp các ngân hàng này thoát khỏi danh sách các ngân hàng yếu kém

Đứng trước thách thức này đòi hỏi Vietcombank cần có những biện pháp thúc đẩy nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ của mình như: Nhanh chóng xây dựng chiến lược chiến thuật thích hợp để có thể đảm bảo cho quá trình cạnh tranh được thành công mang lại lợi ích thật sự cho nền kinh tế Việt Nam; nâng cao năng lực tài chính (bằng cách bổ sung thêm vốn điều lệ); đầu tư mạnh cho các hoạt động phát triển mạng lưới, thành lập các chi nhánh,phát triển hệ thống các phòng giao dịch, đầu tư công nghệ, đầu tư lắp đặt hệ thống máy ATM tại các địa bàn để có thể phục vụ tăng cường chất lượng dịch vụ, đa dạng hoá dịch vụ, cái tiến trang thiết bị…

Bên cạnh đó Vietcombank cần phải có các chiến dịch, chương trình quảng cáo, tiếp thị, quan hệ công chúng nhiều hơn nữa để nâng cao vị thế và hình ảnh của mình trên thị trường nói riêng và giúp các ngân hàng có thể đứng vững được trong sự xâm chiếm của các ngân hàng nước ngoài vào Việt Nam nói chung

2 Yêu cầu về luật định và giám sát hoạt động ngân hàng chặt chẽ hơn theo các thông lệ quốc tế tối ưu

Các ngân hàng trong nước phải từng bước thiết lập và áp dụng đầy đủ các chuẩn mực quốc tế về an toàn trong hoạt động kinh doanh tiền tệ - ngân hàng như: Chuẩn mực về tỷ lệ

an toàn trong hoạt động Ngân hàng Basel II, phân loại,trích lập và sử dụng dự phòng bù đắp rủi ro, bảo hiểm tiền gửi,phá sản tài chính tín dụng… thông qua việc tiến hành sửa đổi, bổ sung các văn bản về môi trường pháp lý về hoạt động ngân hàng phù hợp với thông lệ quốc tệ

Theo Basel II, các ngân hàng trong đó có Vietcombank đang "hối hả" tăng vốn điều lệ

để đảm bảo các con số theo chuẩn áp dụng

3 Chỉ số giá tiêu dùng và giá vàng biến động bất thường trong thời gian vừa qua

đã gây ra những ảnh hưởng bất lợi đến tâm lý người gửi tiền

Sự biến động về giá rất lớn của các mặt hàng trên thị trường và giá vàng cùng theo đó

là sự giảm giá của VNĐ đã làm cho tâm lý của người gửi tiền không ổn định: họ chuyển sang mua vàng và ngoại tệ để dự trữ thay vì cầm tiền trong tay Do đó gây ảnh hưởng tới hoạt động của các ngân hàng trong nước, đặc biệt là các ngân hàng thương mại Và Vietcombank cũng không nằm ngoài sự ảnh hưởng đó

4 Cạnh tranh mạnh về vốn, sản phẩm và cạnh tranh về huy động tiền gửi ngày càng tăng

Giống như ném "1 vốc hơn 100 viên sỏi xuống mặt hồ phẳng lặng" gồm 37 NHTM

trong nước và hơn 60 chi nhánh ngân hàng nước ngoài ném vào thị trường tài chính - ngân hàng, chắc chắn những xung đột, cạnh tranh về thị phần ngày càng tăng Cạnh tranh về vốn, con người, kỹ thuật, công nghệ Thậm chí nhiều mô hình công ty vay tín chấp, vay cầm đồ (Kiểu Mỹ) đang nở rộ cũng khiến ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động cho vay của các ngân hàng

5 Sự bùng nổ của các thị trường khác, các kênh đầu tư khác dẫn đến những thay đổi lớn trong thói quen đầu tư của khách hàng cũng như sự dịch chuyển của các luồng vốn ra khỏi ngân hàng

Thị trường chứng khoán Việt Nam, Thị trường tiền ảo Bitcoin, Thị trường bất động sản, đang phát triển mạnh khiến nhiều người đổ xô rút tiền gửi ngân hàng đi đầu tư Từ đó làm cho nhu cầu rút vốn để mua cổ phiếu từ khách hàng là rất lớn, làm cho hệ thống ngân hàng luôn trong tình trạng nóng bỏng về tiền Gây nên sự dịch chuyển luồng tiền từ thị trường tiền

tệ sang thị trường khác làm mất cân đối giữa hai thị trường