lịch sử học thuyết kinh tế

Câu 1 : Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của việc nghiên cứu chủ nghĩa Trọng nông • Ý nghĩa thực tiễn Sản xuất nông nghiệp có vai trò rất quan trọng đối với đời sống cũng như hoạt động kinh

Câu 1 : Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của việc nghiên cứu chủ nghĩa Trọng nông

• Ý nghĩa thực tiễn

Sản xuất nông nghiệp có vai trò rất quan trọng đối với đời sống cũng như hoạt động kinh tế của con người: nông nghiệp không những cung cấp lương thực, thực phẩm cho xã hội mà còn cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng và công nghiệp chế biến thực phẩm Ở Việt Nam, là một nước xuất phát từ nền nn lạc hậu đi lên xhcn không qua giai đoạn tbcn Mặc dù nc ta đang tiến đén giảm tỉ trọng nn trong tổng thu nhập quốc dân , tăng tỉ trọng cn và dv Nhưng với kết cấu dân số gồm hơn 80% dân số làm nông nghiệp như hiện nay, thì nn vẫn đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển bền vững,là cơ sở cho sự phát triển của nhiều ngành kt khác, do đó cần quan tâm phát triển đúng mức Văn kiện Đại hội Đảng X nhấn mạnh: “Đẩy mạnh CNH – HĐH nông nghiệp và nông thôn, giải quyết đồng bộ các vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân” Với chủ trương này của Đảng và Nhà nước thì việc nghiên cứu, vận dung chủ nghĩa trọng nông vào nền kt nc ta là rất quan trọng, nó cung cấp những luận cứ khoa học quan trong cho đảng và nhà nước có chiến lược hợp lí, đồng thời đưa ra được những giải pháp đúng đắn cho sự phát triển nông nghiệp gắn với CNH – HĐH ở nước ta, không

xa đà vào những hạn chế của trường phái này như không nhìn nhận hoạt động công nghiệp là hoạt động sản xuất, không coi trọng thương nghiệp các giải pháp khắc phục hạn chế

:

Thứ nhất, đề ra những biện pháp để khuyến khích phát triển nông

nghiệp đó là kiến nghị Nhà nước đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn Trong những năm qua, Nhà nước đã rất quan tâm và tiến hành hàng loạt các biện pháp như tăng cường các hoạt động khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư, công tác bảo vệ giống cây trồng, vật nuôi Nhìn chung, mặt bằng dân trí của nông dân nước ta còn thấp bởi vậy Nhà nước càng chú trọng đến việc hướng dẫn, phổ biến cho nông dân các cách thức thực hiện để đạt được hiệu quả cao Cùng với chủ trương coi khoa học công nghệ là quyết sách hàng đầu Nhà nước cũng đã đẩy mạnh ứng dụng tiến

bộ khoa học – công nghệ trong nông nghiệp, nông thôn Với chủ trương chung là trang bị kỹ thuật cho các ngành của nền kinh tế theo hướng hiện đại, Nhà nước đã vận dụng tiến bộ khoa học – công nghệ vào sản xuất nông nghiệp thể hiện tập trung ở những lĩnh vực: từng bước cơ giới hóa nông nghiệp nông thôn, thủy lợi hóa, điện khí hóa , phát triển công nghệ

sinh học đã từng bước góp phần giải phóng sức lao động của con người, nâng cao năng suất lao động, nâng cao chất lượng vật nuôi, cây trồng Nhà nước cũng đã chủ trương tăng đầu tư vào ngân sách và đa dạng hóa các nguồn vốn phát triển mạnh kết cấu hạ tầng nông thông hướng tới xây dựng một nền nông nghiệp hàng hóa lớn, đa dạng, phát triển nhanh và bền vững, có năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh cao, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực và tạo điều kiện từng bước hình thành nền nông nghiệp sạch Đồng thời, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực ở nông thôn vốn có đặc điểm là trình độ học vấn thấp, phần đông người lao động chưa qua đào tạo, bằng cách cử cán bộ, kỹ sư nông nghiệp về tận nơi sản xuất, hướng dẫn nông dân cách sản xuất, canh tác khoa học và hiệu quả Thứ hai, nhà nước cần có chính sách giá cả, chính sách tiền lương hợp

lý để hỗ trợ, khuyến khích cho lĩnh vực nông nghiệp Nhìn chung, mức thu nhập của người làm nông nghiệp ở nước ta đang rất thấp, song mức thu nhập tối thiểu của người dân đang được điều chỉnh dần để rút ngắn dần khoảng cách về thu nhập giữa những người lao động, đảm bảo cho người lao động có đủ khả năng nuôi sống bản thân và tái tạo sức lao động Thứ ba, quá trình phát triển nông nghiệp phải gắn với sự phát triển của các ngảnh kinh tế khác Trong đó công nghiệp giữ vai trò chủ đạo, dịch vụ giữ vai trò mũi nhọn Từng bước chuyển dịch lao động sang làm công nghiệp và dịch vụ , mở rộng thị trường xuất khẩu lao động cùng với việc tăng cường đầu tư phát triển hạ tầng thủy lợi, giao thông nông thôn, giúp nông dân áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, bảo quản; đầu tư

nghiên cứu ra các giống cây trồng mới, tăng sức cạnh tranh trên thị trường thế giới

Thứ tư, thừa nhận các ngành kinh tế khác kinh tế Nhà nước, kinh tế tập thể, các chính sách kinh tế phải được đánh giá toàn diện, thúc đẩy không chỉ kinh tế Nhà nước mà còn thúc đẩy sự phát triển của toàn bộ nền kinh

tế

Ý nghĩa lí luận

Câu 2 Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của việc nghiên cứu lí thuyết “ bàn tay vô hình” của A smith

1.4 Ý nghĩa lý luận:

Lý thuyết của Smith chống lại tư tưởng của chủ nghĩa trọng thương (yêu cầu có sự can thiệp của Nhà nước vào kinh tế), đặt tiền đề đòi hỏi được tự

do kinh doanh, thích hợp với sự phát triển chủ nghĩa tư bản trong một thời

kì dài Tuy nhiên sau này, thực tế đã cho thấy những điểm chưa hoàn toàn hợp lý của thuyết này, và người ta vẫn phải dùng đến Nhà nước là "bàn tay hữu hình" thông qua luật pháp, thuế và các chính sách kinh tế để điều chỉnh nền kinh tế xã hội kết hợp với cơ chế tự điều chỉnh theo thuyết “bàn tay vô hình” để thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước Cũng giống như các nhà lý luận cổ điển khác, A Smith ủng hộ mạnh mẽ tư tưởng tự do kinh tế, đề cao tự do cạnh tranh Điều đó là hoàn toàn phù hợp với hoàn cảnh kinh tế xã hội của thời kỳ đầu của chủ nghĩa tư bản tự

do cạnh tranh Trong tác phẩm “Nguồn gốc giàu có của các quốc gia”, ông khẳng định rằng chế độ xã hội bình thường hợp với “trật tự tự nhiên” là xã hội tư bản, nền kinh tế bình thường là nền kinh tế phát triển trên cơ sở tự

do cạnh tranh, xã hội bình thường là xã hội xây dựng trên cơ sở quy luật

tự nhiên, còn xã hội không bình thường là sản phẩm của độc đoán, ngẫu nhiên và dốt nát của con người Dựa vào lý thuyết “Bàn tay vô hình”, với

sự thúc đẩy của lợi ích cá nhân và sự điều tiết của thị trường cạnh tranh,

A Smith đã giải thích việc giá cả thị trường được cân bằng,không xa rời chi phí sản xuất thực tế hàng hóa Ông đã giải thích việc xã hội làm như thế nào để hướng những người sản xuất hàng hóa phải cung cấp những hàng hóa mà xã hội cần, sự tương đồng cơ bản trong thu nhập của dân chúng ở mỗi trình độ sản xuất của một quốc gia Nghĩa là ông đã tìm ra trong cơ chế thị trường một hệ thống tự điều tiết việc cung ứng cho xã hội một cách có trật tự Theo ông, Nhà nước là công cụ cần thiết để chống thù trong giặc ngoài,chống tội phạm và bảo vệ đất nước Tuy nhiên, đôi khi Nhà nước cũng có chức năng kinh tế,khi nó vượt ra ngoài khả năng của các doanh nghiệp như đào sông, đắp đường…, nhưng nhà nước không nên can thiệp sâu vào các hoạt động kinh tế, thị trường tự nó sẽ giải quyết tất cả Ông cũng chỉ ra các điều kiện cần thiết để quy luật kinh tế khách quan hoạt động là:

Sự tồn tại và phát triển của sản xuất hàng hòa và trao đổi hàng hóa;

Nền kinh tế phải được phát triển trên cơ sở tự do kinh tế: tự do sản xuất,

tự do liên doanh, liên kết, tự do mậu dịch Sau này, trong lịch sử, có rất

nhiều nhà kinh tế, rất nhiều học thuyết kinh tế ra đời kế thừa và phát huy

tư tưởng tự do kinh tế của A.Smith, bao gồm:

Trường phái cổ điển Pháp: học thuyết về trật tự tự nhiên của Quesney Trường phái tân cổ điển: Lý thuyết cân bằng tổng quát của L.Waras, lý thuyết giá cả của A Marshall

Trường phái kinh tế hiện đại đồng thời thừa nhận cả 2 bàn tay và xem nó như nhau, “điều hành nền kinh tế mà không có Chính phủ hay thị trường thì cũng như định vỗ tay bằng một bàn tay vậy”

1.5 Ý nghĩa thực tiễn:

Lý thuyết “bàn tay vô hình” là tiền đề cho sự phát triển nền kinh tế thị trường và tự do thương mại quốc tế ngày nay Học thuyết cho thấy tầm quan trọng của quy luật khách quan, đặc biệt là quy luật cân bằng về cungcầu giá cả; Hoạt động của mỗi thành viên trong xã hội chỉ có mục đích bảo vệ sự an toàn và thành quả của riêng mình; thông thường, không

có chủ định củng cố lợi ích công cộng và cũng không biết mìnhđang củng

cố lợi ích này ở mức độ nào Trong khi đó, hệ thống thị trường và cơ chế giá cả vẫn hoạt động một cách tự phát vì lợi ích của tất cả mọi người như thể có một "Bàn tay vô hình" điều khiển toàn bộ quá trình xã hội, buộc cá nhân phải theo đuổi một mục đích không nằm trong dự định Với việc từng bước thực hiện những quá trình mang tính quy luật của bước chuyển

từ nền kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp sang cơ chế thị trường có sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước, với tự do hóa giá cả và thương mại hoá nền kinh tế là khâu trung tâm đột phá, Việt Nam đã tiến những bước dài trên con đường đổi mới Tuy nước ta hiện nay đã chuyển sang vận hành nền kinh tế theo cơ chế thị trường có sự quản lí của Nhà nước, phát triển theo định hướng Xã hội chủ nghĩa, nhưng còn nhiều yếu tố sơ khai Việc

nghiên cứu lý thuyết “Bàn tay vô hình” của A.Smith có ý nghĩa cung cấp tri thức quan trọng về vai trò của cơ chế thị trường trong điều tiết nền kinh

tế Trong cơ chế này, mọi việc lựa chọn sản xuất và tiêu dùng của các chủ kinh tế đều được thực diện dưới tác động của các quy luật kinh tế khách quan, theo mệnh lệnh của thị trường Cơ chế thị trường là cơ chế điều chỉnh linh hoạt các nguồn lực trong nền kinh tế theo hướng hiệu quả, tự

nó có thể tạo ra sự cân đối cungcầu trên thị trường Do vậy cần nhận thức đúng vai trò của cơ chế thị trường và có giải pháp để phát huy vai trò đó trong vận hành nền kinh tế nước ta Cần có chính sách thích hợp để

khuyến khích tự do hóa cạnh tranh Trong công cuộc đổi mới, Nhà nước cần đầu tư xây dựng, quản lý các doanh nghiệp kinh tế nhà nước một cách thỏa đáng với vị trí của nó, nhưng không được bù lỗ dưới bất cứ dạng thức nào, doanh nghiệp kinh tế nhà nước chịu sự chỉ đạo định hướng sản

xuất của Nhà nước và được ưu tiên đầu tư, song nó phải năng động đua tranh về mọi mặt để cạnh tranh được với các doanh nghiệp khác trên thị trường Ngoài ra, cần chống độc quyền trong kinh tế, độc quyền đem lại những đặc quyền, đặc lợi mới cho một ít người, trong khi toàn thể xã hội phải trả giá, cạnh tranh mới là nguyên tắc có tính nền tảng của kinh tế thị trường Những doanh nghiệp nào yếu kém, thua lỗ sẽ bị phá sản, các nguồn lực của doanh nghiệp đó sẽ được chuyển sang các doanh nghiệp khác, hoạt động có hiệu quả hơn chứ không bị mất đi Chính vì vậy mà nhà kinh tế Mỹ gốc Áo Alois Schumpeter đã coi “phá sản là một sự tàn phá sáng tạo” Tuy nhiên, lý thuyết “Bàn tay vô hình” của A.Smith mới chỉ quan tâm đến mặt tích cực của thị trường, mà không thấy tác động tiêu cực hay thất bại mà tự nó không thể khắc phục được, như: độc quyền, cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường, khủng hoảng kinh tế, thất nghiệp, sự phân phối bất bình đẳng, vì thế ông đã tuyệt đối hóa vai trò của thị trường, phủ nhận vai trò kinh tế của Nhà nước Việc nghiên cứu lí thuyết này còn

có ý nghĩa cần có cái nhìn khách quan, khoa học về cơ chế thị trường Không nên coi thị trường là sự hoàn hảo trong điều tiết nền kinh tế Sự điều tiết của Nhà nước đối với nền kinh tế thị trường là cần thiết để ngăn ngừa, khắc phục những thất bại của thị trường, để thị trường hoạt động có hiệu quả Nhà nước có thể làm tăng hiệu quả của thị trường, khắc phục những khuyết tật của cơ chế "bàn tay vô hình", nền kinh tế hiện đại cần được điều hành bởi sự kết hợp giữa "bàn tay vô hình" của thị trường với bàn tay hữu hình của nhà nước thông qua luật pháp, thuế và nhiều biện pháp kinh tế, tài chính khác; vai trò vĩ mô cũng như vi mô của nhà nước ngày càng tỏ ra quan trọng trong nền kinh tế thị trường

Đối với Việt nam

ý nghĩa của việc nghiên cứu tính chất 2 mặt của lao động sx hàng hóa đối với nước ta hiện nay

Theo quan điểm của K.Marx thì lao động sản xuất hàng hóa có tính chất hai mặt! Lao động cụ thể và lao động trừu tượng.

- Lao động cụ thể -> giá trị sử dụng, gắn với sự riêng biệt.

- Lao động trừu tượng -> giá trị, gắn với những cái chung, tổng quát là

sự hao phí sức lực, tâm trí, để sản xuất được hàng hóa!

Như vậy đây là hai mặt của một thứ lao động chứ không phải có thêm thứ lao động nào khác! Và giữa hai mặt này có những mâu thuẩn như sau:

- Lao động trừu tượng là biểu hiện của lao động xã hội: vì dù rằng

bạn làm bất cứ ngành gì thì bạn cũng phải hao phí sức lực,

- Lao động cụ thể đại diện cho lao động tư nhân, lao động trừu tượng đại diện cho lao động xã hội Mà giữa hai lao động tư nhân và

xã hội có thể có những trường hợp như: sp do lao động tư nhân (cụ thể) làm ra hok phù hợp nhu cầu xhội, hao phí lao động cá biệt có thể cao hơn, thấp hơn, bằng hao phí lao động xã hội -> hàng hóa có được xã hội chấp nhận hay không?

Xuất phát từ những mâu thuẩn như vậy! do đó việc nghiên cứu ý nghĩa hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa đến tình hình nước

ta là điều vô cùng cần thiết, để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế đồng thời tăng uy tín của hàng VN trên thương trường quốc tế bằng những biện pháp như:

- Từ nghiên cứu về hai mặt lao động ta biết là một hàng hóa muốn xã hội chấp nhận thì nó phải phù hợp với nhu cầu thị hiếu và có hao phí lao động thấp hơn hay bằng hp lđ xã hội Do vậy việc nâng cao năng suất, tăng đầu

tư máy móc thiết bị, tăng mảketing, tìm hiểu thị trường là những biện pháp

đề lên hàng đầu.

- Còn trong dài hạn thì yếu tố quyết định nhất vẫn là trình độ tay nghề của người lao động Vận dụng lý thuyết bàn tay vô hình của Adamsmith cho

phép ta suy luận đến giải pháp cuối cùng là nâng cao trình độ dân trí -> cải thiện giáo dục, đầu tư mới cho giáo dục Xem giáo dục là gốc của cả quá trình!

Ngoài việc đề ra các biện pháp nâng cao năng suất, cải thiện nền kinh tế đất nước Việc nghiên cứu này còn có ý nghĩa quan trọng hơn là giúp ngăn ngừa nguy cơ cuộc khủng hoảng thừa của nền kinh tế

Giải thích cho ý này: Để hàng hóa được chấp nhận trong thị trường cạnh tranh thì giá trị sử dụng của nó phải được mọi người chấp nhận và có nhu cầu Song song đó là hao phí lao động của hàng hóa đó được xã hôi chấp nhận Khi nghiên cứu tính chất này tức mục đích ta là nhắm hướng đến những mục tiêu Do vậy đứng ở tầm vĩ mô mà nói thì doanh nghiệp thu được lợi nhuận -> sản xuất điều độ, giá cả ít biến động tăng cao -> người tiêu dùng luôn chấp nhận sp Đứng về tầm vĩ mô mà nói thì nền kinh tế hoạt động một cách vững vàn! hàng hóa ít có hiện tượng thừa thải, mức giá chung ít biến động tăng cao Kết hợp cả hai ý trên lại ta được ý chống khủng hoảng thừa! (thừa hàng hóa nhưng thiêu sức mua).

b, Ý nghĩa của việc phát hiện đối với lí luận giá trị

Nhờ phát hiện ra tính chất 2 mặt của lao động sản xuất hàng hoá đã giúp

C Mác thành công trong việc xây dựng lí luận giá trị:

- Xác định được chất của giá trị là do lao động trừu tượng kết tinh, biểu hiện quan hệ xã hội và là một phạm trù lịch sử

- Xác định được lượng của giá trị: là lượng lao động trung bình hay thời gian lao động xã hội cần thiết

- Xác định được hình thái biểu hiện của giá trị Hình thái phát triển từ thấp tới cao, từ hình thái giản đơn đến hình thái mở rộng, hình thái chung và cuối cùng là hình thái tiền

- Xác định được quy luật giá trị: Đây là quy luật cơ bản của sản xuất hàng hoá Quy luật này đòi hỏi người sản xuất và trao đổi hàng hoá phải đảm bảo thời gian lao động

xã hội cần thiết.

Đem lại cho học thuyết lý luận giá trị lao động một cở sở khoa học thật sự Các nhà kinh tế học trước Mác cho rằng Lao động tạo ra giá trị, nhưng không biết mặt lao động nào tạo ra giá trị C Mác phát hiện ra mặt lao động trừu tượng của người sản xuất hàng loạt ra giá trị hàng hoá

- Nhờ phát hiện ra tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá, C.Mac

đã giải thích được nguồn gốc thực sự của giá trị thặng dư, phân tích được bản chất bất biến và tư barnn khả biến, Do đó, đem lại cơ sở khoa học vũng chắc học thuyết giá trị thặng dư, học thuyết tích luỹ, học thuyết tái sản xuất,

- Do lao động tạo ra giá trọ hàng hoá nên trong nền sản xuất hàng hoá của Việt Nam hiện nay cũng phải chú ý đến lao động trừu tượng