* Nhà nước thiết lập quyền lực công cộng đặc biệt tách rời khỏi xã hội và áp đặt với toàn bộ xã hội + Quyền lực mang tính chất công cộng áp đặt chung cho các chủ thể trong xã hội + Quyề
Trang 11 Hãy phân tích những đặc trưng cơ bản của Nhà nước?
Khái niệm: Nhà nước là một tổ chức chính trị có quyền lực công cộng đặc biệt, được hình thành và bị
quyết định bởi nhu cầu trấn áp giai cấp và nhu cầu quản lý các công việc chung của xã hội
* Nhà nước thiết lập quyền lực công cộng đặc biệt tách rời khỏi xã hội và áp đặt với toàn bộ xã hội
+ Quyền lực mang tính chất công cộng (áp đặt chung cho các chủ thể trong xã hội)
+ Quyền lực tách biệt khỏi xã hội, được thực hiện bởi bộ máy cưỡng chế chuyên nghiệp
+ Độc quyền sử dụng sức mạnh vũ lực
+ Quyền lực mang tính giai cấp
+ Quyền lực dựa trên những nguồn lực (kinh tế, chính trị, tư tưởng) lớn nhất trong xã hội
Cơ sở quyền lực công cộng đặc biệt của nhà nước:
+ Vì nhà nước đảm nhiệm vai trò quản lý các công việc chung của xã hội, đại diện cho toàn thể xã hội nên nhà nước phải có quyền lực đặc biệt
+ Xuất phát từ khả năng kiểm soát sức mạnh kinh tế, chính trị, tư tưởng
* Nhà nước quản lý cư dân theo sự phân chia lãnh thổ
+ Nhà nước phân chia lãnh thổ thành các bộ phận và quản lý cư dân theo sự phân chia này
+ Chỉ có nhà nước có thể phân chia cư dân và lãnh thổ, các chủ thể khác không thể chia lãnh thổ
Lý do nhà nước quản lý cư dân theo sư phân chia lãnh thổ:
+ Xuất phát từ vai trò quản lý công việc chung của xã hội
+ Xuất phát từ đặc trưng của đối tượng và không gian quản lý (văn hóa, địa lý )
* Nhà nước có chủ quyền quốc gia
+ Chủ quyền quốc gia là khả năng và mức độ thực hiện quyền lực của nhà nước lên cư dân và trong phạm
vi lãnh thổ
+ Chỉ có nhà nước mới có chủ quyền quốc gia, các chủ thể khác không có chủ quyền quốc gia
Lý do nhà nước có chủ quyền quốc gia:
+ Nhà nước đóng vai trò bộ máy quản lý xã hội, đại diện cho quốc gia, toàn thể cư dân
+ Chủ thể độc lập trong quan hệ quốc tế
+ Sự độc lập và bình đẳng giữa các dân tộc, các nhà nước
* Nhà nước, ban hành pháp luật và quản lý xã hội bằng pháp luật
+ Ban hành pháp luật có nghĩa là xây dựng
Trang 22 Hãy phân tích những thuộc tính cơ bản của Pháp Luật?
Thuộc tính của Pháp luật là những tính chất, dấu hiệu, đặc trưng riêng của Pháp luật Pháp luật có những thuộc tính sau:
*Tính quy phạm phổ biến (tính bắt buộc chung):
- Pháp luật là những chuẩn mực ứng xử, khuôn mẫu hành vi mang tính chất quy luật, lặp đi lặp lại và phổ biến trong xã hội
- Pháp luật có tính quy phạm là sự bắt buộc phải thực hiện theo những chuẩn mực nhất định
- Pháp luật có tính bắt buộc chung nghĩa là pháp luật được áp dụng với tất cả các chủ thể, không phân biệt
- Pháp luật có tính quy phạm phổ biến bởi xuất phát từ một trong những nguyên nhân ra đời của pháp luật mà bản chất của pháp luật là sự thể hiện ý chí chung của xã hội và pháp luật là sự phản ánh những quy luật khách quan, phổ biến nhất của các quan hệ xã hội mà nó đều chỉnh
*Tính xác định chặt chẽ về hình thức:
- Xác định chặt chẽ về hình thức tức là dạng biểu thị phương thức tồn tại của pháp luật có thể xác định được, thuộc tính này cho thấy mối liên hệ thống nhất giữa nội dung và hình thức biểu hiện, dạng tồn tại của PL
- Tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức được thể hiện là:
+ Nội dung của pháp luật phải được thể hiện trong những hình thức xác định như tập quán pháp, tiền lệ pháp hay văn bản pháp luật
+ PL cũng cần fải được thể hiện bằng ngôn ngữ pháp lý rõ ràng, chính xác và một nghĩa, có khả năng áp dụng trực tiếp
+ PL được hình thành theo những quy trình, thủ tục rất xác định và chặt chẽ
+ Việc thực hiện pháp luật cũng theo những hình thức thủ tục nhất định và biểu hiện trong những hình thức có thể xác định được
- PL có tính xác định chặt chẽ về mặt hình thức bởi pháp luật là ý chí chung của xã hội áp dụng với tất
cả chủ thể trong XH cho nên các chủ thể tuy khác nhau nhưng chỉ có một cách hiểu và thực hiện PL giống nhau
*Tính được đảm bảo bằng Nhà nước :
- Tính đảm bảo bởi nhà nước là trách nhiệm của nhà nước trong việc sử dụng các phương tiện, biện pháp để PL được thực hiện trên thực tế
Trang 3- Tính đảm bảo bằng Nhà nước là quyền và trách nhiệm của nhà nước trog việc tổ chức thực hiện PL Những biện pháp bảo đảm thực hiện pháp luật là: biện pháp kinh tế, tư tưởng, biện pháp tổ chức và đặc biệt là bằng biện pháp cưỡng chế
- Nhà nước có thể bảo đảm thực hiện các quy phạm XH khác trong nhữg điều kiện và mức độ nhất định Tuy nhiên, bảo đảm thực hiện bằng biện pháp cưỡng chế chỉ đối với PL và đây là thuộc tính đặc trưng
có thể phân biệt PL với các QPXH khác – Pháp luật có thuộc tính này bởi pháp luật là sự thể hiện ý chí chung, lợi ích chung của xã hội cho nên bất cứ chủ thể nào đi ngược lại ý chung, lợi ích chung này cần
phải bị cưỡng chế
Trang 43 Hãy trình bày những vấn đề chung về xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Pháp Quyền ở Việt Nam?
* Quan Điểm của Đảng và NN ta về xây dựng Nhà nước Pháp quyền Việt Nam:
Qua các văn kiện Đại hội ĐCSVN đặc biệt từ Đại hội Đảng lần thứ 7, các yêu cầu, các đặc trưng của Nhà nước Pháp quyền nói chung và chủ trương xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Pháp quyền XHCNVN được thể hiện như sau:
- Đặt vấn đề xây dựng Nhà nước Pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân là mục tiêu quan trọng Trong đó nhấn mạnh tính tối cao của Hiến pháp và Pháp luật (Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm
kỳ, khóa VII, 1994 chính thức khẳng định nhiệm vụ “xây dựng Nhà nước Pháp quyền Việt Nam của dân, do dân và vì dân”) và chủ trơng xây dựng Nhà nước Pháp quyền XHCN vẫn tiếp tục được khẳng định trong các văn kiện đại hội Đảng sau này
- Xây dựng Nhà nước Pháp quyền XHCN luôn gắn với quá trình hoàn thiện nền dân chủ XHCN tôn trọng và bảo đảm các quyền cơ bản của công dân và quyền con người
- Xây dựng Nhà nước Pháp quyền XHCN gắn với chủ trương xây dựng và hoàn thiện cơ chế kiểm soát giám sát quyền lực nhà nước trong lập pháp, hành pháp và tư pháp (Văn kiện ĐH lần thứ 11)
- Xây dựng Nhà nước Pháp quyền XHCN gắn việc bảo đảm sự độc lập của hệ thống tư pháp đặc biệt là TAND các cấp gắn với hệ thống, chủ trương cải cách hệ thống tư pháp và đặc biệt, gắn với chủ trương xây dựng cơ chế phán quyết các vi phạm hiến pháp (Văn kiện Đại Hội 10)
Có thể nói quan điểm, chủ trương của ĐCSVN về Nhà nước Pháp quyền và Xây dựng Nhà nước Pháp quyền XHCN ở VN về cơ bản tương đồng với các quan điểm hiện đại về Nhà nước Pháp quyền trên thế giới
*Tính tất yếu khách quan của việc xây dựng Nhà nước Pháp quyền XHCN Việt Nam:
- Xây dựng Nhà nước Pháp quyền XHCN ở VN là hoàn toàn phù hợp với điều kiện khách quan, chủ quan của xã hội VN và xu hướng chung của TG
- Bản chất, đặc điểm của Nhà nước pháp quyền XHCN hoàn toàn phù hợp với chủ trương, chính sách của ĐCSVN và Nhà nước CHXHCNVN: xây dựng một nhà nước, một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh và nhân đạo
- Về mặt kinh tế: Xây dựng nhà nước pháp quyền phù hợp với đòi hỏi của sự phát triển kinh tế, đáp ứng nhu cầu phát triển nền kinh tế thị trường theo định hướng XHCN, có sự quản lý của nhà nước Nền kinh
tế này có những đòi hỏi, yêu cầu cao về sự bình đẳng, công bằng và tính tổ chức cao Việc xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, trong đó pháp luật được đề cao, có thể thỏa mãn những yêu cầu khách quan này
Trang 5- Về mặt xã hội: đáp ứng đòi hỏi của trào lưu dân chủ hóa mọi mặt đời sống xã hội, góp phần bảo vệ quyền con người, quyền công dân, xây dựng Nhà nước Pháp quyền XHCN là xây dựng nhà nước của dân, do dân và vì dân, hình thành mối quan hệ đúng đắn và ổn định trong cơ chế quyền lực chính trị, thiết lập một hệ thống chính trị dân chủ, năng động, có hiệu quả tạo ra mối quan hệ đúng đắn, hợp lý giữa nhà nước - tổ chức công quyền với cá nhân, ngăn chặn mọi sự lạm quyền vi phạm đến quyền con người và quyền công dân
- Đối với bộ máy nhà nước: Xây dựng nhà nước pháp quyền cũng góp phần loại trừ những nguyên nhân của các tệ nạn độc đoán, chuyên quyền, tham nhũng trong bộ máy nhà nước và trong hệ thống chính trị nói chung
*Phương hướng và giải pháp cơ bản về xậy dựng nhà nước pháp quyền XHCNVN:
- Hoàn thiện sự lãnh đạo của ĐCSVN theo các yêu cầu của nhà nước pháp quyền
- Nâng cao nhận thức về nhà nước pháp quyền trong XH và trong đội ngũ cán bộ công chức
- Xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước theo các yêu cầu, đặc điểm của nhà nước pháp quyền
Trang 64 Hãy trình bày định nghĩa Hình thức Nhà nước và phân tích nội dung của hình thức Nhà nước?
*Định nghĩa: Hình thức nhà nước là cách thức tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước Hình thức nhà
nước được cấu thành từ 3 yếu tố cụ thể: hình thức chính thể, hình thức cấu trúc, và chế độ chính trị
- Hình thức chính thể: là cách thức trình tự tổ chức các Cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất ở TW,
việc xác định thẩm quyền và mối quan hệ của những cơ quan này với nhau và sự tham gia của nhân dân vào việc thiết lập các cơ quan nhà nước
+ Phân loại chính thể: chính thể quân chủ bao gồm quân chủ chuyên chế:
Quân chủ chuyên chế: nhà vua tập trung mọi quyền lực, hình thức này phổ biến trong chế độ phong kiến; Quân chủ hạn chế: quyền lực nhà vua bị hạn chế và có các loại quân chủ: quân chủ nhị nguyên, quân chủ đại nghị, quân chủ lập hiến;
+ Các hình thức chính thể cộng hòa bao gồm cộng hòa quý tộc và cộng hòa dân chủ: Nếu quyền bầu cử
và ứng cử vào cơ quan cao nhất của chính thể quân chủ chỉ thuộc về tầng lớp quý tộc thì đó là chính thể cộng hòa quý tộc; nếu quyền bầu cử và ứng cử thuộc về nhân dân thì đó là chính thể cộng hòa dân chủ + Các hình thức chính thể cộng hòa hiện tại:
Cộng hòa tổng thống là chế độ áp dụng nguyên tắc phân quyền, tổng thống là người đứng đầu hành pháp, nguyên thủ quốc gia, hành pháp không chịu trách nhiệm trước Nghị viện (Mỹ, Indonesia, Chile) Cộng hòa đại nghị: chính phủ không chịu trách nhiệm trước nghị viện
Cộng hòa hỗn hợp: Tổng thống là người đứng đầu hành pháp và không chịu trách nhiệm trước Nghị viện Thủ tướng là người điều hành Chính phủ và Chính phủ phải chịu trách nhiệm trước Nghị viện Tổng thống có quyền giải tán Nghị viện
Các nhà nước XHCN chỉ có một loại chính thể là cộng hòa với các biến thể: Công xã Pari, cộng hòa Xô viết và cộng hòa Dân chủ nhân dân
- Hình thức cấu trúc Nhà nước: là cách thức tổ chức và phân bố quyền lực nhà nước theo lãnh thổ,
mối quan hệ giữa các chủ thể thực hiện quyền lực nhà nước theo cấu trúc lãnh thổ
Phân loại:
+Nhà nước đơn nhất: là nhà nước có chủ quyền chung chỉ do một cơ quan quyền lực cao nhất của nhà nước nắm giữ, trong đó lãnh thổ quốc gia được chia thành các đơn vị hành chính lãnh thổ có 1 hiến pháp
và 1 hệ thống pháp luật thống nhất áp dụng chung cho toàn bộ lãnh thổ Một hệ thống Cơ quan nhà nước bao gồm hành pháp, lập pháp và tư pháp, 1 quy chế công dân và 1 chế độ quốc tịch Nhà nước đơn nhất bao gồm có 2 loại: nhà nước đơn nhất “đơn giản” chỉ bao gồm những đơn vị hành chính lãnh thổ và nhà nước đơn nhất “phức tạp”, trong đó có các khu, vùng, tỉnh tự trị
Trang 7+ Nhà nước liên bang: bao gồm 2 hay nhiều nước thành viên tạo thành, nhà nước liên bang có 2 hệ thống Cơ quan quyền lực và quản lý, có hệ thống chung cho toàn liên bang và hệ thống riêng cho mỗi nước thành viên, có chủ quyền quốc gia chung và đồng thời mỗi nước thành viên cũng có chủ quyền riêng Nhà nước liên bang tồn tại nhiều hệ thống chính quyền, nhiều hệ thống pháp luật Tuy nhiên trên nguyên tắc pháp luật của bang không trái với pháp luật của Liên bang Mỗi bang có quy chế công dân và quốc tịch riêng
+ Nhà nước liên minh: là sự liên kết của nhiều nhà nước thành viên nhưng không tạo thành một nhà nước chung mà chỉ tạo nên một số các cơ quan chung để tiến hành một số những công việc chung vì mục đích chính trị, kinh tế hay quân sự
- Chế độ chính trị: là tổng thể các phương pháp, cách thức phương tiện mà các cơ quan nhà nước sử dụng để thực hiện quyền lực nhà nước
Chế độ chính trị được thể hiện ở tình trạng dân chủ hay phi dân chủ của một chế độ xã hội Trong lịch sử tồn tại 2 loại chế độ chủ yếu: chế độ dân chủ (dân chủ quý tộc, dân chủ tư sản, dân chủ XHCN), chê độ phản dân chủ (chuyên chế chủ nô, chuyên chế Phong kiến, Chế độ phát xít) Quyền tự do dân chủ của công dân, mức độ tham gia của Công dân vào qúa trình thiết lập các cơ quan chính quyền nhà nước sẽ thể hiện phương pháp dân chủ hay phản dân chủ
Tóm lại, hình thức Nhà nước là vấn đề phức tạp Các nhà nước trên thế giới có hình thức rất khác nhau
cả về hình thức chính thể, hình thức cấu trúc và chế độ chính trị
* Mối quan hệ giữa hính thức chính thể nhà nước với chế độ chính trị:
+Hình thức chính thể là cách thức tổ chức quyền lực NN còn chế độ chính trị là cách thức thực hiện quyền lực NN Hình thức tổ chức quyền lực nhà nước có thể phản ánh cách thức mà quyền lực đó được
thực hiện và việc thực hiện quyền lực dân chủ hay phi dân chủ cũng được biểu hiện trong những hình thức nhất định
+ Tuy là một phạm trù độc lập nhưng có mối liên hệ chặt chẽ và thường tương ứng với nhau
+ Chính thể và chế độ chính trị có tính độc lập tương đối
Trang 85 Hãy phân tích các tiêu chuẩn để đánh giá mức độ hoàn thiện của hệ thống pháp luật?
Để đánh giá về một hệ thống pháp luật xác định mức độ hoàn thiện của hệ thống pháp luật cần phải dựa vào nhiều tiêu chí trong đó có các tiêu chí cơ bản là: tính toàn diện, đồng bộ; tính thống nhất; tính phù hợp; ngôn ngữ, trình độ kỹ thuật lập pháp và tính khả thi của hệ thống pháp luật
*Tính toàn diện: Tính toàn diện là yêu cầu về mặt cơ cấu hình thức của hệ thống pháp luật, toàn diện,
đầy đủ so với nhu cầu cần điều chỉnh của các QHXH
Tính toàn diện thể hiện ở 2 mức độ: mức độ chung đó là sự đầy đủ các ngành luật, các chế định PL Mức
độ cụ thể là đầy đủ các QPPL
*Tính đồng bộ: tính đồng bộ đòi hỏi hệ thống pháp luật phải có sự thống nhất trật tự về nội dung không
chồng chéo mâu thuẫn được biểu hiện:
+ Nội dung điều chỉnh không chồg chéo và mâu thuẫn lẫn nhau, hiệu lực pháp lý không mâu thuẫn và triệt tiêu nhau, trật tự và trình tự ban hành phải thống nhất, hình thức văn bản theo thể thức thống nhất, thống nhất về thẩm quyền của chủ thể ban hành
* Tính phù hợp: được thể hiện ở những dung của hệ thống pháp luật luôn có sự tương quan với trình độ
phát triển KT-XH phản ánh đúng quy luật vận động và phát triển cuả QHXH, được biểu hiện cụ thể: hệ thống pháp luật không vượt trước so với trình độ phát triển của các QHXH mà nó điều chỉnh Hệ thống pháp luật không lạc hậu hơn so với các QHXH mà nó điều chỉnh
* Ngôn ngữ và kỹ thuật lập pháp: Trình độ kỹ thuật lập pháp là đòi hỏi về mức độ phát triển của nhận
thức pháp lý và kỹ năng xây dựng PL, theo đó PL được xây dựng với trình độ kỹ thuật lập pháp cao được biểu hiện như sau: xác định mục đích nguyên tắc của pháp luật có phù hợp với qui luật của pháp luật hay ko, cơ cấu của hệ thốg pháp luật có hợp lý hay ko, cách diễn đạt có rõ ràng dễ hiểu đảm bảo tính cô đọng, logic và một nghĩa hay ko, hình thức thể hiện các văn bản QPPL có chặt chẽ rõ ràng hay ko
* Tính khả thi của hệ thống pháp luật: được thể hiện ở việc các quy định của pháp luật được ban hành
phải phù hợp với cơ chế thực hiện và áp dụng pháp luật hiện hành, các quy định của pháp luật phải có khả năng thực hiện được trong những điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội hiện tại
Kết luận: Việc đánh giá mức độ hoàn thiện của hệ thống pháp luật phải được phối hợp nhiều tiêu chí
bởi đó là sự thể hiện mối quan hệ chặt chẽ và sự thống nhất giữa các yêu cầu về hình thức, nội dung, cơ
sở và kỹ thuật của hệ thống pháp luật
Trang 96/ Hãy trình bày khái niệm nhà nước Pháp quyền và phân tích các nguyên tắc của Nhà nước Pháp quyền
* Khái Niệm: Theo định nghĩa của Liên Hiệp Quốc: “Nhà nước pháp quyền là nói tới một nguyên tắc
của sự cai trị theo đó mọi người, thiết chế, công hoặc tư bao gồm cả nhà nước có trách nhiệm tuân thủ
PL mà PL đó được ban hành, áp dụng công bằng và xét xử độc lập, PL đó phù hợp với những quy định, chuẩn mực quốc tế về quyền con người, nó cũng đòi hỏi đảm bảo sự tôn trọng nguyên tắc tối thượng của
PL, bình đẳng trước PL, có trách nhiệm trong việc tuân thủ PL, công bằng trong việc áp dụng PL, phân chia quyền lực tham gia vào việc ra quyết định, sự ổn định của hệ thống PL hạn chế chuyên quyền và sự minh bạch đúng PL của nhữg thủ tục plý” (Bcáo của Tổng thư ký Liên hiệp quốc ngày 23/8/2004)
- Nhà nước pháp quyền được định nghĩa theo tư tưởng của các nhà khoa học pháp lý ở Việt Nam : “là 1
tổ chức công quyền được thành lập và hoạt động trên cơ sở PL nhằm đưa lại tự do, hạnh phúc cho nhân dân gắn liền với sự tồn tại và phát triển của XH công dân, XH dân sự, thông qua hệ thống các thể chế và yêu cầu dân chủ như đề cao chủ quyền nhân dân có cơ chế tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước khoa học và hiệu quả, dân chủ hóa đời sống nhà nước và xã hội
* Nguyên tắc của Nhà nước pháp quyền:
Các nguyên tắc, yêu cầu hay đặc điểm cơ bản của Nhà nước pháp quyền giúp xác định và phân biệt Nhà nước pháp quyền với các dạng nhà nước khác
- Vai trò tối cao của Hiến pháp và các đạo luật: hiến pháp và các đạo luật giữ vai trò tối thượng trong hệ thống văn bản pháp luật Pháp luật là đại lượng công bằng, nhân đạo, bác ái, phải minh bạch, có thể tiên liệu được, có thể tiếp cận và có hiệu lực thực hiện
- Dân chủ và tôn trọng quyền con người : Nhà nước pháp quyền hay sự tối thượng của pháp luật phải đảm bảo quyền lực nhà nước trong đó quyền lực lập pháp, hành pháp, tư pháp phải thuộc về nhân dân Nhà nước pháp quyền phải được tổ chức và thực hiện một cách dân chủ của dân, do dân và vì nhân dân, các quyền con người được ghi nhận trong hiến pháp và pháp luật được nhà nước tôn trọng và bảo vệ
- Nguyên tắc chế ngự quyền lực nhà nước: Nhà nước pháp quyền nói chung cần phải được tổ chức theo nguyên lý thuyết phân quyền để tránh lạm quyền, đảm bảo tính tối thượng của pháp luật, bảo đảm dân chủ Hình thành quan hệ phối hợp, giám sát kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan nhà nước tạo thành một
cơ chế đồng bộ bảo đảm sự thống nhất các quyền lực nhà nước thực hiện quyền lực nhân dân
- Tư pháp độc lập: để đảm bảo tính tối thượng của Hiến pháp và pháp luật phải có cơ chế để bảo vệ Hiến pháp và pháp luật bằng con đường tài phán, hệ thống tư pháp phải độc lập và chỉ tuân theo pháp luật
Trang 107 Hãy trình bày khái niệm về bộ máy Nhà nước, Cơ quan Nhà nước và phân tích khái quát chung về
bộ máy Nhà nước và Cơ quan nhà nước?
* Khái niệm Bộ máy Nhà nước: là hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương xuống đến địa
phương được tổ chức theo những nguyên tắc chung thống nhất tạo thành một cơ chế đồng bộ để thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của nhà nước
- Khái niệm cơ quan nhà nước: là một bộ phận cấu thành nên bộ máy nhà nước, đó là một tổ chức
chính trị mang quyền lực nhà nước được thành lập trên cơ sở pháp luật và được giao những nhiệm vụ, quyền hạn nhất định để thực hiện chức năng và nhiệm vụ của nhà nước trong phạm vi luật định
* Đặc điểm của Cơ quan nhà nước:
- Là một tổ chức được thành lập theo những nguyên tắc, thủ tục do pháp luật quy định
- Có tính độc lập tương đối về cơ cấu tổ chức, về cơ sở vật chất tài chính
- Có thẩm quyền mang tính quyền lực nhà nước
- Chi phí tổ chức và hoạt động từ ngân sách nhà nước, cán bộ công chức của cơ quan nhà nước là công dân của nhà nước đó
* Phân loại cơ quan nhà nước:
- Căn cứ vào hình thức pháp lý của việc thực hiện quyền lực nhà nước, các cơ quan nhà nước được chia thành cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp
- Căn cứ vào cấp độ thẩm quyền các cơ quan nhà nước được chia thành các cơ quan nhà nước ở trung ương và các cơ quan nhà nước ở địa phương
* Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước:
- Nguyên tắc tập quyền: quyền lực nhà nước nằm trong tay một người hay một cơ quan nào đó
- Nguyên tắc phân quyền (nguyên tắc phân chia quyền lực nhà nước): quyền lực nhà nước được chia thành các phần, các bộ phận khác nhau và giao cho các cơ quan nhà nước khác nhau nắm giữ
- Ngoài hai nguyên tắc trên, còn có những nguyên tắc khác như nguyên tắc chính trị (Đảng cộng sản lãnh đạo), nguyên tắc pháp lý (tư pháp độc lập)