Tổng hợp những câu hỏi trả lời và tài liệu lý luận về văn hoá hay

Tổng hợp những câu hỏi trả lời và tài liệu lý luận về văn hoá hay

Tài liệu lý luận về văn hố( sưu tầm):

* CÂU 1: Tại Hội nghị đại biểu những người tích cực làm công tác văn hóa quần chúng toàn miền Bắc lần thứ nhất (11/2/1960) Hồ Chủ tịch nêu rõ: "Văn hóa phải thiết thực phục vụ nhân dân, góp phần vào việc nâng cao đời sống vui tươi, lành mạnh của quần chúng Vì vậy nội dung văn hóa phải có ý nghĩa giáo dục" Bằng lý luận văn hóa đồng chí hãy phân tích luận điểm trên.

Khái niệm văn hóa:

Thuật ngữ văn hóa xuất hiện từ lâu đời trong ngôn ngữ nhân loại và cho đến nay văn hóalà một trong những khái niệm phức tạp và khó xác định Song, có thể định nghĩa văn hóanhư sau: văn hóa là hoạt động nhằm phát huy những năng lực bẩm sinh và bản chất của conngười, vươn tới cái chân, thiện, mỹ, là hoạt động nhằm tạo ra những giá trị những chuẩnmực XH, là môi trường thứ 2, cái nôi nuôi dưỡng sự hình thành nhân cách con người:

Theo định nghĩa của tổng thư ký UNESCO thì văn hóa là tổng thể sống động các hoạtđộng sáng tạo của các cá nhân và các cộng đồng trong quá khứ và trong hiện tại Qua cácthế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các giá trị, các truyền thống vàthị hiếu - những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc

Với ý nghĩa đó thì văn hóa có mặt trong tất cả các hoạt động của con người, dù đó là hoạtđộng SX vật chất và SX tinh thần, hay trong quan hệ giao tiếp, ứng xử XH trong thái độ ứngxử với nhiều thiên nhiên Vì vậy, nói đến văn hóa là nói tới con người là nói đến việc pháthuy những năng lực bản chất của con người nhằm hoàn thiện con người, hoàn thiện XH Dođó, khái niệm về văn hóa chứa đựng tính nhân văn, cơ sở của mọi hoạt động văn hóa làkhát vọng hướng tới chân, thiện, mỹ và của Nhà nước coi đó là trụ cột vĩnh hằng của sựphát triển văn hóa nhân loại Như vậy, khi nào chân, thiện, mỹ bị xem nhẹ hay lãng quênchừng đó văn hóa sẽ xuống dốc Sự xuất hiện các trường phái nghệ thuật suy đồi lối sốngích kỷ tàn bạo, việc cỗ cũ cho chiến tranh xâm lược, việc tuyên truyền cho chủ nghĩa thựcdụng đều là biểu hiện cho sự suy thoái văn hóa của con người

Văn hóa góp phần thiết thực phục vụ nhân dân

Lâu nay, khi nhìn nhận các giá trị XH, các nhân tố trong phát triển không ít người chỉ nhấnmạnh một chiều về vai trò KT mà ít chú ý đến các giá trị văn hóa Vì vậy, dẫn đến việc thụđộng trong xây dựng văn hóa, chú ý không đầy đủ trong việc chăm lo đời sống tinh thần.Ngày nay, có nhiều quốc gia tăng trưởng khá với tiện nghi vật chất dồi dào nhưng con người

ít có hạnh phúc KT tăng trưởng nhưng XH thiếu công bằng và văn minh Chúng ta xây dựngvà phát triển KT cuối cùng là vì cuộc sống văn minh vì hạnh phúc của con người Hạnhphúc đó không chỉ là nhiều tiền lắm của, ăn ngon mặc đẹp mà còn là ở sự phong phú củatâm hồn được sống giữa tình thương, lòng nhân, lẽ phải và công bằng

KT là cơ sở vật chất của XH, do đó nó cũng là tiền đề để phát triển văn hóa Song, đếnlượt mình, văn hóa lại là động lực của phát triển Bởi vì văn hóa bắt nguồn từ yếu tố nguồnlực con người Con người là chủ thể, là linh hồn của sự sáng tạo là nhân tố hàng đầu củavăn hóa Với phẩm chất đạo đức, tài năng trí tuệ của mình, con người làm nên tất cả, làm ra

vốn luyến kỹ thuật, làm chủ khoa học công nghệ, khai thác tài nguyên … tạo nên sự giàu cóvề vật chất và tinh thần của XH

Vì vậy, để văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy KT XH Đảng ta coi nhiệm vụxây dựng đời sống văn hóa cơ sở là nhằm đáp ứng nhu cầu thiết thực phục vụ nhân dân vềlĩnh vực văn hóa ở cơ sở, và coi đó là nhiệm vụ quan trọng lâu dài Đời sống văn hóa là mộtphức hợp bao gồm những hoạt động sống của con người nhằm thỏa mãn hai loại nhu cầu:nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần và từ hai nhu cầu này hình thành hai nhu cầu văn hóa.Văn hóa thiết thực phục vụ nhân dân chung quy là nhằm không ngừng thỏa mãn nhu cầungày càng đầy đủ về văn hóa trong hoạt động sáng tạo cũng như trong hoạt động tiêu dùng,tiêu thụ các giá trị các sản phẩm văn hóa cho quần chúng nhân dân ở cơ sở Hiện nay, cácdạng hoạt động văn hóa được duy trì tương đối phổ biến ở cơ sở là: thông tin tuyên truyềncổ động, văn nghệ quần chúng, thư viện, CLB, nhà văn hóa, bảo tồn, bảo tàng, nhà truyềnthống, hoạt động TDTT, xây dựng nếp sống văn minh, gia đình văn hóa hoạt động từ thiện,cứu trợ …

Toàn bộ các hoạt động nêu trên chỉ có thể thực hiện tốt thông qua các thiết chế văn hóa ở

cơ sở Vì thế phải xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở không chỉ dừng lại ở sự thỏa mãn nhucầu văn hóa của quần chúng nhân dân ở cơ sở, mà còn phải thông qua hoạt động giao lưugắn liền với việc củng cố và hoàn thiện các thiết chế văn hóa Đại hội 5 của Đảng chỉ rarằng: "một nhiệm vụ của CM tư tưởng và văn hóa là đưa văn hóa thâm nhập vào cuộc sốnghàng ngày của nhân dân" Thực hiện chủ trương này, Nhà nước phải tổ chức tốt có hiệu quảhoạt động văn hóa cơ sở, bảo đảm văn hóa phục vụ các nhu cầu thiết thực của nhân dân đólà:

Thông tin tuyên truyền cổ động các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhànước đến từng làng xóm Tổ chức văn nghệ quần chúng với các loại hình tự biên tự diễn, đềtài gần với nhiệm vụ KT XH của địa phương là chính và đa dạng về thể loại nhằm phục vụtốt nhu cầu tinh thần của nhân dân

Tổ chức hoạt động thư viện cung cấp sách báo, nhiều loại sách và tài liệu nghiên cứu đểmở mang trí tuệ nâng tầm hiểu biết của nhân dân về khoa học tự nhiên cũng như về khoahọc XH Mặt khác tổ chức các loại hình CLB nhà văn hóa, rạp chiếu bóng, nhà bảo tàng,nhà truyền thống, hoạt động triển lãm để nhân dân vui chơi giá trị và tìm hiểu về cội nguồnlịch sử của dân tộc

Tổ chức các hoạt động TDTT nhằm nâng cao tinh thần và thể lực cho nhân dân Đồngthời tổ chức các hoạt động từ thiện nhân đạo nhằm chia sẻ giúp đỡ lẫn nhau trong những lúckhó khăn hoạn nạn Ngoài ra quan tâm xây dựng gia đình văn hóa trên cơ sở xây dựng tiêuchuẩn gia đình văn hóa, làng văn hóa, khu phố văn hóa

Để văn hóa thiết thực phục vụ nhân dân cần quan tâm chú ý các vùng nông thôn, vùngđồng bào dân tộc ít người, vùng sâu, vùng xa, theo phương châm Nhà nước và nhân dâncùng làm, cần củng cố xây dựng các cơ sở văn hóa ở cấp tỉnh, huyện, nhà văn hóa, thưviện, rạp chiếu bóng, bảo tàng, triển lãm … ở phường, xã hay cụm KT kỹ thuật tùy thuộcthực tế tình hình của cơ sở Đây là một nhiệm vụ quan tâm có tần chiến lược, vì nó vừa thiết

thực phục vụ nhu cầu văn hóa của nhân dân, vừa tạo ra những điều kiện cần thiết để tiếnhành công cụ xây dựng nền văn hóa mới, lối sống mới và con người mới ngay tại cơ sở.Văn hóa góp phần nâng cao đời sống vui tươi lành mạnh của nhân dân.

Nói đến văn hóa là nói đến con người, là nói đến việc phát huy những năng lực bản chấtcon người nhằm hoàn thiện con người, hoàn thiện XH Cũng như mọi sinh hoạt khác, conngười là một bộ phận của tự nhiên chịu sự qui định của tự nhiên Nhưng khác với mọi sinhvật con người có một "khoảng trời riêng", một thiên nhiên thứ hai, thiên nhiên đó là do conngười tạo ra bằng lao động, tri thức và sự thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ trong cuộc sống củacon người Thiên nhiên thứ hai đó là văn hóa Nếu tự nhiên là cái nôi đầu tiên nuôi sốngcon người thì văn hóa là cái nôi thứ hai, ở đó toàn bộ đời sống tinh thần của con người đượchình thành, được nuôi dưỡng và phát triển Vì vậy, con người không thể tồn tại nếu tách rờikhỏi tự nhiên Cũng như con người không thể thật sự là con người nếu tách rời môi trườngvăn hóa

Vì văn hóa là sự phát huy năng lực bản chất của con người, là sự thể hiện đầy đủ nhất chấtngười, nên văn hóa có mặt trên bất cứ hoạt động nào của con người Hoạt động văn hóa làhoạt động SX ra những giá trị tinh thần, nhằm giáo dục con người khát vọng hướng tới cáichân, thiện, mỹ trong đời sống Với ý nghĩa đó bao gồm hàng loạt hoạt động về giáo dục,khoa học, văn hóa nghệ thuật, đạo đức, lối sống … vì vậy, một chính sách văn hóa đúng đòihỏi phải có sự quan tâm đầy đủ đến các lực lượng trên các lĩnh vực nghiên cứu, sáng tạo,bảo quản và phổ biến các giá trị văn hóa, quan tâm đến việc xây dựng cơ sở vật chất kỹthuật cho các hoạt động văn hóa

Thường người ta chia văn hóa thành 2 lĩnh vực: văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần Đâylà sự phân chia cần thiết để có cái nhìn toàn diện hơn đối với các sản phẩm văn hóa Tuynhiên sự phân chia đó cũng chỉ có ý nghĩa tương đối Cái gọi là văn hóa vật chất thật ra vậtthể hóa các giá trị tinh thần Bởi vì bản thân các vật kiến trúc những đồ trang sức sở dĩ cógiá trị văn hóa là do sự thể hiện tài hoa của các nghệ nhân, những người lao động và lýtưởng thẩm mỹ mà họ gửi gắm vào đó

Như vậy, xét về phương diện cấu trúc văn hóa là hoạt động tinh thần hướng tới việc SX racác giá trị chân, thiện, mỹ Tổng thể các hoạt động văn hóa tạo nên một thiên nhiên thứhai, một môi trường thứ hai nuôi dưỡng con người Để phản ánh rõ nét vai trò của văn hóalà góp phần nâng cao đời sống vui tươi, lành mạnh của nhân dân, chúng ta cần làm rõ mộtsố chức năng cơ bản của văn hóa sau đây:

Chức năng nhận thức: văn hóa có vai trò trong việc phát triển năng lực nhận thức của conngười, nâng cao khả năng hiểu biết của con người về tự nhiên, XH tư duy Hiệu quả hoạtđộng của Nhà nước phụ thuộc rất vào năng lực nhận thức càng phát triển thì hoạt động củacon người càng có hiệu quả Ngược lại nếu năng lực nhận thức kém thì hoạt động của conngười sẽ kém hiệu quả Trong phát triển nhận thức cần lưu ý nội dung tri thức và năng lực

tư duy của cá nhân, của cộng đồng (suy nghĩ, phán đoán khả năng sáng tạo) hai yếu tố trêncó quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau Vì vậy nâng cao nhận thức con ngườicũng chính là phát huy những tiềm năng ở con người Đó là bước đầu rất quan trọng hoànthiện con người hoàn thiện XH

Chức năng nhận thức: có mặt trong bất cứ hoạt động văn hóa nào, thiếu chức năng nhậnthức thì không thể nói đến bất cứ chức năng nào khác Một tác phong nghệ thuật trước khilàm rút ngắn cảm trái tim người đọc người xe thì tác phong đó phải được mọi người hiểu,phải mang tới cho họ nhận thức mới về cuộc sống, về con người… ngày nay trong điều kiệntiêu biểu của khoa học và công nghệ, xu hướng ngày càng tăng của quốc tế hóa đời sống

XH đòi hỏi nhiều ở chức năng nhận thức của văn hóa Vì vậy khẳng định rằng: việc pháthuy chức năng nhận thức của văn hóa là một động lực quan trọng thúc đẩy KT XH pháttriển, rút ngắn khoảng cách giữa các nước phát triển và chậm phát triển

Chức năng giáo dục: nói đến chức năng giáo dục là nói đến định hướng XH, là hướng lýtưởng đạo đức và hành vi của con người vào điều hay lè phải Chức năng giáo dục là giáodục hình thành nhân cách của con người, sự phát triển toàn diện của con người thông quaviệc truyền tải những tri thức kinh nghiệm, kỹ năng mô thực ứng xử của cộng đồng đến cánhân, sức mạnh là hiệu quả giáo dục của văn hóa là ở chỗ nó huy động được toàn bộ cácnăng lực tinh thần của con người, nó tác động tới chỗ sâu kín nhất của đời sống tinh thần.Chức năng thẩm mỹ: là hướng con người tới cái đẹp, cái hoàn thiện và lý tưởng thẩm mỹhài hòa trong mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, con người với XH, con người vớibản thân mình Cần khẳng định rằng cùng với nhu cầu hiểu biết con người còn có nhu cầuhướng tới cái đẹp Mác coi nhu cầu và khả năng hướng tới cái đẹp là dấu hiệu cơ bản phânbiệt con người với con Vật Cảm xúc thẩm mỹ, tức khả năng biết rút ngắn động trước cáiđẹp ở một mức độ nào đó tạo nên giá trị đạo đức của con người

Lịch sử ghi nhận rằng: bao đời nay người dân Luân Đôn sống giữa cảnh sương mù nhưngmấy ai nhận ra vẻ đẹp của nó Đến thế kỷ thứ 19 một họa sĩ tài ba bằng tài năng nghệ thuậtcủa mình đã về ra bức tranh sương mù ở Luân Đôn với sự hài hòa của nhiều màu sắc Khiđó người Luân Đôn mới cảm nhận và tự hào về vẽ đẹp cảnh sương mù của mình Con ngườiluôn sáng tạo theo qui luật của cái đẹp và gọi là năng lực bản chất người, nó có tính phổcập toàn diện trong toàn nhân loại, có nghĩa cái đẹp thể hiện toàn diện trong cuộc sống conngười Điều đó được ghi nhận rằng công cụ lao động lúc đầu SX ra trên cơ sở tính ích dụngcủa nó, về sau con người lượng hướng tới tạo dáng cho vẽ đẹp của nó và làm cho con ngườithích thú khi sử dụng công cụ lao động do chính mình sáng tạo ra

Chức năng Dự báo: là nắm bắt được qui luật khách quan của tự nhiên XH và tư duy tạo ranhững vấn đề có tính chất dự báo Dự báo càng chính xác bấy nhiêu thì có ý nghĩa bấynhiêu đối với XH Văn hóa có thể đưa ra dự báo cần thiết về tự nhiên, XH và con người.Lịch sử đã chứng minh cách đây 4 thế kỷ, lúc mà CNTB mới manh nha, nhà viết kịch SếchXpia trong các vỡ kích của mình đã dự báo về vai trò tác oai tác quái của đồng tiền trongchế độ tư bản và cũng trong may thập kỷ gần đây trước sự phát triển ồ ạt công nghiệpTBCN, nhiều nhà văn hóa đã dự báo thảm cảnh sẽ xảy ra đối với nhân loại như sự cân bằngsinh thái bị phá vỡ, sự ô nhiễm bầu khí quyển và sự hài hòa giữa con người và tự nhiên sẽmất đi và ngày nay đã trở thành sự thật hiển nhiên của cuộc sống

Chức năng giải trí: là đáp ứng nhu cầu giải trí của con người Giải trí là hoạt động sống, lànhu cầu của con người , nó tồn tại từ xưa đến nay trong quá trình phát triển của XH loàingười, nó cũng là hình thức con người thỏa mãn nhu cầu sáng tạo, nhu cầu nghỉ ngơi, nhu

cầu tạo sự quân bình trong đời sống Vì vậy, giải trí đúng nghĩa là nhu cầu rất cần thiết củacon người.

Nhân văn, với những phân tích trên có thể đi đến kết luận là hoạt động nhằm SX ra cácgía trị tinh thần, văn hóa là tổng thể rất nhiều các hoạt động mà tất cả các hoạt động đóđều hướng vào các gía trị chân, thiện, mỹ Mục tiêu cao cả nhất của hoạt động văn hóa là vìcon người, vì sự phát triển và hoàn thiện con người Về phương diện đó mục tiêu của vănhóa thống nhất với mục tiêu của hoạt động KT chính trị của chủ nghĩa XH Văn hóa khôngthể phát triển đầy đủ ngoài quĩ đạo của chủ nghĩa XH, và chủ nghĩa XH khó phát triển vữngchắc nếu văn hóa không phát triển

Ngày nay, tư duy mới không cho phép chúng ta coi văn hóa như hoạt động thuần túy có ýnghĩa minh họa và tuyên truyền đường lối, chính sách về KT chính trị Văn hóa cũng khôngchỉ là phương tiện để đạt những phúc lợi trong cuộc sống, mà nó phải nhằm mục đích pháttriển và hoàn thiện con người XH cần đến văn hóa vi con người là chủ thể và là bộ mặttrung tâm của văn hóa Văn hóa tạo ra môi trường và là nguồn năng lượng để hình thànhnhân cách, bản lĩnh đạo đức và lương tâm Văn hóa có sức mạnh tạo nên mối quan hệ hàihòa giữa con người và con người, giữa con người với tự nhiên và tạo nên mối quan hệ cảmthông giữa các dân tộc và các thời đại

III/- nội dung của văn hóa phải có ý nghĩa giáo dục gắn liền chân, thiện, mỹ

Hồ Chí Minh quan tâm nhiều đến đời sống tinh thần của dân tộc Bác coi diệt giặc dốtvẫn có ý nghĩa như diệt giặc dốt, giặc ngoại xâm Từ những ngày đầu của CM tháng 8 năm

1945, Bác thường nhắc nhở: trong cuộc kiến thiết nước nhà có 4 vấn đề phải chú ý đến vàcùng phải coi là quan trọng như nhau: chính trị, KT, XH, văn hóa Tư tưởng do trở thànhđường lối chính sách văn hóa của Đảng Khẩu hiệu: "kháng chiến hóa văn hóa và văn hóahóa kháng chiến" do Bác nêu lên đã tạo nên sự thống nhất hữu cơ giữa hoạt động văn hóavới công cuộc kháng chiến của dân tộc Sự trưởng thành của nền văn học CM được bắt đầubằng phương châm đó Với tư tưởng của Bác, nhiều anh chị em trí thức văn nghệ sĩ đã hănghái vào bộ đội đi dân công, tham gia diệt giặc dốt và có mặt ở tuyến đầu ở cuộc đấu tranhgỉai phóng dân tộc

Đối với Bác việc phát huy cốt cách và truyền thống dân tộc không tách rời việc tiếp thunhững tinh hoa văn hóa nhân loại Bác dạy: "khôi phục vốn cũ thì nên khôi phục cái gì tốt,còn cái gì không tốt thì phải loại dần ra Học cái cũ để sáng tạo cái mới, phục vụ cho cuộcsống mới, chứ không phải quay về cái cuộc Đối với tinh hoa nhân loại, việc khai thác là đểlàm giàu làm đẹp nền văn hóa dân tộc, để phát huy những truyền thống đẹp đẽ vốn có củadân tộc Hơn nửa thế kỷ qua, quan điểm giáo huấn của Bác về tư tưởng văn hóa nghệ thuậtđã chỉ đạo đường lối văn hóa văn nghệ của Đảng ta, là nhân tố quan trọng quyết địnhnhững thành tựu của nền văn hóa văn nghệ nước ta Vì vậy, việc nghiên cứu và quán triệtđầy đủ, sáng tạo tư tưởng của Bác về văn hóa văn nghệ là cơ sở quan trọng để chúng ta tiếnhành đổi mới, nâng cao trình độ lãnh đạo và quản lý văn học nghệ thuật nhằm khắc phụcnhững trì trệ yếu kém và phát triển nền văn hóa văn nghệ nước ta hiện nay

Ngày nay, văn hóa như nhiều người đã thừa nhận là sự biểu hiện những năng lực bản chấtcủa con người Những năng lực đó là kết quả của một quá trình phát triển lịch sử lâu dài của

con người Gần đây khi tổng kết công tác giáo dục cộng sản chủ nghĩa cho thanh niên, cácnhà giáo dục, các nhà tư tưởng và lý luận đều đi đến kết luận: để công tác giáo dục có hiệuquả lớn, nhất thiết phải tiến hành giáo dục thẩm mỹ Giáo dục thẩm mỹ học thuyết Mác -Lê nin đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong giáo dục cộng sản chủ nghĩa, nghĩalà nhằm giáo dục và phát huy những năng lực sáng tạo của con người Điều đó sẽ mang lạinhững hiệu quả to lớn trong lao động SX, hoạt động XH, sáng tạo các gía trị tinh thần Mặtkhác, quan tâm tới giáo dục thẩm mỹ chính là điều kiện để con người phát triển hài hòaphong phú, để mỗi người đều có điều kiện phát huy những năng khiếu tiềm tàng.

Song, chúng ta đang ở thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa XH, trong thời kỳ này những ký ức tậpquán của XH cũ con in đậm nét trong mỗi con người của chúng ta trong khi hình thái KT

XH mới đang dần được hình thành, do đó chưa gây được những ấn tượng sâu sắc Mặt khác,chúng ta chưa hoàn toàn thoát khỏi ấn tượng những tâm lý của lao động kiểu cũ, chưa thấyhết những phẩm chất mới của lao động kiểu mới Chúng ta cũng chưa hoàn toàn thoát khỏiquan niệm phát triển con người một cách phiến diện để vươn tới một quan niệm toàn diệnvề sự phát triển con người Những hạn chế đó là nguyên nhân dẫn tới những nhận thứcphiến diện trong việc giáo dục dẫn tới con người mới, đặc biệt trong việc định ra nhữngbiện pháp cụ thể xây dựng con người mới

Chúng ta biết rằng Việc xây dựng con người mới không thể tách rời tình hình KT - XH.Con người mới ở thời kỳ quá độ chưa thể mang đầy đủ các nhân tố của con người ở chủnghĩa XH đã hoàn thiện và cũng không thể mang tính chất của con người ở chủ nghĩa cộngsản Vì vậy, việc cải tạo con người cũ trở thành con người mới XHCN là điều tất yếu Song,hoạt động thực tiễn để đẩy nhanh quan trọng đó còn nhiều hạn chế Nguyên nhân chủ yếunhất vẫn là sự nhận thức Trong thực tiễn thường chúng ta chỉ nhìn thấy những nhu cầu trướcmắt, có khi là những nhu cầu thiện cận như chăm lo nhân cách tối thiểu về vật chất của conngười mà không nhìn thấy nhu cầu có tính chiến lược để dần dần hình thành những conngười có sự phát triển hài hòa phong phú Sự hạn chế là nguyên nhân của tình trạng xemnhẹ đời sống văn hóa tinh thần của con người Xem nhẹ yêu cầu phát triển năng khiếu củangười lao động Kết quả của tình trạng đó để dẫn tới chỗ tạo nên những con người chỉ biết

lo lợi ích vật chất trước mắt bỏ qua những gía trị cao đẹp của cuộc sống

Vì vậy, sự cần thiết là phải dùng sức mạnh của nhiều biện pháp về KT, chính trị, văn hóa,

XH nhưng tất cả những biện pháp ấy chỉ thật sự có hiệu quả nếu chúng hướng tới việc nângcao không chỉ đời sống vật chất mà còn cả đời sống tinh thần của con người Nói cách khác,mọi hoạt động XH từ hoạt động KT chính trị, văn hóa, đạo đức … đều phải nhằm giáo dụckích thích phát huy những năng lực tinh thần cao đẹp của con người, hướng mọi hoạt độngcủa con người vào việc sáng tạo theo qui luật cái đẹp Do chính là nhiệm vụ của công tácgiáo dục văn hóa thẩm mỹ cho quần chúng nhân dân lao động

Văn hóa thẩm mỹ theo quan niệm do là một bộ phận của XH Bộ phận này có liên quanđến hoạt động tình cảm, cảm xúc những khả năng và năng khiếu Tức những hoạt độngtinh tế nhất của con người Vì vậy văn hóa thẩm mỹ cũng là bộ phận tinh tế nhất của vănhóa XH Do gắn chặt với các hoạt động tình cảm, cảm xúc văn hóa thẩm mỹ cần được nuôidưỡng và phát huy bằng các ấn tượng trực tiếp như: từ cái đẹp trong đời sống, trong thiên

nhiên và trong nghệ thuật Thông qua việc trực tiếp tiếp xúc với những cái đẹp đó, đời sốngtinh thần của con người sẽ trở nên phong phú thoải mái đồng thời những khả năng thưởngthức và sáng tạo cái đẹp của con người cũng được phát triển.

Hiện nay, yêu cầu xây dựng con người mới XHCN đang đòi hỏi chúng ta phải quan tâmgiáo dục giáo dục thẩm mỹ cho quần chúng nhân dân lao động Đó là: giáo dục lý tưởngthẩm mỹ, thị hiếu thẩm mỹ, tình cảm thẩm mỹ và năng lực thẩm mỹ Do chưa giáo dục tốtvề thẩm mỹ nhân dân ta đặc biệt là thanh thiếu niên chưa đủ khả năng đánh giá một cáchchính xác các hiện tượng thẩm mỹ trong đời sống Một bộ phận không ít đang bị trói buộcbởi chủ nghĩa thực dụng, một số khác đang chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa hình thức

Từ việc thiết sót trong nhận thức, quan điểm dẫn đến thiếu sót trong hành động, trongquan hệ XH Những hành vi thô tục, càn quấy, bất chấp nội quy và qui tắc XH, hiện tượnglàm ẩu, làm dối đang là hiện tượng khá phổ biến trong XH ta hiện nay Tất cả những hiệntượng đó là phản thẩm mỹ, đi ngược lại sự sáng tạo theo qui luật cái đẹp, là thể hiện trìnhđộ văn hóa thẩm mỹ còn rất thấp Vì vậy, việc giáo dục lý tưởng thẩm mỹ là giáo dụcmục đích sống của Nhà nước trong XH Người Việt đề cao nhân cách luận là đề cao tínhcộng đồng của dân tộc Giáo dục tình cảm thẩm mỹ là giáo dục hình thành ở con ngườinhững quan hệ thẩm mỹ, làm cho con người có thái độ sống tích cực, sống có ý thức, cómục đích, có lý tưởng, giáo dục thị hiếu thẩm mỹ là giáo dục ý thích về cái đẹp, nhưng ýthích phải theo gía trị văn hóa thẩm mỹ của dân tộc Giáo dục năng lực thẩm mỹ là trên cơsở có được lý tưởng thẩm mỹ, tình cảm thẩm mỹ và thị hiếu thẩm mỹ

Cùng với nhu cầu nhận thức về cái đẹp trong đời sống, việc nhận thức cái đẹp trong nghệthuật cũng là một biểu hiện trình độ văn hóa thẩm mỹ của con người Thế giới nghệ thuật làthế giới của cái đẹp, hơn nữa lại là cái đẹp kiểu mẫu, cái đẹp lý tưởng Tiếp xúc với cái đẹptrong nghệ thuật, con người có điều kiện rèn luyện các giác quan về thẩm mỹ Đúng nhưMác nói: đối với một lỗ tai chưa được giáo dục về âm nhạc thì một bản nhạc thật hay cũngkhông có gía trị gì hết Nghệ thuật làm giàu thêm những khả năng thưởng thức cái đẹp củacon người, nghệ thuật còn làm nảy sinh ở con người những khả năng sáng tạo, cái đẹp.Ngày nay, nghệ thuật trở thành một phương tiện quan trọng trong việc giáo dục văn hóathẩm mỹ trong quần chúng nhân dân

Chúng ta cũng cần chú ý rằng, thiếu thốn về vật chất khó tạo ra sự phong phú về tinh thần,sự nghèo nàn về tinh thần của quần chúng nhân dân không thể tạo ra được một khối lượngcủa cải vật chất phong phú đa dạng Vả chăng cái mà chúng ta vươn tới không phải chỉnhằm SX thật nhiều của cải vật chất Đều đó CNTB đã làm được, nhưng cái mà CNTBkhông muốn và không thể làm được là phát triển và làm phong phú đời sống tinh thần củaquần chúng nhân dân Đó là cái đích là lý tưởng của chủ nghĩa XH

IV/- kết luận:

Quan điểm về văn hóa của Chủ tịch Hồ Chí Minh được Đảng Nhà nước và nhân dân tatiếp thu và phát triển qua từng thời kỳ lịch sử Từ sau CM tháng 8 thành công, văn hóa vănnghệ nước ta đã trở thành bộ phận khắng khích của CM, trực tiếp tham gia và đóng gópxứng đáng vào hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc

Năm 1975, nước nhà hoàn toàn thống nhất, cùng xây dựng đất nước đi lên chủ nghĩa XH.Đặc điểm thời kỳ này là trọng tâm chuyển từ chống ngoại xâm sang tấn công vào nghèonàn lạc hậu, từ đấu tranh chính trị và quân sự là chủ yếu chuyển sang xây dựng KT v trongtình hình mới Song, nhìn một cách tổng quát, dưới sự lãnh đạo của Đảng chúng ta đã xâydựng được cơ sở ban đầu của một nền văn hóa văn nghệ theo hướng đi lên chủ nghĩa XHtrong phạm vi cả nước, thể hiện trên các mặt quan điểm lý luận, tổ chức và xây dựng độingũ, từng bước hình thành cơ sở vật chất và hoàn chỉnh nội dung hoạt động Đây là vốn banđầu rất quí để xây dựng sự nghiệp văn hóa mới ở nước ta hiện nay.

Đặc biệt trong quá trình đổi mới Đại hội 6 của Đảng như luồng gió mới làm tăng thêm sinhkhí cho đời sống văn hóa văn nghệ nước ta Đại hội 6 khẳng định: "không có hình thái tưtưởng nào có thể thay thế được văn hóa nghệ thuật trong việc xây dựng tình cảm lành mạnhtác động sâu sắc vào đổi mới nếp nghĩ, nếp sống của con người

Đại hội 7 của Đảng đã tiếp tục và phát triển những luận điểm cơ bản của Đại hội 6 và đếnNghị quyết TW 5 khóa 8 mới nhấn mạnh những nhận thức đích thực của văn hóa văn nghệ.Văn hóa là nhu cầu thiết yếu trong đời sống tinh thần XH, thể hiện trình độ phát triển chungcủa mỗi nước, một thời đại, là lĩnh vực SX tinh thần tạo ra những gía trị văn hóa những côngtrình nghệ thuật được lưu truyền từ đời này sang đời khác làm giàu đẹp cho cuộc sống conngười

Nghị quyết Đại hội 9 của Đảng tiếp tục khẳng định: "xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậmđà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu vừa là động lực thúc đẩy phát triển KT - XH Mọi hoạtđộng văn hóa đều nhằm xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện về chính trị, tưtưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo, có ý thức cộng đồng, lòng nhân ái, lòngkhoan dung, tôn trọng tình nghĩa, lối sống có văn hóa, quan hệ hài hòa gia đình cộng đồngvà XH

Văn hóa trở thành nhân tố thúc đẩy con người tự hoàn thiện nhân cách, kế thừa truyềnthống CM của dân tộc, phát huy ý chí tự lực tự cường Hiện nay, văn hóa là một bộ phậntrọng yếu của CM tư tưởng và văn hóa , là một động lực mạnh mẽ, là mục tiêu lớn trong sựnghiệp xây dựng chủ nghĩa XH ở nước ta"

Câu2: NQHN lần 4 BCHTW khoá VII khẳng định:" nền văn hoá mà đảng ta lãnh đạo toàn dân xây dựng là nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc".

( ĐCS VN, VKHN lần 4 BCHTW khoá VII, lưu hành nội bộ, tháng 2/1993, thấy rằng 54)

nhiệm vụ cụ thể về xây dựng nền văn hoá đó trong thời đại ngày nay của đấtnước ta.

Nền văn hóa tiên tiến là nền văn hoá bao hàm những đặc trưng cơ bản sau:Yêu nước, đây là giá trị cao nhất trong các thang bậc giá trị của văn hoá Yêunước là tinh thần đấu tranh kiên cường bất khuất cho độc lập của Tổ Quốc, cho tự

do, ấm no và hạnh phúc của nhân dân Ngày nay, yêu nước là ý chí phấn đấuđưa đất nước vươn lên thoát khỏi nghèo nàn lạc hậu, thực hiện mục tiêu dângiàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ và văn minh và tiến bộ, mà nộidung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa XH trên nền tảng của chủnghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh Nền văn hóa tiên tiến là, nên vănhóa tiến bộ mang chủ nghĩa nhân văn với mục tiêu tất cả vì con người, vì hạnhphúc và sự phát triển phong phú, tự do, toàn diện của con người trong mối quanhệ hài hòa giữa các cá nhân và cộng đồng, giữa XH và tự nhiên, là nền văn hóatiên tiến về nội dung tư tưởng và phong cách thể hiện, với phương tiện hiện đại đểchuyển tải nội dung

Nền văn hóa tiên tiến là yêu nước, là ý chí đưa đất nước thoát khỏi nghèonàn, lạc hậu, phấn đấu vì nước mạnh XH công bằng dân chủ văn minh Gắn vớiyêu nước là tiến bộ, là nền văn hóa kết tinh những giá trị chân, thiện, mỹ của dântộc, của thời đại và của loài người Hạt nhân cốt lõi của nền văn hóa tiên tiến làđộc lập dân tộc và chủ nghĩa XH dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác - Lê nin và tưtưởng Hồ Chí Minh Nói đến văn hóa không thể không nói đến hệ tư tưởng vì hệ

tư tưởng chi phối quan niệm về =giá trị, về đạo đức, lối sống và hành vi conngười Tuy hệ tư tưởng không đồng nhất với văn hóa, nhưng xét đến cùng trong

XH có giai cấp, văn hóa bao giờ có cốt tủy là hệ tư tưởng giai cấp

Nước ta phát triển theo định hướng XHCN là hệ tư tưởng mang bản chất giaicấp công nhân Bản chất của chủ nghĩa Mác - Lê nin và học thuyết CM và khoahọc kết tinh những tinh hoa văn hóa của nhân loại, hướng vào giải phóng toàn

XH, giải phóng dân tộc, giải phóng con người, khắc phục triệt để con người bị thahóa, tạo điều kiện phát triển và không ngừng hoàn thiện con người Tính chất tiêntiến của, nên văn hóa con phi thể hiện ngay trong cả hình thức biểu hiện, trongnhững cơ sở vật chất kỹ thuật, phương tiện để chuyển tải nội dung Ơû đây tiêntiến thường có nghìa là hiện đại, song không phải mọi cái hiện đại đều là tiêntiến, và không phải đã là hiện đại thì loại trừ bản sắc dân tộc và càng không đượcnhầm lẫn chủ nghĩa hiện đại tắc tị, bệnh hoạn nhất là trong nghệ thuật văn thơ

1- Nền văn hóa Việt Nam đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc:

Tính chất tiên tiến của nền văn hóa Việt Nam không tách rời bản sắc dântộc, văn hóa là bộ mặt của tinh thần dân tộc Bản sắc dân tộc của văn hóa nhưngười ta nói là cái căn cước chứng chỉ của một dân tộc Nó chỉ rõ anh là ai? Vàthiếu mất nó thì anh không còn tồn tại như một giá trị Lịch sử mấy ngàn năm xây

dựng và giữ nước đã hun đúc cho dân tộc Việt Nam biết bao nhiêu gia tăngtruyền thống tốt đẹp Đó là chủ nghĩa yêu nước, ý thức tự cường, lòng nhân ái,bao dung, trọng nghĩa tình đạo lý, là tinh thần đoàn kết, tính cấu kết cộng đồng,đức tính cần cù sáng tạo trong lao động, sự tế nhị trong cư xử, tính giản dị tronglối sống… nhờ sức mạnh những giá trị đó dân tộc Việt Nam đã chiến thắng baothử thách khắc nghiệt của thiên tai, giặc ngoại xâm và liên tục phát triển Vì vậybảo vệ và phát huy bản sắc dân tộc của văn hóa trước hết là bảo vệ và phát huynhững giá trị tinh thần đó.

Nước ta có 54 dân tộc Trong nền văn hóa đa dân tộc, mọi dân tộc anh emđều có bản sắc riêng của mình Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của cácdân tộc anh em sẽ phát huy sức mạnh tổng hợp của cộng đồng dân tộc, tạo ra sựphong phú đa dạng trong tính thống nhất của nền văn hóa Việt Nam Bảo vệ bảnsắc văn hóa dân tộc phải gắn kết với åmở rộng hoạt động giao lưu quốc tế, tiếpthu có chọn lọc những cái hay, cái tiến bộ trong văn hóa các dân tộc khác, nhưngkhông để lai căng mất gốc đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, phải đi liềnchống lạc hậu, lỗi thời trong phong tục tập quán lề thói cũ

Ngày nay, xu hướng toàn cầu hóa đời sống loài người là xu thế khách quan,tất yếu và mang tính thời đại Toàn cầu hóa tạo điều kiện cho các quốc gia, dântộc xích lại gần nhau, hiểu biết, bổ sung và hỗ trợ lẫn nhau Song, toàn cầu hóalà một quá trình đầu mâu thuẫn, phức tạp Mặt tất yếu kỹ thuật KT là mặt tíchcực, có lợi thì phải tận dụng nhưng không thể bỏ qua là mặt XH KT, mặt bản chấtgiai cấp của quá trình toàn cầu hóa Xét về mặt này đều mâu thuẫn, phức tạp.Mặt tất yếu kỹ thuật KT là mặt tích cực, có lợi thì phải tận dụng nhưng không thểbỏ qua là mặt XH KT, mặt bản chất giai cấp của quá trình toàn cầu hóa Xét vềmặt này, trên thế giới đang có những lực lượng nuôi tham vọng toàn cầu hóaCNTB, họ muốn áp đặt hệ giá trị của riêng họ lên toàn cầu Vì vậy, quên diều đólà ngây thơ về chính trị và trong thực tiễn không tránh khỏi phải trả giá đắt

Trong điều kiện của xu thế toàn cầu hóa hiện nay, chúng ta càng thấy rõđường lối åmở rộng quan hệ quốc tế trên cơ sở độc lập tự chủ của Đảng ta nóichung và no riêng trong xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam vừa tiêntiến vừa đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc là hết sức đúng đắn và sáng suốt

III/- phương hướng, nhiệm vụ bao quát của sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa nước ta hiện nay:

Phương hướng chung đồng thời là nhiệm vụ bao quát của sự nghiệp vănhóa nước ta là phát huy chủ nghĩa yêu nước và truyền thống đại đoàn kết dântộc, ý thức độc lập tự chủ tự cường, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN, xâydựng và phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, tiếp thutinh hoa văn hóa nhân loại, làm cho văn hóa thắm sâu vào toàn bộ đời sống vàhoạt động XH, vào từng người từng gia đình, từng tập thể và cộng đồng, từng địa

bàn dân cư và mọi lĩnh vực sinh hoạt và quan hệ con người, tạo nên trên đất nước

ta đời sống tinh thần cao đẹp, trình độ dân trí cao, khoa học phát triển phục vụđắc lực sự nghiệp công nghiệp hóa Để xây dựng và phát triển nền văn hóa tiêntiến đậm đà bản sắc dân tộc ở nước ta trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước cần tiến hành những nhiệm vụ cơ bản mang tính bức xúc sau:

1- Xây dựng hệ tư tưởng của giai cấp công nhân trên nền tảng của chủnghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh Trong đời sống tinh thần XH cónhiều hệ tư tưởng tác động vào, song chủ nghĩa Mác - Lê nin phản ánh tính CMvà tính khoa học Tính CM là nó xóa bỏ chế độ người bóc lột người, xóa bỏ giaicấp bóc lột, tiến hành CM XHCN trên nhiều lĩnh vực: KT, chính trị, văn hóa, XHnhằm xóa bỏ cái củ cái lạc hậu và tổ chức xây dựng XH mới

Tính khoa học là học thuyết của Mác ra đời trên cơ sở kế thừa những giá trị,tinh hoa tri thức của nhân loại, kể cả về khoa học tự nhiên và khoa học XH.Phương pháp luận của nó dựa trên quan điểm: khách quan, toàn diện, lịch sử vàcụ thể Đồng thời tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm tư tưởng lý luận vàthực tiễn của CM Bao gồm tư tưởng về KT, chính trị, quân sự, đạo đức, nhânvăn Trong đó cốt lõi là tư tưởng gỉai phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giảiphóng con người Đạo đức Hồ Chí Minh in đậm sự mẫu mực và tính nhân văn sâusắc Vì vậy, chúng ta phải làm hệ tư tưởng của giai cấp công nhân ăn sâu, bámrễ và đóng vai trò chủ đạo trong đời sống XH mà nền tảng của nó là chủ nghĩaMác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh

2- Xây dựng con người mới XHCN với các tiêu chí phát triển về trí tuệ,cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức Xâydựng con người mới là yêu cầu thường xuyên của mọi thời đại nhưng không táchkhỏi điều kiện lịch sử cụ thể của XH Hiện nay, xây dựng con người mới Việt Namvới những đức tính cao đẹp là:

Con người có tinh thần yêu nước tự cường dân tộc, phấn đấu vi độc lập dântộc và chủ nghĩa XH, có ý chí vươn lên đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn lạchậu, đoàn kết nhân dân øtrung gian trong sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình, độc lậpdân tộc dân chủ và tiến bộ XH Là con người có ý thức tập thể, đoàn kết phấnđấu vì lợi ích chung có lối sống lành mạnh, nếp sống văn minh, cần kiệm, trungthực, nhân nghĩa, tôn trọng kỷ cương phép nước, con người có trí tuệ đảm bảo vềthể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức là con người lao độngchăm chỉ với lương tâm nghề nghiệp, có kỹ thuật, sáng tạo, có năng suất cao, vìlợi ích của bản thân, gia đình, tập thể và XH

3- Xây dựng lối sống mới - lối sống có văn hóa, chú ý đến tất cả các thànhtố cơ bản của lối sống như mức sống, chất lượng sống, nếp sống, phong cách vàlý tưởng sống Đặc trưng lối sống là phản ánh những đặc điểm về sinh hoạt vậtchất và tinh thần và XH của cộng đồng người đã tạo nên lối sống đó Lối sống

XH là một sản phẩm tất yếu của một hình thái KT - XH nó góp phần củng cố vàphát triển hình thái XH ấy Lối sống mới là đặc trưng có tính nguyên tắc củanhững quốc gia đi theo con đường XHCN.

Trong mọi phương thức SX có nhiều lối sống khác nhau, thậm chí có lốisống đối lập Song, chúng ta lưu ý là giai cấp nào thống trị XH thì giai cấp đóđóng vai trò định hướng cho lối sống đó, mọi XH muốn ổn định phải xây dựngđược một lẻ sống phù hợp Lẻ sống là bộ phận cốt lõi nhất của lối sống, vai tròcủa nó như chiếc hoa tiêu chỉ đường cho mọi người tiến tới Chúng ta chọn lẻsống "mỗi người mọi vì mọi người và mọi người vi mỗi người" làm nguyên tắc ứngxử của các công dân trong XH Ngày nay, Đảng ta chủ trương nâng cao mứcsống nhân dân để tạo điều kiện cho lối sống tốt đẹp, vì bản thân sự gàu có màkhông mang đến sự tốt đẹp cho XH, cho cộng đồng thì XH đó không có lối sốngtốt đẹp và lành mạnh

Nếp sống là chiều cao của lối sống, là mặt ổn định của lối sống, nếp sốnglà khuôn mẫu ứng xử của con người Nếu nếp sống có nhiều thành tố: thói quen,tập quán, phong tục, tục lệ Vì vậy xây dựng nếp sống mới là phải xóa bỏ nhữngtập tục thói quen lạc hậu, lỗi thời Ngoài ra phải xây dựng được lý tưởng sống tốtđẹp nghĩa là xây dựng cho con người những ước mơ, hoài bão để vươn tới chân lýchân, thiện, mỹ và phê phán lối sống phản tiến bộ ích kỷ hẹp hòi thực dụng

4- Xây dựng gia đình văn hóa, hướng vào các tiêu chí gia đình no ấm thuậnhòa, dân chủ, bình đẳng, tiến bộ và hạnh phúc Trong xây dựng đời sống văn hóagia đình được coi là cái nôi hình thành nhân cách con người, nơi giữ gìn và lưutruyền những di sản văn hóa dân gian, truyền thống Gia đình là tế bào XH, giađình tốt thì XH tốt Nhưng gia đình cũng có thể là sức mạnh đáng sợ khi nó lá cáilô cốt kiên cố, nơi ẩn nấp những tập tục và lề thói cổ hũ Gia đình văn hóa là giađình mà những quan hệ cơ bản của nó hình thành và phát triển dựa trên chuẩnmực về văn hóa, nhất là về đạo đức lối sống Mối quan hệ cơ bản giữa gia đình làhôn nhân và huyết thống Những quan hệ này được xây dựng theo chân lý chân,thiện, mỹ Vì vậy đặc biệt chú ý làm gương của các bậc ông bà, cha mẹ, giốngnhư ở trường học thì đó là vai trò làm gương của Thầy Cô giáo - những tác nhângiáo dục rất quan trọng này đã được Nghị quyết TW 5 nhấn mạnh

Ngày nay, chúng ta chủ trương xây dựng gia đình với tiêu chí là: gia đình noấm thuận hòa hạnh phúc, dân chủ và bình đẳng Để thực hiện được các tiêu chíđó, phải từng bước giải quyết tốt các điều kiện như: nhà ở, việc làm, xây dựngcác quan hệ ứng xử thích hợp voi từng lớp tuổi với tôn ti trật tự trong gia đình,đồng thời khắc phục thái độ độc đoán bất bình đẳng của các quan hệ gia đìnhtrong XH cũ

5- Xây dựng môi trường văn hóa trong lành gồm cả sinh thái tự nhiên vàsinh thái XH Ngày nay, môi trường văn hóa đang đối mặt tình trạng suy thoái

nghiêm trọng về mặt tự nhiên và XH Về mặt tự nhiên là tình trạng ô nhiễm khôngkhí, thức ăn, nguồn nước … về mặt XH là tệ nạn tham nhũng, trộm cắp, xì ke màtúy, mại dâm, suy đồi đạo đức… vì vậy xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh làgiải quyết tốt môi trường tự nhiên và môi trường XH Ngoài ra, phải xây dựng cácđơn vị cơ sở như: gia đình làng xóm, khu tập thể, cơ quan, xí nghiệp các vùng dân

cư như có đời sống văn hóa lành mạnh, đáp ứng nhu cầu văn hóa đa dạng vàkhông ngừng tăng lên của các tầng lớp dân tộc Bác Hồ đã dạy: "do nhiều ngườinhóm lại mà thành làng Do nhiều Làng nhóm lại mà thành Nước Nếu người nàycũng xấu người kia cũng xấu thì thành làng xấu, Nước hèn Người là gốc của làngnước Nếu mọi người làm đều cố gắng làm đúng đời sống mới, thì dân tộc sẽnhất định phú cường"

6- Xây dựng đời sống văn hóa cơ sở Đặc biệt chú ý đến các dạng hoạtđộng văn hóa cơ sở nhằm thế mạnh nhu cầu hoạt động sáng tạo cũng như tiêudùng các giá trị, các sản phẩm văn hóa do quần chúng nhân dân ở cơ sở Đại hộilần thứ 5 của Đảng chỉ rằng: "một nhiệm vụ của CM tư tưởng và văn hóa là đưavăn hóa thâm nhập vào cuộc sống hàng ngày của nhân dân" Thực hiện chủtrương này, Nhà nước phải tổ chức tốt có hiệu quả hoạt động văn hóa cơ sở, đólà thông tin tuyên truyền cổ động các chủ trương đường lối, chính sách của Đảngvà Nhà nước đến từng làng xóm Tổ chức hoạt động văn nghệ quần chúng vớicác loại hình tự biên, tự diễn, đề tài gắn liền với nhiệm vụ KT XH của địa phươngvà đa dạng về thể loại Hoạt động thư viện của cải nhiều loại sách và tài liệunghiên cứu để mở mang trí tuệ, nâng tầm hiểu biết cho nhân dân về khoa học tựnhiên cũng như về khoa học XH Đồng thời tổ chức các loại hình CLB nhà vănhóa, nhà bảo tàng, rạp chiếu bóng, nhà truyền thống, hoạt động triển lãm đểnhân dân vui cho giải trí và tìm hiểu về cội nguồn lịch sử dân tộc

Tổ chức hoạt động TDTT nhằm nâng cao tinh thần và thể lực cho nhân dân.Đồng thời tổ chức các hoạt động từ thiện, nhân đạo nhằm chia sẻ, giúp đỡ lẫnnhau những lúc khó khăn hoạn nạn, và xây dựng nếp sống văn minh gia đình vănhóa trên cơ sở xây dựng tiêu chuẩn gia đình văn hóa, làng văn hóa, khu phố vănhóa … Nhìn chung xây dựng đời sống văn hóa cơ sở là một nhiệm vụ quan trọngcó tần chiến lược, bởi vì nó tạo ra những điều kiện cần thiết để tiến hành côngcuộc xây dựng nền văn hóa mới, lối sống mới và con người mới ngay tại cơ sở

7- Giữ gìn và phát huy các giá trị các di sản văn hóa của dân tộc Di sảnvăn hóa là tài sản vô giá, gắn kết cộng đồng dân tộc là cốt lõi của bản sắc dântộc Di sản văn hóa là hàng trang cải thiện để đi vào hiện đại, là cơ sở để sángtạo những giá trị mới và giao lưu văn hóa Vì vậy phải hết sức ra sức bảo tồn, kếthừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống, văn hóa CM, bao gồm cả vănhóa vật thể và phi vật thể

Văn hóa các dân tộc thiểu số là một bộ phận quan trọng trong văn hóa ViệtNam Vì vậy, phải coi trọng, bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống, xâydựng và phát triển những giá trị mới về văn hóa, văn học, nghệ thuật Phát hiện,bồi dưỡng, tổ chức lực lượng sáng tác, nghiên cứu văn hóa, văn nghệ dân tộc Ưutiên tài trợ các tác giả dân tộc thiểu số có tài năng sáng tạo, đào tạo đội ngũ trithức và đầu tư việc tổ chức điều tra sưu tầm nghiên cứu, phổ biến các giá trị vănhóa, văn học nghệ thuật của các dân tộc thiểu số.

8- Xây dựng các thiết chế văn hóa đủ mạnh để tổ chức các hoạt động vănhóa, xây dựng nền văn hóa dân tộc Đó là sắp xếp hợp lý các cơ quan hànhchánh, các đơn vị sự nghiệp và kinh doanh, nâng cấp các đơn vị văn hóa nghệthuật trọng điểm Từ đó nâng dần các chỉ tiêu hưởng thụ văn hóa tính theo đầungười ở nước ta Đồng thời chú trọng những thiết chế và hiện thực văn hóa riêng

ở đồng bào dân tộc thiểu số ở miền núi và vùng xa xôi hẻo lánh

9- Tăng cường åmở rộng giao lưu hợp tác quốc tế về văn hóa trên cơ sở pháttriển nền văn hóa dân tộc, giữ gìn độc lập tự chủ với phương châm mở cửa phảicó điều kiện, giao lưu, giữ vững nguyên tắc Giao lưu, hợp tác là nhằm giới thiệuvăn hóa, đất nước con người Việt Nam với cộng đồng nhân loại Qua đó tiếu thuchọn lọc những cái hay, cái tốt để làm giàu đời sống tinh thần của nhân dân vàbản sắc văn hóa dân tộc Kiên quyết tránh tình trạng tiếp thu một chiều thiếuchọn lọc, ngăn ngừa sự xâm nhập các trào lưu tư tưởng có hại, lối sống lai căng,mất gốc không phù hợp với bản sắc văn hóa dân tộc

Mặt khác, Nhà nước có chính sách, biện pháp giúp đỡ người Việt Nam định

cư ở nước ngoài hiểu biết về tình hình đất nước ngày càng nhiều hơn Đặc biệt làhướng dẫn tạo điều kiện để đồng bào nêu cao lòng yêu nước, ý thức dân tộc, giữgìn truyền thống và bản sắc dân tộc, phát huy trí tuệ, tài năng sáng tạo góp phầntích cực vào xây dựng đất nước

10- Phát huy văn hóa khoa học, văn hóa giáo dục và v8nhiều học nghệthuật, đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới đất nước

Về văn hóa khoa học là tạo ra đội ngũ cán bộ trí thức, công nhân kỹ thuật,công nhân có tay nghề bậc cao cân xứng với yêu cầu phục vụ cho sự nghiệp vănhóa khoa học Xây dựng các cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại để đáp ứng yêunước công nghiệp hóa hiện đại hóa Đồng thời sử dụng hiệu quả thành tựu củakhoa học hiện đại nhằm rút ngắn khoảng cách chênh lệch của các nước pháttriển trên thế giới

Về văn hóa giáo dục: là mui của thời đại Xây dựng quan niệm học để biết,để làm, để chung và học để làm người Có nghĩa là học để hiểu biết vận dụngkiến thức vào thực tiễn, học để làm người tốt trong XH, giáo dục phải quan tâmđến chất lượng, không chạy theo số lượng hình thức, gắn giáo dục giữa lý luận vàthực tiễn

Văn học nghệ thuật là nhu cầu thiết yếu của con người trong XH, nó thểhiện trình độ phát triển chung của đất nước là lĩnh vực SX tinh thần tạo ra nhữnggiá trị cao quí lưu truyền từ đời này sang đời khác và làm giàu đẹp cuộc sống conngười Văn học nghệ thuật là bộ phận nhạy cảm đặc biệt, thể hiện khát vọng củacon người hướng tới chân, thiện, mỹ Nó có tác dụng bồi dưỡng tình cảm, tâmhồn, nhân cách, bản lĩnh của các thế hệ công dân, xây dựng môi trường đạo đức,xây dựng con người mới Hiện nay, cần phải đánh giá lại văn học nghệ thuậttrước CM, trong kháng chiến và trong quá trình đổi mới nhằm phản ánh đúng hiệnthực sôi động của đất nước trong tình hình mới Đó là: văn học nghệ thuật phảikhông ngừng nâng cao tính Đảng, tính nhân dân, phát huy tính sáng tạo, nắm bắtnhạy bén hiện thực đang diễn biến, biểu dương cái mới và góp phần phê phánkhông khoan nhượng những hiện tượng tiêu cực, tạo những điển hình sống độngvề những con người trung thực, dũng cảm, năng động, sáng tạo, xây dựng nhữngtác phẩm có giá trị về tư tưởng và nghệ thuật, qua đó nâng cao nếp nghĩ, nếpsống giác ngộ XHCN và trình độ thẩm mỹ của nhân dân Để thực hiện được điềuđó, những nhà lãnh đạo quản lý về văn học nghệ thuật phải tạo điều kiện vậtchất cần thiết và bầu không khí tinh thần thuận lợi giúp cho giới sáng tác có điềukiện cho ra đời những tác phong sâu sắc về tư tưởng, cao đẹp về nghệ thuật gópphần làm phong phú kho tàng giá trị của nhân dân Ngoài ra, thường xuyên quantâm, phát hiện và bồi dưỡng những tài năng đặc biệt làm cho tài năng nghệ thuậttrở thành tài sản của dân tộc và của cả loài người.

11- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước trên lĩnhvực văn hóa và văn nghệ, đó là: Đảng lãnh đạo bang cương lĩnh, đường lối, bangbiện pháp giáo dục, thuyết phục và bằng sự mẫu mực và nêu gương của cán bộĐảng viên Đảng lãnh đạo tất cả các khâu từ SX Bảo quản, phổ biến cho đếnphân phối và tiêu dùng các giá trị, các sản phẩm văn hóa Đồng thời Đảng lãnhđạo về xây dựng lực lượng, đào luyện cán bộ làm công tác trực tiếp văn hóa, vănnghệ và lãnh đạo các cơ quan đơn vị, các thiết chế văn hóa, lãnh đạo bằng tổchức Đảng ngay trong các cơ quan văn hóa Phương thức lãnh đạo của Đảng làkhông ngừng åmở rộng dân chủ để phát huy và khai thác tiềm năng văn hóa củadân tộc, đồng thời kiểm tra và giám sát tất cả các hoạt động về văn hóa vănnghệ

Nhà nước quản lý hoạt động văn hóa bằng pháp qui, bằng Luật pháp nhằmgiám sát, quản lý về lĩnh vực văn hóa văn nghệ, đó là: xây dựng các luật, pháplệnh, và hoàn chỉnh các văn bản luật pháp về hoạt động văn hóa nghệ thuật,thông tin trong điều kiện nên KT theo cơ chế thị trường Ban hành các chính sáchkhuyến khích sáng tạo văn hóa và nâng mức đáp ứng nhu cầu hưởng thụ vănhóa của nhân dân Đồng thời, hoàn thành hệ thống thanh tra chuyên ngành,thanh tra nhân dân, thanh tra văn hóa và kiên quyết chống tình trạng lợi dụng vănhóa làm xói mòn nền văn hóa dân tộc

III/- xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc: là một bộ phận quan trọng trong sự nghiệp CM XHCN của nước ta, cho

nên no đòi hỏi ý chí CM kiên định, trình độ trí tuệ và tính tự giác cao Để xây dựngvà phát triển nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc cần phải tăng cườngcác biện pháp KT, luật pháp, giáo dục, hành chính, phối hợp các lực lượng toàn

XH từ gia đình, trường học các đoàn thể các tổ chức KT - XH, các lực lượng trựctiếp làm văn hóa, văn nghệ, thông tin báo chí, sự lãnh đạo của các cấp Đảng bộ,sự quản lý của các cấp chính quyền

Nghị quyết TW 5 vừa đáp ứng những đòi hỏi bức xúc của cuộc sống, vừa là định hướng chiến lược cơ bản cho sự nghiệp xây dựng củng cố và không ngừng tăng cường nền tảng tinh thần XH Việt Nam trên con đường phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, XH công bằng, dân chủ, văn minh" Với quyết tâm đó, toàn Đảng, toàn dân ta ra sức phấn đấu để Tổ quốc ta mãi mãi là quốc gia văn hóa, dân tộc ta là một dân tộc văn hóa, nền văn hóa ta không ngừng phát triển, xứng đáng với tầm vóc dân tộc ta trong lịch sử và trong thế giới hiện đại./

* CÂU 3: đồng chí hãy phân tích các đặc trưng của lối sống lành mạnh và sự hình thành lối

sống lành mạnh ở nước ta hiện nay.I/- Những vấn đề chung về lối sống:

Khái niệm về lối sống đã được Mác và Ăng Ghen đề cập nhiều lần trong các tác phẩmcủa mình Ngày nay, việc xây dựng lối sống mới là một trong những nhiệm vụ quan trọngcủa Đảng và Nhà nước ta Việc hình thành các quan điểm khoa học về lối sống có ý nghĩaquan trọng liên quan trực tiếp đến vấn đề xây dựng phát triển và hoàn thiện con người trong

XH mới Theo Mác và Ăng Ghen, con người muốn sống được nghĩa là muốn tái SX ra sự tồn tại thểxác của mình, trước hết phải SX Phương thức SX là một hình thức hoạt động của con người,thông qua hoạt động đó mà con người biểu hiện đời sống của mình, biểu hiện bản thânmình Mác và Ăng Ghen đã từng nói: "những cá nhân là như thế nào điều đó phụ thuộcnhững điều kiện vật chất của sự SX của họ Phương thức SX là phương thức sinh sống nhấtđịnh của của con người, nó là mặt cơ bản của lối sống, phương thức SX là điều kiện KT -

XH của lối sống, là cơ sở đầu tiên để chúng ta tìm hiểu lối sống Song, không thể đồng nhấthai khái niệm phương thức SX và lối sống vì những lẽ sau:Trong XH có giai cấp không thể có một lối sống cho tất cả mọi người: lối sống hoàn toànkhác nhau giữa hai giai cấp đối lập, trong cùng một phương thức SX sự khác nhau giữa giaicấp chủ nô và nô lệ, giữa PK và nông dân, giữa tư sản và vô sản.Phạm vi của lối sống rộng hơn phạm vi của phương thức SX Ngoài hoạt động SX conngười còn có nhiều hoạt động phong phú khác như hoạt động XH, hoạt động chính trị, tưtưởng, văn hóa, bồi dưỡng sức khỏe và rèn luyện phẩm chất cá nhân.Phạm vi của lối sống tương ứng với phạm vi của hình thành KT - XH Nhưng hai phạm trùkhông đồng nhất với nhau Hình thành KT - XH gắn liền với hoạt động lối sống của conngười, nhưng nó tồn tại khách quan độc lập với ý thức của con người Trong khi đó lối sốngphản ánh hoạt động của chủ thể bao gồm nhận thức, tình cảm, thái độ, động cơ trong mọihoạt động bản thân của con người.Với tinh thần trên, chủ nghĩa Mác gắn lối sống phương thức sx và hình thái KT - XH Tuynhiên khi định nghĩa về lối sống còn có những điểm khác nhau, ở chỗ mỗi người thườngnhấn mạnh mặt này hay mặt khác của lối sống Ơû Việt Nam, các Nghị quyết của Đại hộiĐảng đã nêu lên nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê nin về XH và con người, vạch rabức tranh chung của XH Việt Nam, nhấn mạnh những đặc trưng của con người và lối sốngmới Từ những phạm vi rộng lớn của lối sống, có thể định nghĩa lối sống như sau: lối sống

na một phạm trù XH học khái quát toàn bộ hoạt động sống của dân tộc, các giai cấp, cácnhóm XH, các cá nhân trong những điều kiện của một hình thái KT - XH nhất định, và biểuhiện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống: trong lao động và hưởng thụ, trong quan hệ giữangười với người, trong sinh hoạt tinh thần và văn hóa:II/- Những đặc trưng cơ bản của lối sống lành mạnh:

Lối sống là dấu hiệu phân biệt khác nhau giữa cộng đồng này với cộng đồng khác, là mộttổng thể những hình thái hoạt động của con người, phản ánh những đặc điểm về sinh hoạtvật chất, tinh thần và XH của cộng đồng người đã tạo nên lối sống đó Lối sống XH là mộtsản phẩm tất yếu của một hình thái KT - XH, nó góp phần củng cố và phát triển hình thái

KT - XH đó Lối sống mới có những đặc trưng cơ bản của con người đi lên chủ nghĩa XH.Nó được xây dựng trên cơ sở có yếu tố sau: Chế độ sở hữu đa dạng trong đó sở hữu Nhà nước đóng vai trò chủ đạo.

Nguyên tắc của lối sống mới là nguyên tắc phân phối theo lao động

Lối sống mới dựa trên nền tảng chính trị vững chắc Đó là Nhà nước XHCN là Nhà nướccủa dân, do dân và vì dân Lấy chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm hệ tưtưởng chỉ đạo.Xóa bỏ các bất bình đẳng về chủng tộc, dân tộc, giới tính, thực hiện tự do tinh thần, côngbằng dân chủ và nhân ái trong mối quan hệ XH.Mọi XH muốn ổn định phải xây dựng được một lẻ sống phù hợp đạo lý Lẻ sống là bộphận cốt lõi nhất của lối sống, vai trò của nó giống như chiếc hoa tiêu chỉ đường tiến tới.Chúng ta chọn lẻ sống "mỗi người vì mọi người, mọi người vì mỗi người" làm nguyên tắcứng xử của các công dân trong XH Để thực hiện được lẻ sống cái đẹp ấy mỗi XH phải lựachọn một bản gía trị thích hợp làm hướng phấn đấu cho mọi người Ngày nay, Đảng ta chủtrương nâng cao mức sống nhân dân để tạo điều kiện cho lối sống tốt đẹp, vì bản thân sự

giàu có mà không mang đến sự tốt đẹp cho XH, cho cộng đồng thì XH đó không có lối sốngtốt đẹp và lành mạnh.Ngoài ra, nếp sống là chiều sâu của lối sống, là mặt ổn định của lối sống, nếp sống làkhuôn mẫu ứng xử của con người Nếp sống có nhiều thành tố thói quen, tập quán, tục lệ,phong tục Vì vậy, xây dựng nếp sống mới là phải xóa bỏ những tập tục, thói quen lạc hậu,lỗi thời Ngoài ra, phải xây dựng lý tưởng sống tốt đẹp, nghĩa là xây dựng cho con ngườinhững ước mơ, hoài bão để vươn tới chân, thiện, mỹ, và phê phán lối sống phản tiến bộ, íchkỷ, hẹp hòi, thực dụng.Do lối sống mới có quan hệ mật thiết với phương thức SX nên vấn đề quan trọng hàng đầucủa lối sống mới là lao động (kể cả lao động chân tay và lao động trí óc) Lao động là lươngtâm là nghĩa vụ, là phẩm chất của con người mới.Nội dung quan trọng nhất của lối sống mới là tinh thần dân chủ XH Lối sống mới củanước ta là phải thiết lập được các gía trị dân chủ và nhân bản, thực hiện được quyền bìnhđẳng giữa nam và nữ, giữa nông thôn và thành thị, giữa của dân tộc trong cộng đồng nhằmphát huy mọi khả năng của các dân tộc, các thế hệ Dân chủ cũng như tự do là quyền sốngthiêng liêng của mỗi người, nó thể hiện quyền tham gia của mọi người vào quyền quyếtđịnh chung có liên quan đến họ Dân chủ còn là sự lựa chọn cách thể hiện mình trong quátrình tồn tại, vì thế dân chủ là phương tiện cơ bản để thực hiện tiến bộ XH. Mặt khác, công bằng là một đạo lý xuất hiện ngay từ buổi nguyên sơ của XH loài người.Ngày nay, công bằng là sự công bằng trong điều kiện xây dựng đất nước đi lên theo địnhhướng XHCN Ơû chế độ XHCN công bằng trước hết là thực hiện nguyên tắc phân phối theolao động, đảm bảo công ăn việc làm cho mọi người lao động, bảo đảm quyền hưởng thụmọi phúc lợi XH như: quyền được chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe, quyền được học hành vàquyền được sử dụng thời gian nhàn rỗi theo sở thích.Lối sống mới Việt Nam còn là lối sống đạo đức, thể hiện ở chủ nghĩa nhân đạo, tìnhthương yêu và tôn trọng con người Đó là cái thiện, cái ác lương tâm, danh dự, nghĩa vụ đềuphải dựa trên cái đúng, cái đẹp Xa rời chuẩn mực của cái đúng và cái đẹp, các quan hệ đạođức chưa đủ vươn mình ra khỏi những gía trị cũ Lòng nhân ái Việt Nam vốn bắt nguồn từtình cảm cộng đồng đã có từ lâu đời như "thương người như thể thương thân" là nguyên tắcluân lý cao đẹp từ xưa, nay cần nâng lên tầm cao mới Lòng nhân ái Việt Nam được tôiluyện trong phong trào đấu tranh CM gỉai phóng dân tộc và được nâng lên thành tinh thầnquốc tế chân chính Đây chính là gía trị truyền thống nên phong hóa ngàn xưa của dân tộcvà của cộng đồng, cũng là một phẩm chất mới của lối sống mới Vì vậy, phải kế thừa nềnphong hóa tiến bộ và tính had của dân tộc.Một mặt quan trọng của lối sống mới là các giao tiếp văn hóa Lời ăn, tiếng nói, cách thứcchào hỏi đều dựa trên nền tảng văn minh, lịch sự và tôn trọng lẫn nhau Các thủ tục về cướixin, ma chay, giỗ chạp đều chứa đựng những giá trị văn hóa lâu đời Chúng ta không đượccoi nhẹ việc kế thừa và đổi mới những gía trị quí báu đó.Một trong những mặt cơ bản của lối sống là đời sống hàng ngày Nó bao gồm toàn bộ lĩnhvực sinh hoạt sau giờ lao động, học tập, công tác Những hoạt động này chiếm khoảnh 2/3lượng thời gian của một ngày, nhằm bảo đảm cho người lao động phục hồi thể lực, thỏamãn những nhu cầu về đời sống như: ăn, ở, học hành, nghỉ ngơi, giải trí, giao tiếp XH, sinhhoạt gia đình Thời gian qua, chúng ta thật sự chưa quan tâm đến ý nghĩa tích cực này củathời gian ngoài lao động.Ơû nước ta lối sống XHCN được hình thành là do kết quả những cải cách cơ bản của ĐảngCộng sản được tiến hành trên tất cả các lĩnh vực của đời sống XH, trên cơ sở chế độ cônghữu về tư liệu SX chủ yếu, sự thống nhất về các thành phần chính trị, văn hóa của XH vàhệ tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lê nin Lối sống XHCN được xây dựng trên cơ sở sự pháttriển cao của lực lượng SX và các quan hệ SX XHCN dựa trên một nền tảng chính trị vữngchắc là Nhà nước XHCN, trên một nhận thức XH mới của nhân dân và được hình thànhdưới ảnh hưởng của chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh Lối sống XHCN đượcthực hiện theo các nguyên tắc cơ bản sau: làm việc theo năng lực, hưởng theo kết quả laođộng, sự đảm bảo các quyền XH và sự tự do của quần chúng lao động, chủ nghĩa nhân đạochân chính, chủ nghĩa quốc tế XHCN và sự tin tưởng lạc quan vào XH mới.Theo qui luật phát triển của hình thái KT - XH thi ở chế độ XHCN, lối sống mới XHCNđược hình thành và phát triển như một kết quả khách quan của các thay đổi sâu sắc trongđiều kiện sống của XH, của quá trình xây dựng chủ nghĩa XH Trên cơ sở nền KT XHCN,lối sống mới phát triển theo hướng tiến bộ của cơ cấu XH, chế độ chính trị và đời sống tinhthần của nhân dân Sự phát triển theo hướng tiến bộ, tích cực của lối sống mới XHCN cònlà kết quả tác động của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng trong quần chúng nhân dân laođộng Lối sống XHCN chứa đựng những gía trị tinh thần cao cả mà biểu hiện cụ thể của nólà chủ nghĩa nhân đạo Đặc điểm chính của lối sống XHCN là tính tập thể chân chính giữangười và người, sự giúp đỡ trên tinh thần đồng chí và tinh thần quốc tế XHCN Lối sốngXHCN là nhằm không ngừng thỏa mãn ngày càng đầy đủ hơn đời sống vật chất và tinh thầncủa nhân dân lao động, phát triển toàn diện và cân đối mỗi thành viên trong cộng đồng XH.II/- thực trạng lối sống nước ta hiện nay:Nghị quyết 5 BCH TW Đảng khóa 8 đánh giá thực trạng những thành tựu về tư tưởng, đạođức, lối sống là những lĩnh vực then chốt của văn hóa đã có những chuyển biến quan trọng,đồng thời chỉ ra những mặt yếu kém tồn tại của văn hóa, nổi lên trước hết ở nhận thức tưtưởng, đạo đức và lối sống Đó là:Những thành tựu:

Chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh được vận dụng sáng tạo đã tỏ rõ gía trịbền vững làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng và CM ở nước ta, lànhân tố hàng đầu bảo đảm cho đời sống tinh thần XH phát triển đúng hướng.Yù thức phấn đấu cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa XH, tinh thần trách nhiệm và năng lựctổ chức thực tiễn của cán bộ, Đảng viên được nâng lên một bước Nhiều nét mới trong gíatrị văn hóa và chuẩn mực đạo đức từng bước hình thành Tính năng động và tính tích cựccông dân được phát huy, sở trường và năng lực cá nhân được khuyến khích Không khí dânchủ trong XH tăng lên Thế hệ tiếp thu những kiến thức mới và có ý chí vươn lên lập thân,lập nghiệp và xây dựng bảo vệ Tổ quốc.Những việc làm thiết thực hướng về cội nguồn, về CM và kháng chiến, tưởng nhớ các anhhùng dân tộc, quí trọng các danh nh6an văn hóa, các chương trình đền ơn đáp nghĩa đối vớinhững người có công CM và hoạn nạn đã trở thành phong trào quần chúng Tự do tínngưỡng và không tín ngưỡng được tôn trọng.Những mặt yếu kém:

Trước những biến động chính trị trên thế giới, một số người dao động, hoài nghi về conđường đi lên chủ nghĩa XH, phủ nhận những thành ủa của chủ nghĩa XH hiện thực trên thếgiới, phủ nhận con đường đi lên chủ nghĩa XH ở nước ta, phủ nhận lịch sử CM Việt Namdưới sự lãnh đạo của Đảng Qua đó không ít người còn mơ hồ bàng quan mất cảnh giáctrước những luận điệu thù địch, xuyên tạc, bôi nhọ chế độ ta.Dưới sự tác động của nền KT theo cơ chế thị trường, tệ sùng bái nước ngoài, coi thường gíatrị văn hóa dân tộc, chạy theo lối sống thực dụng các, cá nhân vị kỷ… gây hại đến thuầnphong mỹ tục của dân tộc Không ít trường hợp vì đồng tiền, địa vị na chà đạp lên tìnhnghĩa gia đình, quan hệ thầy trò, đồng chí đồng nghiệp

Một bộ phận không nhỏ cán bộ Đảng viên, trong đó có cả cán bộ có chức có quyền, suythoái về đạo đức lối sống, nạn tham nhũng, dùng tiền của Nhà nước tiêu xài phung phí, ănchơi sa đọa, chưa được ngăn chặn có hiệu quả Hiện tượng quan liêu, cửa quyền, sách nhiễunhân dân, kèn cựa địa vị,cục bộ địa phương, bè phái mất đoàn kết khá phổ biến Nhữnghiện tượng yếu kém về tư tưởng đạo đức lối sống trong một bộ phận cán bộ Đảng viên đãlàm giảm năng lực sức mạnh của Đảng trong sự nghiệp xây dựng một nền văn hóa vì sựnghiệp phát triển toàn diện con người, vi hạnh phúc của con người.IV/- Một số vấn đề cấp bách và xây dựng lối sống lành mạnh ở nước ta hiện nay:

Nghị quyết 5 BCH TW Đảng khóa 8 về việc xây dựng và phát triển nền văn hóa tiên tiếnđậm đà bản sắc dân tộc là một bộ phận quan trọng của sự nghiệp CM XHCN ở nước ta.Đây là Nghị quyết lịch sử lần đầu tiên của Đảng ta về văn hóa Nội dung của Nghị quyết làkhẳng định hoạt động trong tầm quan trọng đặc biệt về tư tưởng đạo đức lối sống và xem đólà những lĩnh vực then chốt của văn hóa Đó là tiến hành sinh hoạt tự phê bình và phê bìnhtrong Đảng và bộ máy Nhà nước từ TW đến cơ sở về tư tưởng đạo đức lối sống nhằm pháthuy vai trò gương mẫu của từng cán bộ Đảng viên và viên chức Nhà nước.Từ việc đặt vấn đề trên Nghị quyết đề ra nhiệm vụ cụ thể về xây dựng nền văn hóa Đó làđặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng con người mới trong giai đoạn mới, từ đó xây dựng đờisống văn hóa, môi trường văn hóa lành mạnh và đề ra những nhiệm vụ cấp bách trong tìnhhình mới.1- Ý nghĩa của Nghị quyết TW 5 khóa 8:

Nghị quyết Trung ương 5 khóa 8 đã làm nổi bật vị trí, tầm quan trọng của đạo đức, tưtưởng lối sống của nền văn hóa Việt Nam Tư tưởng đạo đức, lối sống có mối quan hệ chặtchẽ với nhau và có quan hệ chặt chẽ với các lĩnh vực khác như: KT, chính trị Vì vậy, có thểxem nó là điều kiện của phát triển, ổn định XH, động lực của sự phát triển KT với ý nghĩanó là thành tố văn hóa.Phải phát huy tính tích cực chính trị XH của mỗi con người, vì con người vừa là chủ thểsáng tạo gía trị văn hóa, vừa là sản phẩm của văn hóa Do đó muốn xây dựng lối sống trướctiên phải phát huy được vai trò tích cực của con người, biến họ thành chủ thể tự giác trongviệc xây dựng lối sống văn hóa Một trong những vấn đề nhức nhối của XH ta hiện nay làsuy thoái và đạo đức của một bộ phận không nhỏ cán bộ Đảng viên trong đó có cán bộ cóchức có quyền đã gây bất bình đẳng trong nhân dân Vì vậy, phải đào tạo và xây dựng cánbộ có phẩm chất đạo đức có lối sống tốt là công bộc của nhân dân như Bác Hồ đã từng kêugọi: cần, kiệm, liêm chính, chí công, vô tư.2- Ý nghĩa của việc hình thành lối sống, xây dựng lối sống cộng đồng:

Lối sống xây dựng trên cơ sở bảo đảm sự liên kết cộng đồng Vì bất cứ cộng đồng nàocũng có nền tảng của lối sống, phương thức của lối sống, chuẩn mực của lối sống và chỉ cóthông qua cộng đồng như một điều kiện tự nhiên, con người mới là sản phẩm của văn hóa

Vì vậy, trên cơ sở cấu trúc của lối sống mà siết chặt mối quan hệ liên kết với cộng đồng.Lối sống là một văn hóa cuộc sống của con người Các gía trị văn hóa tác động vào conngười bắt nguồn nhiều con đường nhưng quan trọng là phải được thông qua cộng đồng màcá nhân tồn tại Lối sống của con người được thông qua giáo dục trực tiếp, thông qua việcảnh hưởng của các cá nhân khác, thông qua quá trình hình thành truyền thống lịch sử và vănhóa trong bản thân, nhờ giáo dục và ảnh hưởng của các cá nhân khác, thông qua phong tụctập quán, lễ hội, tín ngưỡng, tôn giáo, ngôn ngữ với quan niệm về nghệ thuật.Lối sống văn hóa biểu hiện trong lối sống vật chất và trong những gía trị tinh thần Khi đãhình thành nhân cách văn hóa thì mỗi con người, cá nhân luôn soi mình vào trong cộngđồng (dân tộc) để gìn giữ và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc trong mình, tiếp nhận vàgiữ gìn gien văn hóa ấy.Lối sống như là văn bản văn hóa duy trì sự phát triển tinh thần XH Trong lối sống thểhiện bản sắc văn hóa dân tộc Quá khứ trình độ văn hóa chưa phát triển thì thông qua lốisống để giáo dục con người toàn diện từ SX đến lịch sử truyền đạt kinh nghiệm, giáo dụccon người giữ được truyền thống lịch sử.Nhờ có lối sống mà những tư tưởng chính trị, triết học quan điểm thẩm mỹ mới được hiệnthực hóa Đồng thời lối sống tạo ra không gian hết sức rộng lớn, cởi mở, tự do để cho mọicá nhân phát triển trong khuôn khổ của cộng đồng.3- Những vấn đề chung về xây dựng lối sống mới ở nước ta hiện nay:

Nội dung lối sống mới rất phong phú, nó có quan hệ đến con người, đến phương thức SX,đến hình thái KT - XH, đến nhận thức tư tưởng, tình cảm, thái độ, động cơ hoạt động củacon người Do vậy xây dựng lối sống mới phải xây dựng một cách toàn diện.Xây dựng lối sống mới phải trên cơ sở giải quyết tốt mối quan hệ giữa cái chung và cáiriêng giữa cái phổ biến và cái đặc thù, giữa cá nhân và tập thể một cách hài hòa trong cơcấu lối sống XHCN.Xây dựng lối sống mới phải tôn trọng định hướng nghiêm ngặt của XH mới, đồng thời tôntrọng sự tự giác của cá nhân Chúng ta cũng khẳng định rằng không có một lối sống chungmà chỉ có lối sống của một XH nhất định, của dân tộc nhất định và ở một thời đại nhất định

Vì vậy, phải biết quan tâm toto mối quan hệ giữa tính truyền thống và tính hiện đại trongnếp sống.Những biện pháp xây dựng lối sống mới ở nước ta hiện nay là:

Bắt nguồn nhiều hình thức phong phú, đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục làm chonhân dân nhận thức rõ và gắn liền với lợi ích XH, đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực của

XH Trong quá trình đổi mới KT ở nước ta có những bước phát triển khả quan, song một bộphận đông đảo dân cư vẫn còn khóÁ nhất trí thì chúng ta vẫn có thể giảm bớt những khókhăn nếu tổ chức hợp lý đời sống và từng bước khắc phục những hiện tượng tiêu cực của

XH.Tăng cường dân chủ XH, vì đây vừa là nội dung quan trọng của lối sống, đồng thời nó làđiều kiện quan trọng nhất để phát huy tính tích cực của XH, của nhân dân Phát huy quyềnlàm chủ tập thể nghĩa là quyền đó được pháp chế hóa thực hiện cơ chế "dân biết, dân bàn,dân làm, dân kiểm tra" trong mọi hoạt động của đời sống XH.Công bằng XH nghe qua tưởng rằng là đơn giản nhưng thực hiện sẽ gặp nhiều điều khókhăn Bởi lẽ không ai có thể say sưa tích cực lao động khi mà người vất vả nhất thì nghèođói mà những kẻ ăn bám, buôn bán gian lận, tham nhũng là những kẻ giàu có sống xa hoatrên thể xác và tinh thần của họ Vì vậy, chống hiện tượng tiêu cực là việc làm cần thiết vàcấp bách để tạo dựng môi trường công bằng XH thật sự.Dân chủ XH là điều kiện quan trọng nhất để phát huy tính tích cực chính trị của mỗi conngười Dân chủ là nguyện vọng của mọi công dân được góp phần vào sự nghiệp chung vàđược chia phần trách nhiệm cùng XH Dân chủ là điều kiện Đảng mọi công dân góp phầnxây dựng pháp luật của chính mình Đồng thời pháp luật bảo đảm cho việc thực hiện mộtnền dân chủ chân chính hợp tình và hợp pháp.Những nhiệm vụ cần lưu ý xây dựng lối sống mới ở nước ta hiện nay là:

Tiếp tục phát huy truyền thống bản sắc văn hóa dân tộc Đó là khôi phục những thuầnphong mỹ tục và xây dựng nền văn hóa mới Dân tộc ta tự hào về nên văn hiến của mình,về những qui tắc trong nếp sống được coi là thuần phong mỹ tục Các phong tục thể hiệnnếp sống và lối sống nghĩa là nó chịu sự qui định của KT, chịu sự chi phối của hệ tư tưởngcủa XH, của chính trị, của pháp luật, của tôn giáo Do đó trong điều kiện hiện nay với

những phong tục không còn phù hợp thì chúng ta phải loại bỏ mà chỉ giữ lấy những phongtục còn phù hợp yêu cầu đổi mới của đất nước.Xây dựng lối sống phù hợp với XH hiện đại: công nghiệp hóa hiện đại hóa, lối sống chínhtrị, lối sống dân chủ, nhân đạo, lịch sử và tiến bộ … việc cải tạo lối sống cũ lạc hậu và xâydựng lối sống mới phải tiến hành trên cơ sở phát triển KT, phát triển XH, đẩy nhanh tiếntrình công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước, nâng cao mức sống mọi mặt của nhân dân.Bên cạnh đó giáo dục chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh là việc làm cầnthiết và phổ biến rõ ràng trong nhân dân Ngoài ra, phải quan tâm nâng cao trình độ họcvấn, sự hiểu biết của nhân dân nhằm đáp ứng nhu cầu của việc xây dựng lối sống phù hợp

XH hiện đại và góp phần thực hiện thành công tiến trình công nghiệp hóa hiện đại hóa đấtnước.Trong quá trình hội nhập toàn cầu hóa quốc tế hóa ngày càng cao đòi hỏi xây dựng lốisống phải thống nhất được cái phổ biến và cái đặc thù, hòa nhập cái cá tính cái bản sắc dântộc Có nghĩa là chọn lọc tiếp thu lối sống tiến bộ, những nhân tố của lối sống tiến bộ củanhân loại, ra sức ngăn chặn mặt tiêu cực của đời sống hợp tác không phù hợp với lối sốngvăn hóa của dân tộc như: lối sống đi vào mù quáng, lối sống tiêu dùng hàng hóa, lối sốngcô đơn, lối sống ích kỷ nhiều chiều, có nghĩa là vừa không thấy đồng loại vừa hủy hoạichính mình.Phát động phong trào cho lối sống Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Vì lối sốngnó có phạm vi rộng lớn bao quát nhiều lĩnh vực đời sống văn hóa XH và cá nhân Bên cạnhđó xây dựng đời sống văn hóa với liên quan đến nhiều ngành nhiều cấp như: giáo dục, dẫntới, khoa học công nghệ, văn hóa nghệ thuật, cho nên phải xem việc xây dựng lối sốngkhông phải chỉ là một ngành, một cao nào mà là công việc của toàn XH, và xây dựng lốisống phải được triển khai mạnh mẽ, thường xuyên và rầm rộ Điều quan trọng là khơi dậyđược ý thức tự giác trong nhân dân, làm cho họ tự hào về lối sống của dân tộc, phong hóacủa dân tộc.V/- Kết luận chung:

Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc là một bộphận quan trọng trong sự nghiệp xây dựng CM XHCN ở nước ta Để xây dựng được lối sốngmới lành mạnh đòi hỏi Đảng và Nhà nước phải cấp thiết phát động một phong trào rộnglớn của toàn dân, bao gồm các cấp, các ngành để đặt lại toàn bộ vấn đề nếp sống của XH.Đồng thời kiên quyết đấu tranh với mọi hiện tượng tiêu cực, xây dựng một nền phong hóađáp ứng được yêu cầu của XH mới, xứng đáng là bộ máy văn hóa của chế độ XHCN tốtđẹp.Toàn Đảng, toàn dân ra sức phấn đấu để Tổ quốc ta mãi mãi là quốc gia văn hóa, dân tộc

ta là dân tộc văn hóa, nền văn hóa nước ta không ngừng phát triển, xứng đáng với tầm vóccủa dân tộc trong lịch sử và trong thế giới hiện đại ngày nay

* CÂU 4: cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa XH đã chỉ rõ:

"tiến hành CM XHCN trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa làm cho thế giới quan Mác - Lê nin và

tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh giữ vị trí chủ đạo trong đời sống tinh thần XH" (Cương lĩnh đất nước xây dựng đất nước Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa XH, nhà XBST 1991) Bắt nguồn lý luận văn hóa đồng chí hãy phân tích luận điểm trên.

I/- Khái niệm văn hóa:

Thuật ngữ văn hóa xuất hiện từ lâu đời trong ngôn ngữ nhân lọai và cho đến nay văn hóavẫn là một trong những khái niệm phức tạp và khó xác định Song, có thể định nghĩa vănhóa như sau: văn hóa là hoạt động nhằm phát huy những năng lực bẩm sinh và bản chất củacon người , vươn tới cái chân, cái thiện, cái mỹ Là hoạt động nhằm tạo ra những gía trị ,những chuẩn mực XH là môi trường thứ hai cái nôi nuôi dưỡng sự hình thành nhân cách conngười

Theo định nghĩa của tổng thư ký UNESCO: "văn hóa là tổng hòa sống động các hoạt độngsáng tạo (của các cá nhân và các cộng đồng) trong quá khứ và trong hiện tại Qua các thếkỷ hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các gía trị , các truyền thống và thểhiện những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dân tộc"

Với ý nghĩa đó thi văn hóa có mặt trong bất cứ hoạt động nao của con người , dù đó làhoạt động SX vật chất và SX tinh thần , hay trong quan hệ giao tiếp XH , trong thái độ ứngxử với thiên nhiên Vì vậy, nó đến văn hóa là nói tới con người , là nói đến việc phát huynhững năng lực bản chất của con người nhằm hoàn thiện con người , hoàn thiện XH Cơ sởcủa mọi hoạt động văn hóa là khác vọng hướng tới chân, thiện, mỹ và có thể coi đó là batrụ cột vĩnh hằng của sự phát triển văn hóa nhân lọai

II/- Văn hóa là vừa là nền tảng tinh thần của XH , vừa là mục tiêu , vừa là động lực thúcđẩy sự phát triển của XH.

Trong tiến trình của lịch sử , sự truyền ba chủ nghĩa Mác - Lê nin vào nước ta đã thật sựmở đầu cuộc CM trên lĩnh vực tư tưởng Aùnh áng của học thuyết CM nay đã mở đường choĐảng ta soi rọi vào đêm trường của XH thực dân PK làm thức tỉnh một dân tộc đứng lêngiành độc lập tự do cho Tổ quốc Với tinh thần đó Đảng ta động viên toàn dân ra mặt trậnvới tinh thần ý chí dù phải đốt cháy dãy trường sơn cũng giành kỳ được độc lập cho dân tộc.Kết quả sau 30 kháng chiến chúng ta đã giành thắng lợi trọn vẹn, Tổ quốc thống nhất bướcvào kỷ nguyên mới theo hướng đi lên chủ nghĩa XH

Phát huy truyền thống đó trên lĩnh vực tư tưởng hiện nay chúng ta phải xây dựng mỗi động

cơ tinh thần mới Đó là biến khí phách phục hưng dân tộc trong giải phóng đất nước thành ýchí phục hưng dân tộc trong việc tấn công vào nghèo nàn lạc hậu, vì nghèo nàn lạc hậu sẽlà nguy cơ khó giữ được , tư thế độc lập và bình đẳng với với dân tộc trong thế giới hiệnđại Vì vậy, quyết tâm cá nhân tân đất nước là việc phải làm, là thể hiện nguyện vọng củaChủ tịch Hồ Chí Minh về một dnu Việt Nam sánh vai cùng cường quốc năm châu, là xâydựng một đất nước Việt Nam đàng hoàng hơn, to đẹp hơn

1- Tích chất tiên tiến của văn hóa XHCN

Văn hóa là lĩnh vực rất phức tạp, định hướng XHCN trên mặt trận văn hóa là phải bảođảm thống nhất của tính dân tộc , giai cấp và nhân lọai Văn hóa XHCN không phải là tạonên một nền văn hóa vô sản thuần túy , mà trước hết xác định được những gía trị văn hóacủa dân tộc và của nhân lọai quan hệ trực tiếp đến sự phát triển của XH mà mọi XH phảigiữ gìn và tiếp thu Nên văn hóa tiên tiến theo Nghị quyết TW 5 thể hiện ở các mặt sau:Nên văn hóa tiên tiến được xây dựng trên nền tảng thế giới quan khoa học và hệ tư tưởngtiến bộ của thời đại Đó là chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vai trò chủđạo đời sống tinh thần của XH Sợi chỉ đỏ xuyên suốt nền văn hóa tiên tiến là lý tưởng độclập dân tộc và chủ nghĩa XH

Nền văn hóa tiên tiến biểu hiện ở trình độ văn minh cao, sự tiến bộ về đời sống vật chấtvà đời sống tinh thần ,kết tinh mọi gía trị quá khứ vào phẩm chất những gía trị hiện đại đápứng yêu cầu phát triển của dân tộc và con người dân tộc Là nền văn hóa lấy mục tiêu tấtcả vì con người, cho con người Con người được tự do phát triển toàn diện , tự do cá nhânthống nhất với tự do của cộng đồng dân tộc

Nền văn hóa tiên tiến phải được xây dựng trên cơ sở trình độ dân trí giáo dục, dân trí vănhóa phát triển cao, trên cơ sở khoa học kỹ thuật hiện đại để giải quyết có hiệu quả nhữngvấn đề đời sống dân tộc đặt ra trong quá trình phát triển một thành tố hết sức quantrọngcua nền văn hóa tiên tiến là nền văn hóa nghệ thuật phát triển phong phú đa dạng ,thhei sâu sắc khát vọng của nhân dân hướng tới chân, thiện, mỹ Đồng thời nền văn hóatiên tiến , có các phương tiện chuyển tải nội dung văn hóa đó là kết cấu hạ tầng văn hóa ,mạng lưới các thiết chế văn hóa …

2- Văn hóa là nền tảng tinh thần của XH:

quan niệm trước đây, chúng ta cho rằng cơ sở KT là nền tảng XH trên đó xây dựng kiếntrúc thượng tầng trong đó có văn hóa Vì vậy, văn hóa chịu sự qui định chặt chẽ của nền KT

và tất nhiên rằng văn hóa có tác động trở lại KT Lĩnh vực văn hóa tinh thần thường mangdấu ấncua các hình thái KT - XH Về phương diện đó văn hóa thống nhất với kiến trúcthượng tầng Song, không thể kết luận rằng nó nằm trong kiến trúc thượng tầng vì ở lĩnhvực văn hóa có một số các yếu tố nằm ngoài kiến trúc thượng tầng như: các tri thức khoahọc tự nhiên , ngôn ngữ với tư cách là phương tiện giao tiếp XH …

Lâu nay, nói đến hạ tầng cơ sở , chúng ta chỉ chú ý đến cơ sở KT (vốn, nguồn nguyên liệu,hệ thống kết cấu hạ tầng và công nhân) nhưng ít ai nghĩ tới một các khác, một nền tảng đólà cơ sở là nền tảng tinh thần , là tòan bộ những gía trị tinh thần mà dân tộc đã sáng tạo ra.Những gía trị đó là tiềm năng , là năng lượng tinh thần góp phần hình thành những phẩmchất năng lực của các thế hệ công dân Thiếu những phẩm chất và năng lực đó dân tộc khócó thể phát triển vững mạnh

Ngày nay, nếu chỉ nhìn thấy cơ sở vật chất thì khó nghĩ đến sự cất cánh của dân tộc trongthời kỳ mới Nhưng nếu biết quan tâm đến nền tảng tinh thần của dân tộc , biết phát huynhững gía trị của nền tảng đó thì hy vọng ở sự cất cánh không phải là điều mơ tưởng Theothăm dò y kiến của nhiều chính khách và nhà kinh doanh nước ngoài họ tỏ ra quan tâmnhiều hơn những dự trữ tinh thần của dân tộc ta Vì vậy, họ tỏ ra lạc quan hơn chúng ta vềsự phát triển của đất nước ta trong thời gian tới

Nghị quyết Trung ương 5 khóa 8 đã chỉ rõ: "văn hóa là nền tảng tinh thần của XH , vừa làmục tiêu , vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển KT - XH" Đó là văn hóa Việt Nam đượchình thành từ hàng nghìn, đã tồn tại và phát triển cùng dân tộc Ngay từ thưỡ dựng nước vàgiữ nước , bằng lao động và xương máu , sức sáng tạo và ý chí bền bỉ, dân tộc ta đã xâydựng và bồi đắp nên một nền văn hóa rực rỡ , bao gồm những gía trị tinh thần bền vững ,kết tinh sức mạnh và in đậm bản sắc dân tộc Mặt khác , trong sự giao lưu văn hóa với nướcngòai , Việt Nam đã tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân lọai , làm giàu thêm nền văn hóa dântộc và không ngừng phát triển cho đến ngày nay Vì vậy, noi đến văn hóa là nền tảng củatinh thần XH có nghĩa là:

Văn hóa góp phần tạo nền móng XH Nền móng có vững chắc thì sự phát triển của đấtnước mới lành mạnh , bền vững Mặt khác, nói đến văn hóa là nền tảng tinh thần của XHcó nghĩa là coi văn hóa là tổng thể các gía trị, tiềm năng sáng tạo của đất nước Đất nướcmuốn phát triển phải dựa trên các giá trị đó, phát huy và khai thác tốt các giá trị đó Gía trịvăn hóa của dân tộc và của nhân lọai nó được kết tinh trong từng con người, trong cả cộngđồng, nó trở thành truyền thống bản sắc dân tộc Nó là cơ sở cho mỗi hoạt động sáng tạocủa con người , cho nên no có vai trò là nền tảng tinh thần

Cơ sở XH của văn hóa được tạo nên từ nền tảng vật chất và KT đóng vai trò quan trọngvà nền tảng tinh thần chính là văn hóa , là hệ thống tri thức , kinh nghiệm của cá nhân vàcộng đồng tích lũy trong quá trình phát triển của mình , là gía trị các chuẩn mực của XHtruyền thống

Noi đến văn hóa là nền tảng tinh thần của XH đòi hỏi phải đặt văn hóa vào vị trí quantrọng cũng như KT tạo nên gía trị vật chất , nền tảng vật chất và tinh thần tạo những điềukiện cần và đủ để XH tồn tại và phát triển thiếu những điều kiện vật chất thì không có sựtồn tại của con người , nhưng thiếu điều kiện tinh thần thì XH không thể phát triển được

Trong quá trình phát triển của lịch sử , cơ sở vật chất và tinh thần thường xuyên thấm lẫnvào nhau và hỗ trợ lẫn nhau.

Ngày nay, chăm lo phát triển văn hóa là chăm lo phát triển nền tảng tinh thần của XH.Thiếu nền tảng tinh thần tbio và lành mạnh , không quan tâm giải quyết tốt mối quan hệgiữa phát triển KT với tiến bộ và công bằng XH thì không thể có sự phát triển bền vữngmặt dù sồng với tiện nghi vật chất dồi dào nhưng XH cũng không tránh khỏ nguy cơ suythóai , biến chất Vì vậy, có chăm lo tốt cho văn hóa thì KT mới phát triển bền vững đúnghướng XHCN , XH ổn định và nhân dân mới có hạnh phúc

Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu văn hóa tinh thần lên trên văn hóa vật chất, vì con người kháccon vật ở chỗ văn hóa tinh thần , và cung chính văn hóa tinh thần mới phân biệt được cánhân này với cá nhân khác, cộng đồng này với cộng đồng khác Chúng ta không nên giảiquyết văn hóa tinh thần một cách đơn sơ và cung không nên cực đoan hóa mọi vấn đề Vănhóa tinh thần được giải thích từ vật chất (theo huogn gien di truyền) Bởi vì đời sống vậtchất phải được định hình tại tinh thần thì nó mới bền vững , nó mới thành tính người , nếukhông định hình thành tinh thần thì vật chất không còn là gì cảÁa Mọi hoạt động vật chấtcuối cùng được định hình thành văn hóa tinh thần , và chỉ có gía trị tinh thần mới định hìnhđược gía trị văn hóa vật chất và mới bền vững Văn hóa tinh thần là làm cho con người thậtsự đi vào cỏi tự do, thông qua văn hóa tinh thần để giữ cho cuộc đời con người thêm hạnhphúc

3- Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển KT - XH

Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển nghĩa là phát triển phải hướng tới một nền văn hóacao , là nâng cao trình độ phát triển về ý thức , trí tuệ , năng lực sáng tạo của con người.Chăm lo phát triển văn hóa chính là chăm lo phát triển cho con người, cho môi trường conngười , là điều kiện tạo cho con người phát triển toàn diện Với sự phát triển của văn hóa,bản chất nhân văn , nhân đạo của mỗi cá nhân và cả cộng đồng được bồi dưỡng và phát huytrở thành gía trị cao quí và chuẩn mực của toàn XH

Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển KT nghĩa là sự phát triển KT phải nhằm mục đíchnâng cao chất lượng cuộc sống con người , tạo cơ sở vật chất cho sự phát triển lành mạnh vềđời sống tinh thần , là điều kiện để thực hiện công bằng XH Đó là: đạt được độc lập tự dohạnh phúc để nâng cao đời sống vật chất và văn hóa , nhân dân có cuộc sống ấm no, có nhà

ở tương đối tốt, có điều kiện thuận lợi để đi lại , học hành, chữa bệnh , có mức hưởng thụvăn hóa khá Quan hệ XH lành mạnh lối sống văn minh , gia đình hạnh phúc Muốn vậy,văn hóa phải điều tiết sự phát triển KT , gắn phát triển KT với tiến bộ XH

4- Văn hóa là động lực thúc đẩy phát triển XH:

Nghị quyết Trung ương 5 đã chỉ rõ: văn hóa không chỉ là kết quả của KT mà còn là độnglực của sự phát triển KT bền vững Bài học của chúng ta đã từng nói: "Trong công cuộckiến thiết nước nhà có 4 vấn đề cùng phải chú ý đến, cùng coi là quan trọng ngang nhau:chính trị, KT, XH, văn hóa" và " văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi" Các nhân tố vănhóa phải gắn kết chặt chẽ với đời sống và hoạt động XH trên mọi phương diện chính trị,

KT, XH, luật pháp, kỷ cương … biến văn hóa thành một nguồn lực nội sinh quan trọng nhất