Sử dụng kháng sinh ở người có tuổi

Sử dụng kháng sinh ở người có tuổi

SỬ DỤNG KHÁNG SINH Ở

NGƯỜI CÓ TUỔI

TS.BS LÊ THỊ KIM NHUNG

 1936: Sulfonamide

 Thập niên 40: Penicillin, Streptomycin

 Thập niên 50: Thời kỳ hoàng kim

 1970-1980: ĐT quá mức, không phù hợp

 Thập niên 80: Fluoroquinolones mới

 Từ thập niên 90: Vi khuẩn kháng KS lan rộng

DƯỢC ĐỘNG HỌC DƯỢC LỰC HỌC

• Chromosom

• Plasmid

• Transposon

 Enzymes thủy phân, bất hoạt KS

 Thay đổi tính thấm của màng VK

 Thay đổi Protein

 Thay đổi Ribosom

 Thay đổi bơm KS của màng VK

 Thay đổi tiền chất tế bào đích

KHÔNG SỬ DỤNG KHÁNG SINH

HỢP LÝ

 TĂNG CHI PHÍ ĐIỀU TRỊ.

 TĂNG TỈ LỆ THẤT BẠI & TỬ VONG.

Không có bằng chứng về VK & độ nhạy của KS trên invitro.

Kháng sinh đơn trị ngược với kết hợp KS

Liều lượng và khoảng cách liều

Độ thấm của KS vào mô

Thời gian điều trị

Độc tính của thuốc

Sử dụng lại kháng sinh vừa mới sử dụng

Yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến kháng thuốc

1 Nơi nhiễm khuẩn.

2 Dự đoán VK gây bệnh.

3 Thông tin người bệnh.

4 Thông tin về KS.

Xác định nơi nhiễm khuẩn

VỊ TRÍ Ổ NHIỄM:

 NHIỄM TRÙNG HƠ HẤP ?

 NHIỄM TRÙNG TIẾT NIỆU ?

 VIÊM NỘI TÂM MẠC ?

……

• CẦN PHẢI LẤY BỆNH PHẨM TRƯỚC CHO KS

 “XUỐNG THANG ĐT” &XUỐNG THANG ĐT” &

NC TỔNG KẾT DỰ ĐOÁN

LẦN SAU

Dự đoán vi khuẩn gây bệnh

DỰ ĐỐN TÁC NHÂN GÂY VIÊM PHỔI

• VP CỘNG ĐỒNG:

- VK: S.PNEUMONIAE, H.INFLUEZAE, S.AUREUS, TK GR(-)

- C.PNEUMONIAE, M.PNEUMONIAE, L.PNEUMOPHILA.

- VIRUT: CÚM A H5N1, CORONAVIRUS (SARS).

DỰ ĐOÁN TÁC NHÂN GÂY NHIỄM TRÙNG TIỂU BỆNH VIỆN

spp, Enterococcus spp, Enterobacter spp.

P.cepacia.

Dự đoán vi khuẩn gây

bệnh

• DỰ ĐOÁN TÁC NHÂN GÂY

• NT ĐƯỜNG TIÊU HÓA

DỰ ĐỐN TÁC NHÂN GÂY

 Phổi, màng não ….

• 2 thập kỷ trước: E.coli, K.pneumoniae, S.aureus

dẫn đầu.

• Hiện nay: gia tăng Staphylococci coagulase (-),

candida spp, Acinetobacter

Dự đoán vi khuẩn gây bệnh

DỰ ĐỐN TÁC NHÂN GÂY NHIỄM TRÙNG DA, MƠ MỀM

• Chốc lở: S.pyogenes (90%), S.aureus(10%).

• TĐ, bỏng: TK Gr(-) ái khí, (P.aeruginosa)

• Tiểu đường, suy thận, ung thư: S.aureus

DỰ ĐỐN TÁC NHÂN GÂY VMN MỦ

18 - 50 tuổi N.meningitidis, S.pneumoniae, S.Suis.

> 50 tuổi S.pneu, TK Gr(-), S.Suis,

Suy giảm MD L.monocytogenes, TK Gr(-).

Chấn thương

đầu, Pt.Tk…

Staphylococci, TK Gr(-), S.pneu

Thông tin về người bệnh

KHÁNG SINH TRÊN NGƯỜI LỚN TUỔI

Tiểu đường Tương tác thuốc

Suy tim

THÔNG TIN VỀ KHÁNG SINH

Thông tin về kháng sinh

PHỔ KHÁNG KHUẨN TỰ NHIÊN

CỦA KHÁNG SINH THƯỜNG SỬ DỤNG

PHỔ KHÁNG KHUẨN TỰ NHIÊN

CỦA (Penicillins, PenicillinV)

1 Cầu khuẩn Gr(+)

2 Neisseria sp :cocci Gram(-)

3 Vi khuẩn yếm khí ngoại trừ :

Bacteroides sp Và Fusarium

4 Treponema

Thông tin về kháng sinh

PHỔ KHÁNG KHUẨN TỰ NHIÊN

CỦA Aminopenicillins (Ampi, Amox)

1 Như Penicillins về Gram (+)

(Thêm: Listeria monocytogenes)

2 Vài VK Gram (-) hiếu khí

(Proteus mirabilis, Samonella, Shigella, vài E.coli, H.influenzae)

PHỔ KHÁNG KHUẨN TỰ NHIÊN

CỦA MỘT SỐ BETALACTAM

+ Ticarcillin, Carbenicillin, Piperacillin,

Azlocillin: P.aeruginosa

MAC, Legionella.

Thông tin về kháng sinh

PHỔ KHÁNG KHUẨN TỰ NHIÊN

MACROLIDES: Erythromicin, Spiramicin, Roxithromycin, Josamycin,

Azithromicin, Clarithromycin

1 Gram(+) hiếu khí: S.pneumoniae, MSSA,

Bacillus sp., Corynebacterium sp.

2 Vi khuẩn yếm khí: Hô hấp trên

3 Vi khuẩn không điển hình: Rất tốt

L.pneumophila, Chlamydia sp, Mycoplasma sp.

CLINDAMICIN: Kị khí

PHỔ KHÁNG KHUẨN

TỰ NHIÊN CỦA Cephalosporines

Loại Cephalosporines: (MIMS 2004-2005 Tr A317 )

Cef 1: Cầu khụẩn

Cef 2: Cầu khuẩn & TK

Cef 3: Trực khuẩn Gr(-):

(Ceftazidim, Cefoperazole: P.aeruginosa).

Cef 4: Cefepim: P.aeruginosa.

Thông tin về kháng sinh

PHỔ KHÁNG KHUẨN

TỰ NHIÊN CỦA Cephalosporines III

 Gr(-) hiếu khí: E.coli, K.pneumoniae, P.mirabilis,

H.influeazae, M.catarrhalis, Neisseria sp.,

Citrobacter sp., Enterobacter sp., Acinetobacter sp., …

P aeruginosa: Ceftazidim, Cefoperazole

 Ceftriaxone và Cefotaxim: tốt nhất Gr(+) hiếu

khí.

Thấm qua dịch não tuỷ tốt, Rộng rãi các mô và dịch cơ thể.

Tự nhiên của Fluoroquinolones

• FQs c : ũ: Pefloxacin, Norfloxacin, Ciprofloxacin

• FQs m i: ới: Levofloxacin, Gatifloxacin, Moxifloxacin.

1 Gr(+): FQ cũ kém hoạt tính,

FQ mới tăng hoạt tính với: MSSA, PRSP, Riêng: Streptococcus sp., Enterococus sp Hoạt tính giới hạn.

2 Gr(-): Hoạt tính tốt nhất (Levo = Cipro>Gati>Moxi)

Enterobacteriacea(E.coli, Klebsiella sp, Enterobacter sp, Proteus sp, Salmonella, Shigella, Serratia marescent,…) H.influenzae, M.catarrhalis, Neisseria sp.

P.aeruginosa: (Levo & Cipro)

3 VK không điển hình: Rất tốt: Legionella, Chlamydia

Thông tin về kháng sinh

PHỔ KHÁNG KHUẨN

Tự nhiên của Aminoglycosides

(Gentamicin, Tobramicin, Netimicin, Amikacin)

Gr(+) hiếu khí: MSSA, Staphylococcus coagulase (-) , Listeria monocytogenes, Streptococcus và

Enterococcus là đề kháng nhưng nhạy cảm khi phối

hợp với một ß-Lactam

Tất cả Gr(-) hiếu khí, nhưng có thể đề kháng

• Phải luôn dùng phối hợp

• Chú ý thời gian sử dụng : Độc tai, Thận

PHỔ KHÁNG KHUẨN

Tự nhiên của Glycopeptides

(Vancomicine, Teicoplenin)

Gr(+) hiếu khí: MSSA, MRSA, Staphylococcus

coagulase (-) , Streptococcus sp.:Bao gồm

PRSP, và Enterococcus sp

Không có hoạt tính Gr(-) hiếu khí, hay yếm khí

Thông tin về kháng sinh

PHỔ KHÁNG KHUẨN

Tự nhiên của Metronidazole

Vi khuẩn yếm khí dưới cơ hoành:

Bacteroides sp, Fusobacterium, Prevotella sp,

Costridium sp, Helycobacter pylori.

CƠ CHẾ TÁC ĐỘNG

1 KS diệt khuẩn: Tác động vào vách

(Betalactam, Cephalosporin, AMG, Van.)

2 KS kìm khuẩn: Tác động vào tổng hợp

Protein ( Macrolide, FQ)

3 KS phụ thuộc nồng độ: (FQ, AMG, Imi: có PAE )

Thông tin về kháng sinh

BẤT LỢI CỦA KS.

Thông tin về kháng sinh

ĐỘC TÍNH CỦA KHÁNG SINH

• FQ: sụn thai nhi.

Netro) đặc biệt người lớn tuổi

• Cephalosporines.

GIÁ CẢ & CHƯƠNG TRÌNH

QUẢN LÝ KS.

• Giá thuốc:

+ Cùng loại KS (Biệt dược khác nhau)

+ Cùng phổ tác dụng (Nhóm KS khác nhau)

2 Chương trình quản lý KS:

+ Của cả nước (Bộ Y tế)

+ Của từng đơn vị (Bệnh viện, Khoa)

Thông tin về kháng sinh

HIỆN NAY KS NÀY CỊN HIỆU LỰC ?

• D A VÀO CÁC NGHIÊN CỨU ỰA VÀO CÁC NGHIÊN CỨU

TH NG KÊ CỦA ASTS ỐNG KÊ CỦA ASTS (Bộ Y tế & SIDA).

• T NG B NH VI N, KHOA ỪNG BỆNH VIỆN, KHOA ỆNH VIỆN, KHOA ỆNH VIỆN, KHOA

K T H P KHÁNG SINH KHI NÀO ẾT HỢP KHÁNG SINH KHI NÀO ỢP KHÁNG SINH KHI NÀO

 DÙNG KHÁNG SINH PHỔ HẸP HƠN

 DÙNG KHÁNG SINH “CŨ” HƠN

 DÙNG KHÁNG SINH ÍT ĐỘC HƠN

 DÙNG KHÁNG SINH RẺ HƠN.

 Nĩi “XUỐNG THANG ĐT” &KHƠNG” với KS nếu khơng cĩ nhiễm

trùng

 Kháng sinh khơng phải là thuốc an thần

 Kháng sinh khơng phải là thuốc hạ sốt

QUAN ĐIỂM SỬ DỤNG KS NHIỄM TRÙNG NẶNG TRONG BỆNH VIỆN

• CHIẾN LƯỢC XUỐNG THANG

• “De-escalation”

• Giai đoạn 1

• Để cải thiện tiên lượng

• Dùng ngay kháng sinh phổ rộng

• Giai đoạn 2

• Để giảm đề kháng và chi phí

1 Biết sự đề kháng tại khoa, bệnh viện…

2 Biết kháng sinh đã sử dụng gần đây