Giáo án Ngữ văn 10 tuần 13: Tóm tắt văn bản tự sự

Kiến thức: Giúp học sinh:- Giúp hs: Nắm được mục đích; yêu cầu và cách thức tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính.. - Tóm tắt được những văn bản tự sự đơn giản, có độ dài vừa ph

TÓM TẮT VĂN BẢN TỰ SỰ

I MỤC TIÊU.

1 Kiến thức: Giúp học sinh:- Giúp hs: Nắm được mục đích; yêu cầu và

cách thức tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính - Tóm tắt được những văn bản tự sự đơn giản, có độ dài vừa phải (truyện ngắn) dựa theo nhân vật chính

2 Kĩ năng: - Giúp các em biết cách ghi nhớ tác phẩm mà các em yêu thích.

3 Thái độ:- Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, đất nước, tình cảm gắn bó với

cuộc sống của người dân

II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS.

1 GV: SGK + SGV + TLTK + GA

2 HS: Chuẩn bị bài theo câu hỏi hướng dẫn trong SGK.

3 Phương pháp: ợi tìm, thảo luận, trả lời câu hỏi trong SGK.

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.

Hoạt động 1(5 phút)

1 Kiểm tra bài cũ:

* Câu hỏi: Đọc thuộc bài thơ Cảnh ngày hè? Nêu vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn

Trãi qua hai câu cuối?

* Đáp án:

* Tên HS trả lời:

2 Dạy bài mới:

* Giới thiệu bài mới: (1) THCS, các em đã rèn luyện kĩ năng tóm tắt văn bản

tự sự theo cốt truyện Ngày hôm nay chúng ta sẽ rèn luyện kĩ năng tóm tắt văn bản

tự sự theo nhân vật

Tóm tắt văn bản tự sự là một hoạt động (thao tác) có tính phổ cập cao trong đời sống hàng ngày của con người Trong nhà trường THCS, các em đã được rèn luyện việc tóm tắt văn bản tự sự theo cốt truyện ở lớp 10, bài học hôm nay, chúng

ta sẽ tìm hiểu và rèn kĩ năng tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính

Hoạt động 2(5

phỳt) Gv ụn lại

cỏc kiến thức về

túm tắt văn bản tự

sự ở lớp 8 cho hs

qua cỏc cõu hỏi:

- Túm tắt văn bản tự

sự là gỡ?

- Mục đớch và yờu

cầu túm tắt văn bản

tự sự?

HS đ ọc và trả lời

Là dựng lời văn của mỡnh để trỡnh bày một cỏch ngắn gọn nội dung chớnh (sự việc tiờu biểu và nhõn vật quan trọng) của văn bản đú

HS

đ ọc và trả lời

- Mục đớch: ghi lại nội dung chớnh để sử dụng hoặc thụng bỏo cho người khỏc biết

- Yờu cầu: phản ỏnh trung thành nội dung văn bản được

I Tóm tắt văn bản tự sự:

1 Khái niệm:

Sgk

2 Mục đích và yêu cầu tóm tắt văn bản tự sự:

- Mục đích: ghi lại nội dung chính để sử dụng hoặc thông báo cho người khác biết

- Để túm tắt văn bản

tự sự cần phải làm

những việc gỡ?

- Vậy túm tắt văn

bản tự sự núi chung

dựa vào yếu tố nào?

Hoạt động 3(23

phỳt) Hs đọc

phần I- sgk

- Nhõn vật văn học

là gỡ?

túm tắt

HS

đ ọc và trả lời

- Đọc kĩ văn bản hiểu đỳng chủ đề văn bản

- Xỏc định nội dung chớnh cần túm tắt

- Sắp xếp cỏc nội dung theo một trật tự hợp lớ viết thành văn bản túm tắt bằng lời văn của mỡnh, cú thể trớch dẫn nguyờn văn một vài từ ngữ, cõu văn trong văn bản gốc

 Dựa trờn cốt truyện để túm tắt văn bản tự sự núi chung

HS đ ọc và trả lời

Là hỡnh tượng con người (loài vật, cõy cỏ, được nhõn cỏch húa) được miờu tả trong văn bản văn học, thường cú tờn tuổi, lai lịch, ngoại hỡnh, hành động, lời núi, suy nghĩ, tỡnh cảm, cú quan hệ với những

- Yêu cầu: phản ánh trung thành nội dung văn bản được tóm tắt

3 Cách tóm tắt văn bản

tự sự:

- Đọc kĩ văn bản hiểu đúng chủ đề văn bản

- Xác định nội dung chính cần tóm tắt

- Sắp xếp các nội dung theo một trật tự hợp lí viết thành văn bản tóm tắt bằng lời văn của mình,

 Dựa trên cốt truyện để tóm tắt văn bản tự sự nói chung

- Thế nào là nhõn

vật chớnh?

- Mục đớch, yờu

cầu túm tắt văn bản

tự sự dựa theo nhõn

vật chớnh?

nhõn vật khỏc và thường bộc lộ qua diễn biến của cốt truyện

HS đ ọc và trả lời

Là nhõn vật giữ vai trũ then chốt của cõu chuyện, giữ vị trớ trung tõm trong việc thể hiện

đề tài, chủ đề và tư tưởng tỏc phẩm

HS

đ ọc và trả lời

- Mục đớch:

+ Nắm vững tớnh cỏch và số phận nhõn vật chớnh

+ Gúp phần đi sõu tỡm hiểu và đỏnh giỏ tỏc phẩm

- Yờu cầu:

+ Đỏp ứng đầy đủ yờu cầu chung của một văn bản

+ Trung thành với văn bản gốc

+ Nờu được đặc điểm và những

sự việc xảy ra với nhõn vật chớnh

II Mục đích, yêu cầu tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính:

1 Nhân vật văn học:

Là hình tượng con người (loài vật, cây cỏ, được nhân cách hóa) được miêu tả trong văn bản văn học, thường có tên tuổi, lai lịch, ngoại hình, hành động, lời nói, suy nghĩ, tình cảm, có quan hệ với những nhân vật khác và thường bộc lộ qua diễn biến của cốt truyện

2 Nhân vật chính:

Là nhân vật giữ vai trò then chốt của câu chuyện, giữ vị trí trung tâm trong việc thể hiện đề tài, chủ

đề và tư tưởng tác phẩm

- Xỏc định cỏc nhõn

vật chớnh của

truyện An Dương

Vương và Mị

Chõu-Trọng Thủy?

- Tỡm hiểu và túm

tắt truyện dựa theo

nhõn vật An Dương

Vương?

+ Lai lịch nhõn vật?

(họ tờn, cương vị?)

+ Cỏc hành động,

lời núi, việc làm

trong mối quan hệ

HS

đ ọc và trả lời

- Cỏc nhõn vật chớnh của truyện: An Dương Vương, Mị Chõu và Trọng Thủy

HS

đ ọc và trả lời

- Nhõn vật An Dương Vương:

+ Là vua nước Âu Lạc, họ Thục, tờn Phỏn

+ Cỏc hành động, lời núi, việc làm chớnh:

Quỏ trỡnh xõy thành khú khăn được Rựa Vàng giỳp

Được Rựa Vàng cho vuốt làm lẫy nỏ thần chiến thắng Triệu Đà

Nhận lời cầu hoà, cầu hụn của Triệu Đà gả con gỏi là Mị Chõu cho con trai Triệu Đà là Trọng Thủy và cho Trọng Thủy được ở rể

Trọng Thủy trỏo nỏ thần

Triệu Đà xõm lược lần 2 An

3 Mục đích, yêu cầu tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân vật chính:

- Mục đích:

+ Nắm vững tính cách và

số phận nhân vật chính + Góp phần đi sâu tìm hiểu và đánh giá tác phẩm

- Yêu cầu:

+ Đáp ứng đầy đủ yêu cầu chung của một văn bản

+ Trung thành với văn bản gốc

+ Nêu được đặc điểm và những sự việc xảy ra với nhân vật chính

III Cách tóm tắt văn bản tự sự dựa theo nhân

với những nhõn vật

chớnh và diễn biến

cốt truyện?

Yờu cầu 1-2 hs

trỡnh bày văn bản

túm tắt của mỡnh

Dương Vương thất bại, đem con gỏi chạy trốn

Rựa Vàng thức tỉnh An Dương Vương chộm con gỏi rồi theo Rựa Vàng xuống biển

HS

đ ọc và trả lời

- Văn bản túm tắt: An Dương

Vương là vua nước Âu Lạc, họ Thục tờn Phỏn, xõy thành ở đất Việt Thường nhưng lạ thay cứ đắp đến đõu lại lở đến đú Vua bốn lập đàn, trai giới, cầu đảo bỏch thần Được sự mỏch bảo của cụ già và sự giỳp đỡ của Rựa Vàng, vua xõy thành xong trong nửa thỏng Khi từ biệt, Rựa Vàng cũn cho vua chiếc vuốt làm lẫy nỏ giữ nước Nhờ

cú nỏ thần, vua đó đỏnh bại cuộc xõm lược lần thứ nhất của Triệu Đà Triệu Đà thua, liền bày mưu sõu kế hiểm cầu hũa

và cầu hụn cho con trai Trọng Thủy lấy Mị Chõu Trọng Thủy đỏnh trỏo lẫy thần, Triệu Đà lại cất quõn sang xõm lược Âu

vật chính:

1 Tóm tắt truyện An Dương Vương và Mị Châu- Trọng Thủy theo nhân vật chính:

- Các nhân vật chính của truyện: An Dương Vương, Mị Châu và Trọng Thủy

- Nhân vật An Dương Vương:

+ Là vua nước Âu Lạc,

họ Thục, tên Phán

+ Các hành động, lời nói, việc làm chính:

Quá trình xây thành khó khăn được Rùa Vàng giúp

Được Rùa Vàng cho vuốt làm lẫy nỏ thần chiến thắng Triệu Đà

Nhận lời cầu hoà, cầu hôn của Triệu Đà gả con

- Qua việc túm tắt

Lạc Mất nỏ thần, An Dương Vương thua trận, bốn cựng con gỏi lờn ngựa chạy trốn về phớa biển Nhà vua cầu cứu Rựa

Vàng và được thần cho biết: “

Kẻ nào ngồi sau ngựa chớnh là giặc đú!” Hiểu rừ nguồn cơ,

vua rỳt gươm chộm Mị Chõu, sau đú cầm sừng tờ bảy tấc theo thần Rựa đi xuống biển

HS

đ ọc và trả lời

- Đọc kĩ văn bản, xỏc định nhõn vật chớnh

- Chọn cỏc sự việc cơ bản xảy

ra với nhõn vật chớnh và diễn biến của cỏc sự việc đú

- Túm tắt cỏc hành động, lời núi, tõm trạng của nhõn vật chớnh theo diễn biến của cỏc

sự việc đú bằng lời văn của mỡnh (kết hợp với việc dẫn nguyờn văn từ ngữ, cõu văn trong văn bản gốc)

HS

đ ọc và trả lời

gái là Mị Châu cho con trai Triệu Đà là Trọng Thủy và cho Trọng Thủy được ở rể

Trọng Thủy tráo nỏ thần Triệu đà xâm lược lần 2 An Dương Vương thất bại, đem con gái chạy trốn

Rùa Vàng thức tỉnh An Dương Vương chém con gái rồi theo Rùa Vàng xuống biển

- Văn bản tóm tắt:

văn bản truyện An

Dương Vương và

Mị Chõu- Trọng

Thủy qua nhõn vật

chớnh An Dương

Vương, em hóy cho

biết muốn túm tắt

văn bản tự sự dựa

theo nhõn vật

chớnh, ta phải thực

hiện những việc làm

cụ thể nào?

Hoạt động 4(10

phỳt)

Hs đọc yêu cầu,

thảo luận làm các

bài tập trong sgk

-VB (2) tóm tắt phần 1 của cốt truyện (từ lúc Trương Sinh đánh giặc trở về, hiểu lầm, nghi oan cho vợ, đến khi nghe lời đứa con mới hiểu rõ sai lầm của mình)

-Mục đích tóm tắt: VB (1)- làm

rõ cốt truyện

VB (2)- ghi chép tài liệu để minh hoạ cho ý kiến

- Cách tóm tắt:VB (1)- dựa theo nhân vật chính và diễn biến của sự việcđầy đủ

VB (2)- dựa theo diễn biến sự việc lựa chọn một số chi tiết, sự việc tiêu biểu để phục vụ minh họa

ý kiến

2 Cách tóm tắt văn bản

tự sự theo nhân vật chính:

- Đọc kĩ văn bản, xác định nhân vật chính

- Chọn các sự việc cơ bản xảy ra với nhân vật chính

và diễn biến của các sự việc đó

- Tóm tắt các hành động, lời nói, tâm trạng của nhân vật chính

III Luyện tập:

1 Bài 1:

-VB (2) tóm tắt phần 1 của cốt truyện (từ lúc Trương Sinh đánh giặc trở về, hiểu lầm, nghi oan cho vợ, đến khi nghe lời đứa con mới hiểu rõ sai lầm của mình)

-Mục đích tóm tắt: VB (1)- làm rõ cốt truyện VB (2)- ghi chép tài liệu để minh hoạ cho ý kiến

- Cách tóm tắt:VB (1)-dựa theo nhân vật chính

và diễn biến của sự việcđầy đủ

VB (2)-dựa theo diễn biến sự việc lựa chọn một số chi tiết, sự việc tiêu biểu để phục vụ minh họa ý kiến

2 Bài 2:(BTVN) Hoạt động 5(2 phỳt)

3 Củng cố, luyện tập

* Củng cố:

- Nắm được cỏc kiến thức đó học

* Luyện tập : Yêu cầu hs:- Học bài và hoàn thiện các bài tập còn lại.

- Hoàn thành bài tập theo yêu cầu của GV

4 Hướng dẫn HS học bài và chuẩn bị bài mới:

* Bài cũ:

- Học bài theo hướng dẫn trong SGK

* Bài mới:

- Chuẩn bị bài mới

- Soạn bài: Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt (tiếp); Nhàn (Nguyễn Bỉnh Khiêm).