- Yêu cầu học sinh tìm hiểu ý kiến của cốthủ tướng Phạm Văn Đồng và trả lời các câu hỏi:.. Tiếng Việt có khả năng đáp ứng các nhu cầu giao tiếp của chúng ta không.. Muốn phát huy tốt khả
Trang 1TRAU DỒI VỐN TỪ
I – MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
Nắm được những định hướng chính để trau dồi vốn từ
II – TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG
1 Kiến thức
Những định hướng chính để trau dồi vốn từ
2 Kỹ năng:
Giải nghĩa từ và sử dụng từ đúng nghĩa, phù hợp với ngữ cảnh
III CHUẨN BỊ
- Bảng phụ, ví dụ về cách dùng từ tinh tế
- Từ điển Tiếng Việt
IV TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC
1 Ổn định lớp
2 Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là thuật ngữ? Đặc điểm của thuật ngữ? VD minh hoạ?
? Các từ in đậm sau có phải là thuật ngữ không? Tại sao?
Em là ai cô gái hay nàng tiên?
Em có tuổi hay không có tuổi?
Mái tóc em là mây hay là suối?
Ánh mắt em nhìn hay chớp lửa đêm dông?
Thịt da em là sắt hay là đồng?
3 Bài mới Hoạt động 1: Khởi động Muốn viết đúng nói hay thì phải có vốn từ và không ngừng phải trau dồi vốn từ ấy đó là điều đầu tiên, quan trọng đối với mỗi người Và bài học này sẽ giúp các em về vấn đề này
Hoạt động 2 I Rèn luyện để nắm vững nghĩa của từ và
Trang 2- Yêu cầu học sinh tìm hiểu ý kiến của cố
thủ tướng Phạm Văn Đồng và trả lời các
câu hỏi:
? Tiếng Việt có khả năng đáp ứng các nhu
cầu giao tiếp của chúng ta không ? Tại
sao?
? Muốn phát huy tốt khả năng của tiếng
Việt, mỗi chúng ta phải làm gì? Tại sao?
HS TL nhóm và lên bảng sửa lỗi d đạt
? Lỗi này do tiếng ta nghèo hay vì không
biết dùng tiếng ta?
- Dự đoán: đoán trước tình hình trong
tương lai
- Đẩy mạnh: Thúc đẩy cho sự phát triển
nhanh lên Còn qui mô chỉ có thể là mở
rộng hoặc thu hẹp -> không thể đẩy mạnh
qui mô
? Như vậy để biêt dùng tiếng ta cần phải
làm gì?
-Giáo viên gọi học sinh đọc chậm phần
ghi nhớ sgk
Hoạt động 3
- giáo viên yêu cầu học sinh tìm hiểu đoạn
văn của Tô Hoài và trả lời các câu hỏi:
? Nhà văn Tô Hoài nói về vấn đề gì có
cách dùng từ
1 Ý kiến của cố thủ tướng PVĐ:
- Tiếng Việt có khả năng đáp ứng các nhu cầu giao tiếp của chúng ta vì tiếng việt rất giầu, đẹp và luôn luôn phát triển
- Muốn phát huy tốt khả năng của tiếng Việt, mỗi chúng ta phải không ngừng trau dồi vốn từ của mình, biết vận dụng một cách nhuần nhuyễn tiếng Việt trong nói, viết ; vì
đó là cách giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt có hiệu quả nhất, nó thể hiện lòng tự hào dân tộc và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa của dân tộc thông qua lời ăn tiếng nói của mỗi người
2 Xác định lỗi diễn đạt
- Thừa từ
- Dùng sai từ
3 Ghi nhớ Phải hiểu đầy đủ và chính xác nghĩa và cách dùng từ để dùng từ cho đúng
II Rèn luyện để làm tăng vốn từ.
Rèn luyện
Hiểu nghĩa của
từ
Biết cách dung từ TDVT
Trang 3liên quan đến việc trau dồi vốn từ?
? Qua câu chuyện của Tô Hoài, em rút ra
bài học gì?
HS tìm hiểu ý nghiã các từ và trả lời
GV đánh giá cho điểm
- Nhà văn Tô Hoài nói đến việc phải "học lời ăn tiếng nói của nhân dân" để trau dồi vốn từ của mình
- Bài học là : phải rèn luyện để biết thêm những từ chưa biết để làm tăng vốn từ
III, Luyện tập
Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập
Bài 1:
- Hậu quả: kết quả xấu
- Đoạt : chiếm được phần thắng
- tinh tú: sao trên trời
Bài tập 2:
a Giải thích nghĩa của các từ có yếu tố "tuyệt"
- Tuyệt chủng: bị mất hẳn nòi giống
- Tuyệt giao: cắt đứt mọi quan hệ
- Tuyệt tự: không có con trai nối dõi
- Tuyệt thực: nhịn ăn hoàn toàn
- Tuyệt đỉnh: điểm cao nhất, mức cao nhát
- Tuyệt mật: giữ bí mật tuyệt đối
- Tuyệt tác: tác phẩm nghệ thuật hoàn mĩ
- Tuyệt trần: nhất trên đời, không có gì sánh bằng
b Giải thích nghĩa của các từ có yếu tố "đồng"
- đồng âm: có vỏ âm thanh giống nhau
- đồng bào: Những người cùng sinh ra từ trong một cái bào thai (bọc trứng) theo truyền thuyết Lạc Long Quân - Âu Cơ, nghĩa hiện dùng là cùng huyết thống, nòi giống, ruột thịt
- đồng bộ: các bộ phận hữu quan phối hợp với nhau một cách nhịp nhàng
- đồng chí: cùng chí hướng, cùng chung lí tưởng
- đồng dạng: có cùng một dạng như nhau
Trang 4- đồng khởi: cùng vùng dậy trong một thời điểm
- đồng môn: cùng họ một thầy hoặc cùng môn phái
- đồng niên: cùng một tuổi (còn gọi : đồng tuế)
- đồng sự: những người cùng làm việc với nhau
- đồng ấu: trẻ em còn nhỏ (khoảng 6-7 tuổi)
- đồng dao: lời hát dân gian của trẻ em
- đồng thoại: truyện viết cho trẻ em
Bài tập 3: sửa lỗi dùng tư trong câu
a Vào đêm khuya, đường phố rất im lặng (thay bằng: yên tĩnh, vắng lặng…)
b Trong thời kì đổi mới, Việt Nam đã thành lập quan hệ ngoại giao với hầu hết các nước trên thế giới (thay bằng : thiết lập)
c Thay bằng: cảm động, xúc động, cảm phục
d thay bằng: phỏng đoán, ước đoán, ước tính )
Bài tập 4: Bình luận ý kiến
- Người nông dân sáng tạo ngôn ngữ giàu hình ảnh màu sắc để đúc rút kinh nghiệm mùa màng
=> Giữ gìn sự trong sáng của ngôn ngữ dân tộc=> học tập lời ăn tiếng nói của nhân dân
4.Củng cố
5.Hướng dẫn học bài
- Học sinh làm nốt các bài tập còn lại trong sgk
- Học thuộc ghi nhớ
- Chuẩn bị bài viết văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả