Kiến thức chuẩn : 1 kiến thức: - Vẽ đẹp hồn nhiên vui tươi, trong sáng và ý nghĩa cao cà trong sự hy sinh của nhân vật Lượm - Tình cảm yêu mến, trân trọng của tác giả giành cho nhân vật
Trang 1
I Mục tiêu :
- Hiểu và cảm nhận vẽ đẹp của nhân vật Lượm
- Những đặc sắc nghệ thuật trong bài thơ
- Cảm phục trước sự hy sinh anh dũng của Lượm
II
Kiến thức chuẩn :
1 kiến thức:
- Vẽ đẹp hồn nhiên vui tươi, trong sáng và ý nghĩa cao cà trong sự hy sinh của nhân vật Lượm
- Tình cảm yêu mến, trân trọng của tác giả giành cho nhân vật Lượm
- Các chi tiết mêu tả trong bài thơ và tác dụng của các chi tiết mêu tả đó
- Nét đặc sắc trong nghệ thuật tả nhân vật kết hợp với tự sự và bộc lộ cảm xúc
2 Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm bài thơ ( bài thơ tự sự được viết theo thể thơ 4 chữ có sự kết hợp giữa các yếu tố mêu tả, tự sự, biểu cảm và xen lời đối thoại)
- Đọc hiểu bài thơ có sự kết hợp yếu tố tự sự, mêu tả và biểu cảm
- Phát hiện và phân tích ý nghĩa của các từ láy, hình ảnh hoán dụ và những lời đối thoại trong bài thơ
III Hướng dẫn thực hiện :
Hoạt động của Gv và Hs Nội dung kiến thức
Giới thiệu chung
- HS đọc phần dấu chú thích
- Gv:Nêu một số nét cơ bản về tác
giả, tác phẩm?
- Hs: Trả lời
- Gv chốt ý cho Hs ghi
I/ Giới thiệu chung:
1.Tác giả:
- Tố Hữu(1920-2002) tên thật là Nguyễn Kim Thành, quê ở Thừa Thiên Huế
- Thơ ông thường viết về người chiến sĩ, mẹ nuôi quan, chị lao công, em bé liên lạc
2 Tác phẩm:
- Hoàn cảnh: “Lượm” viết năm 1949 trong kháng chiến chống Pháp
LƯỢM ( Tố Hữu)
Văn bản
Trang 2Đọc - hiểu văn bản
- Gv hướng dẫn Hs đọc: Đoạn 1,2
đọc với giọng sôi nổi, vui tươi, đoạn
cuối đọc với giọng chậm rãi, sâu
lắng
- Gv đọc, Hs đọc lại văn bản
- Hs giải nghĩa một số từ khó
- Gv: Nêu bố cục của bài thơ (3 phần
)
- Hs: Trả lời
- HS đọc 5 khổ đầu
- Gv phát vấn:Hình tượng của nhân
vật nào được đề cập đến trong bài
thơ?
Lượm làm gì? Nếu phân tích hình
ảnh này theo em cần chú ý đến
những điểm nào cần phân tích
- Hs: Dáng điệu, trang phục, cử chỉ,
lời nói, việc liên lạc và sự hi sinh
- Gv:Trong buổi gặp gỡ với tác giả,
hình ảnh chú bé Lượm được thể hiện
qua dáng điệu cử chỉ, lời nói như thế
nào? Tính cách của Lượm?
- Hs: Tìm câu thơ thể hiện
- Gv phân tích
- Gv: Tìm những chi tiết miêu tả
lượm lúc đi liên lạc? “Vụt” là loại từ
gì? Miêu tả động tác như thế nào?
“Vèo vèo” là từ tượng hình hay từ
tượng thanh? Ý nghĩa của từ này?
- Thể thơ: bốn chữ
II/ Đọc - hiểu văn bản : 1.Đọc-tìm hiểu từ khó.
2 Tìm hiểu văn bản
a, Bố cục: 3 phần
-Từ đầu …“xa dần”: Cuộc gặp gỡ tình cờ của hai chú cháu
-Tiếp -> “Giữa đồng”: Chuyến đi liên lạc cuối cùng,
sự hi sinh của Lượm
- Còn lại: Tình cảm của tác giả đối với Lượm
b, Phương thức biểu đạt: Kể-tả-biểu cảm c,Phân tích
c1/Hình ảnh của Lượm
Trong buổi gặp gỡ với tác giả
- Dáng điệu, trang phục : Loắt choắt
Chân thoăn thoắt Đầu nghênh nghênh
Ca lô đội lệch Xắc xinh xinh
- Cử chỉ, lới nói : Mồm huýt sáo vang Như con chim chích Nhảy, cười híp mí
Má đỏ, cháu đi liên lạc vui hơn ở nhà
- Lượm đi liên lạc – hi sinh
� Từ láy gợi tả: Nhỏ
nhắn, nhanh nhẹn nhí nhảnh gọn gàng đáng yêu
-> So sánh gợi tả:hồn
nhiên, yêu đời, ham thích hoạt động xã hội
Trang 3- Hs: Trả lời
- Gv: Phân tích nội dung nghệ thuật,
cho Hs ghi(Tuy là một cú bé nhỏ
nhắn, nhưng Lượm có tinh thần
trách nhiệm rất cao Chú không ngại
băng qua làn đạn của quân thù để
hoàn thành nhiệm vụ Các từ tượng
thanh tượng hình đã gợi lại không
khí chiến tranh ác liệt và tinh thần
quả cảm vượt lên hoàn cảnh của
Lượm )
- Gv: Hình ảnh thơ nào miểu tả sự hi
sinh của Lượm?
- Hs: Em nằm
- Gv: Thử cảm nhận về khổ thơ này?
- Hs: Bộc lộ
- Gv bình giảng: Nhà thơ đã hình
dung tư thế ngã xuống của Lượm rất
đẹp, Chú ngã xuống trên cánh đồng
quê hương Chú dùng hơi thở cuối
cùng để ngửi hương lúa non “Lúa
thơm mùi sữa” Đây là sự liên tưởng
độc đáo, một dụng ý nghệ thuật của
nhà thơ
TIẾT 100
- Hs đọc phần 2
- Gv: Lời thơ nào thể hiện tình cảm
của tác giả đối với Lượm? Đó là kiểu
câu gì?
- Hs: Trả lời
- Gv:Khi nghe tin nhà, Tác giả lo
+Lúc đi liên lạc : Vượt qua mặt trận Đạn bay vèo vèo
Sợ chi hiểm nghèo ?
+Lúc hi sinh Nằm trên lúa Tay nắm chặt bông Hồn bay giữa đồng
=>Lượm là chú bé liên lạc nhỏ nhắn, hồn nhiên nhí
nhảnh, yêu đời gan dạ dũng cảm hi sinh vì đất nước
c2/Tình cảm của tác giả :
Ra thế Lượm ơi ! Thôi rồi, Lượm ơi ! Lượm ơi, còn không ? -> Câu biểu cảm:Sự lo lắng, đau đớn, thương mến, trân trọng
- Điệp khúc: Chú bé loắt choắt Nghênh nghênh -> Khẳng định sự bất tử của Lượm
=> Nghẹn ngào, đau xót, thương tiếc Lượm vô hạn
3.Tổng kết :
a, Nghệ thuật:
- Thể thơ 4 chữ giàu chất dân gian, phù hợp lối kể chuyện
Câu hỏi tu từ:gan dạ, dũng cảm, bất chấp nguy hiểm, hoàn thành nhiệm vụ.
-> Hình ảnh gợi cảm:Lượm
đã hoá thân vào thiên nhiên, đất nước.
Trang 4lắng thốt lên:“ Ra thế
Lượm ơi !
Nhà thơ theo dõi mọi biến cố trong
chuyến liên lạc của Lượm
“Bỗng lòe chớp đỏ
Thôi rồi Lượm ơi?
Lượm ơi còn không?
=>Tác giả tưởng như phải chưng
kiến cái giây phút đau đớn ấy nên
không kìm lòng được đã thốt lên
lời
- Gv:Hình ảnh lượm gợi cho em cảm
xúc gì ?
- Hs:Đau đớn, xót xa, trân trọng
- Gv: Qua bài thơ em hãy khái quát
nội dung nghệ thuật của bài thơ?
- Hs: Trả lời, đọc ghi nhớ
Hướng dẫn tự học
* Bài “ Mưa”
- GV cho HS đọc chú thích (*) sgk
- Nêu 1 số nét tiêu biểu về tgiả,
tphẩm
Đọc và tìm hiểu bài thơ
Bài thơ tả cơn mưa ở vùng nào? mùa
nào?
Cơn mưa được tả qua 2 giai đoạn :
- Lúc sắp mưa, lúc đang mưa
Dựa vào trình tự mtả em hãy tìm bố
cục ?
- Hs: 2 đoạn
Đ1: Từ đầu trọc lóc => quang
- Sử dụng từ láy có giá trị gợi hình, giàu âm điệu
- Kết cấu đầu cuối tương ứng khắc sâu hình ảnh nhân vật
b, Ý nghĩa: Bài thơ khắc họa hình ảnh một chú bé hồn
nhiên, dũng cảm hi sinh vì nhiệm vụ khắng chiến
Đồng thời thể hiện tình cảm mến thương cảm phục của tác giả dành cho chú bé Lượm
* Ghi nhớ Sgk
III Hướng dẫn tự học:
* Bài thơ “Mưa” (Trần Đăng Khoa)
1 Giới thiệu chung:
- Tác giả sgk
- Tác phẩm:
+ Nội dung: Tả cảnh thiên nhiên và cảnh mưa rào ở nông thôn Bắc bộ vào mùa ha
+ Thể thơ tự do, nhịp thơ ngắn nhanh
2 Đọc –hiểu văn bản:
a, Đọc
b, Bố cục: 2 phần
c, Phân tích c1/Quang cảnh lúc sắp mưa:
- Cỏ gà rung tai (1)
- Ông trời:Mặc chiếc áo giáp đen ra trận
- Sấm : Ghé xuống sân
-> Cảnh thiên nhiên chân thực sinh động
c2/ Cảnh trong cơn mưa:
- Mưa rơi lộp bộp
- Mưa mù trắng nước
- Cóc nhảy
- Bố đội sấm, đội chớp -> người có tầm vóc lớn lao
Trang 5cảnh lúc sắp mưa với những hđộng,
trạng thái khẩn trương vội vã của cây
cối, loài vật
Đ2: Còn lại : = > Cảnh trong cơn
mưa
- Gv:Em hãy nhận xét về thể thơ,
cách ngắt nhịp gieo vần trong bài thơ
& nêu tdụng đvới việc thể hiện nội
dung ?
- Hs:Thể thơ tự do, Nhịp thơ nhanh
dồn dập.Động từ chỉ hđộng khẩn
trương
=> Nhịp nhanh, mạnh theo từng đợt
dồn dập của cơn mưa rào mùa hè
- Gv:Tìm hiểu và phân tích nhgệ
thuật miêu tả thiên nhiên trong bài
thơ
- Hs: Trả lời
Gv:Hình ảnh người cha đi cày về ->
nổi bật với dáng vẻ lớn lao vững
vàng giữa khung cảnh thiên nhiên dữ
dội đầy sấm sét trong trận mưa
- Gv:Qua tìm hiểu bài thơ em hãy
khái quát vài nét về nội dung & nghệ
thuật của bài ?
- HS trả lời, đọc ghi nhớ
* Bài mới: Chuẩn bị bài “Cô Tô”:
+ N1: Tìm chi tiết thể hiện vẻ đẹp
trong sáng của Cô Tô?
+ N2: Tìm chi tiết miêu tả cảnh mặt
trời mọc?
về tư thế hiên ngang
-> Cơn mưa đẹp đẽ, dữ dội với hình ảnh con người.
- Nghệ thuật miêu tả, nhân hoá, trí tưởng tượng phong phú, tinh tế, quan sát, ẩn dụ khoa trương, cảm nhận thiên nhiên vừa hồn nhiên vừa sâu sắc
3.Tổng kết:Ghi nhớ sgk/81
* Bài cũ:
- Tìm hiểu thêm về tác giả, tác phẩm
- Đọc thuộc lòng bài thơ “Lượm”
- Hiểu ý nghĩa bài thơ
* Bài mới: Soạn bài “Cô Tô” của Nguyễn Tuân
Trang 6+ N3: Cảnh sinh hoạt & lao động
trong 1 buổi sáng trên đảo?
E/Rút kinh nghiệm: