Kiến thức: Giỳp HS cảm nhận được vẻ đẹp hồn nhiờn, vui tươi, trong sỏng của hỡnh ảnh Lượm, ý nghĩa cao cả trong sự hy sinh của nhõn vật.. Xúc động trớc sự hy sinh của Lợm tác giả viết l
Trang 1Ngày soạn: ………
Ngày dạy: ………
Tiết số: 99
BÀI 24
VĂN BẢN: LƯỢM
( Tố Hữu )
A MỤC TIấU BÀI HỌC.
1 Kiến thức: Giỳp HS cảm nhận được vẻ đẹp hồn nhiờn, vui tươi, trong
sỏng của hỡnh ảnh Lượm, ý nghĩa cao cả trong sự hy sinh của nhõn vật
Nắm được thể thơ bốn chữ, nghệ thuật kể và tả trong bài thơ cú yếu tố tự sự
2.Giỏo dục: ý thức trõn trọng những tấm gương cao cả, noi gương những
người đi trước sống cú ớch cho xó hội
3 Tư duy: Rốn khả năng cảm nhận vẻ đẹp thơ văn từ hỡnh tượng nhõn vật
Lượm
4 Rốn kỹ năng: Phõn tớch, cảm nhận về thơ tự sự.
B CHUẨN BỊ TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN.
GV: Chõn dung Tố Hữu, mỏy chiếu
HS: Đọc bài thơ và trả lời cõu hỏi trong SGK
C TIẾN TRèNH LấN LỚP.
Ổn định tổ chức ( 1phỳt ).
Kiểm tra sĩ số: 6A:…… 6B:……
Kiểm tra bài cũ ( 5phỳt ).
Kiểm tra vở bài soạn của HS
Cho điểm: 6A:…… 6B:……
Bài mới (35phỳt ).
Giới thiệu bài: Trong cuộc khỏng chiến chống Phỏp đó cú biết bao tấm
gương thiếu nhi VN dũng cảm, kiờn cường dỏm xả thõn vỡ độc lập tự do của tổ quốc Hỡnh ảnh của cỏc em mói là ngọn đuốc sỏng ngời trong những trang sử của dõn tộc ta Nhà thơ Tố Hữu xỳc động trước một tấm gương thiếu nhi dũng cảm, kiờn cường như thế nờn đó viết bài thơ “ Lượm”
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY HOẠT ĐỘNG
CỦA TRề
NỘI DUNG GHI BẢNG
H: Dựa vào chỳ thớch sao, em hóy nờu
nột cơ bản về tỏc giả ?
GV: Chiếu chõn dung Tố Hữu
- Với TH, từ khi bước vào hàng ngũ
cỏch mạng là lỳc nhà thơ sỏng tỏc
thơ.Từ một thanh niờn khi được đứng
trong hàng ngũ cỏch mạng, TH đó vụ
cựng vui sướng, tự hào và viết bài thơ
“từ ấy” – Từ ấy trong tụi bừng nắng
hạ Mặt trời chõn lý chúi qua tim.
Ngoài ra, TH cũn là một trong những
- Tố Hữu tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, sinh
1920 ở Thừa Thiên- Huế
Là nhà cách mạng, nhà thơ lớn của dân tộc
I Đọc và tìm hiểu khái quát 1.Tác giả
- Nguyễn Kim Thành (
1920-2002 ) ở Huế
- Cuộc đời cách mạng gắn liền với cuộc đời thơ
Trang 2nhà thơ cú nhiều bài thơ hay viết về
Bỏc Hồ, về khỏng chiến
- Nằm trong mạch cảm xỳc hào hựng
về khỏng chiến tỏc giả đó viết bài “
Lượm”
? Nờu xuất xứ bài thơ ?
GV chiếu bài thơ
GV kể: Hồi đầu khỏng chiến chống
Phỏp, nhà thơ Tố Hữu vừa ở Hà Nội trở
vào Huế tỡnh cờ gặp chỳ bộ Lượm Ít
lâu sau, nhà thơ lại nghe tin
L-ợm đã hy sinh anh dũng trên
đ-ờng đi công tác Xúc động trớc
sự hy sinh của Lợm tác giả viết
lên bài thơ này
GV hớng dẫn đọc: sáu khổ
đầu đọc giọng sôi nổi, vui
t-ơi; bẩy khổ giữa đọc chậm
hơn, trầm lắng Hai khổ cuối
cất cao giọng
GVtrớc một lợt
GV giải thích từ khó: hiểm
nghèo ( nguy hiểm, gay go );
đờng ra ( tác giả từ Huế ra Hà
Nội )
H: Quan sát bài thơ, hãy cho
biết bài thơ đợc viết theo thể
thơ nào ?
- Thể thơ 4 tiếng, nhịp 2/2
chẵn, gieo vần lng hoặc vần
chân, nguồn gốc từ thể vè dân
gian
H: Vậy em nào có thể kể tên
một vài bài vè dân gian mà em
biết ?
- Vè con dao, vè nói ngợc
H: Xét về thể loại, bài thơ này
giống với bài thơ nào các em đã
học ? Đó là thể loại gì ?
- Với bài thơ này, tác giả vừa là
ngời kể chuyện vừa là nhân
vật liên quan trực tiếp đến
nhân vật chính
Việt Nam
- Bài thơ
viết năm
1948 trong cuộc kháng chiến chông Pháp
- 1 HS đọc cả bài
- Thể thơ 4 tiếng
- HS kể một hai bài vè
-Thể loại giống với
nay Bác không ngủ,
thơ tự sự
- Bố cục: 2 phần
2.Tác phẩm
- Viết năm 1948,
in trong tập thơ Việt Bắc
3.Đọc, kể, tìm
bố cục.
Trang 3H: Bài thơ bao nhiêu khổ, có
thể chia làm mấy phần ? Nêu
nội dung chính của từng
phần ?
- Bài thơ có 15 khổ
GV chiếu bố cục bài thơ lên
máy chiếu
H: Hãy kể lại câu chuyện bằng
lời văn của mình ?
GV nhận xét, uốn nắn
GV chiếu phần 1 bài thơ lên
máy
H: Hãy đọc diễn cảm 5 khổ
thơ đầu ?
H:Khổ thơ 1 giới thiệu về cuộc
gặp gỡ tình cờ giữa 2 chú
cháu Cuộc gặp gỡ tình cờ
giữa hai chú cháu diễn ra ở
đâu ? Trong hoàn cảnh nào ?
- Câu thơ đầu tiên, từ “đổ
máu” cho thấy cuộc kháng
chiến chống Pháp ở Huế nói
riêng của cả nớc nói chung diễn
ra rất ác liệt
? Đọc thầm các khổ còn lại ?
GV yêu cầu HS hoạt động theo
nhóm, chia làm hai nửa lớp
trong 3 phút:
1, Tìm các chi tiết miêu tả
dáng điệu, trang phục, cử chỉ,
lời nói của chú bé Lợm ?
GV yêu cầu các nhóm đa ra
kết quả
*Dáng điệu:- loắt choắt,
chân thoăn thoắt, đầu
nghênh nghênh
* Trang phục: - cái xắc xinh
đầu xa dần: Hình
ảnh chú bé Lợm
+Tiếp theo
hết: Sự hy sinh của
L-ợm và tình cảm của tác giả
chuyện
HS nhận xét
diễn cảm
- Tác giả và Lợm tình cờ gặp nhau ở Hàng Bè, khi Huế đang trong cuộc kháng chiến chống Pháp
ác liệt
- HS hoạt
động nhóm
- Đờng vàng:
con đờng chải màu vàng của
cát
II Đọc và tìm hiểu chi tiết 1.Hình ảnh chú bé Lợm.
Trang 4xinh, ca lô đội lệch
* Cử chỉ: - huýt sáo, nh chim
chích, nhảy trên đờng vàng,
c-ời híp mí
*Lời nói: Cháu đi liên lạc,
vui thích
? Miêu tả dáng điệu, tác giả đã
sử dụng biện pháp nghệ thuật
nào ?
- Thoăn thoắt: Rất nhanh, ẩn
hiện bất ngờ
Loắt choắt: Rất gầy, nhanh
Nghênh nghênh: hơi nghênh, trẻ
con thích nhìn ngang, nhìn
ngó
- Các từ láy đã gợi lên hình ảnh
chú bé Lợm nhỏ bé nhanh
nhẹn và rất linh hoạt
? Em hình dung nh thế nào
về trang phục của Lợm ?
- Giống anh lính vệ quốc
quân
? Miêu tả cử chỉ của Lợm tác
giả sử dụng nghệ thuật gì ?
- So sánh
H: Hình ảnh so sánh Lợm với
con chim chích nhảy trên
đ-ờng vàng đẹp và hay ở chỗ
nào ?
- So sánh giản dị mà sát với
thực tế Lợm đi liên lạc giữa
cảnh chiến tranh ác liệt mà
hồn nhiên nh bao em nhỏ
đang vui bớc đến trờng
H: HS thảo luận hình ảnh “
đ-ờng vàng” là con đđ-ờng nh thế
nào ?
- Đây là hình ảnh con đờng
trong hồi tởng của nhà thơ, có
thể là con đờng cát vàng,
nắng vàng, bên đồng lúa vàng
, lá vàng
Đây có thể nói là hai khổ thơ
- Hình ảnh Lợm vừa đi vừa nhảy nhót trên con đờng
đẹp của quê hơng
xứ Huế
- Lợm vui s-ớng, phấn
nhiệm vụ
đợc giao
- Qua cách
- Nghệ thuật:
Từ láy Lợm hồn
So sánh nhiên, nhí
ẩn dụ nhảnh,
hăng hái với nhiệm vụ của mình
Trang 5thành công nhất trong bài vì :
Hai khổ giàu nhịp điệu, giàu
tính tạo hình Vì thế nó đợc
điệp lại ở cuối bài thơ
H: Em hình dung nh thế nào
về tâm trạng của Lợm khi trả
lời “ Cháu đi liên lạc ở nhà” ?
- Cuộc trò chuyện ngắn ngủi
nhng cũng gây ấn tợng đẹp,
L-ợm nói với tất cả niềm vui, sự
nhiệt tình với công việc mới
đ-ợc giao của một đứa trẻ
H:Khi chia tay với chú, qua lời
chào em nhận thấy Lợm có sự
chuyển biến nh thế nào trong
t tởng ?
? Qua phân tích, em có cảm
nhận chung gì về hình ảnh
của Lợm ?
H:Thái độ, tình cảm của tác
giả ra sao khi hồi tởng về cuộc
gặp gỡ này ?
- Tác giả cảm thấy rất vui, yêu
mến Lợm
- Vui, tin tởng vào thế hệ trẻ
Chuyển ý: Chia tay Lợm không
bao lâu, ngời cháu vân làm
nhiẹm vụ liên lạc ở quê hơng,
chú ra HN tiếp tục công việc
của mình thì chú nghe tin
L-ợm hy sinh
GV chiếu phần 2
H: Hãy đọc thầm phần 2
? Cảm nhận về hình thức và ý
nghĩa của khổ thơ: Ra thế,
L-ợm ơi!
xng hô “
đồng chí”
dờng nh Lợm
định đơc
vị trí vai
mình trong hàng ngũ của những ngời chiến
mạng
- Lợm hồn nhiên, nhí nhảnh, yêu
đời hăng hái tham gia kháng
chiến
- Vẫn là chú
đồng chí nhỏ hồn nhiên, hăng hái, vui tơi, nhí nhảnh
- Lợm gan dạ, kiên c-ờng băng
bom bão
đạn để làm nhiệm vụ
2 Sự hy sinh của Lợm và tình cảm của tác giả
- Dùng động từ,
từ láy, câu hỏi tu từ
→ gan dạ kiên c-ờng bất chấp hiểm nguy
- Sự hy sinh của
em góp phần cho thắng lợi của cuộc kháng
chiến
Trang 6- Là khổ thơ đặc biệt, tách
một câu tho thành hai câu,
làm cho câu thơ gãy đôi, dùng
câu cảm để gọi Lợm thân
th-ơng, thống thiết Thể hiện thái
độ bàng hoàng, đau xót
Lợm hy sinh với t thế nh thế
nào, ta tìm hiểu tiếp
H: Đọc khổ thơ: Vợt qua mặt
trận nghèo ?
? Nhận xét về cách sử dụng từ
ngữ ở khổ thơ trên ? Từ có ý
nghĩa gì ?
- ĐT mạnh, từ láy: hoàn cảnh vô
cùng nguy hiểm, khó khăn
? Câu hỏi tu từ cho thấy tinh
thần của em lúc này nh thế
nào ?
- Em gan dạ kiên cờngbăng qua
làn đạn của kẻ thù, vì em
đang làm nhiệm vụ vô cùng
quan trọng
- Khổ thơ tiếp theo “ Đờng quê
vắng vẻ” càng lằm tăng sự
nguy hiểm, nh dự báo một
điều gì đó đáng sợ sắp xảy
ra
? Khổ thơ “Bỗng loè ” em có
nhận xét gì về cách dùng từ,
đặt câu ?
- từ gợi hình: loè Câu cảm
thán Diễn tả s hy sinh của Lợm
một cách gián tiếp nhng vô
cùng xúc động Một lần nữa tác
giả thốt lên: Lợm ơi bởi không
thể kìm nén đợc sự mất mát
đau đớn này
H: Hình ảnh Lợm hy sinh khi
nằm trên lúa tay nắm chặt
bông có ý nghĩa gì ?
- Kẻ thù chỉ cớp đi mạng sống
của em nhng không thể cớp đi
sự thanh thản hồn nhiên của
- Lợm băng qua cánh
đồng lúa khi đang trổ đòng
- Câu cảm
thán “ Thôi rồi, Lợm ơi!”
Thể hiện sự
đau đớn tột cùng của tác giả khi Lợm
hy sinh
- Em sống, chiến đấu vì quê
h-ơng
-Em hy sinh trên mảnh
đất quê
h-ơng mình
- Nhà thơ
diễn tả cảm xúc ngạc nhiên, bàng hoàng, đau
đớn nghẹn ngào trớc cái
- Điệp khúc: Lợm sống mãi con
ng-ời, quê hơng,
đất nớc VN
III Tổng kết 1.Nội dung 2.Nghệ thuật
( Ghi nhớ:SGK )
Trang 7một tâm hồn đang còn thơm
mùi gặt hái Linh hồn bé nhỏ
và anh hùng ấy đã hoá thân
vào non sông đất nớc
? Em nhận thấy khổ thơ Lợm
ơi, còn không có gì đặc
biệt ?
- Khổ thơ chỉ có một khổ, là
câu hỏi tu từ
? Câu hỏi tu từ trên có tác
dụng khơi gợi cảm xúc của tác
giả ra sao ?
- Câu hỏi vừa bộc lộ sự đau
xót, vừa bộc lộ sự ngỡ ngàng
nh không muốn tin rằng Lợm
không còn nữa
? Hai khổ cuối đợc điệp lại có
ý nghĩa gì ?
- Cấu trúc trùng điệp nh một
âm vang bất tử Lợm tuy đã hy
sinh nhng hình ảnh của em
không bao giờ mất trong lòng
đồng chí đồng bào
H: Em hãy kể thêm những tấm
gơng thiếu niên dũng cảm
trong hai cuộc kháng chiến
chống Pháp và chống Mĩ ?
? Học song bài thơ, những
hình ảnh nào về Lợm còn in
đậm trong tâm trí em ?
? Những nét đặc sắc về
nghệ thuật của bài thơ trên là
gì ?
chết của L-ợm
- Kim Đồng, Nguyễn Bá
Ngọc, Lê Văn Tám
CỦNG CỐ ( 3phỳt )
1. Em hóy đúng vai người chỳ kể lại cuộc gặp gỡ tỡnh cờ giữa hai chỳ
chỏu ?
2. Làm BT 2 trong phần luyện tập ?
HƯỚNG DẪN ( 1phỳt )
1 Học thuộc lũng bài thơ ? Nắm phần phõn tớch ?
2 Soạn, đọc trước bài “ Mưa”.
RÚT KINH NGHIỆM.