THỰC NGHIỆM các BIỆN PHÁP sư PHẠM NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ sử DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH TRONG dạy học môn NHỮNG vấn đề cơ bản của CHỦ NGHĨA mác – LÊNIN và tư TƯỞNG hồ CHÍ MINH

Bước 2: Lựa chọn lớp đối chứng và lớp thực nghiệmBước 3: Xây dựng giáo án dạy học bằng phương pháp thuyết trình theo hướng tích cực hóa Giai đoạn 2: Triển khai thực nghiệm Bước 1: Khảo s

THỰC NGHIỆM CÁC BIỆN PHÁP SƯ PHẠM NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH TRONG DẠY HỌC MÔN NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA

MÁC – LÊNIN VÀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

trong dạy học môn Những vấn đề cơ bản của CNMLN và TT

HCM sẽ phát huy tích cực sáng tạo và chủ động của học viên

trong quá trình học, góp phần nâng cao hiệu quả PPTT trongdạy học môn học này ở trường Chính trị tỉnh Phú Yên

- Địa điểm, thời gian, kế hoạch thực nghiệm

* Kế hoạch thực nghiệm

Giai đoạn 1: Chuẩn bị thực nghiệm

Bước 1: Nghiên cứu nội dung và lựa chọn đơn vị kiến

thức

Bước 2: Lựa chọn lớp đối chứng và lớp thực nghiệm

Bước 3: Xây dựng giáo án dạy học bằng phương pháp

thuyết trình theo hướng tích cực hóa

Giai đoạn 2: Triển khai thực nghiệm

Bước 1: Khảo sát kết quả thực nghiệm

Bước 2: Tiến hành thực nghiệm

Bước 3: Kiểm tra, đánh giá kết quả thực nghiệm

Sau khi thực nghiệm, chúng tôi tiến hành kiểm tra đánhgiá kết quả thực nghiệm nhằm xác định kết quả học tập ở lớpthực nghiệm và lớp đối chứng

Giai đoạn 3: Xử lý kết quả thực nghiệm

Bước 1: Xây dựng tiêu chí và thang định giá

Bao gồm kết quả học tập của HV thể hiện ở điểm số củabài kiểm tra sau khi tiến hành dạy học bằng PPTT theo hướngtích cực hóa

Đánh giá kết quả học tập của HV từ cao xuống thấp: giỏi,khá, trung bình, yếu Điểm giỏi từ 9 - 10 điểm; điểm khá từ 7

- 8; điểm trung bình từ 5 – 6; điểm yếu dưới 5 điểm

Chúng tôi khảo sát tâm lý của HV bằng cách xây dựngphiếu trưng cầu ý kiến, phát vấn cho hai lớp; qua đó thấyđược sự hứng thú, tinh thần say mê, tích cực học tập của họcviên cũng như hiệu quả của tích cực hóa phương pháp thuyếttrình

Bước 2: Xử lý kết quả thực nghiệm

Xử lý kết quả bằng cách so sánh, đối chiếu kết quả họctập của lớp thực nghiệm và lớp đối chứng, dựa trên tiêu chí vàthang định giá đã xây dựng

- Đối tượng thực nghiệm và đối chứng

Đối tượng được chọn là học viên lớp K95, K97 Trong đó:Lớp K95 là lớp đối chứng dạy theo PPTT truyền thốngtrong thời gian tiến hành thực nghiệm

Lớp K97 là lớp thực nghiệm dạy học vận dụng nhữngnguyên tắc và biện pháp sử dụng PPTT đã nêu ở trên

* Khảo sát trình độ ban đầu của lớp thực nghiệm và đối chứng

Để có kết quả thực nghiệm được chính xác, khách quanchúng tôi đã xây dựng các tiêu chí sau:

Về mặt định lượng, xây dựng thang điểm 10 cho các bàikiểm tra Để bài kiểm tra có thể đánh giá đúng trình độ nhậnthức bài học của học viên thì trước hết học viên phải nắmchắc được quan điểm của CN Mác – Lênin về chủ nghĩa xãhội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội và những đặc trưngbản chất của xã hội XHCN Do đó, bài kiểm tra chúng tôi xâydựng dưới hình thức tự luận

Về mặt định tính, một mặt chúng tôi quan sát diễn biếncủa hai nhóm thực nghiệm và đối chứng; mặt khác tiến hànhquan sát diễn biến của hai nhóm lớp, trong và sau khi thựcnghiệm để nắm chắc hơn về nhận thức thay đổi của học viên

Để kiểm tra trình độ nhận thức của học viên lớp đốichứng và lớp thực nghiệm khi chưa có tác động thực nghiệm,chúng tôi tiến hành khảo sát đầu vào của lớp đối chứng và lớpthực nghiệm (kết quả này dùng để làm cơ sở đánh giá kết quả

thực nghiệm khi tiến hành dạy bằng PPTT với các PPDHkhác).

- Kết quả kiểm tra của lớp thực nghiệm và đối chứng

trước khi tiến hành dạy thực nghiệm

Đối

tượng

Tên lớp

Số lượn

g học viên

- Nghiên cứu nội dung và lựa chọn đơn vị kiến thức

Chúng tôi lựa chọn bài tiến hành thực nghiệm trongchương trình của lớp Trung cấp lý luận chính trị

Bài 6: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG ĐI

LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI (12 tiết)

1 Xã hội xã hội chủ nghĩa – giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa (5 tiết)

1.1 Tính tất yếu của sự ra đời hình thái kinh tế - xã hộicộng sản chủ nghĩa

1.2 Hai giai đoạn của hình thái kinh tế - xã hội cộng sảnchủ nghĩa

1.3 Những đặc trưng bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa

2 Chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (7 tiết)

2.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nhữngđặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội thời kỳ đổi mới

2.3 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về conđường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam thời kỳ đổi mới

Trong đó chúng tôi tiến hành soạn và giảng nội dung 1, vớithời lượng 5 tiết.

- Thiết kế giáo án thực nghiệm

Chúng tôi tiến hành soạn giáo án và dạy cho hai lớp thựcnghiệm và đối chứng cùng một bài và cùng một nội dung Haigiáo án khi thiết kế phải đảm bảo nguyên tắc chung: Khônglàm thay đổi kế hoạch, chương trình và nội dung theo chươngtrình của Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; xác địnhmục tiêu, nội dung của bài học; tuân thủ các bước lên lớp; phùhợp với điều kiện của nhà trường và năng lực học tập của HV.Tuy nhiên, giữa hai giáo án có sự khác biệt cơ bản:

- Giáo án dạy lớp đối chứng:

Phương pháp dạy học chủ đạo là PPTT truyền thống

- Giáo án dạy lớp thực nghiệm:

Phương pháp dạy học là sử dụng PPTT kết hợp với cácphương pháp và kỹ thuật dạy học tích cực khác

NỘI DUNG GIÁO ÁN THỰC NGHIỆM

Bài 6 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG ĐI LÊN

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

(12 tiết)

A Mục đích, yêu cầu

* Mục tiêu bài học

Học xong bài này học viên cần nắm được:

1 Về kiến thức: Cung cấp cho học viên về quá trình hình

thành, mô hình và con đường đi lên CNXH nói chung và ViệtNam nói riêng

2 Về kỹ năng: học viên nắm vững quá trình hình thành

và các giai đoạn phát triển của xã hội xã hội chủ nghĩa; cácđặc trưng về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và các nhân tốcủa sự phát triển CNXH qua các giai đoạn Nắm vững các đặctrưng và những phương hướng cơ bản của con đường đi lênCNXH ở Việt Nam được Đảng ta xác định

3 Về thái độ: học viên có niềm tin vào sự lựa chọn con

đường XHCN của Đảng và nhân dân ta Từ đó, ra sức thực hiện

các chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước góp phần xâydựng thành công Chủ nghĩa xã hội ở nước ta.

B Kết cấu nội dung của bài

1 Xã hội xã hội chủ nghĩa – giai đoạn đầu của hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa (5 tiết)

1.1 Tính tất yếu của sự ra đời hình thái kinh tế - xã hội cộngsản chủ nghĩa

1.2 Hai giai đoạn của hình thái kinh tế - xã hội cộng sảnchủ nghĩa

1.3 Những đặc trưng bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa

2 Chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam (7 tiết)

2.1 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về nhữngđặc trưng cơ bản của chủ nghĩa xã hội thời kỳ đổi mới

2.3 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về conđường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam thời kỳ đổi mới

Trong đó chúng tôi tiến hành soạn và giảng nội dung 1 với thời lượng 05 tiết (225 phút)

C Phương pháp giảng dạy

1 Phương pháp giảng dạy

Phương pháp thuyết trình kết hợp với phương pháp nêuvấn đề; đàm thoại; phương pháp thảo luận nhóm; sử dụngcông nghệ thông tin…

2 Đồ dùng dạy học

- Phấn, bảng

- Máy tính, máy chiếu

D- Tài liệu

1 Tài liệu bắt buộc

1.1 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2017),

Giáo trình những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin,tư tưởng Hồ Chí Minh(chỉnh sửa, cập nhật) (hệ trung cấp lý luận chính trị - hành chính), Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.

1.2 Đảng Cộng sản Việt Nam (2011): Văn kiện Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội

1.3 Đảng Cộng sản Việt Nam (2016): Văn kiện Đại hội

đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội

2 Tài liệu tham khảo

2.1 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đảng thời

kỳ đổi mới, Nxb Chính trị quốc gia, H 2005.

2.2 Đỗ Thị Thạch (chủ biên): Hỏi đáp môn Chủ nghĩa xãhội khoa học,Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, H.2007

2.3.Nguyễn Quốc Phẩm và Đỗ Thị Thạch (Đồng chủ biên):Những nhận thức mới về chủ nghĩa xã hội và xây dựng chủnghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, H 2012

E Tiến trình dạy học

Nội dung Hoạt động của

GV

Hoạt động của HV

Phươn

g pháp

Thời gian

Giới thiệu

bài học

- Tại sao trướcđây chúng ta haynói đến xây dựng

Đưa ra ýkiến cá nhân,

Nêu vấnđề

15phút

triển của các nước

tư bản như Anh,

Pháp, Mỹ, đặc

biệt các nước Bắc

Âu, với trình độ

phát triển của Việt

Nam hiện nay, từ

đó phê phán

tranh luận

CNXH, ca ngợiCNTB, từ đó chorằng, Việt Namcần đi theo conđường TBCN Ýkiến anh (chị) vềvấn đề này?

Tìm hiểu nội dungbài học sẽ giúpchúng ta trả lờiđược những vấn

GV khái quát,minh họa bằng sơ

đồ trên các slide

HV suy nghĩ, trả lời

PPTT kết hợp hỏi –đáp, trực

10phút

xã hội nào?

- GV đặt câu hỏi:

Nguyên nhân nàodẫn đến sự pháttriển của cácHTKT-XH ấy?

- GV dẫn dắt vấnđề

- HV nghe và trả lời câu hỏi của GV

Học viênsuy nghĩ,trả lời

PPTT kết hợp với đàmthoại

Nêu vấn

đề

15phút

HV nhậnnhiệm vụ

PPTT kết hợp với thảoluận

05phút

về kinh tế

GV nhận xét,đánh giá, kết luận

Nhóm 1,2 thảoluận Nhóm 1

cử đại diện trả lời Nhóm 2 lắng nghe và đặt câu hỏi

PPTT kết hợp với thảoluận nhóm

10phút

về chính trị

Nhóm 3,4 thảo luậnNhóm 3

PPTT kết hợp với thảoluận

10phút

cử đại diện trả lời

Nhóm 4 lắng nghe và đặt câu hỏi

về xã hội

GV nhận xét,đánh giá, kết luận

Nhóm 5,6 thảo luận Nhóm 5

cử đại diện trả lời

Nhóm 6 lắng nghe và đặt câu

PPTT kết hợp với thảoluận nhóm

10phút

CSCN, liên hệ vớiViệt Nam.

Học viênnhận nhiệm vụ

PPTT kết hợp hướng dẫn tự nghiên cứu

05phút

* Quan

điểm của C.

Mác và Ph.

15phút

- Yêu cầu HVthảo luận nhóm rìrầm: sự thốngnhất và sự khácnhau của hai giaiđoạn?

- GV nhận xét,đánh giá, kết luận

HV lắngnghe,quan sát,theo dõi

HV thựchiệnnhiệmvụ

PPTT kết hợp trực quan

PPTT kết hợp thảo luận nhóm

nghe, quan sát,theo dõi

PPTT kết hợp trực quan

HV lắngnghe, đặtcâu hỏi

PPTT kết hợp đàm

20phút

có ý nghĩa gì vớicông cuộc xây

HV trìnhbày quanđiểm cá nhân, tranh luận

PPTTkết hợpnêu vấn

đề, đàmthoại

10phút

dựng CNXH ởViệt Nam?

- GV tóm tắt các ýkiến và phân tích,kết luận

- GV thuyết trình,giảng giải

Các nhóm nhận nhiệm vụ

PPTTkết hợpvới thảoluậnnhóm

05phút

- Một là, + Nhóm 1 : trình - Nhóm PPTT 10

đặc trưng

chính trị

bày về đặc trưngchính trị

- GV nhận xét và

bổ sung ý chonhóm 1

1 thảoluận và

cử đạidiện trảlời câuhỏi củaGV

- Họcviên lắngnghe vàghi chép

kết hợpvới thảoluậnnhóm

- GV nhận xét vàlấy ví dụ minh

- Nhóm

2 thảoluận và

cử đạidiện trảlời câuhỏi củaGV

PPTTkết hợpvới thảoluậnnhóm

10phút

họa - Học

viên lắngnghe vàghi chép

- GV nhận xét vàlấy ví dụ minhhọa

- Nhóm

3 thảoluận và

cử đạidiện trảlời câuhỏi củaGV

- Họcviên lắngnghe vàghi chép

PPTTkết hợpvới thảoluậnnhóm

10phút

- Nhóm

4 thảoluận và

cử đại

PPTTkết hợpvới thảoluận

10phút

- GV nhận xét vàlấy ví dụ minhhọa.

diện trảlời câuhỏi củaGV

- Họcviên lắngnghe vàghi chép

- GV nhận xét vàlấy ví dụ minhhọa

- Nhóm

5 thảoluận và

cử đạidiện trảlời câuhỏi củaGV

- Họcviên lắngnghe và

PPTTkết hợpvới thảoluậnnhóm

10phút

- GV nhận xét vàlấy ví dụ minhhọa.

- Nhóm

6 thảoluận và

cử đạidiện trảlời câuhỏi củaGV

- Họcviên lắngnghe vàghi chép

PPTTkết hợpvới thảoluậnnhóm

10phút

HV lắngnghe,ghi chép,chất vấnGV

PPTTkết hợpđàmthoại

10phút

nhà nước xãhội chủnghĩa vàpháp luậtXHCN

- Hai là, đặc trưng kinh tế: kinh

tế XHCN lànền kinh tế

có lực lượngsản xuất tiến

bộ, hiện đạivới quan hệsản xuất dựatrên chế độcông hữuđược xác lậptừng bướcmột cáchphù hợp và

ngày cànghoàn thiệnhơn.

- Ba là, đặc trưng xã hội, quan hệ giữa người

và người: xã

hội XHCNđảm bảocông bằng

và bìnhđẳng chotoàn xã hội

- Bốn là, đặc trưng

về văn hóa:

XHCN là xãhội có nền

văn hóa pháttriển với sựkết tinhnhững giátrị văn hóacủa dân tộc

và của nhânloại

- Năm

là, đặc trưng về quan hệ dân tộc, xã hội

XHCN làmột xã hộibảo đảmcông bằngbình đẳnggiữa các dântộc

luận bài: Trả lời

được câu hỏi đặt

ra ban đầu:

1 CNXH vàCNCS có phải làmột không?

2 Việt Nam hiệnnay đang ở giai

- Họcviên lắngnghe vàghi chép,chất vấnGV

PPTTkết hợpđàmthoại

7 phút

đoạn nào củaHTKTXHCSCN?

3 Xã hội XHCN

có những đặctrưng cơ bản nào?

4 Có đượcphương pháp luậntrong đấu tranhphản bác các quanđiểm sai trái, thùđịch

Anh (chị) hãychứng minh tínhlâu dài, khó khăn,phức tạp của sự rađời HTKT-XHCSCN, liên hệ với

HV nhậnnhiệmvụ

3 phút

Việt Nam.

3.2.3 Các bước tiến hành thực nghiệm

Quá trình dạy thực nghiệm gồm các giai đoạn Cụ thể:

* Giai đoạn 1: Chuẩn bị thực nghiệm được thực hiện

theo quy trình sau:

- Thiết kế giáo án thực nghiệm, nội dung, thang chuẩnkiểm tra, đánh giá, in ấn các tài liệu, phiếu thảo luận, kiểmtra

- Lựa chọn lớp thực nghiệm và đối chứng

- Lựa chọn và trao đổi, thống nhất với GV dạy lớp đốichứng về mục đích, nội dung, yêu cầu thực nghiệm

- Lập kế hoạch triển khai thực nghiệm

- Kiểm tra, điều chỉnh, thống nhất về yêu cầu, mục đích,nhiệm vụ, nội dung và kế hoạch thực nghiệm khoa và cácgiảng viên dạy lớp đối chứng

* Giai đoạn 2: triển khai thực nghiệm được thực hiện

theo trình tự:

- Kiểm tra, bổ sung tài liệu, giáo trình cho học viên

- Kiểm tra, thống nhất trước khi lên lớp với giảng viên

và học viên ở lớp đối chứng

- Tiến hành dạy thực nghiệm và đối chứng

- Sau khi dạy thực nghiệm và đối chứng, tiến hành kiểmtra việc nắm vững kiến thức bài học của học viên

- Trao đổi với khoa và giảng viên dạy đối chứng để rútkinh nghiệm

* Giai đoạn 3: xử lý kết quả thực nghiệm

- Kiểm tra thang chuẩn, đánh giá cho bài kiểm tra thựcnghiệm

- Chấm điểm, xử lý kết quả thực nghiệm cho toàn bộ nộidung và toàn bộ quá trình thực nghiệm

- Phân tích kết quả thực nghiệm và tổng hợp để rút ra kếtluận

- Đánh giá và đưa ra kết luận chung cho toàn bộ quátrình thực nghiệm.

- Kiểm tra, đánh giá sau thực nghiệm

Ngay sau khi kết thúc giờ dạy thực nghiệm, chúng tôi đãtiến hành kiểm tra trình độ nhận thức của HV để nhằm sosánh mức độ nhận thức của HV để nhằm so sánh mức độ nhậnthức giữa hai lớp thực nghiệm và đối chứng, từ đó có căn cứkhẳng định tính khả thi của gải thuyết thực nghiệm

Thời gian kiểm tra: gồm 2 phần (phần tự luận và phầntrắc nghiệm) và được sử dụng chung cho cả hai lớp, đánh giátheo thang và chuẩn như nhau Giám sát quá trình làm bàikiểm tra của HV một cách chặt chẽ, để đảm bảo tính chínhxác và khách quan; Sau khi kiểm tra, phát phiếu điều tra cholớp thực nghiệm để đánh giá những biểu hiện tích cực của HVtrong giờ học có sử dụng hiệu quả phương pháp thuyết trình

- Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm

- Kết quả kiểm tra nội dung bài học sau thực nghiệm

tượng lớp

lượn

g học viên

Nhận xét: qua kết quả kiểm tra (bảng 2), (biểu đồ 2) trên

cho thấy về cơ bản của điểm kiểm tra lớp thực nghiệm, lớpđối chứng có sự khác biệt tương đối rõ nét

So sánh kết quả trên với kết quả khảo sát trước thựcnghiệm cho phép chúng tôi bước đầu có thể khẳng định rằng

kết quả của giờ dạy thực nghiệm có tốt hơn giờ dạy ở lớp đốichứng Khi có sự tác động của tích cực hóa phương phápthuyết trình thì số điểm của học viên ở lớp thực nghiệm có sựthay đổi rõ rệt Cụ thể:

- Trước và sau khi sử dụng hiệu quả PPTT thì số điểm củacác lớp thực nghiệm như sau:

+ Điểm giỏi là 0

+ Điểm khá là 41 chiếm 58,6%

+ Điểm trung bình 28 chiếm 40%

+ Điểm yếu là 01 chiếm 1,4%

- Sau khi áp dụng PPTT hiệu quả

+ Điểm giỏi là 3 chiếm 4,3%