THỰC NGHIỆM PHƯƠNG PHÁP nêu vấn đề TRONG dạy học PHẦN CÔNG dân với KINH tế môn GDCD ở TRƯỜNG THPT lê HỒNG PHONG, PHÚ yên

- Kế hoạch thực nghiệm vận dụng PP NVĐ trong dạy học phần ″Công dân với kinh tế" môn GDCD ở trường THPT Lê Hồng Phong, Phú Yên - Giả thuyết thực nghiệm Qua nghiên cứu và phân tích thực

THỰC NGHIỆM PHƯƠNG PHÁP NÊU VẤN ĐỀ TRONG DẠY HỌC PHẦN CÔNG DÂN VỚI KINH TẾ MÔN GDCD Ở TRƯỜNG THPT LÊ HỒNG

PHONG, PHÚ YÊN

- Kế hoạch thực nghiệm vận dụng PP NVĐ trong dạy học phần ″Công dân với kinh tế" môn GDCD ở trường THPT Lê Hồng Phong, Phú Yên

- Giả thuyết thực nghiệm

Qua nghiên cứu và phân tích thực trạng của việc dạy họcphần ″Công dân với kinh tế" môn GDCD ở trường THPT LêHồng Phong, Phú Yên đã khẳng định việc vận dụng PPDHNVĐ trong dạy học môn GDCD nói chung và học phần

″Công dân với kinh tế" nói riêng là rất cần thiết Vì vậy tôitiến hành thực nghiệm để chứng minh được ưu điểm của việcđổi mới PPDH theo hướng tích cực so với những bài giảngtrước đây là dạy theo phương PP truyền thống hoặc có chăngcũng đã vận dụng PPDH này nhưng chưa nắm được bản chấtnên chưa thực sự mang lại hiệu quả cao Trên cơ sở đó, tôixây dựng giả thuyết thực nghiệm như sau:

Nếu vận dụng tốt các nguyên tắc và đảm bảo các biệnpháp thực hiện theo đúng những yêu cầu đưa ra thì việc vậndụng PP NVĐ sẽ mang lại kết quả cao trong dạy học bộ mônGDCD nói chung và phần ″Công dân với kinh tế" nói riêng ởtrường THPT Lê Hồng Phong, Phú Yên

- Mục đích thực nghiệm

Xác định tính khả thi, hiệu quả của việc vận PP NVĐtrong dạy học phần "Công dân với kinh tế" môn GDCD ởtrường THPT Lê Hồng Phong, Phú Yên

Xác định tính tích cực và tính hiệu quả của việc vận PPNVĐ trong dạy học, đánh giá mức độ phát triển năng lựcGQVĐ của HS

Qua tiến hành thực nghiệm Kết quả thực nghiệm sẽ làbằng chứng để đánh giá tính hiệu quả của việc vận dụng PPNVĐ trong dạy học phần ″Công dân với kinh tế" Qua đó sẽcho ta thấy tính vượt trội PP NVĐ so với những phương phápdạy học khác như thế nào trong DH ở phần này

- Đối tượng và địa điểm thực nghiệm

* Đối tượng thực nghiệm:

Tôi chọn đối tượng thực nhiệm là học sinh lớp 11 trườngTHPT Lê Hồng Phong tỉnh Phú Yên

- Lớp thực nghiệm: Lớp 11A4, 11A7 (năm học 2018) ( Cả 2 lớp đều có sỉ số 44 học sinh)

- Lớp đối chứng: Lớp 11A5, 11A8 (năm học 2018) (Cả 2 lớp đều có sỉ số 44 học sinh)

2017-Lớp đối chứng tôi vẫn tiến hành dạy theo PP truyền thống (PPthuyết trình), lớp thực nghiệm tôi soạn và dạy theo PP NVĐ

* Địa điểm thực nghiệm: Thực nghiệm sư phạm được tiến

hành tại trường THPT Lê Hồng Phong tỉnh Phú Yên Địa chỉ:Thị trấn Phú Thứ, huyện Tây Hòa, tỉnh Phú Yên

- Thời gian thực nghiệm

Học phần ″Công dân với kinh tế" đã được dạy học ở kì 1,

để tiến hành thực nghiệm tôi xin phép trường tạo điều kiện vềthời gian tôi được tiến hành thực nghiệm Thời gian thựcnghiệm được tiến hành vào tuần đầu tháng 3 năm 2018 Khitôi tiến hành thực nghiệm Ban giám hiệu trường và Tổ chuyênmôn có dự giờ và đưa ra nhận xét, đánh giá sau tiết dạy Kếtquả thực nghiệm của tôi rất khả quan phù hợp với giả thuyếtthực nghiệm ban đầu đưa ra

- Nhiệm vụ thực nghiệm

- Vận dụng PP NVĐ để dạy 2 bài trong phần ″Công dânvới kinh tế" môn GDCD lớp 11 đó là:

+ Bài 4: “Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hànghóa.”

+ Bài 5: “Cung - cầu trong sản xuất và lưu thông hànghóa.”

- Kiểm tra lớp TN và lớp ĐC

- Thông qua xử lý dữ liệu, phân tích kết quả TN và rút rakết luận về tính hiệu quả của việc vận dụng PP NVĐ trong

DH phần này

- Nội dung thực nghiệm

- Những nội dung khoa học cần thực nghiệm

Để chứng minh giả thuyết đã nêu, chúng tôi xác định nộidung khoa học cần TN là đơn vị kiến thức trong các bài học:

Bài 4: "Cạnh tranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa"

Bài 5: ″Cung cầu trong sản xuất và lưu thông hàng hóa"

- Thiết kế giáo án thực nghiệm theo phương pháp nêu vấn đề

Giáo án thực nghiệm được tôi tiến hành chuẩn bị bằng cáchình thức DH của PP NVĐ Sau khi nghiên cứu và xem xétđặc điểm kiến thức bài 4: “Cạnh tranh trong sản xuất và lưuthông hàng hóa” và bài 5: “Cung cầu trong sản xuất và lưuthông hàng hóa” trong phần “Công dân với kinh tế”, đồngthời nghiên cứu các hình thức dạy học NVĐ, tôi tiến hànhsoạn giáo án thực nghiệm với các hình thức DH NVĐ nhưsau:

Tên bài Nội dung kiến thức Phương pháp Thời

- Trình bày NVĐ

- NVĐ một phần

1 tiết

3 “Tính 2 mặt củacạnh tranh.”[2]

kết hợp với thảoluận nhóm

- Các PP: Phântích tổng hợp, kháiquát hóa, đặt câuhỏi, đàm thoại,liên hệ giữa lýluận và thực tiễn

cung-3 “Vận dụng quan hệcung- cầu.”[2]

- Trình bày NVĐ

- NVĐ một phầnkết hợp với thảoluận nhóm

- Các PP: Phântích tổng hợp, kháiquát hóa, đặt câuhỏi, đàm thoại,liên hệ giữa lýluận và thực tiễn

1 tiết

- NVĐ toàn phần.

- Tiến hành dạy thực nghiệm

- Khảo sát trình độ đầu vào của lớp đối chứng và lớp thực nghiệm

- Đối với học sinh

Để kiểm tra trình độ nhận thức HS lớp ĐC và lớp TN Tôi

có thể khảo sát về đặc điểm HS của hai lớp này như sau:

+ Phần lớn học sinh đều ở độ tuổi 17

+ Học sinh nông thôn, chịu khó ham học hỏi

+ Năng lực học tập của các lớp tương đối như nhau

Để đảm bảo tính chính xác, tôi đã cho tiến hành kiểm tranhững kiến thức đã học từ bài 1 đến bài 3 phần ″Công dânvới kinh tế" môn GDCD lớp 11 cho 2 lớp: ĐC và TN cùnglàm 2 bài kiểm tra giống nhau (mỗi bài làm trong 45 phút)gồm: Một bài tự luận và một bài kiểm tra tự luận kết hợp vớitrắc nghiệm khách quan ( Phụ lục 1)

Bài kiểm tra được đánh giá bằng thang điểm 10 và phânthành các mức độ sau:

Loại giỏi : 9 -10 điểm

Loại khá : 7 -8 điểm

Loại trung bình : 5 – 6 điểm

Loại yếu : Dưới 5 điểm

Sau khi kiểm tra kết quả thu được như sau:

- Kết quả kiểm tra lớp ĐC và lớp TN nội dung đã học môn GDCD lớp 11 phần ″Công dân với kinh tế" (từ bài 1 đến

bài 3) của bài kiểm tra TL.

+ Tỷ lệ học sinh đạt điểm giỏi ở lớp TN và lớp ĐC đềuthấp: Lớp thực nghiệm là 12.5% , lớp đối chứng là 13.6%

+ Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá cũng chiếm tỷ lệ gần bằngnhau: Lớp TN là 42%, lớp ĐC là 43.2%

+ Tỷ lệ HS đạt điểm trung bình ở lớp TN cao hơn lớp đốichứng : Lớp TN là 43.2%, lớp ĐC là 39.8%

+ Tỷ lệ học sinh đạt điểm yếu ở cả 2 lớp đều có: Lớp TN

+ Tỷ lệ học sinh đạt điểm giỏi ở lớp TN và lớp ĐC đềuthấp: Lớp TN là 10.2% , lớp ĐC là 11.4%

+ Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá cũng chiếm tỷ lệ gần bằngnhau: Lớp TN là 40.9%, lớp ĐC là 39.8%

+ Tỷ lệ học sinh đạt điểm trung bình ở lớp TN và lớp ĐCcũng tương đương nhau: Lớp TN là 46.6%, lớp ĐC là 45.5%

+ Tỷ lệ học sinh đạt điểm yếu ở cả 2 lớp đều có: Lớp TN

là 2.3%, lớp ĐC là 3.4%

Từ số liệu qua 2 lần kiểm tra trên cho thấy mức độ nhậnthức của cả 2 lớp TN và lớp ĐC là tương đối bằng nhau

không có sự chênh lệch nhiều về mức độ nhận thức khi chưa

có tác động sư phạm

- Về PP học tập, kỹ năng, kỹ xảo: Qua phát phiếu điều tra

về PP học tập và những câu hỏi để nhận biết kỹ năng, kỹ xảocủa học sinh

- Phiếu điều tra phương pháp học tập kỹ năng, kỹ xảo của

5 Em có mạnh dạn trao đổi với

giáo viên về nội dung học

7 Các em có thường xuyên vận

dụng lý thuyết vào thực tiễn

không ?

Chưa thường xuyên

Qua bảng điều tra trên cho ta thấy, học sinh vẫn còn thụđộng trong học tập, chưa rèn luyện cho mình tính chủ độngtích cực, và khả năng tư duy, kĩ năng, kĩ xảo và năng lực tựGQVĐ còn thấp GV vẫn còn dạy học theo PP truyền thống,thầy giảng - trò nghe và ghi chép

* Đối với giáo viên

Tất cả GV dạy bộ môn GDCD của trường đều đạt trình độđại học, có thâm niên công tác, được bồi dưỡng về chuyênmôn và PP giảng dạy nên ít nhiều đã hiểu được bản chất củacác PPDH

- Các bước dạy học thực nghiệm

* Yêu cầu chung đối với thiết kế giáo án

Để tiến hành TN, tôi tiến hành soạn giáo án cho lớp TN

và lớp ĐC trên cùng nội dung bài học, khi tôi thiết kế hai giáo

án này, đảm bảo được nguyên tắc:

- Không làm thay đổi chương trình, kế hoạch và nội dungtheo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Tuân thủ các bước trên lớp

- Phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất của trường

* Tuy nhiên sự khác biệt của hai giáo án đó là

- Thiết kế bài giảng cho lớp ĐC

+ PPDH chủ đạo là thuyết trình (Thầy giảng- trò nghe,thầy kiểm tra - trò tái hiện)

+ Đánh giá: Giáo viên là người độc quyền đánh giá kếtquả của học sinh GV thường chú ý vào khả năng ghi nhớ vàtái hiện thông tin mà GV đã truyền đạt cho học sinh

- Thiết kế bài giảng cho lớp thực nghiệm

+ PPDH chủ đạo là PPDH NVĐ đề kết hợp với một sốPPDH khác

+ Đánh giá kết quả

GV không còn giữ vai trò đặc quyền trong đánh giá kếtquả của HS HS có thể tự kiểm tra quá trình nhận thức củamình qua việc hiểu và vận dụng được tri thức đã học

Sau đây là 2 giáo án TN được soạn theo PP chủ yếu làPPDH NVĐ

BÀI 4: “CẠNH TRANH TRONG SẢN XUẤT VÀ LƯU

- “Phân biệt được mặt tích cực và mặt hạn chế của cạnhtranh trong sản xuất và lưu thông hàng hóa.’[3]

- Nhận xét được vài nét về tình hình cạnh tranh trong sảnxuất và lưu thông hàng hóa ở địa phương”[3]

3 Về thái độ:

- “Ủng hộ các biểu hiện tích cực, phê phán các biểu hiệntiêu cực của cạnh tranh trong sản xuất, lưu thông hànghoá.”[3]

II Phương pháp, đồ dùng và phương tiện dạy học

1 Phương pháp.

Phương pháp nêu vấn đề, thảo luận nhóm, đàm thoại, tổnghợp, so sánh, phân tích…

2 Đồ dùng và phương tiện dạy học

- Máy chiếu, laptop để thực hiện giáo án điện tử

- Các bảng biểu, sơ đồ minh hoạ

- Sách giáo khoa

III các bước lên lớp

* Bước 1: Ổn định tổ chức lớp

- Kiểm tra sĩ số lớp

- Giới thiệu giáo viên dự giờ

* Bước 2: Kiểm tra bài cũ

* Bước 3: Giảng bài mới

Nội dung bài

học

Hoạt động của

GV

Hoạt độngcủa HS

PPDH

GV đặt vấn đề

để vào bài

“Quan sát trênthị trường tathường bắt gặpnhững hiệntượng ganhđua, giành giậthay cạnh tranhvới nhau giữanhững người

- PP NVĐ,

PP trực quan

mua, người

những doanhnghiệp vớinhau nhữnghiện tượng đótốt hay xấu cócần thiết không

và cần đượcgiải thích nhưthế nào ?”[2]

Để trả lời chocâu hỏi trênchúng ta đi vàobài học hômnay

* GV: Chia lớpthành 4 nhómtrả lời chonhững câu hỏi

sau

Nhóm 1: Cạnh

tranh là gì?

Nguyên nhânnào dẫn đếncạnh tranh ?Nêu ví dụ thựctiễn minh họa?

Nhóm 2: Vậy

mục đích củacạnh tranh làgì? Và đượcthể hiện ởnhững mặtnào? Cho ví dụminh họa

Nhóm 3: Em

hãy cho biếtmặt tích cực

dụ minh họa.

Nhóm 4: Em

hãy cho biếtmặt hạn chếtrong cạnhtranh ? Cho ví

dụ minh họa

GV : Cho ví dụ

2 cửa hàngĐiện máy A và

B cùng bánmột loại tivi(cùng model,cùng hãng sảnxuất, cùng bánmột giá tiền,nếu bán giá đóthì 2 cửa hàng

- PP NVĐmột phần

- PP thảo luậnnhóm- Sửdụng 1 số - -

PP trực quan

- PP diễngiảng

- PP đàmthoại

là gì ? Theo emtại sao cửahàng A lại làmnhư vậy ?

- GV: Có thể

cho đặt câu hỏi

- HS cùngthảo luận

- Cử 1 bạnlên trả lời

thành viêntrong

nhóm nghe

Xem một

số hìnhảnh vềcạnh tranh,rút ra địnhnghĩa:

cạnh tranhtrong SX

và lưuthông hànghóa là gì ?

- GV cho HSxem một sốhình ảnh cạnhtranh trong sảnxuất và lưuthông hànghóa.

- GV đưa ra kếtluận về cạnhtranh

GV : Có thểdẫn dắt HS nhớlại kiến thứccũ: Những tácđộng của quyluật giá trị, nộidung thứ 2 và 3của quy luật

những ví

dụ khác vềcạnh tranh

- HS trảlời :

Nguyênnhân nàodẫn đếncạnh tranhtrong sảnxuất và lưuthông hànghóa ? Cho

ví dụ thực

Nêu vấn đềmột phần kếthợp với đàmthoại, thảoluận nhóm,phương pháptrực quan

- Giáo viên:

nhận xét, bổsung, kết luận

tiễn minhhọa

- HS đạidiện trảlời, bổsung

NVĐ mộtphần kết hợp

- HS đạidiện trảlời, bổsung

Xung

thoại, thảoluận nhóm,

PP trực quan

GV: Nhận xét,

bổ sung, kếtluận

NVĐ mộtphần kết hợp

thoại, thảoluận nhóm,

PP trực quan

NVĐ mộtphần kết hợp

thoại, thảoluận nhóm,

PP trực quan

về sự phát triểncủa các côngty.

GV: Em hãycho biết mặttích cực trongcạnh tranh ?Cho ví dụ minhhọa

GV: Nhận xét,

bổ sung và kếtluận

HS: Đạidiện trảlời, bổxung

PP nêu vấn

đề toàn bộ kếthợp với PPgiải quyếttình huống

lượng, đầu cơtích trữ, ônhiễm môitrường …

Em hãy chobiết mặt hạnchế trong cạnhtranh ? Chomột số ví dụkhác minh họa

GV: Nhận xét,

- HS: Tựtrình bàyquan điểmcủa từng

cá nhân

- GV: Bản thân

em cần làm gìkhi phát hiệncạnh tranhkhông lànhmạnh?

- GV: Nhậnxét, kết luận

- GV: Vậy quyluật cạnh tranh

có tác dụng

gì ?

- GV đưa ra kếtluận

3 Củng cố: Cho học sinh trả lời các câu hỏi ở phần kiểm tra

kiến thức (GV: hỏi - HS : trả lời, qua đó củng cố bài học)

4 Hướng dẫn học sinh tự học ở nhà.

- Xem và trả lời các câu hỏi trong bài học

- Chuẩn bị bài kế tiếp

BÀI 5: “CUNG - CẦU TRONG SẢN XUẤT VÀ LƯU

THÔNG HÀNG HOÁ”[2]

I Mục tiêu bài học

1 Về kiến thức:

-“ Nêu được khái niệm cung – cầu

- Hiểu được quan hệ cung - cầu trong sản xuất và lưuthông hàng hoá

- Nêu được sự vận dụng quan hệ cung - cầu”[3]

2 Về kỹ năng :

-“ Biết giải thích ảnh hưởng của giá cả thị trường đếncung - cầu của một loại sản phẩm ở địa phương.”[3]

2 Đồ dùng và phương tiện dạy học

- Máy chiếu, laptop để thực hiện giáo án điện tử

- Các bảng biểu, sơ đồ minh hoạ

- Sách giáo khoa

III Các bước lên lớp

Bước 1: Ổn định tổ chức lớp

- Kiểm tra sĩ số

- Giới thiệu giáo viên dự giờ

Bước 2: Kiểm tra bài cũ

Bước 3: Giảng bài mới

Nội dung dạy

học

Hoạt động củaGV

Hoạt độngcủa HS

PPDH

GV đặt vấn đề

“Trên thị trường

ta thấy ngườibán và ngườimua gặp nhau

Để trả lời câuhỏi này ta đi vào

- PPNVĐ, PPtrực

quan

bài mới “Cungcầu trong sảnxuất và lưuthông hànghóa.”[2]

GV : Chia lớpthành 4 nhómtrả lời các câuhỏi sau :

Nhóm 1:

* Nêu ví dụphân tích khảnăng cầu hànghóa, dịch vụtrên thị trường,

từ đó đưa rakhái niệm cầu là

gì ? Em hãy chobiết mối quan hệgiữa số lượng

cầu và giá cảtheo tỉ lệ nhưthế nào ?

Nhóm 2:

* Cho 1 số ví

dụ, phân tíchkhả năng cungcấp hàng hóa,dịch vụ trên thịtrường Từ đónêu khái niệmcung ? Em hãycho biết mốiquan hệ giữa sốlượng cung vàgiá cả theo tỉ lệnhư thế nào ?

Nhóm 3

“Nội dung của

Hoạt động 1

( Nhóm 1)

quan hệ cungcầu thể hiện nhưthế nào trongsản xuất và lưuthông hàng hóa

ở nước ta hiệnnay? Hãy nêunhững biểu hiệncủa quan hệcung – cầu vàcho ví dụ cho

hiện ?”[2]

Nhóm 4

“Quan hệ cung cầu hàng hóađược nhà nước,các chủ doanhnghiệp và ngườitiêu dùng vận

dụ về việc vậndụng này đốivới từng đốitượng cụ thể vàphân tích

Có thể GV cho

ví dụ và yêu cầuphân tích nhucầu tiêu dùng cánhân và cầu màthị trường đangquan tâm ? Từ

đó nêu lên đượckhái niệm cầu ?Cho ví dụ khác

Ví dụ 1: Anh A

muốn mua một

HS nghe vàthảo luận

-HS: Đạidiện trả lời,

bổ xung

-Học sinh tựcho 1 số ví

dụ khác,phân tích,liên hệ thựctiễn

- PPNVĐmột phầnkết hợpvới PPthảo luậnnhóm,

PP đàmthoại, PPdiễn

giảng vàliên hệthực tiễn

Ví dụ 2: Anh B

có 45 triệu, Anh

B muốn muamột chiếc xemáy giá tươngứng với số tiềnanh ta có

Từ 2 ví dụ trên

em hãy cho biếtđâu là nhu cầubất kỳ và đâu lànhu cầu có khảnăng thanhtoán? Cầu nào làthị trường đangquan tâm ?

GV: Em hãy

- Sửdụng đồthị đểgiảngmối quan

hệ giữalượngcầu vàgiá cả