BỆNH HẠI CÂY HỒ TIÊU

TT Tên VN Tác nhân gây hại phận Bộ gây hại Mức độ hại 1 Vàng lá chết chậm Meloidogyne incognita và một số loài nấm Rễ ++++ 2 Bệnh vàng lá chết nhanh Phytophthora các bộ Tất cả

BỆNH HẠI CÂY HỒ TIÊU

TT Tên VN Tác nhân gây hại phận Bộ

gây hại

Mức

độ hại

1 Vàng lá chết chậm Meloidogyne incognita và một số loài nấm Rễ ++++

2 Bệnh vàng lá chết nhanh Phytophthora các bộ Tất cả

phận ++++

3 Bệnh do virus Một số loài virus Lá +++

4 Thán thư Colletotrichum gloeosporioides Lá ++

5 Đen lá Lasiodiplodia theobromae Lá ++

6 Đốm lá Colletotrichum sp., Phoma sp. Lá +

7 Khô vằn Rhizoctonia solani Lá ++

MỘT SỐ BỆNH HẠI CHÍNH TRÊN CÂY HỒ TIÊU

TT Tên VN Tác nhân gây hại phận Bộ

1 BỆNH VÀNG LÁ CHẾT CHẬM

• Triệu chứng trên cây

- Cây sinh trưởng, phát triển chậm, lá úa vàng, rụng lá, các

lá già thường bị vàng trước

- Lá, hoa, các đốt và trái rụng dần từ dưới gốc lên ngọn

- Bộ tán lá thưa thớt

- Ra hoa và đậu quả kém, năng suất giảm dần

- Bệnh thường xuất hiện thành từng vùng cục bộ

- Triệu chứng thường phát triển chậm và kéo dài, một vài năm sau cây mới chết

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT CHẬM

• Gốc thân: các vết nâu đen, dần dần Gốc thân: các vết nâu đen, dần dần

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT CHẬM

Vườn tiêu chết do bệnh vàng lá chết chậm

Tuyến trùng M incognita M incognita cái Ấu trùng M incognita M incognita

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT CHẬM

• Nguyên nhân gây hại: Tuyến trùng Meloidogyne incognita và một số loài nấm (Fusarium sp., Phytophthora sp., Pythium sp.,

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT CHẬM

Vòng đời của tuyến trùng M incognita (khoảng 1 tháng)

Con cái trưởng thành

Ấu trùng tuổi 1 (Trong bọc trứng)

Fusarium solani

Phytophthora sp.

Pythium sp.

Đặc điểm phát sinh phát triển bệnh

• Tuyến trùng, nấm: tồn tại trong đất, Tuyến trùng, nấm: tồn tại trong đất,

phát sinh phát triển trong đất bón ít phân hữu cơ, đất chua

• Gây hại tiêu: Gây hại tiêu:

–trên nhiều loại đất khác nhau

–các giống tiêu khác nhau

–các tuổi tiêu khác nhau: từ tiêu 2-3 năm đến tiêu >10 năm

• Biện pháp phòng trừ:

Áp dụng các nguyên tắc phòng trừ tổng hợp với nguyên tắc phòng bệnh là chính:

nguyên tắc phòng bệnh là chính:

+ Không trồng lại tiêu trên các vườn cà phê, tiêu

đã bị nhổ bỏ do tuyến trùng mà chưa qua thời

gian luân canh

+ Không sử dụng đất đã trồng tiêu để làm vườn ươm

+ Vệ sinh đồng ruộng, cày phơi đất trong mùa khô trước khi trồng mới.

+ Bón phân vô cơ cân đối và thường xuyên sử dụng phân hữu cơ

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT CHẬM

+ Thường xuyên sử dụng các chế phẩm sinh học phòng trừ tuyến trùng:

Trồng cây cúc vạn thọ

2 BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH TRÊN CÂY TIÊU

(thối gốc, thối cổ rễ, chết héo, chết rũ,

chết tươi chết đứng, héo dây)

• Bệnh xuất hiện sớm nhất ở Miền nam Ấn Bệnh xuất hiện sớm nhất ở Miền nam Ấn

Độ năm 1928

• Năm 1931, Bean công bố bệnh vàng lá Năm 1931, Bean công bố bệnh vàng lá

chết nhanh là bệnh nguy hiểm nhất trên tiêu.

• Năm 1941, Thompson đã ly trích thành Năm 1941, Thompson đã ly trích thành

công loài nấm gây bệnh: Phytophthora

• Năm 1978, Kuech tìm thấy Năm 1978, Kuech tìm thấy Phytophthora meadii trên rễ tiêu

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH TRÊN CÂY TIÊU

(Phytophthora Foot Rot)

Triệu chứng bệnh

• Hại tất cả bộ phân cây, chủ yếu hại rễ Hại tất cả bộ phân cây, chủ yếu hại rễ

& phần thân dưới mặt đất

– các đọt tiêu không phát triển, lá không mướt, không dòn, hơi tái, hơi buồn → lá vàng, rủ → các nhánh rủ xuống → rụng lá → rụng đốt,

rụng lóng → trụ nọc trơ thân leo chính và 1 ít nhánh bên (T 8 - 9)

– bộ lá héo xanh như đổ nước sôi → đen và

rụng; đôi khi lá không kịp rụng (T10 - cuối

mưa)

Các giai đoạn của triệu chứng bệnh vàng lá chết

nhanh trên tiêu

A: Cây bắt đầu có triệu chứng vàng một số lá gần gốc; B: Cây xuất hiện triệu chứng héo rũ; C-D: Cây chết hoàn toàn, lá vẫn

còn treo trên cành

Các dạng triệu chứng bệnh do Phytophthora capsici gây ra trên lá tiêu

Bệnh do nấm Phytophthora

capsici trên quả tiêu

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

Trên gốc thân, rễ:

Thối gãy đốt nhánh

BỆNH CHẾT NHANH TRÊN CÂY TIÊU

rễ:

– vết biến màu và ướt → thâm đen, thối nhũn, có dịch nhờn mùi khó chịu – Vỏ ngoài còn

nguyên, chẻ dọc: nhiều vết thâm đen trong mạch dẫn

A

B

Thân ngầm bị thối do nấm

Phytophthora capsici

Thối mục gốc thân và mạch dẫn thối đen

Thối mục gốc thân

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

Nguyên nhân gây bệnh

• Phytophthora palmivora var piperis; Phytophthora palmivora var piperis;

• Phytophthora palmivora MF4 Phytophthora palmivora MF4

• Tại Malaysia là Phytophthora botryosa, Tại Malaysia là Phytophthora botryosa,

• Phytophthora parasitica var Phytophthora parasitica var

nicotianae (Varughese và Anuar,

1992),

• Phytophthora capsici Leonian Phytophthora capsici Leonian.

• Phytophthora capsici được xác định là nguyên nhân chính gây bệnh chết

nhanh hồ tiêu tại Indonesia

(Manohara và cs, 2004), Thái Lan

(Tsao và cs, 1997), Sri Lanka

(Kularatne, 2002).

• Tại Việt Nam theo Nguyễn Vĩnh Trường Tại Việt Nam theo Nguyễn Vĩnh Trường

và cs (2002):

_ Bệnh vàng lá chết nhanh hồ tiêu tại

Quảng Trị do Pythium, Phytophthora sp.

và Phytophthora parasitica

• Theo Nguyễn Tăng Tôn (2005), bệnh chết Theo Nguyễn Tăng Tôn (2005), bệnh chết nhanh hồ tiêu tại Bình Phước, Bà Rịa -

Vung Tàu và Quảng Trị, là do

Phytophthora capsici gây ra

• Nấm Nấm Phytophthora capsici thuộc bộ

Peronosporales, lớp Oomycetes

– Cành sporangium phân nhánh, thẳng hoặc hơi gấp khúc, phình to một chút ở chỗ đính sporangium

– Sporangium hình trứng hoặc quả lê, kích thước 12-28 x 18-44 µm

– Động bào tử có 2 lông roi

Chu kỳ bệnh của nấm Phytophthora

Đặc tính của nấm:

Nấm Phytopthora sp.

Nấm trong đất gây hại

Nấm gây hại nhanh

Nấm theo nguồn nước

• Nấm có nguồn gốc thủy sinh → ưa thích & rất cần ẩm để sinh sản, phát triển, gây hại

• Nhiệt độ thích hợp: 25°C -30 0 C, pH 6,0

• Bệnh phát triển, lây lan mạnh trong mùa mưa, nhất là vào cuối mùa mưa, khí hậu ấm và ẩm

• Gây hại ở những vườn không thoát nước tốt

• Thường xuất hiện trong những năm có hạn

hán kéo dài do cây bị “xốc” sinh lý ⇒ dễ bị

nấm tấn công

- Có sự kết hợp với các nấm: Fusarium, Pythium, Rhizoctonia, tuyến trùng →

cây tiêu chết nhanh chóng

Môi trường

Nhiệt độ từ 24 - 33 Nhiệt độ từ 24 - 33oC

Ẩm độ không khí cao (> 80 %) Ẩm độ không khí cao (> 80 %)

Những đợt gió mùa kèm theo mưa Những đợt gió mùa kèm theo mưa

Thời gian mưa và khả năng giữ ẩm của đất Thời gian mưa và khả năng giữ ẩm của đất.

 Điều kiện môi trường ở Việt Nam đặc biệt

là rất thuận lợi cho nấm Phytophthora phát sinh phát triển gây hại

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

• Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát triển

• Lượng mưa có ảnh hưởng rất lớn đến Lượng mưa có ảnh hưởng rất lớn đến

Cây trồng

ra các dịch rễ và hình thành các mô mẫn cảm

cảm nhất ở cả tán lá và rễ tơ của cây tiêu đều xuất hiện ở thời kỳ cao điểm của mùa mưa.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát triển.

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

Lan truyền qua nhiều con đường: đất, Lan truyền qua nhiều con đường: đất,

nước, không khí, côn trùng, con người

• Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát triển.

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

Điều kiện thuận lợi cho nấm p.triển:

Đất úng

Nguồn bệnh

Rễ tổn thương Phân bón

Tuyến trùng và rệp sáp

Một số cây trồng bị nấm Phytophthora gây hại

Hoạt động của con người

 Tưới nước quá nhiều, hoặc chế độ tưới không phù hợp.

 Sử dụng phân vô cơ có hàm lượng đạm cao.

 Chưa áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát triển.

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

• Biện pháp phòng trừ

Tuân theo các nguyên tắc phòng trừ tổng hợp:

1 Chọn đất trồng tiêu có tầng canh tác dày, thoát nước tốt,

có mực nước ngầm thấp

2 Chỉ trồng lại tiêu trên đất cũ trồng ca cao, cao su đã qua

thời gian đất bỏ hoang hoặc được trồng với cây hàng

năm, cây che phủ đất

3 Không lấy giống ở những cây tiêu đã bị nhiễm bệnh chết

nhanh

4 Xử lý hom giống bằng một trong các loại thuốc Aliette 80

WP, Ridomil Gold 68 WP , Rovral 50 WP, nồng độ 0,1 %

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

• Biện pháp phòng trừ

5 Áp dụng tất cả các biện pháp để ngăn ngừa nguồn nấm

bệnh xâm nhập vào vườn tiêu:

+ Thường xuyên kiểm tra vườn cây trong mùa mưa, đặc biệt

là những trận mưa sau một đợt hạn hán kéo dài, để có

thể phát hiện được bệnh sớm

+ Tiêu hủy các bộ phận bị bệnh của cây tiêu: khi đã phát hiện được cây bệnh phải kiên quyết đào bỏ, thu dọn tàn dư cây bệnh đưa ra khỏi vườn và đốt để loại trừ nguồn bệnh

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

6 Tạo điều kiện tiểu khí hậu thuận lợi trong vườn tiêu như:

trụ/ha

+ Thường xuyên tỉa cây che bóng, cây choái sống trong mùa mưa

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

Trồng cây che bóng

- Điều chỉnh cây che bóng hợp lý.

- Trồng cây che phủ đất.

- Trong quá trình chăm sóc vườn tiêu tránh gây vết thương cho thân ngầm và rễ tiêu.

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

Cắt bỏ các các dây lươn và các cành nhánh cách mặt đất 30 cm để hạn chế sự gây hại của nấm

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

- Giữ gốc cây luôn khô ráo, chỉ đủ ẩm

- Thoát nước hợp lý vào mùa mưa để tránh sự đọng nước trong gốc cây tiêu.

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

Không trồng cây họ cà trong vườn tiêu

• Biện pháp phòng trừ

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

Không trồng cây khoai môn trong vườn tiêu

• Biện pháp phòng trừ

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

•Biện pháp phòng trừ

- Bón phân vô cơ cho cây tiêu cân đối và hợp

lý

- Tăng cường bón phân hữu cơ đã ủ hoai

- Bổ sung các chất hữu cơ cho cây tiêu

- Thường xuyên bón các loại chế phẩm sinh

học như: Trichoderma spp., Gliocladium.

BỆNH VÀNG LÁ CHẾT NHANH

_ Bón phân hữu cơ hoai mục, phân hữu

cơ sinh học (Trichoderma):15-20

Vệ sinh vườn

- Cỏ dại:

+ Đầu mùa khô, làm sạch cỏ trong vườn tiêu, dùng cỏ này kết hợp với rơm rạ, thân dây đậu → tủ gốc tiêu

+ Hạn chế tối đa việc làm tổn

thương hệ rễ, không xới đất quá

sâu,

- Nhổ bỏ cây bị bệnh, đào sạch rễ, thu dọn lá rụng trong vườn

Tỉa cành tạo tán

- Tỉa cành tiêu bệnh, già, cành sà trên mặt đất, cách mặt đất 30 cm

- Cắt tỉa thưa cành, tán của cây choái Cắt tỉa thưa cành, tán của cây choái

sống, nhất là vào giữa mùa mưa

(Bôi Bordeaux 0,1%, Oxyclorua đồng 0,2% quét lên vết cắt)

- Trồng mới: vườn tiêu bị bệnh chết, ít nhất 6 tháng sau mới trồng lại

• Phơi ải đất, đốt hố trồng, xử lý thuốc Phơi ải đất, đốt hố trồng, xử lý thuốc

BVTV 10-15 ngày trước khi trồng lại (Không trồng lại tiêu hoặc rau cải trên khu vực bị bệnh)

• Sau khi làm việc ở vườn bị bệnh thì Sau khi làm việc ở vườn bị bệnh thì

không nên đi vào vườn tiêu khỏe

• Dụng cụ sau khi sử dụng với dây tiêu Dụng cụ sau khi sử dụng với dây tiêu

bị bệnh: rửa kỹ, tẩy trùng với chất tẩy trùng

(sử dụng công cụ riêng cho dây tiêu

khỏe và dây tiêu bệnh)

• Rào cách ly khu vực bị bệnh Rào cách ly khu vực bị bệnh

• Rải thuốc dọc theo đường mòn từ khu Rải thuốc dọc theo đường mòn từ khu

vực bị bệnh đến cổng vườn.

nhanh hại tiêu hiện có chưa thật sự

hiệu quả, còn sử dụng nhiều thuốc hóa học

Hồ tiêu là cây dài ngày, nhạy cảm với

những thay đổi của môi trường → một

số giải pháp kỹ thuật chỉ có thể áp

dụng thành công trong những điều kiện nhất định

Phòng và trừ bệnh

• Diệt trừ ốc sên, kiến, tuyến trùng Diệt trừ ốc sên, kiến, tuyến trùng

• Không cho gia súc đi vào vườn tiêu Không cho gia súc đi vào vườn tiêu

• Khoảng cách giữa các trụ tiêu không Khoảng cách giữa các trụ tiêu không

nên sử dụng làm lối đi chung cho mọi người

• Xử lý thuốc phòng bệnh 2 lần/năm vào đầu mùa mưa và đầu mùa khô:

– các loại thuốc benomyl, iprodione, fosetyl alumnium, 1lít nước thuốc / trụ),

– Metalaxyl + mancozeb, oxychloride đồng (Tưới 2-3 lít nước thuốc / trụ)

– Kết hợp trừ tuyến trùng hại tiêu

(ethoprophos; sincosin)

- Sử dụng một trong các loại thuốc:

Fosetyl aluminium, Metalaxyl +

mancozeb

- Nồng độ 0,3 %, liều lượng 2 - 4 lít

dung dịch nước thuốc/ gốc

- Xử lý vào đất đồng thời phun lên cây

Xử lý 2 - 3 lần, mỗi lần cách nhau 15

ngày

Bón phân cân đối

Phòng trị tuyến trùng:

Bón phân hữu cơ

Xử lý Map Logic

THUỐC TRỪ TUYẾN

TRÙNG

Hoạt chất: Clinoptilolite 90%

• Tác hại

• Triệu chứng

3 BỆNH VIRUS

Lá tiêu bị bệnh khảm lá

* Nguyên nhân gây hại: Do virus gây hại

* Biện pháp phòng trừ: Áp dụng các nguyên tắc phòng trừ sâu bệnh hại

- Không lấy giống từ các vườn đã có triệu chứng bệnh virus

- Trong quá trình canh tác không dùng dao, kéo cắt tỉa các cây

bị bệnh, sau đó cắt sang cây khỏe

- Cần phải kiểm tra cây tiêu xem có các côn trùng hay nhện chích hút hay không Nếu có thì phun một trong các loại thuốc sau: Subatox 75 EC 0,2 %, Suprathion 40 EC 0,2 %, Supracide 40 EC 0,2 %

- Khi cây đã bị bệnh nặng cần nhổ, đưa ra ngoài vườn và đốt.

BỆNH VIRUS

4 BỆNH THÁN THƯ

• Tác hại

- Gây hại trên lá, gié bông, gié quả  lá bị cháy, rụng, gié hoa, quả bị khô đen

- Gây hại thân nhánh cây tiêu làm tháo đốt, khô cành

- Bệnh xuất hiện quanh năm, phát triển mạnh trong mùa mưa

- Bệnh nặng sẽ làm lá khô, giảm khả năng quang hợp

Nguyên nhân gây bệnh

Do nấm Colletotrichum sp.

Sợi nấm mọc ra từ mô bệnh

Ổ bào tử Collectotrichum sp.

• Biện pháp phòng trừ:

Tuân theo các nguyên tắc phòng trừ sâu bệnh hại hồ tiêu:

- Kiểm tra vườn cây thường xuyên

-Vệ sinh vườn cây, thu gom các lá, dây tiêu bị bệnh ra khỏi vườn và đốt

- Trồng tiêu ở mật độ thích hợp.

- Rong tỉa cây che bóng để tạo vườn cây thông thoáng

- Bón phân vô cơ cho cây tiêu đầy đủ và cân đối

- Tăng cường bón phân hữu cơ

BỆNH THÁN THƯ

• Biện pháp phòng trừ:

- Chỉ nên tiến hành phòng trừ bệnh vào những lúc bệnh gây hại

có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất

- Sử dụng một trong các loại thuốc:

Carbenzim 500 FLDerosal 50 SC

Viben C 50 BTNTilt 250 EC

Nồng độ 0,2 - 0,3 %Phun 2 - 3 lần, mỗi lần cách nhau 15 ngày

BỆNH THÁN THƯ

• Nguyên nhân gây hại:

Do nấm Rhizoctonia solani

• Biện pháp phòng trừ:

Tương tự như bệnh thán thư

8 BỆNH TẢO ĐỎ (HAY BỆNH ĐỐM RONG)

- Tạo điều kiện cho các nấm khác tân công

và gây bệnh cho cây tiêu

BỆNH TẢO ĐỎ (HAY BỆNH ĐỐM RONG)

• Nguyên nhân gây hại:

9 BỆNH MẠNG NHỆN (Marasmius sp.) sp.)

Triệu chứng bệnh mạng nhện trên lá, thân

dây và quả tiêu