Giao an ca nam moi nhat 2018

Menđen tiến hành lai các cặp bố mẹ thuần chủng khác nhau về một hoặc vàicặp tính trạng thuần chủng tương phản, rồi theo dõi sự di truyền toàn bộ các cặptính trạng trên con cháu của từng

Trang 1

Ngày soạn Ngày dạy Tiết Lớp

Tiết 1: MENĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC

- Rèn kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình- Rèn kỹ năng quan sát tìm tòi

- Rèn kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trước tổ, lớp

2 Định hướng phát triển phẩm chất năng lục học sinh :

a Các phẩm chất :

- Có niềm tin khoa học về bản chất, vật chất của các hiện tượng sống và khảnăng nhận thức của con người

- Xây dựng ý thực tự giác và thói quen học tập bộ môn

- Áp dụng khoa học kĩ thuật – sinh học vào chăn nuôi, trồng trọt

b Các năng lực chung : NL giao tiếp, NL hợp tác, NL sử dụng CNTT và

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

Trang 2

GV chỉ một vài học sinh khen: đôi mắt đẹp, da trắng,… Hỏi “em giống aitrong gia đình” HS trả lời giống hoặc không giống ai GV: dẫn dắt: là do ditruyền và biến dị Vậy để tìm hiểu rõ DT và BD như thế nào chúng ta sẽ nghiêncứu trong họ kì I này.

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC :

1 Di truyền học

- GV cho HS đọc khái niệm di truyền và

biến dị mục I SGK

-Thế nào là di truyền và biến dị?

- GV giải thích rõ: biến dị và di truyền

là 2 hiện tượng trái ngược nhau nhưng

tiến hành song song và gắn liền với quá

- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức

- Liên hệ bản thân và xác định xemmình giống và khác bó mẹ ở điểm nào:hình dạng tai, mắt, mũi, tóc, màu da vàtrình bày trước lớp

- Dựa vào  SGK mục I để trả lời

Kết luận:

- Khái niệm di truyền, biến dị (SGK).

- Di truyền học nghiên cứu về cơ sở vật chất, cơ chế, tính quy luật của hiệntượng di truyền và biến dị

- Di truyền học có vai trò quan trọng không chỉ về lí thuyết mà còn có giá trịthực tiễn cho khoa học chọn giống, y học và đặc biệt là công nghệ sinh học hiệnđại

2 Menđen – người đặt nền móng cho di truyền học

- GV cho HS đọc tiểu sử Menđen

SGK

- Yêu cầu HS quan sát kĩ hình 1 2 và

nêu nhận xét về đặc điểm của từng cặp

tính trạng đem lai?

- Treo hình 1 2 phóng to để phân tích

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

SGK và nêu phương pháp nghiên cứu

của Menđen?

- GV: trước Menđen, nhiều nhà khoa

học đã thực hiện các phép lai trên đậu

Hà Lan nhưng không thành công

Menđen có ưu điểm: chọn đối tượng

thuần chủng, có vòng đời ngắn, lai 1-2

cặp tính trạng tương phản, thí nghiệm

lặp đi lặp lại nhiều lần, dùng toán

thống kê để xử lý kết quả

- GV giải thích thêm vì sao menđen

- 1 HS đọc to , cả lớp theo dõi

- HS quan sát và phân tích H 1 2, nêuđược sự tương phản của từng cặp tínhtrạng

- Đọc kĩ thông tin SGK, trình bàyđược nội dung cơ bản của phươngpháp phân tích các thế hệ lai

- 1 vài HS phát biểu, bổ sung

- HS lắng nghe GV giới thiệu

- HS suy nghĩ và trả lời

Trang 3

chọn đậu Hà Lan làm đối tượng để

NC

* Kết luận:

- Menđen (1822- 1884) là người đặt nền móng cho di truyền học

- Đối tượng nghiên cứu sự di truyền của Menđen là đậu Hà Lan

- Menđen dung phương pháp phân tắch thế hệ lai và toán thống kê để tìm ra quyluật di truyền

3 Một số thuật ngữ và kắ hiệu cơ bản của Di truyền học

- GV hướng dẫn HS nghiên cứu một số

thuật ngữ

- Yêu cầu HS lấy thêm VD minh hoạ

cho từng thuật ngữ

- Khái niệm giống thuần chủng: GV

giới thiệu cách làm của Menđen để có

giống thuần chủng về tắnh trạng nào

đó

- GV giới thiệu một số kắ hiệu

- GV nêu cách viết công thức lai: mẹ

thường viết bên trái dấu x, bố thường

viết bên phải P: mẹ x bố

- HS thu nhận thông tin, ghi nhớ kiếnthức

- HS lấy VD cụ thể để minh hoạ

- HS ghi nhớ kiến thức, chuyển thôngtin vào vở

G: Giao tử : Đực ; Cái

F: Thế hệ con (F1: con thứ 1 của P; F2 con của F2 tự thụ phấn hoặc giao phấngiữa F1)

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

1 Chọn đáp án đúng nhất

Câu 1:M1

Di truyền là hiện tượng:

A Con cái giống bố hoặc mẹ về tất cả các tắnh trạng

B Con cái giống bố và mẹ về một số tắnh trạng

C.Truyền đạt các tắnh trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu.D.Truyền đạt các tắnh trạng của bố mẹ cho con cháu

Câu 2: (M1)

Thế nào là tắnh trạng?

A Tắnh trạng là những kiểu hình biểu hiện bên ngoài của cơ thể

B Tắnh trạng là những biểu hiện về hình thái của cơ thể

Trang 4

C Tính trạng là những đặc điểm sinh lí, sinh hóa của cơ thể.

D Tính trạng là những đặc điểm về hình thái, cấu tạo, sinh lí của một cơ thể.Câu 3: (M1)

Phương pháp cơ bản trong nghiên cứu Di truyền học của Menđen là gì?

A Thí nghiệm trên cây đậu Hà Lan có hoa lưỡng tính

B Dùng toán thống kê để tính toán kết quả thu được

C Phương pháp phân tích các thế hệ lai

D.Theo dõi sự di truyền của các cặp tính trạng

Câu 4: (M1)

Thế nào là giống thuần chủng?

A Giống có đặc tính di truyền đồng nhất ở thế hệ F1

B Giống có đặc tính di truyền các tính trạng tốt cho thế hệ sau

C.Giống có đặc tính di truyền đồng nhất và ổn định.Các thế hệ sau giống các thế hệ trước

D.Giống có biểu hiện các tính trạng trội có lợi trong sản xuất

Câu 5: (M1)

Ý nghĩa thực tiễn của Di truyền học là:

A Cung cấp cơ sở lí thuyết liên quan đến quá trình sinh sản của sinh vật

B Cung cấp cơ sở lí thuyết cho quá trình lai giống tạo giống mới có năng suất cao

C.Cung cấp cơ sở lí thuyết cho khoa học chọn giống, y học và công nghệ sinh học hiện đại

D.Cung cấp kiến thức cơ bản liên quan đến thực vật, động vật…

Bài tập 2: Điền từ hoặc cụm từ thích hợp vào chỗ trống trong các câu sau:

Di truyền học nghiên cứu (1) của hiện tượng ditruyền và biến dị Nó có một vai trò quan trọng không chỉ về (2) mà còn có (3) cho khoa học chọn giống và y học,đặc biệt là trong Công nghệ sinh học hiện đại

` Nhờ đề ra (4) Menđen đã phát minh ra các quy luật di truyền thựcnghiệm, đặt nền móng cho Di truyền học

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

Bài tập 2: Chọn câu sai trong số các câu sau đây:

a Menđen tiến hành lai các cặp bố mẹ thuần chủng khác nhau về một hoặc vàicặp tính trạng thuần chủng tương phản, rồi theo dõi sự di truyền toàn bộ các cặptính trạng trên con cháu của từng cặp bố mẹ

b Menđen dùng toán thống kê để phân tích các số liệu thu được, từ đó rút ra quyluật di truyền các tính trạng của bố mẹ cho các thế hệ sau

c Nhân tố di truyền quy định các tính trạng của sinh vật

d Dòng( hay giống) thuần chủng là giống có đặc tính di truyền đồng nhất, cácthế hệ sau được sinh ra giống các thế hệ trước

E HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

* Trả lời câu hỏi:

Trang 5

1 Tại sao Menđen lại có thể rút ra được các quy luật di truyền, trong khi trước

đó đã có rất nhiều nhà khoa học nghiên cứu về di truyền nhưng không tìm ra ?

2 Tại sao Menđen lại chọn nghiên cứu các cặp tính trạng tương phản khi thựchiện các phép lai?

- Phát biểu được nội dung quy luật phân li

- Viết được các sơ đồ lai 1 cặp tính trạng ở Đậu Hà Lan đến F3

- Nêu được quy luật di truyền và giải thích hiện tượng thực Vận dụng được nộidung của quy luật phân li để giải quyết các bài tập

b Kĩ năng :

- Rèn kĩ năng phân tích bảng số liệu và kênh hình

- Rèn kĩ năng phân tích số liệu, tư duy lôgic

- Rèn kỹ năng quan sát tìm tòi

- Củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu tính quy luật của hiện tượng ditruyền, biến dị

b Các năng lực chung : NL sử dụng CNTT và truyền thông, NL sử dụng

ngôn ngữ, NL tính toán

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát, tìm mối quan hệ, đưa ra tiên

đoán, đưa ra các định nghĩa

II CHUẨN BỊ :

1- GV:

+ Tranh phóng to hình 2.1 2.3 (SGK) đưa vào BGĐT

Trang 6

+ Tranh ảnh chân dung của MenĐen

2- HS:

+ Đọc kỹ bài

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG Chọn câu trả lời đúng:

Câu 1: Đối tượng di truyền học là:

a Bản chất và quy luật của hiện tượng di truyền, biến dị

b Cây đậu Hà Lan có hoa lưỡng tính

c Tất cả động thực vật và vi sinh vật

d Cả a và b

Câu 2: Trình bày phương pháp nghiên cứu của Menđen?

Đặt vấn đề: Lai một cặp tính trạng là lai như thế nào? Cho 1 vài hs trả lời GV

không nhận xét sai hay đúng mà yêu cầu hs xác định bằng cách tìm hiểu lai mộtcặp tính trạng qua thí nghiệm của Menđen ngày hôm nay

1 Thí nghiệm của Menđen

- GV hướng dẫn HS quan sát H 2.1 và

giới thiệu sự tự thụ phấn nhân tạo trên

hoa đậu Hà Lan

- GV giới thiệu kết quả thí nghiệm ở

bảng 2 đồng thời phân tích khái niệm

kiểu hình, tính trạng trội, lặn

- Yêu cầu HS: Xem bảng 2 và điền tỉ

lệ các loại kiểu hình ở F2 vào ô trống

- Nhận xét tỉ lệ kiểu hinìh ở F 1 ; F 2 ?

- GV nhấn mạnh về sự thay đổi giống

làm bố và làm mẹ thì kết quả phép lai

vẫn không thay đổi

- Yêu cầu HS làm bài tập điền từ SGK

trang 9 Đọc lại nội dung bài tập sau

khi đã điền

- HS quan sát tranh, theo dõi và ghinhớ cách tiến hành

- Ghi nhớ khái niệm

- Phân tích bảng số liệu, thảo luậnnhóm và nêu được:

+ Kiểu hình F1: đồng tính về TT trội.+ F2: 3 trội: 1 lặn

- Lựa chọn cụm từ điền vào chỗ trống:

- Cắt bỏ nhị chưa chín của cây được chọn làm mẹ.

- Cắt nhị đã chín của cây được chọn làm bố Rắc phấn hoa của cây chọn làm bố vào đầu nhụy của các hoa chọn làm mẹ.

- Cho F1 tự thụ phấn thu được F2

Kết quả thu được theo bảng 2 sgk

* Khái niệm

- Kiểu hình: là tổ hợp các tính trạng của cơ thể.

- Tính trạng trội là tính trạng được biểu hiện ở F1

Trang 7

- Tính trạng lặn là tính trạng đến F2 mới biểu hiện

* Chú ý: Khi thay đổi giống làm cây bố hay mẹ thì kết quả lai không đổi

* Nhận xét

Khi lai hai cơ thể bố mẹ khác nhau về 1 cặp tính trạng thuần chủng tươngphản thì F1 đồng tính về tính trạng của bố hoặc mẹ, F2 có sự phân li theo tỉ lệtrung bình 3 trội: 1 lặn

2 Menđen giải thích kết quả thí nghiệm

- GV giải thích quan niệm đương thời

và quan niệm của Menđen đồng thời

+ B4: Viết sơ đồ lai và kết quả

-> yêu cầu làm bài tập /Tr 9 sgk vào

- GV nêu rõ: khi F1 hình thành giao

tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp

nhân tố di truyền phân li về 1 giao tử

và giữ nguyên bản chất của P mà

không hoà lẫn vào nhau nên F2 tạo ra:

1AA:2Aa: 1aa

trong đó AA và Aa cho kiểu hình hoa

đỏ, còn aa cho kiểu hình hoa trắng

- GV hưỡng dẫn HS viết kết quả phép

lai đến F3

- Hãy phát biểu nội dung quy luật

phân li trong quá trình phát sinh giao

đỏ thuần chủng cặp nhân tố di truyền

là AA, cây hoa trắng thuần chủng cặpnhân tố di truyền là aa

- Trong quá trình phát sinh giao tử:+ Cây hoa đỏ thuần chủng cho 1 loạigiao tử: A

+ Cây hoa trắng thuần chủng cho 1 loạigiao tử là a

- ở F1 nhân tố di truyền A át a nên tínhtrạng A được biểu hiện

- Quan sát H 2.3 thảo luận nhóm xácđịnh được:

GF1: 1A: 1a+ Tỉ lệ hợp tử F2: 1AA: 2Aa: 1aa+ Vì hợp tử Aa biểu hiện kiểu hìnhgiống AA

- HS ghi nhớ kiến thức và viết phép laiđến F3

Kết luận:

* Theo Menđen:

- Mỗi tính trạng do cặp nhân tố di truyền quy định

- Trong quá trình phát sinh giao tử có sự phân li của cặp nhân tố di truyền

- Các cặp nhân tố di truyền được tổ hợp lại trong quá trình thụ tinh

Sơ đồ lai:

P: AA (Hoa đỏ) × aa (Hoa trắng)

Trang 8

G: A a

F1: 100%Aa (Hoa đỏ)

G: 1A : 1a

F2: 1AA : 2Aa :1aa ( 3đỏ : 1trắng)

- Nội dung quy luật phân li: trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di

truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể thuần chủngcủa P

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP Bài tập 1: Chọn câu đúng trong các câu sau:

a những đặc điểm hình thái được biểu hiện

b tổ hợp toàn bộ các tính trạng của cơ thể

c bao gồm những đặc điểm cấu tạo và hình thái của cơ thể

d cả b và c

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG Bài tập 2: Chọn từ thích hợp điền vào chỗ trống:

Menđen đã giải thích kết quả thí nghiệm của mình bằng sự ………….và

………….của các cặp nhân tố di truyền (gen) quy định cặp tính trạng tươngphản thông qua các quá trình phát sinh …………và …………Đó là cơ chế ditruyền các tính trạng Từ đó ông phát hiện ra quy luật phân li với nội dung:

Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp nhân tố di truyền ….…… về một giao tử và giữ nguyên ………… như ở cơ thể thuần chủng của P.

Trang 9

- Trình bày được khái niệm lai phân tích : cho VD, nêu được ý nghĩa

- Nêu được ứng dụng của quy luật phân li trong sản xuất và đời sống

b Kĩ năng :

- Phát triển tư duy lí luận như phân tích, so sánh, luyện viết sơ đồ lai

- Rèn kĩ năng hoạt động nhóm

- Rèn luyện kĩ năng viết sơ đồ lai

- Củng cố niềm tin vào khoa học khi nghiên cứu tính quy luật của hiện tượng ditruyền, biến dị

b Các năng lực chung : NL sử dụng ngôn ngữ, NL tính toán.

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát, tìm mối quan hệ, đưa ra tiên

đoán, đưa ra các định nghĩa

- GV: - GAĐT

- HS: Nghiên cứu trước bài học

- Nêu tỉ lệ các loại hợp tử ở F 2 trong

thí nghiệm của Menđen?

- Từ kết quả trên GV phân tích các

khái niệm: kiểu gen, thể đồng hợp,

thể dị hợp -> yêu cầu HS làm bài tập

/Tr11

- Hãy xđ kết quả của phép lai sau:

P: Hoa đỏ x Hoa trắng

- 1 HS nêu: hợp tử F2 có tỉ lệ:

1AA: 2Aa: 1aa

- HS ghi nhớ khái niệm

Các nhóm thảo luận , viết sơ đồ lai, nêukết quả của từng trường hợp

- Đại diện 2 nhóm lên bảng viết sơ đồ lai

- Các nhóm khác hoàn thiện đáp án

Trang 10

AA aa

P: Hoa đỏ x Hoa trắng

Aa aa

- Kết quả lai như thế nào thì ta có thể

kết luận ðậu hoa ðỏ P thuần chủng

hay không thuần chủng?

- Điền từ thích hợp vào ô trống (SGK)

- Khái niệm lai phân tích?

- GV nêu MĐ của phép lai phân tích

nhằm xđ KG của cá thể mang TT trội

- HS dựa vào sơ đồ lai để trả lời

1- Trội; 2- Kiểu gen; 3- Lặn; 4- Đồng hợptrội; 5- Dị hợp

- 1 HS đọc lại khái niệm lai phân tích

Kết luận:

1 Một số khái niệm:

- Kiểu gen là tổ hợp toàn bộ các gen trong tế bào cơ thể

* Chú ý: Chỉ xét đến vài cặp gen liên quan đến tính trạng cần xét

- Thể đồng hợp có kiểu gen chứa cặp gen tương ứng giống nhau (AA, aa)

- Thể dị hợp có kiểu gen chứa cặp gen gồm 2 gen tương ứng khác nhau (Aa)

4 Ý nghĩa của tương quan trội lặn

- GV yêu cầu HS nghiên cứu 

SGK, thảo luận nhóm và trả lời câu

- Việc xác định độ thuần chủng của

giống có ý nghĩa gì trong sản xuất?

- Muốn xác định độ thuần chủng của

giống cần thực hiện phép lai nào?

ở cây trồng thì cho tự thụ phấn

Kết luận:

- Tương quan trội, lặn là hiện tượng phổ biến ở giới sinh vật

- Tính trạng trội thường là tính trạng tốt vì vậy trong chọn giống phát hiện tínhtrạng trội để tập hợp các gen trội quý vào 1 KG, tạo giống có ý nghĩa kinh tế

- Trong chọn giống, để tránh sự phân li tính trạng, xuất hiện tính trạng xấu phảikiểm tra độ thuần chủng của giống

Chú ý: Mục V trội không hoàn toàn không dạy

Trang 11

Câu hỏi 3 trang 13 không yêu cầu hs trả lời

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP:

- Nêu ND của lai phân tích

Tại sao phải kiểm tra độ thuần chủng của giống

- Khoanh tròn vào chữ cái các ý trả lời đúng:

1 Khi cho cây cà chua quả đỏ thuần chủng lai phân tích Kết quả sẽ là:

a Toàn quả vàng c 1 quả đỏ: 1 quả vàng

b Toàn quả đỏ d 3 quả đỏ: 1 quả vàng

2 ở đậu Hà Lan, gen A quy định thân cao, gen a quy định thân thấp Cho lai cây

thân cao với cây thân thấp F1 thu được 51% cây thân cao, 49% cây thân thấp.Kiểu gen của phép lai trên là:

a P: AA x aa c P: Aa x Aa

b P: Aa x AA d P: aa x aa

- Hỏi lại bài hs: Lai phân tích là phép lai như thế nào?

Tại sao phải kiểm tra độ thuần chủng của giống

3.Điểm cơ bản trong quy luật phân li của Menđen là:

A Sự tổ hợp ngẫu nhiên của các loại giao tử

B Sự phân li của các cặp nhân tố di truyền

C.Sự phân li của cặp nhân tố di truyền ở F1 tạo 2 loại giao tử tỉ lệ ngang nhau

D.Sự phân li tính trạng

4.Theo Menđen, các tổ hợp nào sau đây đều biểu hiện kiểu hình trội?

A AA và aa C Aa và aa

B AA, Aa, aa D.AA và Aa

5 Theo Menđen, tỉ lệ nào ở F2 được biểu hiện trong quy luật phân li?

A 1BB: 2Bb: 1bb B 1Bb: 1bb C.1BB: 1Bb D.1Bb: 2BB: 1bb

- Làm bài tập trong vở bài tập

- Đọc trước thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Menđen => Có khác gì so vớiphép lai 1 cặp tính trạng?

====================@==================

Trang 12

- Học sinh mô tả được thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Menđen

- Biết phân tích kết quả thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng của Menđen

- Phát biểu được nội dung quy luật phân li độc lập

- Nhận biết được biến dị tổ hợp xuất hiện trong phép lai 2 cặp tính trạng củaMenđen Nêu được khái niệm biến dị tổ hợp: Cho VD, nêu ý nghĩa trong chọngiống và tiến hoá, giải thích 1 số hiện tượng thực tế

b Kĩ năng :

- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình

- Rèn kĩ năng phân tích kết quả thí nghiệm

2 Định hướng phát triển phẩm chất năng lực học sinh:

a Các phẩm chất : :

- Xây dựng ý thực tự giác và thói quen học tập bộ môn.

b Các năng lực chung : NL sử dụng ngôn ngữ, NL tính toán.

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát, tìm mối quan hệ đưa ra định

nghĩa

- GV: Tranh phóng to hình 4 SGK GADT

- HS: Bảng phụ ghi nội dung bảng 4

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG

- Muốn xác định được kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội cần làm gì?

- Tương quan trội lặn có ý nghĩa gì trong thực tiễn sản xuất ?

- Kiểm tra bài tập 3, 4 SGK

1 Thí nghiệm của Menđen

- GV treo tranh H4/SGK ->Yêu cầu HS

quan sát hình 4 SGK, nghiên cứu thông

tin và trình bày thí nghiệm của Menđen

- Từ kết quả, GV yêu cầu HS hoàn

thành bảng 4 Trang 15

(Khi làm cột 3 GV có thể gợi ý cho HS

- HS quan sát tranh nêu được thí nghệm

- Hoạt động nhóm để hoàn thành bảng

Trang 13

Vàng 315+101 416 3Xanh 108+32 140 1Trơn 315+108 423 3Nhăn 101+32 133 1

- GV phân tích cho HS thấy rõ tỉ lệ của

từng cặp tính trạng có mối tương quan

với tỉ lệ kiểu hình ở F2 cụ thể như SGK

- GV cho HS làm bài tập điền từ vào chỗ

- 1 HS đọc lại nội dung SGK

- HS nêu được: căn cứ vào tỉ lệ kiểuhình ở F2 bằng tích tỉ lệ của các tínhtrạng hợp thành nó

Kết luận: 1 Thí nghiệm:

- Lai bố mẹ khác nhau về hai cặp tính trạng thuần chủng tương phản

P: Vàng, trơn x Xanh, nhăn

2 Quy luật phân li độc lập: Nội dung quy luật: SGK/Tr15

2 Biến dị tổ hợp

- Yêu cầu HS nhớ lại kết quả thí nghiệm ở F2

và trả lời câu hỏi:

- F 2 có những kiểu hình nào khác với bố mẹ?

- GV đưa ra khái niệm biến dị tổ hợp

- HS nêu được; 2 kiểu hình khác

bố mẹ là vàng, nhăn và xanh, trơn.(chiếm 6/16)

Kết luận:

- Biến dị tổ hợp là sự tổ hợp lại các tính trạng của bố mẹ

- Chính sự phân li độc lập của các cặp tính trạng đã đưa đến sự tổ hợp lại cáctính trạng của P làm xuất hiện kiểu hình khác P

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP – CỦNG CỐ

Trang 14

Câu 1: Trong phép lai 2 cặp tính trạng của Menden ở cây đậu Hà lan, khi phân tích từng cặp tính trạng thì F2 tỉ lệ mỗi cặp tính trạng là

A 9 : 3 : 3 : 1 B.3 : 1 C.1 : 1 D.1 : 1 : 1 : 1

Câu 2: Hình thức sinh sản tạo ra nhiều biến dị tổ hợp ở sinh vật là

A sinh sản vô tính B.sinh sản hữu tính

C.sinh sản sinh dưỡng D.sinh sản nẩy chồi

Câu 3: Căn cứ vào đâu mà Menden cho rằng các tính trạng màu sắc và hình dạng hạt đậu trong thí nghiệm của mình di truyền độc lập với nhau?

A xuất hiện tổ hợp mới giống các tính trạng của bố

B xuất hiện tổ hợp mới giống các tính trạng của mẹ

C.sự tổ hợp lại các tính trạng của P làm xuất hiện các kiểu hình khác P D.do ảnh hưởng các yếu tố bên trong cơ thể

Câu 5: Vì sao trong sản xuất người ta không dùng cá thể lai F1 có kiểu gen dị hợp để làm giống :

A Tính di truyền không ổn định, thế hệ sau sẽ xuất hiện các thể dị hợp.

B.Tính di truyền không ổn định, thế hệ sau phân tính

C.Kiểu hình không ổn định, thế hệ sau đồng tính trội

D.Kiểu hình không ổn định, thế hệ sau đồng tính lặn

- Phát biểu nội dung quy luật phân li?

- Biến dị tổ hợp là gì? Nó xuất hiện ở hình thức sinh sản nào?

D HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Làm bài tập vào vở bài tập

- Đọc trước bài 5

Nhận xét của tổ chuyên môn Nhận xét của ban giám hiệu

====================@==================

Trang 15

b Các năng lực chung : NL hợp tác, NL sử dụng CNTT và truyền thông, NL

sử dụng ngôn ngữ, NL tính toán

c Các năng lực chuyên biệt : NL đưa ra tiên đoán, đưa ra các định nghĩa

- GV: - Tranh phóng to hình 5 SGK

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 5

- BGĐT

- HS: Kẻ bảng vào vở, ôn lại thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng của Menđen

3 Biến dị tổ hợp là gì? nó xuất hiện trong hình thức sinh sản nào? Vì sao?Khi lai hai bố mẹ khác nhau về một cặp tính trạng tương phản thuần chủng thì F2

có tỉ lệ kiểu hình bằng tích tỉ lệ các tính trạng hợp thành nó Vậy Menđen giảithích kết quả thí nghiệm như thế nào? Qua thí nghiệm ông rút ra quy luật ditruyền nào?

Trang 16

1 Menđen giải thích kết quả thí nghiệm

- Yêu cầu HS nhắc lại tỉ lệ phân li kiểu

hình ở F2?

- Từ kết quả trên cho ta kết luận gì?

- Yêu cầu HS quy ước gen

- Nhắc lại tỉ lệ kiểu hình ở F 2 ?

- Số tổ hợp giao tử (hợp tử) ở F 2 ?

- Số loại giao tử đực và cái?

- GV kết luận : cơ thể F1 phải dị hợp tử

về 2 cặp gen AaBb các gen tương ứng

1AAbb2Aabb

(3 A-bb)

1aaBB2aaBb

- Từ phân tích trên rút ra kết luận

- Phát biểu nội dung của quy luật phân li

độc lập trong quá trình phát sinh giao tử?

- Tại sao ở những loài sinh sản hữu tính,

- Menđen đã giải thích sự phân liđộc lập của các cặp tính trạng bằngquy luật phân li độc lập

- Nội dung của quy luật phân li độclập: các cặp nhân tố di truyền phân

=

Trang 17

biến dị lại phong phú?

- Gv đưa ra công thức tổ hợp của Menđen

cho học sinh dễ hiểu:

Đối với kiểu hình n là số cặp tính trạng

tương phản tuân theo di truyền trội hoàn

toàn

- Nêu ý nghĩa của quy luật phân li độc lập?

li độc lập trong quá trình phát sinhgiao tử

- Quy ước gen:

Ab, aB, ab

- Sơ đồ lai: Hình 5 SGK

- Phân ích kết quả: Bảng 5(GV đã chữa)

2 Ý nghĩa của quy luật phân li độc lập

GV yêu cầu HS NC -> thảo luận

? Tại sao ở các loài sinh sản hữu tính,

biến dị lại phong phú?

? Nêu ý nghĩa của quy luật phân li

độc lập?

HS NC -> trả lời câu hỏi:

F2 có sự tổ hợp lại các nhân tố ditruyền -> hình thành các KG khác P

- Sử dụng quy luật phân li độc lập đểgiải thích sự xuất hiện của biến dị tổhợp

-> Hs rút ra kết luận

* Kết luận:

Trang 18

- Quy luật phân li độc lập giải thích được 1 trong những nguyên nhân làm xuấthiện biến dị tổ hợp (đó là sự phân li độc lập và tổ hợp tự do của các cặp gen) làmsinh vật đa dạng và phong phú ở loài giao phối.

- Biến dị tổ hợp là nguồn nguyên liệu quan trọng của chọn giống và tiến hoá

B HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

Câu 1: Những loại giao tử có thể tạo ra được từ kiểu gen AaBb là:

A.AB, Ab, aB, ab B.AB, Ab C.Ab, aB, ab D.AB, Ab, aB

Câu 2: Phép lai dưới đây được xem là phép lai phân tích 2 cặp tính trạng là:A.P: AaBb  aabb B.P: AABb  Aabb C.P: AaBb  Aabb C.P: AaBb aaBB

Câu 3: Phép lai tạo ra con lai đồng tính, tức chỉ xuất hiện duy nhất 1 loại kiểu hình là:

A AABb  AABb B.AaBB  Aabb C.AAbb  aaBB D.Aabb aabb

- Giải thích kết quả thí nghiệm theo Menđen

- Kết quả phép lai có tỉ lệ kiểu hình 3: 3:1:1, các cặp gen này di truyền độc lập.Hãy xác định kiểu gen của phép lai trên?

(tỉ lệ kiểu hình 3:3:1:1 = (3:1)(1:1) => cặp gen thứ 1 là Aa x Aa

=> cặp gen thứ 2 là Bb x bbKiểu gen của phép lai trên là: AaBb x AaBb)

D HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

- Làm bài tập 4 SGk trang 19

Hướng dẫn:

Câu 4: Đáp án d vì bố tóc thẳng, mắt xanh có kiểu gen aabb sinh ra con đều mắt

đen, tóc xoăn trong đó sẽ mang giao tử ab của bố, vậy giao tử của mẹ sẽ mang

AB => kiểu gen của mẹ phải là AABB

Trang 19

15 /9 /2018

Tiết 6: THỰC HÀNH: TÍNH XÁC SUẤT XUẤT HIỆN CÁC

MẶT CỦA ĐỒNG KIM LOẠI

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức

- HS biết cách xác định xác xuất của một và hai sự kiện đồng thời xảy ra thôngqua việc gieo các đồng kim loại

- Biết vận dụng kết quả tung đồng kim loại để giải thích kết quả của Menđen: tỉ

lệ các loại giao tử và tỉ lệ các kiểu gen trong lai một cặp tính trạng

a Các phẩm chất : : Xây dựng ý thực tự giác và thói quen học tập bộ môn.

b Các năng lực chung : NL giao tiếp, NL hợp tác, NL tính toán.

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát, tìm mối quan hệ, NL thực hành

- GV: + Bảng phụ ghi thống kê kết quả của các nhóm, đồng KL có 2 mặt S, N

- HS: + Mỗi nhóm có sẵn hai đồng kim loại (2 – 4 HS)

Sự chuẩn bị của hs

B HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH

1 Tiến hành gieo đồng kim loại

Gv xác định mặt sấp, mặt ngửa của

đồng kim loại và hướng dẫn quy trình :

a Gieo một đồng kim loại

Lưu ý : Đồng kim loại có 2 mặt (sấp

và ngửa), mỗi mặt tượng trưng cho 1

loại giao tử, chẳng hạn mặt sấp chỉ loại

giao tử A, mặt ngửa chỉ loại giao tử a,

- Mỗi nhóm gieo 25 lần, thống kê mỗi lầnrơi vào bảng 6.1

Trang 20

- Thống kê kết quả mỗi lần rơi vào B

6.1

b Gieo 2 đồng kim loại

GV lưu ý HS: 2 đồng kim loại tượng

trưng cho 2 gen trong 1 kiểu gen: 2

mặt sấp tượng trưng cho kiểu gen AA,

2 mặt ngửa tượng trưng cho kiểu gen

aa, 1 sấp 1 ngửa tượng trưng cho kiểu

gen Aa

- Tiến hành

+ Lấy 2 đồng kim loại, cầm đứng cạnh

và thả rơi tự do từ độ cao xác định

+ Thống kê kết quả vào bảng 6.2

- Với trường hợp 2 đồng KL cùng đượcgieo 1 lần hoàn toàn độc lập với nhau: xácsuất 1/4 ss : 1/2 sn : 1/4 nn liên hệ với tỉ lệkiểu gen trong thí nghiệm Menđen là 1/4

AA : 1/2 Aa : 1/4 aa

- Mỗi nhóm gieo 25 lần, có thể xảy ra 3trường hợp: 2 đồng sấp (SS), 1 đồng sấp 1đồng ngửa (SN), 2 đồng ngửa (NN).Thống kê kết quả vào bảng 6.2

2 Thống kê kết quả của các nhóm

GV chia lớp thành 8 nhóm -> yêu cầu

các nhóm báo cáo kết quả đã tổng hợp

từ bảng 6.1 và 6.2, ghi vào bảng tổng

hợp theo mẫu sau:

Đại diện nhóm đọc kết quả để Gv ghivào bảng phụ(GV đã chuẩn bị bảng)

+ Kết quả của bảng 6.1 với tỉ lệ các

loại giao tử sinh ra từ con lai F1 Aa

+ Kết quả bảng 6.2 với tỉ lệ kiểu gen

+ Kết quả gieo 2 đồng kim loại có tỉ lệ:1/4 SS: 1/2 SN: 1/4 NN Tỉ lệ kiểu gen là:

1 AA: 2 Aa: 1aa

=> Liên hệ với trường hợp xác định tỉ lệgiao tử của cơ thể có kiểu gen là AaBb

Trang 21

- Củng cố, khắc sâu và mở rộng nhận thức về các quy luật di truyền

- Biết vận dụng kiến thức vào giải các bài tập

b Kĩ năng :

- Kĩ năng viết sơ đồ lai

- Rèn kĩ năng giải bài tập trắc nghiệm khách quan

- Rèn kĩ năng tìm kiếm sự hỗ trợ, kĩ năng hợp tác…

b Các năng lực chung : Năng lực tự học, NL sử dụng ngôn ngữ, NL tính

toán

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát, tìm mối quan hệ

1- GV: Bài tập đưa vào GADT

2- HS: Ôn tập lí thuyết về lai 1 cặp TT của Menđen

Trước khi giải BT -> GV cho HS lên

bảng viết thành thạo 6 sơ đồ lai từ P

đến F2.

- GV đưa ra dạng bài tập, yêu cầu HS

nêu cách giải và rút ra kết luận:

3 HS lên bảng viết sơ đồ, mỗi HS viét

Dạng 1: Biết kiểu hình của P nên xác

định kiểu gen, kiểu hình ở F1, F2

Trang 22

- GV đưa VD 1 : Cho đậu thân cao lai

với đậu thân thấp, F1 thu được toàn đậu

thân cao Cho F1 tự thụ phấn xác định

kiểu gen và kiểu hình ở F1 và F2

+ HS tự giải theo hướng dẫn

VD 5 : Bài tập 4 (trang 23): 2 cách giải:

Cách 1: Đời con có sự phân tính chứng

tỏ bố mẹ một bên thuần chủng, một

bên không thuần chủng, kiểu gen:

Aa x Aa  Đáp án: b, c

Cách 2: Người con mắt xanh có kiểu

gen aa mang 1 giao tử a của bố, 1 giao

tử a của mẹ Con mắt đen (A-)  bố

hoặc mẹ cho 1 giao tử A  Kiểu gen và

* Có thể xác định nhanh kiểu hình của

F1, F2 trong các trường hợp sau:

a P thuần chủng và khác nhau bởi 1cặp TT tương phản, 1 bên trội hoàntoàn thì chắc chắn F1 đồng tính về TTtrội, F2 phân li theo tỉ lệ 3 trội: 1 lặn

c Nếu ở P một bên bố mẹ có kiểu gen

dị hợp, bên còn lại có kiểu gen đồnghợp lặn thì F1 có tỉ lệ 1:1

Dạng 2: Biết kết quả F1, xác định kiểugen, kiểu hình của P

Cách giải: Căn cứ vào kết quả kiểuhình ở đời con

a Nếu F1 đồng tính mà một bên bố hay

mẹ mang tính trạng trội, một bên mangtính trạng lặn thì P thuần chủng, cókiểu gen đồng hợp: AA x aa

b F1 có hiện tượng phân li:

F: (3:1)  P: Aa x AaF: (1:1)  P: Aa x aa (trội hoàn toàn)

Aa x AA( trội không hoàn toàn)

c Nếu F1 không cho biết tỉ lệ phân lithì dựa vào kiểu hình lặn F1 để suy rakiểu gen của P

Bài 1: Lai 2 thứ Gạo đục thuần chủng và gạo trong được F1 toàn hạt gạo đục.

Cho F1 tự thụ phấn thì tỉ lệ F2 như thế nào? Biện luận và viết sơ đồ lai(biết tínhtrạng quy định màu sắc hạt do 1 gen quy định)

Bài 2: ở hoa dạ lan, gen A quy định hoa đỏ, gen a quy định hoa trắng Khi cho

hoa dạ lan màu đỏ thuần chủng (AA) lai với hoa dạ lan mầu trắng (aa) thì kếtquả F1, F2 như thế nào? Lấy các cây F2 lai với nhau -> Xác định kết quả ở F3?

- Học bài và hoàn thiện các bài tập trong VBT

- Ôn lại lai 2 cặp tính trạng

Trang 23

- Củng cố, khắc sâu và mở rộng nhận thức về các quy luật di truyền

- Biết vận dụng kiến thức vào giải các bài tập

b Kĩ năng :

- Viết được sơ đồ lai

- Rèn kĩ năng giải bài tập trắc nghiệm khách quan

- Rèn kĩ năng xử lý thông tin, kĩ năng giải bài tập, kĩ năng hoạt động nhóm

b Các năng lực chung : Năng lực tự học, NL sử dụng ngôn ngữ, NL tính toán.

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát, tìm mối quan hệ, vận dụng thực

hành

1- GV: Bài tập đưa vào GADT

2- HS: Ôn tập lí thuyết về lai 2 cặp TT của Menđen

GV hướng dẫn cách viết giao tử của

+ aaBB: aB+ aaBb: aB, ab + aabb: ab

- HS khác viết vào vở:

Dạng 1: Biết P  xác định kết quả lai F1

và F2

Trang 24

VD 1: ở lúa thân thấp trội hoàn toàn so

với thân cao Hạt chín sớm trội hoàn

toàn so với hạt chín muộn Cho cây

lúa thuần chủng thân thấp, hạt chín

muộn giao phân với cây thuần chủng

thân cao, hạt chín sớm thu được F1.

Tiếp tục cho F1 giao phấn với nhau

Xác định kiểu gen, kiểu hình của con

ở F1 và F2 Biết các tính trạng di

truyền độc lập nhau (HS tự giải)

VD 2 : Bài tập 5 (trang 23)

F2: 901 cây quả đỏ, tròn: 299 quả đỏ,

bầu dục: 301 quả vàng tròn: 103 quả

(3:1)(1:1) = 3: 3:1:1

Dạng 2: Biết số lượng hay tỉ lệ kiểu

hình ở F Xác định kiểu gen của PCách giải: Căn cứ vào tỉ lệ kiểu hình ởđời con  xác định kiểu gen P hoặc xét

sự phân li của từng cặp tính trạng, tổhợp lại ta được kiểu gen của P

F2: 9:3:3:1 = (3:1)(3:1)  F1 dị hợp về 2cặp gen  P thuần chủng 2 cặp gen

F1:3:3:1:1=(3:1)(1:1) P: AaBb x Aabb

F1:1:1:1:1=(1:1)(1:1)P:AaBb x aabbhoặc P: Aabb x aaBb

Bài 1: Giao phối chuột đen, lông dài với chuột trắng, lông ngắn ở F1 thu được

100% chuột đen, lông ngắn Sau đó lấy chuột F1 giao phối với nhau

b) Xác định kết quả ở F2

c) Lai phân tích chuột F1 Xác định kết quả ở F2

Bài 2: ở chó, lông ngắn trội hoàn toàn so với lông dài Màu lông đen trội hoàn

toàn so với lông trắng Xác định kết quả ở F1 trong các phép lai sau:

a) Lông ngắn, đen (AaBb) x lông ngắn , trắng (Aabb)

b) Lông dài, đen (aaBb) x lông ngắn, trắng (Aabb)

c) Lông ngắn, đen (AaBb) x lông ngắn, đen (AaBb

=> GV gợi ý: để tránh nhầm lẫn, HS nên lập khung pennet

- Học bài và làm lại các bài tập trong SGK

- Hoàn thiện các bài tập trong VBT

- Đọc trước bài 8

Ngày Tháng 9 năm 2018

Tổ trưởng kí ,duyệt

Trang 25

22 /9 /2018

Chương II – NHIỄM SẮC THỂ Tiết 9: NHIỄM SẮC THỂ

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức, kĩ năng

a Kiến thức:

- Học sinh nêu được tính đặc trưng của bộ NST ở mỗi loài

- Mô tả được cấu trúc hiển vi điển hình của NST ở kì giữa của nguyên phân

- Nêu được chức năng của NST đối với sự di truyền các tính trạng

b Kĩ năng :

-Rèn kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trước tổ, lớp

- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích kênh hình

- Rèn kĩ năng hoạt động hợp tác nhóm nhỏ

b Các năng lực chung : Năng lực tự học, NL sử dụng ngôn ngữ, NL tính toán.

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát, tìm mối quan hệ, đưa ra định nghĩa

- GV:Tranh phóng to hình 8.1 đến 8.5 SGK đưa vào BGDT

- HS: Đọc trước nội dung bài học

2 Phép lai nào dưới đây sẽ cho kiểu gen và kiểu hình ít nhất?

a AABB x AaBb b AAbb x Aabb

c AABB x AABb d Aabb x aabb

Bố mẹ, ông bà, tổ tiên đã truyền cho con cháu vật chất gì để con cháugiống với bố mẹ, ông bà, tổ tiên? (NST, gen, ADN) Chúng ta cùng tìm hiểuchương II – Nhiễm sắc thể và cụ thể bài hôm nay, bài 8

1 Tính đặc trưng của bộ nhiễm sắc thể

- GV đưa ra khái niệm về NST

- Yêu cầu HS đọc  mục I, quan sát

H8.1 để trả lời câu hỏi:

- NST tồn tại như thế nào trong tế bào

- HS nghiên cứu phần đầu mục I, quansát hình vẽ nêu:

+ Trong tế bào sinh dưỡng NST tồn tạitừng cặp tương đồng

Trang 26

sinh dưỡng và trong giao tử?

- Yêu cầu HS quan sát H8.2 bộ NST

của ruồi giấm, đọc thông tin cuối mục

I và trả lời câu hỏi:

- Mô tả bộ NST của ruồi giấm về số

lượng và hình dạng ở con đực và con

cái?

- GV rút ra kết luận

- GV ptích thêm: cặp NST giới tính có

thể tương đồng (XX) hay không tơng

đồng tuỳ thuộc vào loại, giới tính Có

loài NST giới tính chỉ có 1 chiếc(bọ

xít, châu chấu, rệp )NST ở kì giữa co

tiến hoá của loài không? Vì sao?

- Hãy nêu đặc điểm đặc trưng của bộ

NST ở mỗi loài sinh vật?

+ Trong giao tử NST chỉ có một NSTcủa mỗi cặp tương đồng

+ 2 NST giống nhau về hình dạng,kích thước

+ Bộ NST chứa cặp NST tương đồng 

Số NST là số chẵn kí hiệu 2n (bộlưỡng bội)

+ Bộ NST chỉ chứa 1 NST của mỗicặp tương đồng  Số NST giảm đi mộtnửa n kí hiệu là n (bộ đơn bội)

- HS trao đổi nhóm nêu được: có 4 cặpNST gồm:

+ 1 đôi hình hạt+ 2 đôi hình chữ V+ 1 đôi khác nhau ở con đực và concái

- HS trao đôi nhóm, nêu được:

+ Số lượng NST ở các loài khác nhau.+ Số lượng NST không phản ánh trình

độ tiến hoá của loài

=> rút ra kết luận

Kết luận:

- Trong tế bào sinh dưỡng, NST tồn tại thành từng cặp tương đồng Bộ NST là

bộ lưỡng bội kí hiệu là 2n

- Trong tế bào sinh dục (giao tử) chỉ chứa 1 NST trong mỗi cặp tương đồng  SốNST giảm đi một nửa, bộ NST là bộ đơn bội kí hiệu là n

- ở những loài đơn tính có sự khác nhau giữa con đực và con cái ở 1 cặp NSTgiới tính kí hiệu là XX, XY

- Mỗi loài sinh vật có bộ NST đặc trưng về số lượng và hình dạng

2 Cấu trúc của nhiễm sắc thể

Gv thông báo kích thước ở kì giữa

NST có hình dạng đặc trưng và cấu - HS quan sát và mô tả : trình bày và

Trang 27

trúc hiển vi của NST được mô tả ở kì

- HS điền chú thích /25 vào VBTĐại diện phát biểu ý kiến

- Lắng nghe GV giới thiệu

Kết luận: - Cấu trúc điển hình của NST được biểu hiện rõ nhất ở kì giữa :

+ Hình dạng: hình hạt, hình que, hình chữ V

+ Dài: 0,5 – 50 micromet, đường kính 0,2 – 2 micromet

+ Cấu trúc: ở kì giữa NST gồm 2 cromatit gắn với nhau ở tâm động

+ Mỗi cromatit gồm 1 phân tử ADN và prôtêin loại histôn

3 Chức năng của nhiễm sắc thể

- Yêu cầu HS đọc  mục III SGK, trao

đổi nhóm và trả lời câu hỏi:

? NST có đặc điểm gì liên quan đến di

truyền?

Gv phân tích thêm thông tin sgk

- HS đọc  mục III SGK, trao đổinhóm và trả lời câu hỏi

b Là bộ NST chứa 1 NST của mỗi cặp tương đồng

c Là cặp NST khác nhau về hình thái, kích thước

Trang 28

Câu 2 : (M 1)

Cặp NST tương đồng là :

A.hai NST giống hệt nhau về hình thái và kích thước

B.hai crômatit giống nhau, dính nhau ở tâm động

C.hai NST có cùng 1 nguồn gốc từ bố hoặc từ mẹ

D.hai crômatit có nguồn gốc khác nhau

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK vào VBT

- Đọc trước bài 10 – Nguyên phân

- Trình bày được những biến đổi cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân

- Trình bày được ý nghĩa sự thay đổi trạng thái (đơn, kép), biến đổi số lượng (ở

tế bào mẹ và tế bào con) và sự vận dộng của NST qua 4 kì của nguyên phân

- Phân tích được ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trưởng của

cơ thể

b Kĩ năng :

- Rèn luyện kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình, hoạt động nhóm

-Rèn kĩ năng tự tin trình bày ý kiến trước tổ, lớp

-Rèn kĩ năng lắng nghe tích cực

-Rèn kĩ năng tìm kiếm và sử lí thông tin

Trang 29

- Xây dựng ý thực tự giác và thói quen học tập bộ môn, yêu thích bộ môn

b Các năng lực chung : NL sử dụng CNTT và truyền thông, NL sử dụng

Điền từ hoặc cụm từ thích hợp vào chỗ trống trong các câu sau:

-Tế bào mỗi loài sinh vật có bộ NST đặc trưng về

1 Biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin,

quan sát H 9.1 SGK và trả lời câu hỏi:

- Chu kì tế bào gồm những giai đoạn

nào? Giai đoạn nào chiếm nhiều thời

gian nhất?

- GV lưu ý HS về thời gian và sự tự

nhân đôi NST ở kì trung gian, cho HS

quan sát H 9.2

- Yêu cầu HS quan sát H 9.2, thảo luận

nhóm và trả lời:

- Các nhóm quan sát kĩ H 9.2, thảo

luận thống nhất câu trả lời:

+ NST có sự biến đổi hình thái : dạng

đóng xoắn và dạng duỗi xoắn

- HS ghi nhớ mức độ đóng, duỗi xoắn

+ NST có sự biến đổi hình thái : dạngđóng xoắn và dạng duỗi xoắn

- HS ghi nhớ mức độ đóng, duỗi xoắnvào bảng 9.1

Kết luận:

Trang 30

a Chu kì tế bào gồm:

+ Kì trung gian: chiếm nhiều thời gian nhất trong chu kì tế bào (90%) là giaiđoạn sinh trưởng của tế bào

+ Nguyên phân gồm 4 kì (kì đầu, kì giữa, kì sau, kì cuối)

- Mức độ đóng, duỗi xoắn của NST qua các kì: Bảng 9.1

b Biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào:

Mức độ đóng, duỗi xoắn của NST qua các kì của tế bào

Hình thái NST Kì trung gian Kì đầu Kì giữa Kì sau Kì cuối

2 Những biến đổi cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân

- GV yêu cầu HS quan sát H 9.2 và 9.3

để trả lời câu hỏi:

- Mô tả hình thái NST ở kì trung gian?

- Cuối kì trung gian NST có đặc điểm

gì?

- Yêu cầu HS mô tả diễn biến của NST

ở các kì trung gian, kì đầu, kì giữa, kì

sau, kì cuối trên tranh vẽ

- Cho HS hoàn thành bảng 9.2

- GV nói qua về sự xuất hiện của màng

nhân, thoi phân bào và sự biến mất của

chúng trong phân bào(ND trong SGV

- Nêu kết quả của quá trình phân bào?

- HS quan sát hình vẽ và nêu được

- HS rút ra kết luận

- HS trao đổi nhóm thống nhất trongnhóm và ghi lại những diễn biến cơbản của NST ở các kì nguyên phân.->

HS trình bày được sự thay đổi trạngthái đơn, kép và sự vận động của NSTqua 4 kì nguyên phân

- Đại diện nhóm trình bày, các nhómkhác nhận xét, bổ sung

- HS lắng nghe GV giảng và ghi nhớkiến thức

- HS trả lời: Kết quả từ 1 tế bào mẹban đầu cho 2 tế bào con có bộ NSTgiống hệt mẹ

Kết luận:

a Kì trung gian:

- Kì trung gian NST tháo xoắn cực đại thành sợi mảnh, mỗi NST tự nhân đôithành NST kép

- Trung tử nhân đôi thành 2 trung tử

b Những biến đổi cơ bản của NST ở các kì của nguyên phân

Kì đầu - NST bắt đầu đóng xoắn và co ngắn nên có hình thái rõ rệt.- Các NST đính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động.

Kì giữa - Các NST kép đóng xoắn cực đại

Trang 31

- Các NST kép xếp thành 1 hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào

Kì sau - Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành 2 NST đơn phân li về 2 cực củaTB

Kì cuối - Các NST đơn dãn xoắn dài ra, ở dạng sợi mảnh dần thành nhiễm sắc

- Kết quả: từ một TB mẹ ban đầu tạo ra 2 TB con có bộ NST giống như tế bào

mẹ

3 Ý nghĩa của nguyên phân

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

mục III, thảo luận nhóm và trả lời câu

hỏi:

- Nguyên phân có vai trò như thế nào

đối với quá trình sinh trưởng, sinh sản

và di truyền của sinh vật?

- Cơ chế nào trong nguyên phân giúp

đảm bảo bộ NST trong tế bào con

giống tế bào mẹ?

- GV nêu ý nghĩa thực tiễn của nguyên

phân như giâm, chiết, ghép, nuôi cấy

mô

- HS thảo luận nhóm, nêu kết quả,nhận xét và kết luận: Giải thích đượcnguyên phân thực chất là phân bàonguyên nhiễm và ý nghĩa của nó với sựduy trì bộ NST trong sự sinh trưởngcủa cơ thể

+ Sự tự nhân đôi NST ở kì trung gian,phân li đồng đều NST về 2 cực của tếbào ở kì sau

Kết luận:

- Nguyên phân giúp cơ thể lớn lên Khi cơ thể đã lớn tới một giới hạn thì nguyên

phân vẫn tiếp tục giúp tạo ra tế bào mới thay cho tế bào già chết đi

- Nguyên phân duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ tế bào

- Nguyên phân là cơ sở của sự sinh sản vô tính

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

- Yêu cầu HS làm câu 2, 4, 5 trang 30 SGK

- Làm bài tập phần II/ Vở bài tập

Câu 2: Ý nghĩa cơ bản của quá trình nguyên phân là gì? (Mức 1)

A) Sự phân chia đồng đều chất nhân của tế bào mẹ cho hai tế bào con

B) Sự sao chép nguyên vẹn bộ nhiễm sắc thể của tế bào mẹ cho hai tế bào

con

C) Sự phân li đông đều của các crômatit về hai tế bào con

D) Sự phân li đồng đều chất tế bào của tế bào mẹ cho hai tế bào con

Câu 3: Nguyên phân xảy ra ở các loại tế bào nào? (Mức 1)

A) Tế bào sinh dưỡng, tế bào sinh dục

B) Tế bào sinh dục sơ khai (tế bào mầm), tế bào sinh dưỡng

C) Tế bào sinh dục

Trang 32

D) Tế bào sinh dưỡng

Câu 4: Trong nguyên phân ở kì nào các nhiễm sắc thể bắt đầu đóng xoắn ?

(Mức 1)

A) Kì sau C) Kì đầu B) Kì giữa D) Kì cuối

Câu 5: Ở kì nào của quá trình nguyên phân nhiễm sắc thể có hình dạng và cấu

Đầu Giữa Sau

2nKép4n2n

4nĐơn04n

2nĐơn02n

Ngày tháng năm 2018

================@=================

Trang 33

- Trình bày được ý nghĩa sự thay đổi trạng thái (đơn, kép), biến đổi số lượng (ở

tế bào mẹ và tế bào con) và sự vận dộng của NST qua các kì của giảm phân

- Nêu được những điểm khác nhau của từng kì ở giảm phân I và II

- Phân tích được những sự kiện quan trọng có liên quan tới các cặp NST tươngđồng

- Nêu được ý nghĩa của giảm phân

b Kĩ năng :

Rèn kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình

+ phát triển tư duy, lí luận (phân tích, so sánh)

+ Hoạt động hợp tác nhóm nhỏ

b Các năng lực chung : NL hợp tác, NL sử dụng CNTT và truyền thông

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát

- Xây dựng ý thực tự giác và thói quen học tập bộ môn, yêu thích môn học

- Gv: BGDT có ghi quá trình giảm phân bằng hình ảnh động (đoạn phim)

và hình ảnh các kì trong giảm phân I và II

- HS: Ôn trước bài để so sánh với quá trình nguyên phân

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG:

Hãy chọn những biến đổi cơ bản của NST( a, b, c, d) phù hợp với các kì của nguyên phân(1, 2, 3, 4)

Các kì Trả lời Những biến đổi cơ bản của NST

1 Kì đầu 1- a Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành 2 NST đơn phân li về 2 cực

của tế bào

2.Kì giữa 2- b NST bắt đầu đóng xoắn và co ngắn nên có hình thái rõ rệt

Các NST đính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động3.Kì sau 3- c Các NST kép đóng xoắn cực đại Các NST kép xếp thành

hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào

Trang 34

4.Kì cuối 4- d Các NST đơn dãn xoắn dài ra, ở dạng sợi mảnh

- Những biến đổi hình thái của NST được biểu hiện qua sự đóng và duỗi xoắnđiển hình ở các kì nào? Tại sao đóng và duỗi xoắn của NST có tính chất chu kì?

Sự tháo xoắn và đóng xoắn của NST có vai trò gì?

( Sự duỗi xoắn tối đa giúp NST tự nhân đôi Sự đóng xoắn tối đa giúp NST congắn cực đại, nhờ đó NST phân bào dễ dàng về 2 cực tế bào)

GV thông báo: giảm phân là hình thức phân chia của tế bào sinh dục xảy

ra vào thời kì chín, nó có sự hình thành thoi phân bào như nguyên phân Giảmphân gồm 2 lần phân bào liên tiếp nhưng NST chỉ nhân đôi có 1 lần ở kì trunggian trước lần phân bào I -> Tìm hiểu nội dung bài học hôm nay

1 Những diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân

- GV yêu cầu HS quan sát kĩ H10,

nghiên cứu  ở mục I, trao đổi nhóm

để hoàn thành nội dung vào B 10

- GV chiếu hình ảnh động quá trình

giảm phân cho HS quan sát và so sánh

với thông tin trong SGK để rút ra kết

luận :

+ Lần 1 : Chiếu tách riêng từng kì qua

2 lần phân bào cho HS nhận biết từng

Kết thúc lần phân bào II có thể tạo 4

loại giao tử: AB, Ab, aB, ab

- GV chiếu kết quả cho HS so sánh

B10

- HS tự thu nhận , quan sát H10 đốichiếu với đoạn phim vừa xem,trao đổinhóm để hoàn thành bài tập B 10: trìnhbày được diễn biến cơ bản của NSTqua các kì của giảm phân

- Đại diện nhóm báo cáo kết quả củatừng kì-> nhóm khác nhận xét, bổ sung

- HS trình bày vào VBT-> GV chiếuVBT để các nhóm nhận xét

- Dựa vào thông tin và trả lời

- HS lắng nghe và tiếp thu kiến thức

* Kết luận:

Các kì Lần phân bào I Những biến đổi cơ bản của NST ở các kì Lần phân bào II

Trang 35

Kì đầu

- Các NST kép xoắn, co ngắn.

- Các NST kép trong cặp tương đồng tiếp hợp theo chiều dọc và

có thể bắt chéo nhau, sau đó lại tách dời nhau.

- NST co lại cho thấy số lượng NST kép trong bộ đơn bội.

Kì giữa

- Các cặp NST kép tương đồng tập trung và xếp song song thành 2 hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

- NSt kép xếp thành 1 hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

Kì sau

- Các cặp NST kép tương đồng phân li độc lập và tổ hợp tự do về

2 cực tế bào.

- Từng NST kép tách ở tâm động thành 2 NST đơn phân li về 2 cực của tế bào.

Kì cuối

- Các NST kép nằm gọn trong 2 nhân mới được tạo thành với số lượng là bộ đơn bội (kép) – n NST kép.

- Các NST đơn nằm gọn trong nhân mới được tạo thành với số lượng là đơn bội (n NST).

- Kết quả: từ 1 tế bào mẹ (2n NST) qua 2 lần phân bào liên tiếp tạo ra 4 tế

bào con mang bộ NST đơn bội (n NST)

2.Ý nghĩa của giảm phân

GV cho HS thảo luận: Vì sao trong

giảm phân các TB con lại có bộ NST

giảm đi 1 nửa?

- HS ghi nhớ thông tin và tự rút ra kếtluận về ý nghĩa của giảm phân

- Xảy ra ở tế bào sinh dưỡng

-

- Tạo ra tế bào con có bộ

NST như ở tế bào mẹ

-

- Gồm 2 lần phân bào liên tiếp

- Tạo ra tế bào con có bộNST

Trang 36

2 Chọn đáp án đúng nhất

Câu 1: Giảm phân là hình thức phân bào của loại tế bào nào dưới đây? (Mức 1)

A) Tế bào sinh dưỡng B) Tế bào mầm

C) Tế bào sinh dục ở thời kì chắn D) Giao tử

Câu 2: Trong giảm phân nhiễm sắc thể được nhân đôi ở thời điểm nào? (Mức 1)

A) Kì trung gian trước giảm phân I B) Kì đầu của giảm phân I.C) Kì trung gian của giảm phân II D) Kì đầu của giảm phân II

Câu 3: Phát biểu nào dưới đây về hoạt động của các nhiễm sắc thể trong giảm

phân I là đúng? (Mức 1)

A) Các nhiễm sắc thể tự nhân đôi ở kì trung gian

B) Các nhiễm sắc thể kép tương đồng tiếp hợp nhau dọc theo chiều dàicủa chúng ở kì đầu

C) 2n nhiễm sắc thể kép xếp thành 1 hàng trên mặt phẳng xắch đạo củathoi phân bào

D) Mỗi tế bào con có bộ 2n nhiễm sắc thể đơn

Câu 4: Phát biểu nào dưới đây về hoạt động của các nhiễm sắc thể trong giảm

Câu 5: Trong giảm phân, 2 crômatit trong từng nhiễm sắc thể kép tách nhau ở

tâm động vào kì nào? (Mức 1)

A) Kì sau I B) Kì sau II C) Kì giữa I D) Kì giữa II

Nêu những điểm giống và khác nhau cơ bản giữa nguyên phân và giảm phân

=============@=============

0

Trang 37

- Học sinh trình bày được các quá trình phát sinh giao tử ở động vật

- Mô tả được và so sánh giữa quá trình phát sinh giao tử đực và cái

- Nêu được bản chất của thụ tinh cũng như ý nghĩa của nó và giảm phân đối với

sự di truyền và biến dị

- Nêu được ý nghĩa của nguyên phân, giảm phân và thụ tinh với thực tiễn

b Kĩ năng :

- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích kênh hình

- Phát triển tư duy lí luận ( phân tích, so sánh)

b Các năng lực chung : NL giao tiếp, NL hợp tác, NL sử dụng CNTT và

truyền thông

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát

a Các phẩm chất : - Xây dựng ý thực tự giác và thói quen học tập bộ môn.

- Nêu những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân?

- Những đặc điểm nào của NST trong giảm phân là cơ chế tạo ra những loạigiao tử khác nhau?

- Điểm giống và khác nhau cơ bản giữa giảm phân và nguyên phân là gì?

Các tế bào con được hình thành qua giảm phân sẽ phát triển thành cácgiao tử, nhưng sự hình thành giao tử đực và cái có gì khác nhau? Chúng ta cùngtìm hiểu bài hôm nay

1 Sự phát sinh giao tử

- GV yêu cầu HS nghiên cứu  mục I,

quan sát H 11 SGK và trả lời câu hỏi:

- Trình bày quá trình phát sinh giao tử

đực và cái?

- GV chốt lại kiến thức

- Yêu cầu HS thảo luận và trả lời:

- HS tự nghiên cứu thông tin, quan sát

Trang 38

- Nêu sự giống và khác nhau cơ bản

của 2 quá trình phát sinh giao tử đực

- Đại diện các nhóm trình bày, nhậnxét, bổ sung

Phát sinh giao tử cái Phát sinh giao tử đực

- Noãn bào bậc 1 qua giảm phân I cho

- Kết quả: từ 1 noãn bào bậc 1 qua

giảm phân cho 3 thể định hướng và 1

- Kết quả: Từ 1 tinh bào bậc 1 quagiảm phân cho 4 tinh trùng (n NST)

- Tinh trùng có kích thước nhỏ, số lượng lớn đảm bảo quá trình thụ tinh hoànhảo

- Trứng số lượng ít, kích thước lớn chứa nhiều chất dinh dưỡng để nuôi hợp tử

và phôi (ở giai đoạn đầu)

2 Thụ tinh

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

mục II SGK và trả lời câu hỏi:

- Nêu khái niệm thụ tinh?

- Nêu bản chất của quá trình thụ tinh?

- Tại sao sự kết hợp ngẫu nhiên giữa

các giao tử đực và cái lại tạo các hợp

tử chứa các tổ hợp NST khác nhau về

nguồn gốc?

- Sử dụng tư liệu SGK để trả lời

- HS vận dụng kiến thức để nêu được:

Do sự phân li độc lập của các cặp NSTtương đồng trong quá trình giảm phântạo nên các giao tử khác nhau vềnguồn gốc NST Sự kết hợp ngẫunhiên của các loại giao tử này đã tạonên các hợp tử chứa các tổ hợp NSTkhác nhau về nguồn gốc

Kết luận:

- Thụ tinh là sự kết hợp ngẫu nhiên giữa 1 giao tử đực và 1 giao tử cái

- Thực chất của sự thụ tinh là sự kết hợp của 2 bộ nhân đơn bội (n NST) tạo ra

bộ nhân lưỡng bội (2n NST) ở hợp tử

Trang 39

3 Ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin mục

III, thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi:

- Nêu ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh

về các mặt di truyền và biến dị?

- GV chốt lại kiến thức

- HS dựa vào thông tin SGK để trả lời:+ về mặt di truyền: giảm phân (tạo bộNST đơn bội); Thụ tinh(khôi phục bộNST lưỡng bội)

+ về mặt di truyền: tạo ra các hợp tửmang những tổ hợp NST khác nhau

- HS tiếp thu kiến thức

Kết luận:

- Giảm phân tạo giao tử chứa bộ NST đơn bội

- Thụ tinh khôi phục bộ NST lưỡng bội Sự kết hợp của các quá trình nguyênphân, giảm phân và thụ tinh đảm bảo duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của loàisinh sản hữu tính

- Giảm phân tạo nhiều loại giao tử khác nhau về nguồn gốc, sự kết hợp ngẫunhiên của các giao tử khác nhau làm xuất hiện nhiều biến dị tổ hợp ở loài sinhsản hữu tính tạo nguồn nguyên liệu cho chọn giống và tiến hoá

Bài tập:

Bài 1: Giả sử có 1 tinh bào bậc 1 chứa 2 cặp NST tương đồng Aa và Bb giảm

phân sẽ cho ra mấy loại tinh trùng? Hãy khoanh tròn vào chữ cái đầu câu đúng:

a 1 loại tinh trùng c 4 loại tinh trùng

b 2 loại tinh trùng d 8 loại tinh trùng

(Đáp án b)

Bài 2: Giả sử chỉ có 1 noãn bào bậc 1 chứa 3 cặp NST AaBbCc giảm phân sẽ

cho ra mấy trứng? Hãy chọn câu trả lời đúng:

a 1 loại trứng c 4 loại trứng

b 2 loại trứng d 8 loại trứng

(Đáp án a: 1 tế bào sinh trứng chỉ cho ra 1 trứng và 3 thể cực, trứng đó làmột trong những loại trứng sau: ABC, ABc, AbC, Abc, aBC, aBc, abC, abc)

Bài 3: Sự kiện quan trọng nhất của quá trình thụ tinh là:

a Sự kết hợp của 2 giao tử đơn bội

b Sự kết hợp theo nguyên tắc : 1 giao tử đực, 1 giao tử cái

c Sự tổ hợp bộ NST của giao tử đực và giao tử cái

d Sự tạo thành hợp tử

(Đáp án c)

- Đọc mục “Em có biết” trang 37

Trang 40

- Rèn kỹ năng quan sát, phân tích kênh hình

b Các năng lực chung : Nl giải quyết vấn đề, NL hợp tác

c Các năng lực chuyên biệt : NL quan sát, tìm mối quan hệ, đưa ra tiên đoán

1 GV:Tranh phóng to hình 12.1 và 12.2 SGK trong GAĐT

2 HS: Nghiên cứu bài trước ở nhà để phân tích hiện tượng thực tế về tỉ lệ phânhoá giới tính ở mỗi loài là 1 : 1 và giải thích được hiện tượng sinh con trai haycon gái ở người

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

? Vì sao các cá thể của cùng một loài, cùng cha mẹ, cùng môi trường sốngnhư nhau (cả trong cơ thể mẹ) nhưng khi sinh ra lại có cá thể này là đực, cá thểkia là cái Ngày nay di truyền học đã chứng minh rằng giới tính (tính đực, tínhcái) có cơ sở vật chất là NST giới tính

1 Nhiễm sắc thể giới tính

- GV yêu cầu HS quan sát H 8.2: bộ

NST của ruồi giấm, hoạt động nhóm

và trả lời câu hỏi:

- Nêu điểm giống và khác nhau ở bộ

NST của ruồi đực và ruồi cái?

- GV thông báo: 1 cặp NST khác nhau

ở con đực và con cái là cặp NST giới

tính, còn các cặp NST giống nhau ở

con đực và con cái là NST thường

- Cho HS quan sát H 12.1

- Các nhóm HS quan sát H8.2 và nêuđược đặc điểm giống và khác nhau.+ Giống:8 NST (1 cặp hình hạt, 2 cặphình chữ V)

+ Khác:- Con đực:1 chiếc hình que 1chiếc hình chữ V lửng

- Con cái: 1 cặp hình que

- Quan sát kĩ hình 12.1 và nêu đượccặp 23 là cặp NST giới tính:

Định dạng
Số trang	234
Dung lượng	632,34 KB