Tuần 11-20

* Ví dụ : Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ - Nhân hoá : Gán cho sự vật những đặc tính củacon người, làm câu văn sinh động, hấp dẫn hơn.. Đề bài : 1

Trang 1

TUẦN : 11 Ngày soạn : ……/……/2008 TIẾT : 51 Ngày dạy : ……/……/2008

ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ

(Huy Cận)

I/ Mục tiêu cần đạt

- Giúp học sinh : Thấy và hiểu được sự thống nhất của cảm hứng từ thiên nhiên, vũ trụ và cảm hứng về cuộc sống lao động từ tác giả đã tạo ra những hình ảnh đẹp, tráng lệ, giàu màu sắc lãng mạn

- Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích các yếu tố nghệ thuật (Hình ảnh, nn Aâm điệu ) vừa cổ kính, vừa mới mẻ trong bài thơ

II/ Chuẩn bị :

- Nội dung bài

III/ Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học

- GV tóm tắt ghi bảng

- Gv hướng dẫn giọng đọc cho hs

? Bài thơ có thể chia làm mấy phần ?

? Hình ảnh nào miêu tả cảnh đoàn thuyền dánh cá

ra khơi? Thời điểm nào ?

? Tác giả sử dụng nghệ thuật gì trong hai câu thơ ?

Tác dụng của nó ?

? Hình ảnh ra khơi được miêu tả như thế nào ? Khí

thế ra khơi ?

?Đây có phải là lần đầu tiên họ ra khơi không?

? Tiếng hát của họ thể hiện tâm trạng gì ?

- Câu hát trở thành sức mạnh, là niềm monh mỏi

sự thành công trong công việc, vừa hiện thực vừa

lãng mạn của người lao động

? Con thuyền được miêu tả ntn ?

? Nhận xét về hình ảnh thơ và tác dụng của nó ?

- Con thuyền nhỏ bé bỗng trở nên kì vĩ, khổng lồ,

hoà nhập với thiên nhiên bao la, rộng lớn

? Người lao động được miêu tả ntn? Công việc

I Đọc- hiểu văn bản :

1 Vài nét về tác giả và tác phẩm :

a Tác giả : Cù Huy Cận (1919 - 2005) quê Hà

Tĩnh

- là nhà thơ nổi tiếng trong phong trào thơ mới

- Những sáng tác sau cách mạng tràn đầy niềmviui tươi, tình yêu cuộc sống

b Tác phẩm :

- Năm 1958, trong chuyến đi thực tế dài ngàytại vùng mỏ Quảng Ninh, ông đã sáng tác bàithơ này

2 Đọc – chú thích :

3 Phân tích :

a Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi :

- Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đã cài then đêm sập cửa -> So sánh, nhân

hoá khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ, tráng lệ

- Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi

- Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

 Công việc thường ngày trong khí thế hàohứng, phấn khởi, lạc quan

b Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển :

- Hình ảnh con thuyền :

-Thuyền ta lái gió với buồm trăng Lướt giữa mây cao với biển bằng

 Hình ảnh lãng mạn, sự hoà quyện vớithiên nhiên bao la, rộng lớn

- Con người :

Trang 2

của họ là gì ?

? Kéo xoăn tay là kéo nth?

? Em có nhận xét gì về hình ảnh những con người

lao động mới XHCN ?

? Hình ảnh biển cả hiện ra ntn ? Nhận xét ?

? Biển được so sánh với ai? Sự ss đó có phù hợp

không ?

? Đoàn thuyền trở về trong không khí ra sao ?

? Em có nhận xét gì về cách lặp hai khổ thơ đầu

và cuối ?

- Sự tuần hoàn của vũ trụ

? Nhận xét của em về cách gieo vần của bài thơ ?

* Hoạt động 2: Luyện tập

? Đọc lại diễn cảm bài thơ

? So sánh thơ Huy Cận trước và sau CMT8 ?

Dò bụng biển Dàn thế trận lưới vây giăng Kéo xoăn tay mẻ cá nặng

 Những con người chủ động trong côngviệc, làm chủ bản thân và thiên nhiên

- Biển cả :

Cá thu như doàn thoi Cá song lấp lánh Cá nhụ, cá chim, cá đé,…

 Giàu, đẹp, nhiều màu sắc rực rỡ

- Biển cho ta cá như lòng mẹ

- Nuôi lớn đời ta tự thủa nào

 Rất hào phóng, ân tình cho con người

3 Cảnh đoàn thuyền dánh cá trở về :

- Câu hát căng buồm

- Chạy đua cùng mặt trời -> Không khí vui vẻ, khẩn trương.

- Mặt trời đội biển nhô màu mới Mắt ca huy hoàng muôn dặm phơi.

 Thành quả lao động mĩ mãn theo vòngtuần hoàn của tự nhiên

4 Tổng kết : (Ghi nhớ- sgk)

II Luyện tập :

IV Củng cố – Dặn dò :

- GV củng cố bài

- Học bài, chuẩn bị bài mới

TUẦN : 11 Ngày soạn : ……/……/2008 TIẾT : 52, 53 Ngày dạy : ……/……/2008

TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG (TT)

- Giúp học sinh : Nắm vững hơn, hiểu rõ hơn và biết vận dụng linh hoạt, có hiệu quả những kiến thức về từ vựng đã được học

- Nội dung bài

Trang 3

hình, làm bài tập

? thế nào là từ tt ? ví dụ ?

? từ tượng hình là gì ? ví dụ ?

? tác dụng của hai từ loại này ?

- hs tự làm

? tìm từ tương hình có trong đoạn ?

? Nó có giá trị sử dụng ntn ?

* Hoạt động 2: Tìm hiểu một số biện pháp tu từ đã

học, làm bài tập

? So sánh là gì ? Ví dụ ? Tác dụng ?

(Lưu ý : Tập trung tìm và phân tích ví dụ: Xác

định biện pháp tu từ được sử dụng, tác dụng của

nó)

? Thế nào là phép tu từ ẩn dụ ? Lấy ví dụ

? Tác dụng của nó ?

? Nhân hoá là gì ? Ví dụ

? Tác dụng của biện pháp này ?

? Thế nào là hoán dụ ? Ví dụ ?

? Tác dụng ?

? Nói qua gì ? Cho ví dụ

? Nói giảm nói tránh ? Ví dụ /

? Tác dụng ?

? Thế nào là điệp ngữ ? Cho ví dụ minh hoạ

? Tác dụng ? Có mấy loại ?

I Từ tượng thanh và từ tượng hình :

1 Khái niệm :

- Từ tượng thanh : Là những từ mô phỏng âm

thanh của tự nhiên, con người

* Ví dụ : Ầm ầm, tí tách, róc rách,…

- Từ tượng hình : Gợi tả hình ảnh, dáng vẻ,

trạng thái của sự vật, con người

* Ví dụ : Lom khom, nhấp nhô, lởm chởm,…

2 Bài tập : 2.1 Tắc kè, bò, cú vọ ,…

2.2 Những từ tượng hình là : Lốm đốm, lê thê,

loáng thoáng, lồ lộ

- Giá trị sử dụng : Mô tả hình ảnh của đám mâymột cách cụ thể, sinh động

II Biện pháp tu từ từ vựng :

1 Các biện pháp tu từ từ vựng :

- So sánh : những sự vật, sự việc có những néttương đồng , làm cho câu văn thêm sinh động

* Ví dụ : Mặt trời xuống biển như hòn lửa

- Ẩn dụ : Lấy hình ảnh khác để nói đến một hìnhảnh định diễn tả – làm tăng sức biểu cảm

* Ví dụ : Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ

- Nhân hoá : Gán cho sự vật những đặc tính củacon người, làm câu văn sinh động, hấp dẫn hơn

* Ví dụ : Rừng Xà nu ưỡn tấm thân che chở cholàng

- Hoán dụ : Lấy một bộ phận để nói đến tổng thể

* Ví dụ : Áo chàm đưa buổi phân li Cầm tay nhau biết nói gì hôn nay

- Nói quá : Nói phóng đại, hơn mức bình thường ,để nhấn mạnh ý, gây cảm giác mạnh

* Ví dụ : Con rận bằng con ba ba

- Nói giảm, nói tránh : Nói giảm nhẹ hoặc nóitránh đi theo mục đích giao tiếp

* Ví dụ : - Dốt : Chưa thông minh lắm

- Xác chết : Tử thi

- Điệp ngữ : Lặp lại từ, cụm từ một cách có chủ

ý, nhấn mạnh ý

* Ví dụ : Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

- Chơi chữ : Lợi dụng những đặc sắc về ngữ âm,ngữ nghĩa để tạo sự dí dỏm, hài hước

* Ví dụ : - Con ngựa đá con ngựa đá

- Mênh mông muôn mẫu một màu mưa,mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

Trang 4

? Chơi chữ nghĩa là thế nào ? Ví dụ

? Tác dụng ?

- HS đọc bài tập , thảo luận theo nhóm, đại diện

nhóm trả lời

- Tương tự (Như trên )

- GV nhận xét, đánh giá

2 Bài tập : Phân tích nét nghệ thuật đọc đáo trong những câu thơ trích từ truyện kiều của Nguyên Du :

a Hoa : con ; lá : Cha mẹ

b so sánh tiếng đàn của Thuý Kiều

c Hoán dụ, ước lệ – tượng trưng

d Nói quá

c Chơi chữ

3 Phân tích nét nghệ thuật :

a Chơi chữ Liên tưởng

b Nói quá

c So sánh

d Nhân hoá

e Ẩn dụ

IV Củng cố – Dặn dò : Học bài, soạn bài : Bếp lửa

TẬP LÀM THƠ TÁM CHỮ

- Giúp học sinh : Nắm được đặc điểm, khả năng miêu tả, biểu hiện phong phú của thể thơ tám chữ

- Qua hoạt động làm thơ giúp các em phát huy khả năng sáng tạo, gây hứng thú trong học tập, rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca

- Nội dung bài

A/ Ổn định tổ chức

B/ Kiểm tra bài cũ : Đọc một đoạn thơ tám chữ mà em đã được học

C/ Bài mới :

* Hoạt động 1:Nhận diện thể thơ tám chữ

Gọi hs đọc ví dụ

? Nhận xét về số lượng chữ trong mỗi dong ở các

đoạn thơ trên ?

? Tìm những từ có chức năng gieo vần ở mỗi

đoạn ? Vận dụng kiến thức về vần chân, long,

vần liền, vần gián cách để nhận xét về cách gieo

vần ở từng đoạn ?

? Nhận xét về cách ngắt nhịp ?

Đọc các bài tập Chọn từ thích hợp điền vào chỗ

trống ?

- Hs thảo luận nhóm – Gv gọi đại diện nhóm

I Nhận diện thể thơ tám chữ :

1 Ví dụ :

- Mỗi dòng thơ đều có tám chữ

- Cách gieo vần khác nhau :+ Vd a : Gieo vần an, ưng – vần liền

+ Vd b : Gv : oc, a – Vần liền + Vd c Gv : át, on, ứng, iên : vần cách

- Ngắt nhịp : 3 -5 là chủ yếu

2 Kết luận : (Ghi nhớ)

II Luyện tập nhận diện thể thơ :

1 Hãy cắt đứt những day đàn ca hát

Những sắc tàn vị nhạt của ngày qua

Trang 5

trình bày, nhận xét

- Hướng dẫn hs tự làm 1 đoạn thơ tám chữ

* Hoạt động 2 : Thực hành làm thơ tám chư.õ

Hs hoàn thành 2 bài tập 1,2

_ Chia nhóm thảo luận – Đại diện nhóm trình

bày bài thơ, đoạn thơ của nhóm

_ Gv nhận xét vê :

+ Số lượng chữ trong bài

+ Bài thơ đã có vần chưa? Cách gieo vần đúng,

sai, đặc sắc như thế nào ?

+ Kết cấu bài thơ có hợp lí không ? Nội dung

cảm xúc có chân thành sâu sắc không ?

+ Chủ đề bài thơ có ý nghĩa gì ?

Nâng đón lấy màu xanh hương bát ngát Của ngày mai muôn thủa với muôn hoa.

2 Cũng mất; tuần hoàn; đất trời.

IV Củng cố – Dặn dò ;

TRẢ BÀI KIỂM TRA VĂN HỌC TRUNG ĐẠI

- Giúp học sinh : Đánh giá được bài làm của mình để rút kinh nghiệm cho những bài sau

- Tự xem xét, sửa lỗi

- Bài kiểm tra đã chấm

B/ Kiểm tra bài cũ :

C/ Bài mới :

I Đề bài : 1 Cảm nhận về vẻ đẹp và bi kịch của người phụ nữ trong xã hội cũ qua 2 tác phẩm

: Chuyện người con gái Nam Xương và Truyện Kiều

2 Nêu giá trị nhân đạo của truyện Kiều

II Dàn ý : (Như tiết 48)

III Nhận xét :

1.Ưu điểm :

Đại đa số các em hiểu đề, biết cách làm bài

Một số bài làm có chất lượng , đạt điểm khá, giỏi

2 Tồn tại :

- Một số bài diễn đạt qúa dài dòng, chưa đi vào trọng tâm

- Trình bày ý còn loan xộn

Trang 6

- Chữ viết cẩu thả, lỗi chính tả khá nhiều.

IV Sửa lỗi : Gv đọc một số bài khá- nhận xét, đọc những bài còn nhiều thiếu xót- xác định lỗi HStự sửa lỗi

V Trả bài , lấy điểm

IV Củng cố- dặn dò:

BẾP LỬA

Bằng Việt

- Giúp học sinh : Qua hình ảnh bếp lửa xuất hiện trong nỗi nhớ của người đi xa, cảm nhận được tình cảm biết ơn và lòng kính yêu sâu sắc của người cháu đối với bà

- Rung cảm được với hình ảnh người bà xuất hiện cùng hình ảnh bếp lửa, ngọn lửa.Đó là hình ảnhsóng đôi quen thuộc trong cuộc sống người dân quê Việt Nam trong suốt một thời kì lâu dài

- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm một bài thơ, phát hiện mạch vận động của tình cảm trong bài thơ, một số hình ảnh và chi tiết nghệ thuật quan trọng

- Nội dung bài

B/ Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng bài thơ Đoàn thuyền đánh cá, nêu đại ý của bài

C/ Bài mới :

* Hoạt động 1:Tìm hiểu vài nét về tác giả và tác

phẩm.Đọc bài thơ và tìm bố cục.

- Gọi hs đọc chú thích* sgk

? Nêu một vài nét về tác giả và tác phẩm ?

- GV tóm tắt ghi bảng

- Hướng dẫn hs cách đọc

? Nêu bố cục của bài thơ ?

- Chia hai phần : Đầu -> dai dẳng : Hồi tưởng

còn lại : Suy ngẫm

* Hoạt động 2: Phân tích, tìm hiểu tác phẩm

? Trong kí ức đầu tiên của người cháu có hình ảnh

nào ?

? Những câu thơ nào hiện lên hình ảnh bếp lửa ?

? Từ “Chờn vờn – ấp iu “có giá trị gợi hình và gợi

cảm ntn ?

I Đọc – hiểu văn bản :

1 Vài nét về tác giả- tác phẩm :

- In trong tập : “Hương cây- Bếp lửa”

2 Đọc, bố cục :

3 Phân tích :

a Bếp lửa và nỗi nhớ thương bà :

Một bếp lửa : Chờn vờn sương sớm Ấp iu nồng đượm

Trang 7

- Gợi hình ảnh bếp lửa hồng sớm mai trong mỗi

gia đình làng quê yên bình

Gv : Bếp lửa ấy khơi nguồn nhớ thương của người

cháu với bà để tác giả viết tiếp

? Vì sao nỗi nhớ thương bà lại gợi lên từ hình ảnh

bếp lửa ?

- Vì lo toan của người bà vùng quê nghèo gắn với

bếp lửa

? Nắng mưa- nên hiểu như thế nào ?

- Nỗi vất vả kéo dài của người bà

- Nỗi thương bà bền bỉ trong lòng cháu

Gv : Đoạn thơ đầu đã hé lộ tình bà cháu gắn liền

với bếp lửa bền bỉ, sâu nặng được phát triển tiếp

trong bài thơ ?

? Trong kí ức của người cháu, những kỉ niệm về

bà và bếp lửa hiện lên theo trình tự nào ?

- Tt thời gian : - 4 tuổi

- 8 tuổi

- trưởng thành

? Tìm chi tiết tương ứng với mỗi thời kì ?

? Ấn tượng về bếp lửa gắn với tuổi thơ của cháu

là gì ?

- Mùi khói : quen , nhèm mắt, còn cay

Gv : Khói bếp trong mỗi gia đình có thể gợi dấu

hiệu ấm no, hoặc cuộc sống lầm than

? Mùi khói ở đây gợi lên cuộc sống tuổi thơ của

tác giả như thế nào ?

? Trong kỉ niệm của cháu, ấn tượng sâu đậm nhất

về bếp lửa và bà trong quãng thời gian này là gì ?

? Vì sao tiếng chim tu hú lại ám ảnh tác giả như

vậy ?

? Bà nhóm lại bếp lửa sau những năm làng bị giặc

đốt cháy, cho ta thấy gì về hình ảnh người bà ?

? Hình ảnh đó có thể coi là một hình ảnh tiêu biểu

cho những bà mẹ Việt Nam thời bấy giờ không ?

? Hình ảnh bếp lửa còn gắn với những kỉ niệm

nào mà tác giả hồi tưởng ?

- Bếp lửa luôn được bà nhóm lên dù khó khăn, đói

nghèo hay tạm sung túc

 Gợi cảm giác ấm áp, thân thuộc

Cháu thương bà biết mấy nắng mưa

 Thương bà bền bỉ

b Cảm nghĩ về bà và bếp lửa :

- Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói

Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi.

… Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay.

- Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa

…

 Cuộc sống vất vả, nghèo khó, cơ cực _ Tu hú kêu trên những cánh đồng xa

… -Tu hú ơi chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên nhữngcánh đồng xa

 Tiếng chim tu hú luôn vang lên bên taitác giả- gợi nhớ về làng quê, nơi cóngười bà thân thuộc

- Những năm giặc đốt làng cháy tàn cháy

rụi

- …

- Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen

- Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn

- Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng

 Hình ảnh người bà thương cháu, yêu quêhương đất nước, tin tưởng vào thắng lợitất yếu của cuộc kháng chiến

Lận đận …mưa

… Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm.

Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi

Trang 8

? Em cạm nhaôn nhö theâ naøo veă suy nghó cụa ngöôøi

chaùu ôû ñađy? Tái sao taùc giạ lái noùi raỉng beâp löûa

thieđng lieđng , kì lá ?

- Kì lá : Noù khođng theơ bò daôp taĩt Vaên chaùy dai

daúng trong mói cạnh ngoô

- Thieđng lieđng : AÂp ụ vaø soâng maõi tình cạm baø

chaùu

- Hs Ñóc khoơ thô cuoâi

? Khi tröôûng thaønh, ñi xa chaùu ñaõ coù nhöõng may

maĩn gì ?

? Ñieău ñoù baùo hieôu veă cuoôc soâng cụa chaùu seõ nhö

theâ naøo ?

? Tái sao taât cạ nhöõng thuaôn lôïi ñoù lái chöa ñụ ñeơ

chaùu thanh thạn ?

? Ngöôøi chaùu töï nhaĩc loøng mình ñieău gì qua nhöõng

lôøi thô aây ?

- HS thạo luaôn : - Khođng theơ queđn ñôøi baø laôn ñaôn;

khođng theơ queđn taâm loøng aâm aùp cụa baø; khođng theơ

queđn söï taôn tũ, hi sinh cụa baø

* Hoát ñoông 3 : Höôùng daên hóc sinh luyeôn taôp,

 Moôt beâp löûa traøn ñaăy tình nghóa, söï yeđuthöông quan tađm cụa baø giaønh cho chaùu,

khieân ngöôøi chaùu phại thoât leđn :”OĐi kì lá

thieđng lieđng beâp löûa “

c Töï cạm cụa ngöôøi chaùu :

- Giôø chaùu ñaõ ñi xa coù ngón khoùi traím taøu Coù löûa traím nhaø nieăm vui traím ngạ Nhöng vaên chaúng luùc naøo quean nhaĩc nhôû

- Sôùm mai naøy baø nhoùm beâp leđn chöa ?

_ Cuoôc soâng nhieău thuaôn lôïi, nieăm vuiKhođng queđn töï nhaĩc nhôû chính mình : “ …baønhoùm beâp leđn chöa ?”

4.Toơng keât : Ghi nhôù (sgk)

II Luyeôn taôp :

IV Cụng coâ – Daịn doø :

- GV heô thoâng baøi

- Hóc thuoôc loøng baøi thô vaø soán baøi môùi

TUAĂN : 12 Ngaøy soán : ……/……/2008 TIEÂT : 57 Ngaøy dáy : ……/……/2008

KHUÙC HAÙT RU NHÖÕNG EM BEÙ LÔÙN TREĐN LÖNG MÉ

Nguyeên Khoa Ñieăm

MÚC TIEĐU CAĂN ÑÁT: GIUÙP HÓC SINH CẠM NHAÔN ÑÖÔÏC:

Tình yeđu thöông con vaø öôùc mong cụa ngöôøi mé Taø ođi trong khaùng chieân choâng M bieơu hieôn cho loøng yeđu queđ höông ñaẫt nöôùc vaø khaùt vóng töïdo cụa dađn ta trong thôøi kyø lòch söû naøy Gióng ñieôu thô tha thieât ngót ngaøo qua khuùc haùt ru cụa dađn toôc Taø ođi

TIEÂN TRÌNH HOÁT ÑOÔNG

OƠn ñònh Kieơm tra baøi cuõ: Beâp löûa

Ñóc ñoán thô em thích nhaât

Trong hoăi töôûng cụa ngöôøi chaùu, nhöõng kyû nieôm naøo veă ba vaø tình baø chaùu ñöôïc gôïi lái? Cạm nhaôn veă tình baø chaùu ñöôïc theơ hieôn trong baøi thô

3 Baøi môùi

Trang 9

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ GHI BẢNG

Hoạt động 1: Tìm hiểu chú thích thể loại , bố cục,

Giáo viên(GV) cho học sinh đọc chú thích về tác giả

trong sách giáo khoa

Hoàn cảnh sáng tác bài thơ ?

Năm 1971, kháng chiến chống Mỹ gian khổ

Nêu bố cục bài thơ? Ý chính của mỗi đoạn?

Đoạn 1 : Mẹ giã gạo - nuôi bộ đội

Đoạn 2 : Mẹ giã gạo - nuôi làng đói

Đoạn 3 : Mẹ chuyển lán - chiến đấu

Hoạt động 2: Đọc- Tìm hiểu văn bản.

Hình ảnh người mẹ Tà ôi được gắn với những

hoàn cảnh và công việc cụ thể nào?

-> Giã gạo, tiả bắp, chuyển lán

- Em có nhận xét gì về công việc của người mẹ?

-> Vất vả, gian khổ , bền bỉ, quyết tâm trong

công việc

Nhận xét về kết cấu của 03 đoạn thơ

-> Lập cấu trúc

- Cách kết cấu lập lại như vậy có tác dụng gì?

I Tìm hiểu chú thích

1 Tác giả(SGK)

2 Thể loại: Thơ trữ tình dựa vào khúchát ru của dân tộc Tà ôi

II Tìm hiểu văn bản

1 Hình ảnh người mẹ Ta ôi trong công việc

- Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội

- Mồ hôi mẹ rơi

- Vai mẹ gầy-> Hình ảnh gợi cảm, vừa điu con vừa giã gạo nuôi bộ đội

- Mẹ tiả bắp

- Lưng núi to, lưng mẹ nhỏ

- > Vừa địu con vừa tiả bắp, chịu đựng gian khổ sản xuất nuôi làng đói

-> Cách lập lại , cách ngắt nhịp điều đăn ở giữa dòng

tạo nên âm điệu dìu dặt, vấn vương của lời ru thể hiện

một cách đặt sắc tình cảm tha thiết trìu mến của người

mẹ

Em hiểu như thế nào về hai câu thơ:

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ , em nằm trên lưng

- Hảy phân tích tình cảm của người mẹ Tà ôi qua 03

đoạn thơ

-> Người mẹ Tà ôi yêu con tha thiết, yêu con mẹ yêu

buôn làng, yêu bộ đội Những tình cảm ấy hoà quyện

vào nhau và ngày càng phát triển rộng lớn hơn , gắn bó

với tình yêu đất nước

* Học sinh thảo luận: Nhận xét mối liên hệ giữa công

việc với ước mong của người mẹ qua các lời ru?

-> Vì giã gạo -> mơ hạt gạo trắng ngần

-> Vì tiả bắp -> mơ hạt bắp lên đều

Giành trận cuối -> được thấy Bác Hồ

Người mẹ gởi trọn ước mơ vào giấc mơ của con mẹ

mong con ngủ ngoan, có những giấc mơ đẹp

Từ tình cảm, ước mơ của người mẹ Tà ôi, em

hiểu gì về tình cảm của nhân dân ta thời kỳ

chống Mỹ?

- Mẹ chuyển lán, mẹ đi đạp rừngMẹ địu em đi để giành trận cuối

- Vừa địu con vừa chiến đấu

2 Tình cảm ước mơ của người mẹ Tà ôi

a Tình cảm :Mặt trời của bắp thì nằm trên đồiMặt trời của mẹ , em nằm trên lưng -> Tình thương con tha thiết

- Mẹ thương a-kay

- Mẹ thương bộ đội

- Mẹ thương làng đói-> Thathiết yêu con – Yêu bộ đội – Yêu buôn làng

b Ước mơ:

Hạt gạo trắng ngầnCon mơ cho mẹ Hạt bắp lên đèo Được thấy Bác Hồ

Vung chày lún sân

Trang 10

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ GHI BẢNG

-> Yêu quê hương đất nước, ý chí chiến đấu cho

độc lập tự do và khát vọng thống nhất đất nước

Hoạt động 3: Tổng kết

Qua bài thơ em hảy nêu lên những tình cảm và

ước mong của người mẹ Tà ôi

Nhận xét giọng điệu của bài thơ?

Học sinh đọc phần ghi nhớ

Mai sau con lớn phát mười Ka-lưi Làm người tự do

=> Tình cảm khát vọng của người mẹ ngày càng lớn rộng, hoà cùng công cuộc kháng chiến của dân tộc

III Tổng kết :

Ghi nhớ (SGK-trang 155)

IV Luyện tập

4 Cũng cố

5 Dặn dò:Chuẩn bị bài Ánh trăng – Nguyễn Duy

ÁNH TRĂNG

Nguyễn Duy I/ Mục tiêu cần đạt

- Giúp học sinh : Hiểu ý nghĩa và hình ảnh vầng trăng, từ đó thấm thía cảm xúc ân tình với qua khứ gian lao, tình nghĩa của Nguyễn Duy và biết rút ra bài học về cách sống cho mình

- Cảm nhận được sự kết hợp hài hoà giữa yếu tố trữ tình và yếu tố tự sự trong bố cục, giữa tính cụthể và tính khái quát trong hình ảnh bài thơ

- Nội dung bài

B/ Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng bài thơ Bếp lửa, nêu đại ý của bài

C/ Bài mới :

* Hoạt động 1: Hướng dẫn hs tìm hiểu đôi nét về

tác giả và tác phẩm.Đọc và chú thích

- Gọi hs đọc chú thích * sgk

? Nêu hiểu biết của em về tác giả và tác phẩm ?

- Gv tóm tắt ghi bảng

- Gv hướng dẫn cách đọc – gọi hs đọc bài thơ

? Nhân vật trữ tình trong bài thơ ?

- Con người

? Đối tượng trữ tình của bài thơ ?

- Vầng trăng ; con người cảm nghĩ về vầng trăng

1 Vài nét về tác giả-tác phẩm :

a Tác giả : Nguyễn Duy Nhuệ, sinh năm 1948,

quê Thanh Hoá

- Là một gương mặt tiêu biểu trong lớp nhà thơ trẻthời chống Mĩ

b Tác phẩm : Sáng tác năm 1978, in trong tập :

Ánh trăng Được trao giải A của Hội Nhà văn ViệtNam năm 1984

Trang 11

? Phương thức biểu đạt của bài thơ là gì ?

+ 2 khổ tiếp : Cảm nghĩ về vầng

trăng hiện tại

+ 2 khổ cuối : Sự suy tư của tác

giả

* Hoạt động 2 : Phân tích bài thơ

? Trong quá khứ vầng trăng có ý nghĩa ntn đối với

nhà thơ ?

? Vầng trăng thành “tri kỉ” là vầng trăng ntn ?

- Yêu quý, hiểu nhau đến độ thân thiết

? Vì sao vầng trăng lại có thể trở thành tri kỉ ? Em

thấy mối quan hệ giữa trăng và người ntn ?

? Cảm nhận về trăng khi đó của tác giả ra sao ?

? Vì sao con người thấy trăng có tình nghĩa với

mình ?

? Hãy tìm một vầng trăng như vậy trong bài thơ

đã học ?

? Con người đã có suy nghĩ gì ? – Tưởng sẽ không

bao giờ quên

? Sau tuổi thơ và chiến tranh đi qua, cuộc sống

con người có gì khác ?

- Sống nơi đô thị với đèn điện, cửa gương

? Khi đó quan hệ giữa người và trăng ntn ?

? Thế nào là người dưng ?

? Theo em, trăng không quen biết với người hay

người xa lạ với trăng ?

? Con người và ánh trăng gặp lại nhau trong hoàn

cảnh nào ?

? Khi bất ngờ gặp lại vầng trăng như một người

quen cũ, con cảm thấy như thế nào ? Quan hệ

người – vầng trăng có còn là tri kỉ như xưa nữa

không ?

- Không còn tình nghĩa như xưa

- Trăng như vật chiếu sáng thay thế tức thời cho

ánh điện

? Tại sao lại có sự xa lạ cách biệt như vậy ?

( HS thảo luận nhóm)

- Không gian, thời gian, đời sống cách biệt ->

người và trăng cũng trở nên xa lạ

? Qua đó nhà thơ muốn nhắc nhở điều gì ?

3 Phân tích :

a Cảm nghĩ về vầng trăng trong qua khứ :

- Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể Hồi chiến tranh ở rừng Vầng trăng thành tri kỉ.

 Sự thân thiết gắn bó giữa người và trăng

- Trần trụi với thiên nhiên- hồn nhiên như cây

cỏ.-> Hình ảnh chân thực, giản dị, hồn nhiên của ánh trăng

- Ngỡ không bao giờ quên Cái vầng trăng tình nghĩa

 Trăng đẹp đẽ, ân tình gắn bó với hạnh phúc, gian lao của con người

b Cảm nhận về ánh trăng hiện tại :

- Về thành phố- ánh điện, cửa gương

- Vầng trăng đi qua ngõ- như người dưng qua đường

=> Xa lại không quen biết

- Thình lình đèn mất điện – phòng tối- tung cửa sổ -> đột ngột vầng trăng tròn

=> Cụm từ : Thình lình, đột ngột, thể hiện sự bất

ngờ, không có sự chuẩn bịtrước

Trang 12

? Tại sao lại viết “Mặt nhìn mặt”?

? Cảm xúc của con người lúc này là gì ? Em hiểu

cảm xúc đó ntn ?

? Lúc này con người đang nhớ lại những kỉ niệm

nào ?

? Con người nhận định thế nào về chính mình ?

? Tại sao tác giả lại giật mình ?

- Nhớ lại , tự vấn, suy nghĩ về hiện tại và quá

khứ

? Ý nhà thơ muốn nhắc nhở điều gì ?

- Phải biết trân trọng, giữ gìn những kỉ niệm thời

quá khứ

- Gọi hs đọc ghi nhớ

* Hoạt động 3 : Hướng dẫn luyện tập

? Có nên đặt bài thơ vào chủ đề miêu tả ánh trăng

không ? Vì sao?

 Cuộc sông đầy đủ, hiện đại khiến người ta dễ quên đi những giá trị bình dị trong quá khứ

c Suy tư của tác giả :

- Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng

 Sự rung động, xao xuyến gợi nỗi nhớ thương

- Trăng cứ tròn vành – Người vô tình

-> Trăng thì vẫn thế chỉ con người thay đổi

- Trăng im phăng phắc- Người giật mình

-> Giây phút tự nhìn lại chính mình

4 Tổng kết : Ghi nhớ (SGK)

- GV hệ thống bài

TỔNG KẾT VỀ TỪ VỰNG I/ Mục tiêu cần đạt

- Giúp học sinh : Biết vận dụng những kiến thức đã học về từ vựng để phân tích những hiện tượng ngôn ngữ trong thực tiễn giao tiếp, nhất lag trong văn chương

- Nội dung bài

B/ Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng bài thơ Ánh trăng, nêu đại ý của bài

C/ Bài mới :

* Hoạt động 1 : Hướng dẫn làm bài tập

- HS đọc yêu cầu và nội dung bài tập

? Theo em viết theo cách nào hay hơn? Tại sao ?

? Em hiểu nghĩa của những từ đó như thế nào ?

? Ở đây người vợ đã hiểu từ “Chân sút” của

* Bài tập :

1 Râu tôm nấu với ruột bầu

chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon

Với : Râu …ruột bù

Chồng gật gù khen ngon

- Gật đầu : gật rồi ngẩng lên

- Gật gù : Gật đi gật lại tỏ vẻ tâm đắc – Hay hơn

- Bầu : Từ phổ thông

Trang 13

người chồng ra sao ? Nghệ thuật gì được ssử

dụng ?

? Những từ nào dùng theo nghĩa gốc và theo

nghĩa chuyển ?

? Tìm những trường từ vựng được sử dụng và

phân tích chúng để thấy cái độc đáo của bài

thơ ?

? Các sự vật, hiện tượng được đặt tên theo cách

nào ?

? Câu chuyện phê phán điều gì ?

- Bù : Từ địa phương

2 – Đội này chỉ có một chân sút,…

-> Hoán dụ : Một người có khả năng sút bóng,

dứt điểm ghi bàn thắng

- Ý người vợ : Chỉ có một chân

3 Đoạn thơ : Đồng chí

- Các từ dùng với nghĩa gốc : Miệng , chân , tay

- Các từ dùng theo nghĩa chuyển : vai, đầu (ẩn dụ)

4 – Đỏ, xanh, hồng : màu sắc – cùng trường từ

5 Dùng những từ sẵn có với một nội dung mới

- Dựa vào đặc điểm của sự vật để gọi tên

6 – Bác sĩ = Doctor (Đốc tờ) – Không hiểu

nghĩa của từ mà mình đang sử dụng

* Hoạt động 2 :

- GV Hệ thống bài

- Học bài , chuẩn bị bài mới

LUYỆN TẬP VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ CÓ SỬ DỤNG YẾU TỐ NGHỊ LUẬN

- Giúp học sinh : Biết cách đưa các yếu tố nghị luận vào bài văn tự sự một cách hợp lí

- Nội dung bài

Trang 14

bài văn tự sự

- HS đọc đoạn văn

? Tìm những yếu tố nghị luận thể hiện trong đoạn

văn ?

? Tác dụng của nó là gì ?

* Hoạt động 2 : Viết đoạn văn tự sự sử dụng yếu

tố nghọ luận

- Gv hướng dẫn hs cách viết đoạn văn

? Em đã thuyết phục mọi người về sự tiến bộ của

bạn A như thế nào ?

? ?

- Cho hs thời gian thảo luận, có thể chọn 1 trong

hai bài để viết đoanï văn có sử dụng yếu tố nghị

luận

đoạn văn tự sự :

* Lầm lỡ và sự biết ơn :

- Tại sao …… Lên đá

- Những điều …… trong lòng người

 Làm nổi bật đoạn văn

II Thực hành viết đoạn văn tự sự có sử dụng yếu tố nghị luận :

* Bài 1 : Kể lại một buổi sinh hoạt lớp

- Nội dung em đã phát biểu

- Lí do phát biểu

- Cách mà em đã lập luận

* Bài 2 : Việc làm, lời dạy bảo của bà khiến em

cảm nhận sâu sắc

- Bà có kể chuyện cổ tích không ?

- Đã kể những câu chuyện nào ? Ý nghĩa củanó qua sự cảm nhận của em ?

- Bà hiền lành như thế nào ?

- Bà chăm sóc em ra sao ?

- Bà dạy em điều gì ?

- Chuẩn bị bài mới

LÀNG Kim Lân I/ Mục tiêu cần đạt

- Giúp học sinh : Cảm nhận được tình yêu làng thắm thiết, thống nhất với lòng yêu nước và tinh thần kháng chiến của nhân vật ông Hai trong truyện Qua đó thấy được một biểu hiện cụ thể, sinh động về tinh thần yêu nước của nhân dân ta trong thời kì kháng chiến chống Pháp

- Thấy được những nét đặc sắc trong nghệ thuật truyện : xây dựng tình huống tâm lí, miêu tả sinhđộng diễn biến tâm trạng, ngôn ngư õ của nhân vật quần chúng

- Rèn luyện năng lực phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự, đặc biệt là phân tích tâm lí nhân vật

- Nội dung bài

Trang 15

B/ Kiểm tra bài cũ : Đọc thuộc lòng bài thơ Ánh trăng Phân tích triết lí của tác giả ở khổ thơ cuối bài

thơ

C/ Bài mới :

* Hoạt động 1 : Tìm hiểu về tác giả tác phẩm,

đọc- tìm hiểu bố cục, chú thích

* Tóm tắt truyện :

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, người làng

chợ Dầu buộc phải đi tản cư Nghe tin đồn làng

mình theo giặc ông Hai rất khổ tâm và xấu hổ,

chỉ khi nghe tin này được cải chính ông mới vui

vẻ trở lại

? Văn bản có mấy sự việc chính ?

- Cuộc sống của gia đình ông Hai ở nơi sơ tán

- ……… từ khi nghe tin đồn xấu về

làng

- ……… từ khi nghe tin cải chính về

làng

? Vb sử dụng phương thức biểu đạt nào là chính ?

? Cuộc sống của gđ ông Hai ở nơi sơ tán có gì

đặc biệt ?

- Phải rời xa làng quê

- Ở nhờ nhà người khác

- Tất cả mọi người phải lo kiếm sống

? Nhận xét về cuộc sống gđ ông Hai ?

- Cuộc sống tạm bợ, khó khăn nhưng nề nếp

? Khi ở nơi tản cư, điều ông Hai quan tâm nhất là

gì ?

- Làng quê; cuộc kháng chiến

? Nhớ về làng ông nhớ tới điều gì ?

? Khi đó tâm trạng của ông ra sao ? Vì sao ?

? Điều đó cho thấy tình cảm của ông đối với làng

ntn ?

GV : Đi đâu ông cũng khoe về làng của mình

? Ngoài ra ông còn quan tâm đến điều gì nữa ?

Chi tiết nào cho thấy ông luôn quan tâm đến

cuộc kháng chiến ?

? Nhận xét về nghệ thuật được tác giả sử dụng ?

1 Vài nét về tác giả – tác phẩm :

a Tác giả : Nguyễn Văn Tài , sinh năm 1920,

quê tỉnh Bắc Ninh

- Thành công ở đề tài nông thôn Việt Nam Cónhiều truyện ngắn đặc sắc

b Tác phẩm :

- Viết vào thời kì đầu cuộc kháng chiến chốngPháp xâm lược lần 2 Đăng lần đầu trên tạp chíVăn nghệ năm 1948

3 Phân tích :

a Cuộc sống gia đình ông Hai nơi sơ tán :

- Luôn nhớ về làng : Nhớ những ngày cùng anhem xẻ hào, đắp ụ, nhớ chòi gác đầu làng, đườngham bí mật,…

=> Gắn bó, tự hào và có trách nhiệm với làng

- Mong nắng cho Tây chết mệt ; nghe đài, đọcbáo thường xuyên để nắm thông tin; ruột gan nhưmúa lên khi nghe tin thắng trận của mỗi trận

Trang 16

Diễn tả t/c của ông Hai đối với cuộc kháng chiến

ra sao ?

? Em nhận xét thế nào về nhân vật này khi đi tản

cư ?

? Ông Hai đã có những cảm giác gì khi nghe tin

làng mình theo giặc ?

? Em hiểu thế nào về chi tiết : Tê rân rân ?

- Như không còn cảm giác

?Tại sao ông lại phải cúi gằm mặt xuống mà đi ?

? Khi về nhà hành động của ông là gì ?

? Em nhận xét gì về tam trạng của ông Hai lúc

này ? Vì sao ông lại có tâm trạng như vậy ? Ông

Hai đã hoàn toàn tin làng mình theo giặc chưa ?

? Nhưng tin này ông có được từ đâu ? Nó có ý

nghĩa gì ?

? Từ khi nghe tin làng mình theo giặc, cuộc sống

ông Hai có gì thay đổi ?

? Ông đã có ý định gì ? Tại sao ?

? Vì sao sau đó ông lại quyết định không về làng

mặc dù rất yêu nó ?

? Cách suy nghĩ đó cho ta thấy được điều gì ở

nhân vật này ?

? Tình cảnh của gđ ông khi đó ntn ?

- Chủ nhà muốn đuổi đi

- Không thể quay về làng – Về làng là bỏ K/c,

bỏ Cụ Hồ, thành Việt gian

? Trong cơn dồn nén bế tắc ông đã tâm sự với

ai ? Để làm gì ? – Giãi bày chính nỗi lòng mình,

minh oan cho mình

? Lời tâm sự với con của ông Hai khiến chúng ta

có suy nghĩ gì ?

? Hãy tóm tắt đoạn truyện này ?

? Khi được nghe tin cải chính làng không theo

giặc, tâm trạng ông Hai ntn ?

? Ông đã có những hành động gì ?

? Ông thông báo điều gì cho mọi biết ?

? Tại sao lại khoe nhà mình bị Tây đốt ?

? Em nhận xét gì về tam trạng của ông lúc này ?

? Qua hành động, lời nói ta thấy ông Hai là

người ntn ?

đánh -> Ngôn ngữ quần chúng, độc thoại nội tâm

- Sự quan tâm, gắn bó với cuộc kháng chiến

=> Người nông dân yêu nước, gắn bó với làngquê, kháng chiến – yêu nước tha thiết

b Diễn biến tâm trang ông Hai khi nghe tin làng mình theo giặc :

- Cổ họng nghẹn ắng lại

- Da mặt tê rân rân

- Lắng đi, không thở được

- Cúi gằm mặt – xấu hổ

- Nằm vật ra giường – nước mắt trào ra, thở dài

- Nắm chặt hai bàn tay – rít lên ,…

=> Rất khổ tâm, đau xót, uất hận, ngượng ngùngvà tủi cực

- Kiểm điểm từng người trong óc

- Khẳng định : họ là những người có tinh thầnlắm kia mà – Không muốn tin

- Không giám ra khỏi nhà

- Làng thì yêu thật nhưng làng theo Tây thì phảithù

- Chỉ biết tâm sự với con

- Anh em, đ/c biết cho bố con ông

- Cụ Hồ xét soi cho bố con ông

- Cái lòng bố con ông bao giờ giám đơn sai

=> Khẳng định tình cảm bền chặt, thiêng liêng,tấm lòng thuỷ chung với kháng chiến, CM và cụHồ

c Diễn biến tâm trạng ông Hai khi được nghe tin cải chính :

- Cái mặt buồn thiu mọi ngày bỗng nhiên tươisáng, rạng rỡ hẳn lên

- Mua quà cho con

- Lật đật đi báo tin cải chính cho mọi người

“Tây nó đốt nhà tôi rồi ”

- Múa tay, vén quần tới bẹn , khoe làngcủa mình -> Sung sướng, hả hê đến cựcđộ

Trang 17

* GV : Nhà văn Ý : Ê – ren – bua nói : Lòng yêu

nhà, yêu làng xóm, đồng quê trở nên lòng yêu tổ

quốc

- Tình yêu lang của ông Hai là cội nguồn của

tình yêu nước

- Ông Hai – một hình ảnh đẹp, một con người

đáng quý trọng của dân tộc ta thời k/c /

? Nhận xét về nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm

lí nhân vật của tác giả ?

- Đặt nhân vật vào tình huống thử thách để nhân

vật bộc lộ chiều sâu tâm trạng

- Miêu tả cụ thể diễn biến nội tâm

* Hoạt động3 : Hướng dẫn hs tổng kết, thảo luận

luyện tập

? Em hiểu thế nào về những biểu hiện tốt đẹp

trong lòng yêu làng của ông Hai ?

? Nhà văn thể hiện thế nào về cách nhìn người

nông dân trong k/c và cuộc k/c của dân tộc

? Qua truyện em học tập được điều gì về nghệ

thuật kể chuyện của nhà văn Kim Lân ?

- N2 đối thoại và độc thoại ; miêu tả ngoại hình

và nội tâm

 Yêu làng, gắn bó thiết tha, sâu nặng vớiquê hương , yêu nước, kính yêu cụ Hồ vàhăng hái tham gia kháng chiến

4 Tổng kết : Ghi nhớ (SGK)

- HS thảo luận trả lời câu hỏi

IV Củng cố – dặn dò :

- Giáo viên hệ thống bài

CHƯƠNG TRÌNH ĐỊA PHƯƠNG

(Phần Tiếng Việt) I/ Mục tiêu cần đạt

- Giúp học sinh : Hiểu được sự phong phú của các vùng miền với các phương ngữ khác nhau

- Có ý thức sử dụng từ địa phương phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

- Nội dung bài

B/ Kiểm tra bài cũ : Độc một đoạn thơ có sử dụng từ địa phương mà em biết

C/ Bài mới :

* Hoạt động 1 :Hường dẫn học sinh làm các bài

tập 1 Hãy tìm trong phương ngữ em đang sử dụng hoặc trong một phương ngữ khác mà em biết

những từ ngữ :

Trang 18

- Nêu yêu cầu bài tập 1.

- Học sinh chia nhóm thảo luận , từng nhóm lên

bảng trình bày

- GV chia nhóm thảo luận , vẽ bảng theo mẫu Hs

cử đại diện nhóm lên ghi Có thể tổ chức thi

nhanh giữa các nhóm

- Làm tương tự như câu b

? Vì sao những từ ngữ ở bài tập 1a không có từ

ngữ tương đương của các p ngữ khác và trong

ngôn ngữ toàn dân ?

? Sự xuất hiện những từ ngữ như vậy thể hiện sự

đa dạng về điều kiện tự nhiên và đời sống xã hội

trên các vùng miền của đất nước ta như thế nào ?

? Cách hiểu nào được hiểu theo từ ngữ toàn dân ?

? Tìm trong đoạn thơ nhữngp ngữ được sử dụng và

cho biết đó là p ngữ của vùng miền nào ?

a Chỉ các sự vật, hiện tượng,… không có tên trong các phương ngữ khác và ngôn ngữ toàn dân :

- Ví dụ : + Nhút : Một món ăn Nghệ An (NhútThanh Chương, tương Nam Đàn ) : Sơ mít muối + Bồn bồn : Rau (Phương ngữ Nam) + Dụi : Gàu múc nước (P ngữ Trung)

b Đồng nghĩa nhưng khác về âm với những từ ngữ trong các p ngữ khác hoặc ngôn ngữ toàn dân :

P ngữ Bắc P N Trung PN NamCá quả Cá tràu Cá lóc

c Đồng âm nhưng khác về nghĩa với những từngữ trong các p ngữ khác hoặc từ ngữ toàn dân :

Ốm:bị bệnh Ốm: gầy Ốm: gầy

2 Không có từ ngữ tương đương vì do đặc điểm

vùng miền, không phải ở nơi nào cũng có

- Mỗi vùng miền khác nhau có những từ ngữkhác nhau để chỉ những sự vật, hiện tượng màchỉ địa phương mình mới có

3 Đa số từ ngữ thuộc phương ngữ Bắc được sử

dụng như từ ngữ toàn dân

4 – Chi, rứa, nờ, hắn, tui, cớ, răng,

ưng, :Phương ngữ Trung (Huế- Quảng trị )

* Hoạt động 2 : Hướng dẫn hs củng cố bài, làm thêm bài tập

ĐỐI THOẠI, ĐỘC THOẠI VÀ ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ

- Giúp học sinh : Hiểu được thế nào là đối thoại, độc thoại nội tâm trong văn bản tự sự, đồng thời thấy được tác dụng của chúng trong văn bản tự sự

Trang 19

- Rèn luỵện kĩ năng nhận diện và tập kết hợp các yếu tố này khi đọc cũng như khi viết văn bản tự sự

- Nội dung bài

B/ Kiểm tra bài cũ :.

C/ Bài mới :

* Hoạt động 1 : Hướng dẫn tìm hiểu các yếu tố

đối thoại và độc thoại nội tâm trong văn bản tự

sự

? Trong đoạn trích có mấy lượt thoại ?

- 5 lượt thoại

? Hai lượt đầu là lời của ai nói với ai ?

? Lượt thoại này có mấy người tham gia ?

? Em nhận ra điều đó dựa vào dấu hiệu nào ?

? Mục đích lời nói của họ là gì ?

? Vậy em hiểu thế nào là đối thoại ?

- Là hình thức đối đáp giữa hai hoặc nhiều

người

? Cách viết lời đối thoại ?

? Lượt lời 3 là lượt lời của ai ? có lời hỏi-đáp

không ?

? Lời của ông Hai có cùng chủ đề với hai lời

trước không ? Ông nói nhằm mục đích gì ?

? Em hiểu độc thoại là gì ?

- Lời một người nói với chính mình, không theo

lối hỏi – đáp

? Ở lượt thoại cuối cùng là lời của ông Hai đang

suy nghĩ có phải là độc thoại không ? Nó giống

và khác độc thoại ở điểm nào ?

? Vậy em hiểu thế nào là độc thoại nội tâm ?

? Những hình thức đối thoại khác nhau có tác

dụng gì ?

- Đối thoại : + Tạo sự sống động cho văn bản,

tạo tình huống để đi sâu vào nội tâm nhân vật

- Độc thoại và độc thoại nội tâm : Khắc hoạ sâu

sắc diễn biến tâm lí nhân vật

? Thế nào là đối thoại, độc thoại và độc thoại nội

tâm ?

- Hs đọc ghi nhớ (SGK)

* Hoạt động 2 : Hướng dẫn hs làm bài tập

- Đọc bài tập 1 và trả lời câu hỏi

? Phân tích tác dụng của hình thức đối thoại

I Tìm hiểu yếu tố đối thoại, độc thoại và đọc thoại nội tâm trong văn bản tự sự :

1 Ví dụ : Đoạn trích : Làng

- Sao bảo làng Chợ Dầu tinh thần lắm cơ mà ?

- Ấy thế mà bay giờ đổ đốn ra thế đấy !

=> Lời hai người tản cư nói với nhau

- Có người hỏi, người đáp, mỗi lời đều gạch đầudòng

- Hướng vào sự việc : làng Chợ Dầu theo Tây->Đối thoại

- Hà, nắng gớm, về nào…-> Lời ông Hai nói

một mình : Độc thoại, không có người trảlời

- Chúng bay ăn miếng cơm hay miếng gì vào mồm mà đi làm cái giống việt gian bán nước để nhục nhã thế này

->Lời nói của ông Hai, suy nghĩ một mình : Độcthoại nội tâm

2 Kết luận : Ghi nhớ (SGK)

1 Hai lời hỏi – một lời đáp : Vi phạm phương

châm lịch sự

Trang 20

trong đoạn trích ? - Diễn tả tâm trạng đang bực bội của ông Hai, đau

khổ khi nói đến chuyện lang theo Tây

- Gv hệ thống bài

- Học bài, chuẩm bị bài mới

LUYỆN NĨI: TỰ SỰ KẾT HỢP NGHỊ LUẬN VÀ MIÊU TẢ NỘI TÂM I/ Mục tiêu cần đạt

- Giúp học sinh : Biết cách trình bày một vấn đề bằng miệng trước tập thể , với nội dung kể lại một sự việc bằng ngôi kể thứ nhất hoặc thứ 3 Trong khi kể có kết hợp miêu tả nội tâm, nghị luận, đối thoại, độc thoại và độc thoại nội tâm

- Nội dung bài

B/ Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs

C/ Bài mới :

* Hoạt động 1: Kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà

của học sinh

- Xem xét sự chuẩn bị của học sinh để có sự

phân bố tiết dạy cho phù hợp

- Bám vào các yêu cầu của sgk

* Hoạt động 2 : Thực hành luyện nói trên lớp

- Chia nhóm thảo luận đề cương

- Đại diện nhóm lên trình bày

- Gv nhận xét (có thể kết hợp cho điểm những

bài nói có chất lượng )

I Chuẩn bị ở nhà :

Lập đề cương cho 3 đề :

1 Tâm trạng của em sau khi để xảy ra mộtchuyện có lỗi với bạn

2 Kể lại một buổi sinh hoạt lớp…rất tốt

3 Dựa vào nội dung … ân hận

II Luyện nói trên lớp :

Trang 21

Văn bản: LẶNG LẼ SA PA

(Nguyễn Thành Long)

A/ Mục tiêu cần đạt:

? Nêu vài nét về tác giả?

? Nêu hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm?

?GV đọc trước 1 đoạn và yêu cầu HS đọc tiếp?

? Em có nhận xét gì về cốt truyện và tình huống

cơ bản của truyện?

- Cốt truyện đơn giản, chỉ tập trung vào cuộc gặp

gỡ tình cờ của các nhân vật trên chuyến xe với

người thanh niên trên đỉnh Yên Sơn

- Tình huống: tác giả giới thiệu nhận vật và

để nhân vật hiện ra qua lời giới thiệu và và sự

cảm nhận của một số nhân vật khác

? Theo t.g, tác phẩm là một bức chân dung ? Đó

là bức chân dung của ai?

Bức chân dung của nhân vật anh thanh niên hiện

lên qua cái nhìn và suy nghĩ của người họa sĩ, cô

kĩ sư và bác lái xe

GV: vậy bức tranh đó ntn, ta cùng tìm hiểu

? Anh thanh niên có xuất hiện ngay từ đầu

không?

-Không, hiện ra trong cuộc gặp gỡ chốc lát giữa

các nhân vật Ngoài ra còn hiện ra qua cái nhìn

I/ Tìm hiểu chung về văn bản:

1/ Tác giả:

- Nguyễn Thành Long (1925-1991) Quê: DuyXuyên- QN Đà Nẵng, có sở trường về bút kí vàtruyện ngắn

Tiêu đề	Đoàn Thuyền Đánh Cá
Tác giả	Cù Huy Cận
Người hướng dẫn	GV: Nguyễn Thị Nga
Trường học	Trường THCS Nguyễn Bỉnh Khiêm
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	bài giảng
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Hà Tĩnh

Định dạng
Số trang	42
Dung lượng	318 KB

Tuần 11-20

Hieơu chung veă vaín bạn:

Tìm hieơu chung tác phaơm: