Kiến thức: - Giải thích được khái niệm loài sinh học ưu và nhược điểm theo quan niệm của Mayơ.. - Nêu và giải thích được các cơ chế cách li trước và sau hợp tử.. Thái độ: Thấy được vấn đ
Trang 1Giáo án điện tử sinh học 12
Bài 28 LOÀI
I MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1 Kiến thức:
- Giải thích được khái niệm loài sinh học (ưu và nhược điểm) theo quan niệm của Mayơ
- Nêu các tiêu chuẩn để phân biệt hai loài thân thuộc
- Nêu và giải thích được các cơ chế cách li trước và sau hợp tử
- Giải thích được vai trò của các cơ chế cách li trong quá trình tiến hóa
2 Kĩ năng: Phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát.
3 Thái độ: Thấy được vấn đề loài xuất hiện và tiến hóa như thế nào và chỉ dưới ánh
sáng sinh học hiện đại mới được quan niệm và giải quyết đúng đắn
II CHUẨN BỊ.
- Giáo viên: Giáo án, SGK, Tranh ảnh về chim sẻ ngô, chó, mèo, ngựa vằn
- Học sinh: SGK, đọc trước bài học.
III TRỌNG TÂM BÀI HỌC: Khái niệm loài và cơ chế cách li sinh sản.
IV TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC.
1 Ổn định tổ chức lớp học: Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số.
2 Kiểm tra bài cũ:
- Nêu khái niệm đặc điểm thích nghi? Giải thích tại sao các loài nấm độc thường có màu sắc sặc sỡ?
- Trình bày quá trình hình thành quần thể thích nghi?
3 Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức cơ bản
* Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm loài
sinh học.
GV: Khái niệm loài theo Mayơ nhấn mạnh
vấn đề gì? (cách li sinh sản) Tại sao 2 loài
khác nhau lại có những đặc điểm giống
nhau? Khái niệm loài sinh học không áp
dụng được cho những trường hợp nào?
HS: Nghiên cứu thông tin SGk để trả lời
câu hỏi
GV: Nhận xét và bổ sung.
* Hoạt động 2: Tìm hiểu về các cơ chế
cách li sinh sản giữa các loài.
GV: Các cơ chế cách li sinh sản được hiểu
là các trở ngại trên cơ thể sinh vật như ngăn
cản các cá thể sinh vật giao phối với nhau
hoặc ngăn cản việc tạo ra con lai hữu thụ
ngay cả khi các sinh vật này sống cùng một
chỗ Các cơ chế cách li sinh sản được chia
I KHÁI NIỆM LOÀI SINH HỌC.
- Khái niệm: Loài là một hoặc một nhóm quần thể gồm các cá thể có khả năng giao phối với nhau trong tự nhiên và sinh ra đời con có sức sống có khả năng sinh sản và cách li sinh sản với các nhóm quần thể khác
- Các tiêu chuẩn phân biệt loài:
+ Cách li sinh sản
+ Hình thái, sinh hóa, phân tử
II CÁC CƠ CHẾ CÁCH LI SINH SẢN GIỮA CÁC LOÀI
1 Cách li trước hợp tử.
* KN: Những trở ngại ngăn cản các sinh vật giao phối với nhau được gọi là cách li trước hợp tử Thực chất là ngăn cản sự thụ tinh tạo ra hợp tử
Trang 2Giáo án điện tử sinh học 12
làm 2 loại: Cách li trước hợp tử và cách li
sau hợp tử Cách li trước hợp tử là gì? Bao
gồm các kiểu cách li nào? Đặc điểm của
mỗi kiểu ra sao? Cho ví dụ?
HS: Nghiên cứu thông tin SGK để trả lời.
GV: Thế nào là cách li sau hợp tử? Các
hình thức cách li sau hợp tử và đặc điểm
của mỗi hình thức? Cho ví dụ?
HS: Nghiên cứu thông tin SGK để trả lời.
GV: Cho HS quan sát rau rền gai và rau rền
cơm -> đó là những loài khác nhau
Dựa vào đâu người ta xếp chúng vào 2 loài
khác nhau? (dựa vào đặc điểm hình thái)
HS: Thảo luận nhóm nhanh để trả lời.
GV giới thiệu: Ngựa hoang trung á và ngựa
vằn châu phi, bang Tếchdớt Mỹ có 40 loài
ruồi giấm sống trong cùng một khu vực
nhưng không có dạng lai
* Các kiểu cách li:
- Cách li nơi ở (sinh cảnh)
- Cách li tập tính
- Cách li thời vụ
- Cách li cơ học
2 Cách li sau hợp tử.
* Khái niệm: Cách li sau hợp tử là những
trở ngại ngăn cản việc tạo ra con lai hoặc ngăn cản việc tạo ra con lai hữu thụ
* Các dạng cách li sau hợp tử:
- Hợp tử bị chết: Tạo được hợp tử, nhưng hợp tử bị chết
VD: Lai cừu với dê
- Con lai giảm khả năng sống: Con lai chết ngay sau khi lọt lòng hoặc chết trước tuổi trưởng thành
- Con lai sống được nhưng không có khả năng sinh sản: Con lai khác loài quá trình phát sinh giao tử bị trở ngại do không tương hợp 2 bộ NST của bố mẹ
VD: Lai ngựa với lừa
4 Củng cố:
- Khi nào có thể kết luận chính xác 2 cá thể sinh vật nào đó thuộc 2 loài khác nhau?
- Điều gì sẽ xảy ra nếu giữa các loài khoog có sự cách li sinh sản?
- Nhiều loài vịt trời khác nhau chung sống trong cùng một khu vực địa lí và làm tổ ngay cạnh nhau, không bao giờ giao phối với nhau Khi nuôi các cá thể khác giới thuộc 2 loài khác nhau trong điều kiện nhân tạo thì chúng giao phối với nhau và cho ra con lai hữu thụ Ta có thể lí giải hiện tượng này như thế nào?
5 Dặn dò:
- Ôn tập kiến thức và trả lời các câu hỏi cuối bài trong SGK
- Đọc trước bài 29