Tiết 35 Đò Lèn

Về kiến thức: Hiểu đđđược những tình cảm suy nghĩ cảm động và sâu lắng của nhàthơ đối với người bà; sự vận động của mạch cảm xúc.. Về kĩ năng: -Nắm được một số nét đặc sắc về nghệ th

Ngày soạn:27-10 -2009 Đọc thêm :

Tiết : 35

I MỤCTIÊU Giúp học sinh (Nguyễn Duy)

1 Về kiến thức:

Hiểu đđđược những tình cảm suy nghĩ cảm động và sâu

lắng của nhàthơ đối với người bà; sự vận động của mạch

cảm xúc

2 Về kĩ năng:

-Nắm được một số nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ

(hình ảnh, giọng điệu, kết hợp tự sự với biểu cảm, dồn

nén ý thơ…); rèn luyện kỹ năng đọc thơ và phương pháp

tiếp cận

- Thấy được vị trí của thơ Nguyễn Duy trong nền văn học

mới

3 Về thái độ:

Giáo dục tình cảm và hành vi đạo đức cho HS : Biết quý trọng người thân, biết hành

động, quan tâm, chia xẻ đối với những người thân yêu nhất trong cuộc sống của mình

II CHUẨN BỊ

1.Chuẩn bị của giáo viên

- Đồ dùng dạy học : Tài liệu tham khảo: Sách giáo viên, Thiết kế

bài giảng Ngữ văn 12, Ôn tập Ngữ văn 12 Soạn giáo án

- Phương án tổ chức lớp học : Đọc diễn cảm, gợi mở, thảo luận, bình giảng

2 Chuẩn bị của học sinh : Đọc sách giáo khoa, soạn bài theo hướng dẫn sách

giáo khoa

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định tình hình lớp : Kiểm tra nề nếp, sĩ số, tác phong học sinh.

2 Kiểm tra bài cũ :

3 Giảng bài mới:

- Vào bài : (1 phút)

Nguyễn Duy đã diễn tả kí ức về tuổi thơ của mình bằng chính tâm hồn chân thật hồn nhiên, vô tư và giàu tưởng tượng của tuổi thơ, cái tuổi dường như sống với cõi ảo hơn là cõi thực, lẫn lộn thế giới tâm linh với sự thật đời thường, Từ đó để dựng lại được thế giới của tuổi thơ vói bầu không khí cụ thể của nó khiến người đọc dường như có thể hít thở được trong đó

- Tiến trình bài dạy:

THỜI

GIAN HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

NỘI DUNG KIẾN THỨC

5’ Hoạt động 1

Giáo viên hướng

dẫn học sinh đọc

Hoạt động 1

Học sinh đọc phần tiểu dẫn

I.TÌM HIỂU CHUNG:

1.Tác giả:

-Tªn khai sinh : NguyƠn Duy NhuƯ, sinh năm 1948 tại xã

phaàn tieồu daón

Hoạt động 2

Thảo luận nhóm :

chia 6 nhóm, thời

gian 7 phút

Câu 1: (Nhóm 1,2)

Trong bài thơ cái tôi

của tác giả đửợc tái

hiện nhử thế nào? Nét

quen thuộc và mới

mẻ trong cách nhìn

của tác giả về chính

mình trong quá khứ

ẹoứ Leứn laứ moọt ủũa danh noỷi tieỏng ụỷ Thanh Hoaự, queõ hửụng taực giaỷ Baứi thụ vieỏt veà ngửụứi baứ cuứng nhửừng kớ ửực tuoồi thụ gaộn lieàn vụựi ủũa danh thaõn thieỏt aỏy cho thaỏy caỷm hửựng veà coọi nguoàn laứ moọt neựt ủeùp trong xuực caỷm thụ cuỷa taực giaỷ

Hoạt động 2

Đọc:

Cỏch nhỡn mới mẻ của Nguyễn Duy về tuổi thơ của mỡnh:

-Thời thơ ấu : cõu cỏ,

bắt chim sẻ ở vành tai tượng Phật, ăn trộm nhón, đi chơi đền, chõn đất đi đờm, nớu vỏy bà

đũi đi chợ => tinh nghịch, hiếu động, hồn nhiờn.

- Cỏch nhỡn của nhà thơ:

Thành thực, thẳng thắng, tự nhiờn, đậm chất quờ, khỏc với lối thi vị hoỏ thường gặ

ẹoõng Veọ, thũ xaừ Thanh Hoaự (nay laứ thaứnh phoỏ Thanh Hoaự) Naờm 1965 oõng nhaọp nguừ vaứ coự maởt taùi caực chieỏn trửụứng aực lieọt nhử: Khe Sanh, ẹửụứng Chớn Nam Laứo Sau ủoự hoùc khoa Ngửừ Vaờn taùi Trửụứng ẹaùi hoùc Toồng hụùp Haứ Noọi

- 1977 ủeỏn nay oõng laứm ẹaùi dieọn thửụứng truự cuỷa baựo Vaờn ngheọ caực tổnh phớa Nam

2 Bài thơ Đò Lèn:

a.Xuất xứ : Bài thơ đửợc viết năm 1983 Trong một dịp nhà thơ trở về thăm quê hửơng, bài thơ đửợc rút từ tập thơ “ánh Trăng”

b Đọc giải thích từ khó : c.Bố cục :

Bài thơ chia làm 2 phần:

5 khổ thơ đầu: Ngửời cháu nhớ lại hình ảnh lam lũ, tần tảo giữa cuộc sống thửờng nhật của ngửời bà bên cạnh sự vô tử đến vô tâm của mình

- Khổ cuối : Sự thức tỉnh của ng-ửời cháu trớc quy luật đơn giản nghiệt ngã của cõi đời, càng đau

đớn, nối tiếc xót xa

II Đọc – hiểu văn bản a.

Hình ảnh cậu bé Duy thuở nhỏ :

Hình ảnh cậu bé tinh nghịch vô

tử, sống giữa đất trời quê ngoại dân dã với kỷ niệm vui buồn

đan xen, đặc biệt gắn liền với hình ảnh bà Ngoại

*ấn tửợng về tuổi thơ :

- Khói Trầm thơm

- Điệu hát văn

- Mùi Huệ trắng

- Bóng Cô Đồng

ấn tửợng về cuộc sống làng quê bình yên vừa có cái riêng tử vừa gần gũi

=>Với lối kể chân thực, cụ thể nhử lời ăn tiếng nói hàng ngày

Câu 2: (Nhóm 3,4)

Tình cảm sâu nặng

của tác giả đối với bà

mình

đửợc biểu hiện cụ thể

nhử thế nào?

- Hỡnh ảnh người bà ,

qua hồi ức của tỏc

giả, hiện lờn như thế

nào ? ( cỏc chi tiết,

hỡnh ảnh )

-Tỡnh cảm của nhà

thơ như thế nào khi

nghĩ về người bà một

thời tần tảo, yờu

thương nuụi nấng

mỡnh ?

( Lưu ý trạng thỏi

cảm xỳc nhiều chiều

Tỡnh cảm sõu nặng đối với người bà :

- Hỡnh ảnh người bà:

mũ cua xỳc tộp ,gỏnh chố xanh những đờm lạnh, bỏn trứng ga Lốn ngày bom Mỹ dội, năm đúi củ dong riềng luộc sượng

=>cơ cực, tần tảo, yờu thương

Tỡnh cảm của nhà

thơ khi nghĩ về bà ngoại:

+ Thấu hiểu nỗi cơ cực, tần tảo, tỡnh yờu thương của bà Thể hiện tỡnh yờu thương, sự tụn kớnh, lũng tri õn sõu sắc đối với bà

+ Sự õn hận, ngậm ngựi, xút đau muộn màng :

“Khi tụi biết thương bà thỡ đó muộn

Bà chỉ cũn một nấm cỏ thụi “

.Những đặc sắc trong cỏch thể hiện của ND trong thi đề viết về tỡnh bà chỏu:

- Sử dụng thủ phỏp đối

lập : + Đối lập giữa cỏi tinh nghịch vụ tư của người chỏu với cỏi cơ cực, tần tảo của người bà

+ Đối lập giữa hoàn cảnh đúi kộm, chiến tranh ỏc liệt, hoàn cảnh gia đỡnh đau thương với cỏi đơn chiếc, già nua tội nghiệp của người bà

thể hiện vẻ đẹp, tính cách ngây thơ trẻ nhỏ, ký ức không phai

mờ trong tâm trí nhà thơ

b.Nét quen thuộc và mới mẻ trong cái nhìn của tác giả về chính mình trong quá khứ:

*Nét quen thuộc : Hình ảnh cậu bé Duy thuở nhỏ nhử bao cậu bé khác

*Nét độc đáo:

Nhà thơ nhìn về quá khứ khi mình đã trửởng thành, có sự trải nghiệm trửớc cuộc sống và đặc biệt gắn liền với hình ảnh bà Ngoại

c.Kí ức về bà :

-Mò cua xúc tép Đồng Quan

=>cuộc đời lam lũ tần tảo, lần

mò kiếm ăn

- Buôn bán:

Ba Trại, Quán Cháo, Đồng Giao trong đêm đông giá buốt

- Bữa ăn: dong riềng luộc sửợng -> Bữa ăn đạm bạc, đói khổ -Thập thững : từ tửợng hình, từ dân dã diễn tả bửớc chân khó nhọc, không chắc chắn tự chủ ngửời đi

-Trửớc sự tàn phá khốc liệt chiến tranh: bà bán trứng ở ga Lèn -> Kiên cửờng nghị lực phi thửờng trong mửa bom bão đạn

*Với cách sử dụng từ ngữ giản

dị, gợi cảm, giầu hình ảnh-bà Ngoại hiện về trong tâm trí nhà thơ vừa đảm đang tần tảo lam

lũ kiếm sống, kiên cửờng nghị lực, vửơn lên trong chiến tranh, hình ảnh bà vừa giản dị vừa vĩ

đại giữa đời thửờng

=>Vẻ đẹp ngửời phụ nữ Việt Nam

b.Tình cảm nhà thơ.

-Đâu biết :Vô tâm, chửa thấu hiểu đửợc nỗi vất vả của bà -Trong suốt :Nhận thức thơ ngây trong trẻo của trẻ nhỏ

- Hai bờ hử : Thế giới của tiên,

trong tõm hồn nhà thơ

)

Giaựo vieõn hửụựng daón

hoùc sinh toồng keỏt

Hoạt động 3

Câu 3: ( Nhóm 5,6)

Cách thể hiện tình

thửơng bà có gì đặc

biệt? So sánh nét

riêng trong cách sử

+ Đối lập giữa cỏi vĩnh hằng của vũ trụ với cỏi ngắn ngủi, hữu hạn của cuộc đời con người

=> thấu hiểu nỗi khổ cực của bà; thể hiện nỗi ngậm ngựi, sự õn hận muộn màng khi bà khụng cũn nữa

-Sử dụng phộp so sỏnh

đối chiếu :

+ Giữa cỏi hư và cỏi thực; giữa bà với Tiờn, Phật, thỏnh thần =>

tương đồng + Giữa thần thỏnh với

bà đặt trong một bối cảnh chiến tranh =>

tương phản

=>Tụn vinh, ngợi ca tấm lũng nhõn từ cao cả của bà Khẳng định sự bất diệt của hỡnh ảnh người bà

- Giọng điệu: thành

thực, thẳng thắng.Vỡ thế tạo được dư vị về nỗi ngậm ngựi, đắng xút , õn hận pha lẫn những suy niệm đầy màu sắc triết lớ về sự sống con người

Hoạt động 3

luyeọn taọp Nguyễn Duy khi trửởng thành nhớ về bà gắn với hình ảnh: mò cua xúc tép, gánh hàng

Phật, thánh, thần, thế giới của huyền thoại cổ tích

Thực: Cuộc sống lam lũ vất vả của bà yêu bà song không nhận

ra nỗi vất vả của bà nên thành vô tâm

*Với nghệ thuật đối lập giọng thơ trầm lắng thể hiện niềm

thử-ơng cảm xót xa đồng thời thể hiện thái độ kính trọng biết ơn

bà sâu sắc

Tình th ử ơng bà nhà thơ khi đã trử ởng thành trải qua cuộc đời

ng ử ời lính

-Cảnh vật thiên nhiên: dòng sông: bên lở, bên bồi

-Khi nhà thơ biết thửơng bà

- bà không còn nữa

Quy luật nghiệt ngã của đời ngửời, nhà thơ đã thức tỉnh, tất cả đã muộn, một nỗi buồn nuối tiếc xót xa

*Đó là sự thật đắng cay phải trả giá cho những ảo tửởng lầm lỗi một thời, nhửng đồng thời đánh dấu bửớc trửởng thành ngửời cháu, cảm thửơng bà cũng là thửơng mến quê hửơng

III./ Tổng kết :

1 Nghệ thuật:

+ Hình ảnh : giản dị, gần gũi với cuộc sống đời thửờng: mò cua xúc tép, thập thững

+ Chất hóm hỉnh dân gian : rủ nhau, bay tuốt

2 Nội dung :

Từ tình yêu thửơng bà sâu sắc thể hiện chiêm nghiệm nhà thơ trửớc cuộc đời: tình yêu quê hửơng sống có trách nhiệm (cái giá phải trả cho những ảo tửởng lầm lẫn một thời - sống trửớc hiện tại bằng cả ý thức về quá khứ và tửơng lai.)

IV.luyeọn taọp (Học sinh thảo luận theo bàn )

So sánh nét riêng trong cách sử dụng hình ảnh thơ giữa hai tác

dụng hình ảnh thơ

giữa hai tác giả Cùng

viết về một đề tài:

Bếp Lửa - Bằng Việt

và Nguyễn Duy - Đò

Lèn

rong là hình ảnh quen thuộc trong công việc thửờng nhật Tâm trạng nuối tiếc xót xa muộn màng của ngửòi cháu yêu thể hiện qua nét hóm hỉnh dân dã

Bằng Việt khi nhớ về

bà, thấu hiểu công lao vất vả của bà gắn với hình ảnh “Bếp lửa”, hình ảnh xuyên suốt bài thơ, nhắc lại nhiều lần Thể hiện qua chất mực thửớc trang trọng

giả: Nguyễn Duy - Đò Lèn với Bằng Việt - Bếp Lửa

-Nguyễn Duy

Bếp Lửa-Bằng Việt

Tôi đâu biết bà tôi cơ

cực thế

bà mò cua xúc tép ở

đồng Quan

bà đi gánh chè xanh Ba Trại

Quán Cháo,

Đồng Giao thập thững

những đêm

hàn

Một bếp lửa chờn vờn sửơng sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đợm

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đửợm

ôi kì lạ và thiêng liêng -bếp lửa! 4 Cuỷng coỏ : - Ra baứi taọp veà nhaứ: Hoùc sinh veà nhaứhoùc baứi, ủoùc laùi taực phaồm Laứm baứi taọp ụỷ saựch giaựo khoa - Chuaồn bũ baứi : - Xem trửụực baứi mụựi: Thửùc haứnh moọt soỏ pheựp tu tửứ cuự phaựp IV RUÙT KINH NGHIEÄM, BOÅ SUNG: