Cảm nhận được tình cảm tri ân sâu sắc pha nỗi xót xa ân hận muộn màng của nhà thơ đối với người bà đã khuất.. - Hiểu được những nét riêng của Nguyễn Duy trong cách nhìn về quá khứ, về tu
Trang 1Ngày soạn :
Ngày giảng :
Tiết 35 Đọc thêm: ĐÒ LÈN
Nguyễn Duy
A.Mục tiêu cần đạt: Giúp HS
- Hiểu thêm về thơ Nguyễn Duy - “ một thế giới nội tâm có bản sắc”.
Cảm nhận được tình cảm tri ân sâu sắc pha nỗi xót xa ân hận muộn màng của nhà thơ đối với người bà đã khuất
- Hiểu được những nét riêng của Nguyễn Duy trong cách nhìn về quá khứ, về tuổi thơ cũng như trong cách thể hiện những cảm nhận về người bà lam lũ tảo tần giàu yêu thương
- Góp phần củng cố kĩ năng tiếp nhận văn bản văn học cho HS : Cách dùng PP đối chiếu,
so sánh để tìm ra nét riêng của VBVH, của tác giả
- Giáo dục tình cảm và hành vi đạo đức cho HS : Biết quý trọng người thân, biết hành động, quan tâm, chia xẻ đối với những người thân yêu nhất trong cuộc sống của mình
B Phương pháp dạy học:
-Đọc diễn cảm, nêu vấn đề , gợi mở So sánh văn học
C phương tiện dạy học:
-Sách GK , sách GV, TKBD , bài thơ Bếp lủa của Băng Việt
D.Tiến trình bài dạy:
1.Kiểm tra : Kiểm tra phần chuẩn bị bài học mới của HS
2.Bài mới:
*Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu
chung
- GV yêu cầu HS: Phát biểu một vài nét
về Nguyễn Duy
HS dựa vào trí nhớ, bài soạn và SGK để
tham gia trả lời
- GV nhấn mạnh một số nội dung quan
trọng đã ghi trong Tiểu dẫn
-GV đọc diễn cảm bài thơ.Hướng dẫn
cách đọc
-GV nói nhanh về xuất xứ và đại ý , bố
cục bài thơ
*Hoạt động 2: Hd hs tìm hiểu nd
HS dựa vào đoạn thơ, tìm chi tiết, hình
ảnh.Qua đó, phát hiện ra những cung bậc
tình cảm của tác giả khi nghĩ về bà
+ Hai khổ thơ đầu khắc họa cái tôi ND
thời thơ ấu GV nêu một vài chi tiết và
nhận xét về cái tôi tác giả
+ Gv đọc đoạn đầu bài thơ Quê Hương
của Giang Nam So sánh với bài thơ này
để học sinh thấy rõ cách nhìn mới mẻ của
ND về tuổi thơ
-GV gợi ý :
- Hình ảnh người bà , qua hồi ức của tác
giả,hiện lên như thế nào ? ( các chi tiết,
I.Tìm hiểu chung:
1.Tác giả:
Xem tiểu dẫn (SGK)
2.Bài thơ Đò Lèn : a.Đọc:
b.Xuất xứ và đại ý :
Tiểu dẫn SGK
II.Hướng dẫn đọc hiểu:
1.Cách nhìn mới mẻ của Nguyễn Duy về tuổi thơ của mình:
-Thời thơ ấu : câu cá , bắt chim sẻ ở vành tai
tượng Phật,ăn trộm nhãn, đi chơi đền,chân đất đi
đêm, níu váy bà đòi đi chợ => tinh nghịch, hiếu động, hồn nhiên.
- Cách nhìn:
Thành thực, thẳng thắng, tự nhiên, đậm chất quê, khác với lối thi vị hoá thường gặp
=> cách nhìn mới mẻ 2.Tình cảm sâu nặng đối với người bà :
- Hình ảnh người bà: mò cua xúc tép ,gánh chè
xanh những đêm lạnh ,bán trứng ga Lèn ngày bom
Mỹ dội, năm đói củ dong riềng luộc sượng
=>cơ cực, tần tảo, yêu thương
- Tình cảm của nhà thơ khi nghĩ về bà ngoại:
+ Thấu hiểu nỗi cơ cực, tần tảo, tình yêu thương của bà Thể hiện tình yêu thương, sự tôn kính,
Trang 2hình ảnh )
-Tình cảm của nhà thơ như thế nào khi
nghĩ về người bà một thời tần tảo, yêu
thương nuôi nấng mình ?
( Lưu ý trạng thái cảm xúc nhiều chiều
trong tâm hồn nhà thơ )
*Hoạt động 3: Hd hs tìm hiểu nt.
GV đối chiếu bài này với bài thơ Bếp lửa
của Bằng Việt.Từ đó rút ra nét đặc sắc
của Nguyễn Duy trong cùng thi đề viết
về tình bà cháu.GV gợi mở :
- Để khắc hoạ hình ảnh người bà và gửi
gắm tình cảm đối với bà, Nguyễn Duy đã
sử dụng hiệu quả hai thủ pháp nghệ thuật
:
+ Thủ pháp đối lập
+ Thủ pháp so sánh, đối chiếu
GV so sánh giọng điệu ở 2 bài thơ
GV tổng kết
lòng tri ân sâu sắc đối với bà
+ Sự ân hận , ngậm ngùi , xót đau muộn màng :
“Khi tôi biết thương bà thì đã muộn
Bà chỉ còn một nấm cỏ thôi “
3.Những đặc sắc trong cách thể hiện của ND trong thi đề viết về tình bà cháu:
- Sử dụng thủ pháp đối lập :
+ Đối lập giữa cái tinh nghịch vô tư của người cháu với cái cơ cực, tần tảo của người bà
+ Đối lập giữa hoàn cảnh đói kém, chiến tranh ác liệt, hoàn cảnh gia đình đau thương với cái đơn chiếc, già nua tội nghiệp của người bà
+ Đối lập giữa cái vĩnh hằng của vũ trụ với cái ngắn ngủi, hữu hạn của cuộc đời con người
=> thấu hiểu nỗi khổ cực của bà; thể hiện nỗi ngậm ngùi, sự ân hận muộn màng khi bà không còn nữa
-Sử dụng phép so sánh đối chiếu :
+ Giữa cái hư và cái thực; giữa bà với Tiên , Phật, thánh thần => tương đồng
+ Giữa thần thánh với bà đặt trong một bối cảnh chiến tranh => tương phản
=>Tôn vinh, ngợi ca tấm lòng nhân từ cao cả của bà.Khẳng định sự bất diệt của hình ảnh người bà
- Giọng điệu: thành thực, thẳng thắng.Vì thế tạo
được dư vị về nỗi ngậm ngùi, đắng xót , ân hận pha lẫn những suy niệm đầy màu sắc triết lí về sự sống con người
III.Kết luận:
3.Củng cố - Dặn dò :
- Cái nhìn mới mẻ của Nguyễn Duy về tuổi thơ và cách thể hiện rất riêng của nhà thơ về tình cảm đối với người bà
- Soạn bài “Thực hành một số biện pháp tu từ cú pháp”
4 Rút kinh nghiệm - Bổ sung: