Chuong 1 KINH TẾ CÔNG CỘNG

Mục tiêu môn học Lý giải vai trò của chính phủ trong nền kinh tế thị trường nhằm xác định:  Chính phủ nên can thiệp đến đâu, và lĩnh vực gì nên chuyển giao cho khu vực tư nhân và các t

MÔN HỌC KINH TẾ CÔNG CỘNG

Giảng viên: TS Vũ Cương Khoa Kế hoạch và Phát triển, Đại học Kinh tế Quốc dân

Mục tiêu môn học

 Lý giải vai trò của chính phủ trong nền kinh tế thị

trường nhằm xác định:

 Chính phủ nên can thiệp đến đâu, và lĩnh vực gì nên

chuyển giao cho khu vực tư nhân và các thành phần kinh

tế khác trong nền kinh tế

 Chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước trong nền kinh tế

 Trang bị kiến thức cơ bản về nguyên lý vận hành

của khu vực công cho các nhà quản lý kinh tế nói

chung, kể cả trong khu vực công và khu vực tư nhân

Câu hỏi chính của môn học

1 Khi nào chính phủ nên can thiệp vào nền kinh tế? Những

lĩnh vực hoạt động nào thì nên phân cấp hoặc chuyển giao cho các khu vực khác thực hiện?

2 Chính phủ nên can thiệp như thế nào và sử dụng các công

cụ gì để can thiệp? Ưu nhược điểm của những sự can thiệp xét trên hai khía cạnh: công bằng và hiệu quả?

3 Những khó khăn trong việc ra quyết định trong khu vực

công, và điều đó khiến các quyết định công nhiều khi không đạt được hiệu quả xã hội mong muốn là vì sao

Nội dung cụ thể

thị trường theo định hướng XHCN

phủ trong nền kinh tế thị trường

CHƯƠNG 1

TỔNG QUAN VỀ VAI TRÒ CỦA CHÍNH PHỦ TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU CỦA MÔN

HỌC KINH TẾ CÔNG CỘNG

NỘI DUNG CHÍNH

I Tổng quan về vai trò của chính phủ trong nền kinh tế thị trường

- Khái niệm về nhà nước, chính phủ, khu vực công và vị trí của KVC trong nền kinh tế.

- Chính phủ trong vòng tuần hoàn kinh tế

- Các mô hình tổ chức kinh tế

II Cơ sở lý luận về sự can thiệp của chính phủ

- Kinh tế học phúc lợi và các tiêu chuẩn về hiệu quả sử dụng nguồn lực

- Vì sao chính phủ cần can thiệp vào nền kinh tế: Hạn chế của định lý cơ bản của kinh tế học phúc lợi

- Vai trò can thiệp của chính phủ

- Hạn chế của chính phủ khi can thiệp

III Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu

I Tổng quan về vai trò của chính phủ

1.Phân biệt khái niệm nhà nước, chính phủ, KVC

KHU VỰC CÔNG

Nhà nước

Hành pháp

Quốc hội

HĐND

Lập pháp

Chính phủ

UBND

Tư pháp

TW

ĐP

Doanh nghiệp công

DN công tài chính

DN công tiền tệ

DN công tài chính phi tiền tệ

DN công phi tài chính

2 Vòng tuần hoàn kinh tế: không có

chính phủ

Thị trường yếu tố sản xuất

Thị trường hàng hóa, dịch vụ

[1] L, K [1] L, K

[2] $ [2] $

[4] $ [4] $

[3] Hàng hóa, DV [3] Hàng hóa, DV

2 Vòng tuần hoàn kinh tế: có chính phủ

Hộ

gia đình

Doanh nghiệp

Thị trường yếu

tố sản xuất

Thị trường hàng hóa, dịch vụ

[1] L, K [1] L, K

[2] $ [2] $

[4] $ [4] $

[3] Hàng hóa, dịch vụ [3] Hàng hóa, dịch vụ

CHÍNH PHỦ

[9] Dịch vụ công, chuyển nhượng [10] Thuế, phí, lệ phí

[5] L, K [6] $ [10] Thuế, phí, lệ phí

[8] $

[9] Dịch vụ công, chuyển nhượng [7] Hàng hóa, dịch vụ

3 Các mô hình tổ chức kinh tế

– Anh, Mỹ

– Các nước XHCN trước đây

– Đa số các nước hiện nay

– Khác nhau về mức độ “hỗn hợp”

II Cơ sở lý luận về sự can thiệp của

chính phủ

• Kinh tế học phúc lợi:

vi mô

trạng thái kinh tế: Lấy tối đa hóa PLXH làm mục

tiêu

Tiêu chuẩn Pareto

• Khái niệm:

– Hiệu quả Pareto: Sự phân bổ nguồn lực mà muốn cho

người này được lợi hơn thì chỉ có cách làm thiệt hại cho người khác

– Hoàn thiện Pareto: Xuất hiện khi còn có cách tăng lợi ích

cho người này mà không cần giảm lợi ích của người kia

• Điều kiện hiệu quả Pareto:

– Hiệu quả sản xuất: MRTSLKX = MRTSLKY – Hiệu quả trao đổi (phân phối): MRSXYA = MRSXYB

– Hiệu quả hỗn hợp: MRTXY = MRSXYA,B

Tiêu chuẩn Pareto: Thực hành

• Đề xuất cách phân bổ lại nguồn lực để tạo ra hoàn thiện Pareto trong sản xuất khi:

– MRTSLKX = 3; MRTSLKY= 1/2

• Đề xuất cách phân bổ lại nguồn lực để tạo ra hoàn thiện Pareto trong trao đổi khi:

– MRSXYA = 2; MRSXYB= 5

• Đề xuất cách phân bổ lại nguồn lực để tạo ra hoàn thiện Pareto hỗn hợp khi:

– MRTXY = 4; MRSXYA,B= 1/3

Tiêu chuẩn biên về hiệu quả

• Lợi ích biên (MB): Lợi ích

thu đợc thêm khi sản xuất

thêm một đơn vị sản phẩm

• Chi phí biên (MC): Chi phí

tăng thêm để sản xuất

thêm một đơn vị sản phẩm

• Tiêu chuẩn Hiệu quả: Sản

xuất đến khi lợi ích biên

bằng chi phí biên

MB = MC

MB, MC

MC

MB

Q1 Q0 Q2

Vì sao chính phủ cần can thiệp vào nền kinh

tế: Định lý cơ bản của KTH phúc lợi

• Nội dung: Nếu nền kinh tế cạnh tranh hoàn

hảo, và trong những điều kiện nhất định, thì nền kinh tế sẽ tất yếu đạt hiệu quả Pareto

• Chứng minh định lý???

• Hạn chế:

– Không có cạnh tranh hoàn hảo

– Hiệu quả không phải là tiêu chí duy nhất

– Chỉ đúng trong điều kiện kinh tế ổn định và khép kín

 Khi các điều kiện trên không thoả mãn, thị

trường không chắc đã đáp ứng mong muốn của

XH

Vai trò can thiệp của chính phủ

• Phân bổ lại nguồn lực để nâng cao hiệu quả kinh tế

(Chương 2): Khắc phục các thất bại về

– Độc quyền

– Ngoại ứng

– Hàng hóa công cộng

– Thông tin không đối xứng

• Phân phối lại thu nhập để đảm bảo công bằng xã hội

(Chương 3):

– Công bằng

– Hàng hóa khuyến dụng

• Ổn định kinh tế vĩ mô (Chương 4)

• Đại diện quyền lợi quốc gia trên trường quốc tế (Chương 4)

Hạn chế của chính phủ khi can thiệp

III Đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên

cứu

1 Sản xuất

cái gì - Khi nào sản xuất: Cungcầu quyết định

- Tối đa hóa lợi nhuận

- Khi nào can thiệp: Tương quan Chính phủ-Thị trường quyết định

- Tối đa hóa PLXH

2 Sản xuất

như thế nào - Công nghệ sản xuất là gì? - Phương thức can thiệp là gì?

3 Sản xuất

cho ai - Khách hàng là ai? - Nhóm nào được lợi, nhóm nào bịthiệt?

- Cách thức đền bù như thế nào?

4 Quyết định

công được

đưa ra như

thế nào

- Quy tắc nào để biến các quyết định

cá nhân thành quyết định tập thể?

Phương pháp nghiên cứu

• Phân tích thực chứng:

– Đưa ra kết luận khách quan mô tả sự vật hiện tượng – Không lồng ghép nhận định mang tính phán xét của cá nhân

– Dựa trên bằng chứng thực tế

• Phân tích chuẩn tắc:

– Đưa ra các nhận định chủ quan mang tính phán xét: hơn/kém, tốt/xấu, nên/không nên

– Dựa trên suy luận của người phân tích, các giá trị,

chuẩn mực mà họ theo đuổi

Phương pháp nghiên cứu

• Mối quan hệ:

– Thực chứng cung cấp bằng chứng khách quan để suy luận chuẩn tắc có thêm căn cứ

– Chuẩn tắc đưa ra các kịch bản/giải pháp giải quyết vấn đề dựa trên thông tin mà thực chứng cung

cấp