Chương 1 kinh tế môi trường là gì (môn kinh tế môi trường)

• Kinh tế môi trường là sự ứng dụng các nguyên tắc kinh tế học vào việc nghiên cứu các vấn đề về môi trường tự nhiên.. • Kinh tế môi trường chủ yếu dựa vào kinh tế vi mô để phân tích c

1

Chương 1 Kinh tế môi trường là gì?

• Kinh tế môi trường là sự ứng dụng các nguyên

tắc kinh tế học vào việc nghiên cứu các vấn đề

về môi trường tự nhiên

• Kinh tế học là môn khoa học nghiên cứu cách

thức con người sử dụng nguồn tài nguyên có hạn

để thoả mãn nhu cầu vô hạn của mình

• Kinh tế học được chia thành hai phạm vi nghiên

cứu: vi mô và vĩ mô

• Kinh tế môi trường chủ yếu dựa vào kinh tế vi

mô để phân tích các vấn đề môi trường

2

• Mục tiêu nghiên cứu của kinh tế môi trường

– Tại sao con người ra quyết định có mang những

hậu quả về mặt môi trường?

– Họ ra quyết định đó như thế nào?

– Làm thế nào để thay đổi các định chế kinh tế-xã

hội và đề ra các chính sách để giảm bớt suy

thoái môi trường?

3

Tại sao con người có những hành

vi gây hậu quả về môi trường?

• Vài câu trả lời:

– Do con người thiếu sức mạnh tinh thần và luân lý để kiềm

chế những hành vi gây suy thoái môi trường

– Do nền kinh tế và các định chế kinh tế hướng dẫn con người

ra quyết định dẫn tới sự phá hoại môi trường Con người

gây ra ô nhiễm vì đó là cách thức rẻ nhất để họ giải quyết

vấn đề loại bỏ chất thải sau khi sản xuất hoặc tiêu thụ một

thứ gì đó

• Cách giải quyết:

– Giáo dục đạo đức môi trường

– Sửa đổi các định chế kinh tế-xã hội và đề ra chính sách để

giải quyết

• Trong phạm vi môn học này chúng ta chú ý tới cách thứ hai: sự

tiếp cận kinh tế

Chức năng của môi trường tự nhiên

• Hỗ trợ sự sống nói chung (Vd: tầng ôzôn)

• Cung cấp nguyên vật liệu và năng lượng cho

hoạt động sản xuất và tiêu thụ của con người

• Nơi chứa chất thải

5

Tầm quan trọng của động cơ trong sự

vận hành của một hệ thống kinh tế

• Động cơ đối với hộ gia đình: ví dụ, cách thức trả tiền

cho việc loại bỏ chất thải ở hộ gia đình

• Động cơ trong doanh nghiệp: luật môi trường, hệ

thống khuyến khích tài chánh, danh sách đen

• Động cơ trong công nghiệp kiểm soát ô nhiễm: các

qui định môi trường khắt khe hơn, ưu đãi về tài chánh

Động cơ kinh tế là cái gì đó trong thế giới kinh tế

dẫn dắt con người hướng những nỗ lực của họ vào

sản xuất và tiêu thụ theo các chiều hướng khác nhau

6

Các vấn đề kinh tế vĩ mô:

Môi trường và Tăng trưởng kinh tế

• Những chính sách môi trường nghiêm khắc hơn có

làm chậm lại sự tăng trưởng và làm tăng thất nghiệp

không, và nếu có thì là bao nhiêu?

• Những qui định môi trường có ảnh hưởng đến tốc

độ lạm phát không?

• Kết luận của một công trình nghiên cứu kinh tế:”…sự ô

nhiễm gia tăng trong những giai đoạn đầu phát triển

của một quốc gia và sau đó bắt đầu giảm dần khi

các quốc gia có đầy đủ tài nguyên để xử lý các vấn

đề ô nhiễm.”

7

Phân tích chi phí-hiệu quả

• Là cách phân tích để tìm ra cách ít tốn tiền

nhất nhằm đạt tới một mục tiêu chất lượng

môi trường nhất định

hoặc,

• Là cách phân tích để tìm ra cách đạt tới sự

cải thiện lớn nhất cho một mục tiêu chất

lượng môi trường nào đó với một chi tiêu

nguồn lực nhất định

Phân tích lợi ích-chi phí

• Là cách phân tích trong đó cả chi phí và lợi ích của

một chính sách hay chương trình được đo lường và

diễn tả bằng những điều kiện có thể so sánh được

• Đây là công cụ phân tích chủ yếu được các nhà kinh

tế sử dụng để đánh giá các quyết định về môi

trường

Ví dụ: có nên xây một công viên nào đó hay một lò

đốt rác nào đó?

9

Định giá môi trường

• Để một phân tích lợi ích-chi phí về một

chương trình môi trường được thành công thì

cần phải ước tính cả chi phí lẫn lợi ích của

các hành động

• Nhưng lợi ích của những cải thiện về môi

trường thường là phi thị trường

• Vì vậy các nhà kinh tế môi trường đã phát

triển một loạt các kỹ thuật định giá phi thị

trường để ước tính giá trị của các lợi ích đó

10

Các vấn đề quốc tế của môi trường

Nhiều vấn đề môi trường là địa phương hay

vùng, nhưng cũng có một số là quốc tế chỉ vì có

một biên giới quốc gia giữa nguồn ô nhiễm và

những tác động sinh ra (ví dụ một dòng sông

chảy qua nhiều quốc gia)

Ngoài ra còn có vấn đề môi trường toàn cầu vì

chúng tác động đến toàn thế giới, ví dụ: thủng

tầng ozôn, sự ấm lên của toàn cầu,

• Cần có sự hợp tác quốc tế để giải quyết chúng

11

Toàn cầu hoá kinh tế và môi trường

• Toàn cầu hoá kinh tế chỉ những thay đổi thấy được

đang xảy ra trong nền kinh tế thế giới

• Biểu hiện của toàn cầu hoá: buôn bán giữa các

quốc gia đang tăng lên nhanh chóng, tư nhân hoá

các định chế kinh tế, nhiều công ty đa quốc gia ra

đời, v.v…

• Sự việc này có ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên

của các quốc gia

• Ngoài ra có sự di chuyển của các công ty đa quốc

gia và các xí nghiệp công nghiệp sang những nước

đang phát triển làm ô nhiễm tăng lên ở những nước

này

Sự bền vững của môi trường

và nền kinh tế

• Một nền kinh tế bền vững là nền kinh tế trong

đó việc đầu tư vào vốn xã hội cho phép nền

kinh tế tăng trưởng để thế hệ tương lai ít nhất

cũng có mức phúc lợi như thế hệ hiện tại, trong

khi vẫn duy trìsự lành mạnh của hệ sinh thái

• Vốn xã hội: tất cả mọi thứ mà nền kinh tế có

thể đầu tư vào, như

– vốn vật chất để sản xuất hàng hóa và dịch vụ,

– giáo dục, cơ sở hạ tầng,

– các nguồn tài nguyên tái tạo và không tái tạo,

– bản thân môi trường