Chính phủ với vai trò phân phối lại thunhập để đảm bảo công bằng xã hội

CHƯƠNG 3Chính phủ với vai trò phân phối lại thu nhập để đảm bảo công bằng xã hội... Khái niệm về công bằng: • Góc độ kinh tế học: – Công bằng ngang: • Sự đối xử như nhau đối với những ng

CHƯƠNG 3

Chính phủ với vai trò phân phối lại thu nhập để đảm bảo công bằng xã hội

Nội dung

phối thu nhập

• Các lý thuyết về phân phối lại thu nhập

I CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG PHÂN PHỐI THU NHẬP

1 Khái niệm về công bằng:

• Góc độ kinh tế học:

– Công bằng ngang:

• Sự đối xử như nhau đối với những người có tình trạng kinh tế

ban đầu như nhau

• Nguyên tắc: Hai người có tình trạng kinh tế như nhau trước khi

có chính sách thì vẫn phải có tình trạng kinh tế như nhau sau khi có chính sách

– Công bằng dọc:

• Sự đối xử có phân biệt giữa những người có tình trạng kinh

tế ban đầu khác nhau nhằm giảm bớt khác biệt sẵn có

• Nguyên tắc: Giảm bớt chênh lệch phúc lợi

• Góc độ phát triển:

– Bình đẳng về cơ hội  chấp nhận sự không đồng đều về

kết cục – Tránh sự bần cùng

Hạn chế của khái niệm công bằng

• Không xác định rõ thế nào là có trạng thái kinh tế như nhau

• Ví dụ: A và B có khả năng kiếm 100.000/ngày, A làm việc 20 ngày, B làm việc 24 ngày/tháng

– Theo thu nhập tháng: A < B => công bằng dọc

– Theo thu nhập ngày: A = B => công bằng ngang

– Nếu B hoàn cảnh khó khăn hơn A => công bằng dọc

 Chính sách phân phối lại luôn gây bất đồng

2 Nguồn gốc sự bất bình đẳng

• Bất bình đẳng thu nhập do lao động:

– Khác biệt về khả năng và kỹ năng lao động

– Khác biệt về cường độ làm việc

Vì sao chính phủ phải quan tâm đến đảm

bảo công bằng?

• Tư nhân không quan tâm đến công bằng xã hội

• Chính phủ phải chăm lo cho lợi ích của tất cả các công dân

• Phân phối lại thu nhập tuy không làm thay đổi

TNQD nhưng có khả năng làm tăng PLXH

• Đảm bảo sự ổn định chính trị

0 20 40 60 80 100

% cộng dồn dân số

% cộng dồn

thu nhập

100

0 20 40 60 80 100

% céng dånd©n sè

Thước đo sự bất bình đẳng (3)

3.3 Các chỉ số khác

– Chỉ số Kuznets

k = Thu nhập của x% giàu nhất

Thu nhập của y% nghèo nhất– Tỉ trọng thu nhập của nhóm nghèo nhất

p = Thu nhập của x% nghèo nhất

Tổng thu nhập quốc dân

II CÁC LÝ THUYẾT VỀ PHÂN PHỐI LẠI THU NHẬP

1 Các quan điểm về phân phối

Phân phối theo sự sở hữu các nguồn lực:

• Cá nhân phải được hưởng những gì họ kiếm

được trên thị trường cạnh tranh

• Cá nhân được hưởng đúng như những gì mà

sức lao động của họ sáng tạo ra

• Cá nhân phải được hưởng đúng như mức thù

lao trên thị trường cạnh tranh, với điều kiện xuất phát điểm ban đầu như nhau

E

• Điều kiện:

U A = U B

Các quan điểm phân phối khác

• Quan điểm bình quân cào bằng

– Kết quả: U1 = U2 = = Un

• Quan điểm phi cá nhân:

– công bằng trong hưởng thụ các hàng hoá

thiết yếu

2 Công bằng có mâu thuẫn với hiệu quả hay

không?

• Quan điểm 1: Có mâu thuẫn

Mô hình ‘chiếc xô thủng’ của Okun

Đường phân phối thực tế

Công bằng có mâu thuẫn với hiệu quả hay

không? (2)

Quan điểm 1: Có thể có mâu

thuẫn

• Giảm động cơ tiết kiệm 

thiếu tích lũy cho đầu tư dài

hạn

• Giảm động cơ làm việc:

thuế cao đánh vào người có

hiệu suất lao động cao

• Phân phối lại làm tăng chi

phí hành chính để quản lý

hệ thống phân phối lại

• Gây chia rẽ xã hội: chăm thì

bất mãn, lười thì ỷ lại

Quan điểm 2: Không nhất

thiết mâu thuẫn

• Tiết kiệm của người giàu không chắc đã được đầu tư vào sản xuất mà vào hàng

xa xỉ

• Nghèo đói => dinh dưỡng, học vấn thấp => năng suất thấp => hiệu quả thấp

• Nghèo đói làm giảm cầu => không kích thích sản xuất

• Công bằng có tác động ngoại ứng tích cực

Kết luận: Hai quan điểm không hoàn toàn đối lập nhau

III ĐÓI NGHÈO VÀ CHIẾN LƯỢC XÓA ĐÓI

– Không có tiếng nói và quyền lực

2 Các trường phái về giảm nghèo:

– Trường phái phúc lợi

– Trường phái nhu cầu cơ bản

– Trường phái năng lực

3 Các bước xác định thước đo đói nghèo

• Xác định chỉ số phúc lợi

– Theo thu nhập

– Theo tiêu dùng

• Xác định ngưỡng nghèo: Ranh giới phân biệt giữa

người nghèo và người không nghèo

– Ngưỡng nghèo tương đối: xác định theo tình trạng phân

phối thu nhập hoặc tiêu dùng chung trong cả nước

• Thí dụ, ngưỡng nghèo có thể được xác định bằng 20% mức thu nhập hoặc tiêu dùng trung bình của cả nước.

– Ngưỡng nghèo tuyệt đối: được ấn định theo một mức

chuẩn tuyệt đối nào đó để xác định xem hộ gia đình nào cần

được tính đến nhằm đáp ứng được nhu cầu cơ bản của họ

• Thí dụ: Ngưỡng nghèo quốc tế 1$/người/ngày hoặc 2$/người/ngày

• Ngưỡng nghèo quốc gia của Tổng cục thống kê hoặc Bộ LĐTBXH

Ngưỡng nghèo LTTP và ngưỡng nghèo chung

• Ngưỡng nghèo lương thực thực phẩm:

– chi phí cho nhu cầu lương thực thiết yếu (tức là chi phí để

có được một rổ dinh dưỡng được coi là tối thiểu để một gia đình điển hình có thể tồn tại khoẻ mạnh):

– cộng thêm phần chi phí cho các nhu cầu phi lương thực,

bằng

• Ngưỡng nghèo chung (theo Tổng cục Thống kê)

Thước đo đói nghèo vật chất

• α = 0: Tỉ lệ nghèo (Chỉ số đếm đầu): Tỉ lệ số dân

sống dưới ngưỡng nghèo trong dân cư

– Ý nghĩa: Phản ánh diện rộng của nghèo đói

• α = 1: Khoảng nghèo: Tổng mức thiếu hụt của tất cảngười nghèo so với ngưỡng nghèo

– Ý nghĩa: Phản ánh độ sâu của nghèo đói

• α = 2: Bình phương khoảng nghèo

– Ý nghĩa: Phản ánh mức độ nghiêm trọng của nghèo đói

Thước đo đói nghèo tổng hợp

– HPI-1: Mức độ nghèo ở các nước đang phát triển

– HPI-2: Mức độ nghèo ở các nước phát triển

• Chỉ số nghèo đa chiều (MPI)

Công thức: MPI = H x A

• H: chỉ số đếm đầu phản ánh nghèo đa chiều

• A: mức độ nghiêm trọng trung bình của nghèo đói đa chiều

4 Chiến lược XĐGN

– Mở rộng cơ hội cho người nghèo

– Tăng cường quyền lực cho người nghèo

– Mở rộng mạng lưới an sinh xã hội

– Xây dựng hệ thống chính sách toàn diện: tạo cơ hội, tăng cường quyền lực và ASXH

– Gắn chính sách giảm nghèo với các chương trình

cụ thể