Tính đạo đức của doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường

Họ tên: Phạm Thành CôngMSSV: 107209406 Lớp: TC13 Trường: Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh Điện thoại: 0908.012.177 Email:phamthanhcong269@gmail.com Tính đạo đức của các doanh nghiệp

Họ tên: Phạm Thành Công

MSSV: 107209406

Lớp: TC13

Trường: Đại học kinh tế thành phố Hồ Chí Minh

Điện thoại: 0908.012.177

Email:phamthanhcong269@gmail.com

Tính đạo đức của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường –

Ví dụ cụ thể ở Việt Nam

Thế kỷ XX là một thế kỷ đầy biến động của nhân loại với hai cuộc chiến tranh thế giới,

sự tiến bộ vượt bậc của khoa học công nghệ, sự trỗi dậy của những hệ tư tưởng từ hàng ngàn năm trước…và trong đó không thể không nhắc đến cuộc đấu tranh dai dẳng và không kém phần quyết liệt giữa mô hình kinh tế thị trường mà đại diện là Mỹ và các nước Tây Âu với mô hình kinh tế tập trung mà đại diện là Liên Xô và các nước Đông Âu Ngày nay, với việc hầu như tất cả các quốc gia trên thế giới đều theo đuổi mô hình kinh

tế thị trường đã cho thấy mô hình kinh tế thị trường đang là xu hướng của thế giới hiện đại Sự phát triển của mô hình kinh tế thị trường là do những ưu điểm vượt trội mà mô hình này đem lại, đó là môi trường kinh doanh tự do, dân chủ thúc đẩy sự sáng tạo của các nhà sản xuất, bảo vệ quyền lợi của những người tiêu dùng, phân bổ hiệu quả nguồn lực của xã hội…Mặc dù là mô hình kinh tế phổ biến và hiện diện ở hầu hết các quốc gia trên thế giới nhưng kinh tế thị trường đã phải nhận rất nhiều sự chỉ trích và phản đối Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự chỉ trích đối với kinh tế thị trường Một trong số đó đến từ vấn đề đạo đức xã hội Những người theo quan điểm này cho rằng trong nền kinh tế thị trường với mục tiêu lợi nhuận là hàng đầu, các doanh nghiệp sẽ bất chấp tất cả, kể cả vi phạm những chuẩn mực đạo đức để đạt được mục tiêu lợi nhuận và vì thế kinh tế thị trường sẽ làm xói mòn đạo đức của các doanh nghiệp Vậy, thực tế có phải như vậy không?

Lợi ích ngắn hạn, hậu quả nghiêm trọng

Trong nền kinh tế thị trường, các doanh nghiệp cần phải tiến hành đầu tư vào máy móc, công nghệ, nâng cao năng suất lao động, quản lý hiệu quả các nguồn lực nhằm tối đa hóa lợi nhuận Tuy nhiên, có những doanh nghiệp thay vì cố gắng đầu tư để nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường thì lại tiến hành những hành động vi phạm đạo đức để đạt được mục tiêu về lợi nhuận Những doanh nghiệp này có thể sử dụng những nguyên liệu rẻ tiền

có hại cho sức khỏe của người tiêu dùng hay sử dụng những công nghệ sản xuất gây ô nhiễm cho môi trường mà không có biện pháp khắc phục… nhằm giảm chi phí sản xuất Những hành động vi phạm đạo đức này trong trường hợp không bị phát hiện có thể mang lại cho doanh nghiệp một nguồn lợi trước mắt Nhưng những những hành động phi đạo đức này khó có thể được che dấu được mãi và hậu quả nếu bị phát hiện thì sẽ rất to lớn Vedan là một doanh nghiệp sản xuất bột ngọt của Đài Loan Được thành lập ở Việt Nam

từ năm 1991, bột ngọt Vedan là một trong những sản phẩm quen thuộc và ưa dùng đối với nhiều người tiêu dùng ở Việt Nam Mọi chuyện sẽ không có gì để nói nếu không có

sự việc Vedan bị phát hiện xả nước thải chưa qua xử lý ra sông Thị Vải vào tháng 9 năm

2008 Sự việc này đã khiến Vedan phải nộp phạt phí bảo vệ môi trường hơn 127 tỷ đồng, sản phẩm của Vedan bị tẩy chay ở các siêu thị và hơn cả là hình ảnh của Vedan đã bị xấu

đi trong mắt công chúng Chính hành động phi đạo đức nhằm tiết kiệm một khoản chi phí

để gia tăng lợi nhuận đã khiến Vedan phải một cái giá rất đắt Có thế nói, mặc dù bằng những thủ đoạn tinh vi Vedan đã che dấu được hành động phi đạo đức của mình trong nhiều năm nhưng cuối cùng cũng bị phát hiện và phải trả giá cho hành động đó

Ai phục vụ tốt nhất cho ngưởi tiêu dùng lẫn cộng đồng thì được hưởng nhiều nhất

Thị trường hoạt động gần như theo nguyên tắc: “ai phục vụ tốt nhất thì được hưởng nhiều nhất” Thị trường cạnh tranh tạo động lực khiến cho các doanh nghiệp không ngừng đổi mới, gia tăng giá trị sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng Đồng thời, thị trường tự do cũng đã tạo ra sự chuyển dịch nhanh chóng về công nghệ giữa các doanh nghiệp Một doanh nghiệp nào đó vừa tung một sản phẩm mới ra thị trường và gặt hái được những thành công thì ngay lập tức các doanh nghiệp khác cũng sẽ tung ra sản phẩm có tính năng và công dụng tương tự để cạnh tranh

Năm 2001, khi Tân Hiệp Phát tung ra sản phẩm nước tăng lực Number One đã thu được những thành công nhất định thì chỉ một thời gian sau đó, Tribeco đã tung ra thức uống tăng lực Sting để cạnh tranh với Number One Trước tình hình Number One ngày càng bị lấn lướt bởi Sting, Tân Hiệp Phát đã tạo ra một bước đột phá khi tung ra sản phầm trà xanh 0 độ, một sản phẩm không chỉ là nước giải khát mà còn có lợi cho sức khỏe của người tiêu dùng Kết quả kinh doanh của trà xanh 0 độ rất khả quan với mức độ tiêu thụ sản phẩm có lúc tăng tới 190% Như vậy, bản thân Tân Hiệp Phát không hề chủ đích quan tâm, chăm sóc đến sức khỏe của người tiêu dùng mà chính là nền kinh tế thị trường

cụ thể là sự cạnh tranh trong việc giành thị phần đã vô tình thúc đẩy Tân Hiệp Phát thực hiện những hành động mang tính đạo đức đem đến lợi ích cho người tiêu dùng

Không chỉ cung cấp những sản phẩm mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, các doanh nghiệp còn thực hiện nhiều hoạt động mang đến lợi ích cho cả cộng đồng: Vinamilk với chương trình “Quỹ 6 triệu ly sữa cho trẻ em nghèo”, Kinh Đô với hoạt động tặng bánh trung thu cho trẻ em lang thang hay chương trình “Vui học an toàn giao thông” do Honda

tổ chức… Có thể thấy những hoạt động trên đều mang tính đạo đức cao nhưng tựu chung lại thì các hoạt động đó đều nhằm mục đích là giúp các doanh nghiệp xây dựng hình ảnh của mình tốt hơn trong mắt người tiêu dùng Như vậy, kinh tế thị trường không những không làm suy thoái đạo đức mà còn thúc đẩy các doanh nghiệp hành xử có đạo đức hơn trên thị trường Trong hoàn cảnh hiện nay, nguyên tắc của thị trường có thể được hiểu rõ hơn là: “ai phục vụ tốt nhất cho ngưởi tiêu dùng lẫn cộng đồng thì được hưởng nhiều nhất”

Vai trò của chính phủ

Khi kinh tế thị trường càng phát triển thì vai trò của chính phủ ngày càng được đem ra tranh luận một cách sôi nổi Đa số các quan điểm cũng như thực tế hiện nay đều không thể phủ nhận vai trò quan trọng của chính phủ trong nền kinh tế Vậy thì phải chăng chính phủ cũng có một sự ảnh hưởng nhất định đối với đạo đức của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường?

Chính phủ chính là người thiết lập và đảm bảo tính thực thi của các quy tắc thị trường Nếu chính phủ tạo ra được những hệ thống pháp luật chặt chẽ thì sẽ thúc đẩy một môi

trường thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạt động kinh doanh, khi đó lợi ích của doanh nghiệp sẽ song hành củng với đạo đức của doanh nghiệp Ngược lại, nếu chính phủ không có những biện pháp chế tài đủ mạnh đối với những hành động phi đạo đức thì sẽ

vô tình tạo điều kiện cho những hành vi này gia tăng

Tình trạng “loạn thu phí” trông giữ xe đạp, xe máy ở Hà Nội đã tồn tại nhiều năm nay Nhu cầu mặt bằng cho các phương tiện đi lại ngày càng gia tăng nhưng cơ sở hạ tầng không phát triển theo kịp khiến cho các điểm trông giữ xe trái phép mọc lên ngày càng nhiều Không những vậy, các điểm trông giữ xe này ngang nhiên thu phí cao gấp nhiều lần mức quy định Các cơ quan chức năng đã vào cuộc và xử lý những trường vi phạm nhưng tình trạng vẫn tiếp tục diễn ra Nguyên nhân là do các biện pháp chế tài còn quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe khi người vi phạm chỉ bị phạt 750.000 đồng đối với trường hợp

vi phạm lần 1, phạt 1.000.000 đồng nếu tái phạm, một mức phạt không đáng kể so với mức siêu lợi nhuận mà việc kinh doanh sai quy định này mang lại

Chính phủ đóng một vai trò không thể tách rời trong nền kinh tế thị trường và ảnh hưởng của chính phủ đến đạo đức của doanh nghiệp là điều không phải bàn cãi Đôi khi chính sự quản lý kém hiệu quả của chính phủ đối với các hoạt động phi đạo đức mới là nguyên nhân dẫn đến sự xói mòn đạo đức của các doanh nghiệp chứ không phải là do bản thân của nền kinh tế thị trường

Kết luận

Dựa trên những ví dụ ở thị trường Việt Nam, có thể thấy rằng tính đạo đức của doanh nghiệp trong kinh tế thị trường không thực sự như nhiều người vẫn thường nghĩ Những doanh nghiệp hoạt động phi đạo đức sớm hay muộn cũng sẽ phải trả giá cho nhưng hành

vi của họ Không những vậy, nền kinh tế thị trường còn thúc đẩy các doanh nghiệp hành

xử ngày càng đạo đức hơn bởi lẽ thị trường rất công bằng và luôn hoạt động theo nguyên tắc “ai phục vụ tốt nhất thì được hưởng nhiều nhất” Vai trò của chính phủ cũng rất cần được nói đến bởi lẽ tính đạo đức của các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trường phụ thuộc rất nhiều vào hiệu quả quản lý của chính phủ đối với thị trường