BÀI THU HOẠCH GIÁO VIÊN HẠNG 2

PHẦN MỞ ĐẦUXây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi này.. Khái niệm: Môi trường là tổng

MỤC LỤC

A PHẦN MỞ ĐẦU 2

B PHẦN NỘI DUNG 3

1 Cơ sở lý luận 3

1.1 Khái niệm: 3

1.2 Ý nghĩa của môi trường tâm lý- xã hội trong trường MN: 3

1.3 Nguyên tắc xây dựng môi trường tâm lý- xã hội trong trường mầm non: 4

1.4 Các yêu cầu đối với việc chuẩn bị môi trường giáo dục tâm lý- xã hội : .5

1.5 Quy trình xây dựng môi trường tâm lý- xã hội trong giáo dục: 9

2 Cơ sở thực tiễn 10

2.1 Thực trạng của vấn đề. 11

2.2 Nguyên nhân thực trạng: 12

2.3 Những biện pháp và các kiến nghị, đề nghị 12

2.4 Kết quả đạt được 16

2.5 Kiến nghị, đề nghị: 16

C KẾT LUẬN 17

A PHẦN MỞ ĐẦU

Xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi này Môi trường tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực, qua đó kiến thức và kỹ năng ở trẻ dần được hình thành Môi trường đó phải đảm bảo an toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ vừa có tác dụng giáo dục, có tính thẩm mỹ và phải được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Trong thực tế hiện nay, đa số giáo viên đã biết cách xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục do cô tổ chức Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế: môi trường cho trẻ hoạt động chưa phong phú, còn mang tính áp đặt, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ chơi

Môi trường giáo dục đa dạng, phong phú sẽ kích thích tính tích cực chủ động của trẻ từ việc tự lựa chọn góc chơi, đồ chơi đến việc tự quyết định và tìm cách giải quyết nhiệm vụ Trẻ sẽ dần biết tự chịu trách nhiệm với hành động của mình và biết đánh giá những thành công hay thất bại trong quá trình chơi, trẻ sẽ dần rút ra những bài học cho bản thân mình Trong quá trình hoạt động, trẻ sẽ phối hợp chơi cùng nhau như cùng xây dựng, cùng chơi gia đình, bác sĩ, … trên cơ sở đó giúp trẻ tái hiện lại các mối quan hệ gia đình, cộng đồng Qua đó, trẻ học được cách làm việc với người khác, học cách lắng nghe và chia sẻ suy nghĩ của bản thân với bạn bè Đây là cơ sở hình thành tính tập thể và đoàn kết ở trẻ

Môi trường giáo dục phù hợp, đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú cho trẻ và cả giáo viên, góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện, tự tin giữa giáo viên với trẻ và giữa trẻ với nhau

Chính vì vậy, việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non vô cùng cần thiết và đặc biệt quan trọng Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt

B PHẦN NỘI DUNG

1 Cơ sở lý luận

1.1 Khái niệm:

Môi trường là tổng thể các yếu tố tự nhiên và xã hội tác động tương hỗ với nhau tạo nên một khung cảnh sống để con người tồn tại và phát triển

Môi trường tâm lý- xã hội trong trường mầm non là môi trường được tạo dựng trên cơ sở bầu không khí sư phạm trong nhà trường, mối quan hệ tác động qua lại giữa người lớn với trẻ , người lớn với người lớn và trẻ với trẻ

Môi trường giáo dục trong nhà trường là tập hợp các yếu tố về vật chất và tâm lý- xã hội có tác động trực tiếp đến hiệu quả và chất lượng quá trình dạy học và giáo dục nhằm hình thành và phát triển nhân cách người học

Tổ hợp những điều kiện tự nhiên và xã hội cần thiết và trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động tâm lý, chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non

Hiệu quả của những hoạt động này góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc và giáo dục trẻ

1.2 Ý nghĩa của môi trường tâm lý- xã hội trong trường MN:

Tạo cơ hội cho trẻ được tự lựa chọn hoạt động phù hợp

Khuyến khích trẻ tham gia tích cực tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ khả năng, , tính cách qua đó cung cấp kiến thức, kỹ năng cho trẻ nhằm góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ

Môi trường như người giáo viên thứ 2 trong công tác tổ chức, hướng dẫn trẻ hoạt động nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó, nhân cách trẻ được hình thành và phát triển toàn diện

 Thúc đẩy sự phát triển nhận thức

 Thúc đẩy sự phát triển vận động

 Thúc đẩy sự phát triển tình cảm, xúc cảm

 Thúc đẩy sự phát triển giao tiếp xã hội

 Thúc đẩy sự phát triển tính tự lực

 Thúc đẩy sự hình thành thói quen, hành vi tốt

Môi trường đó sẽ cho trẻ cảm thấy:

 Được an toàn

 Được có giá trị

 Được yêu thương

 Được hiểu

 Được tôn trọng

1.3 Nguyên tắc xây dựng môi trường tâm lý- xã hội trong trường mầm non:

1.3.1 Đảm bảo an toàn (thể chất, tâm lý cho trẻ)

Hoạt động trong môi trường tâm lý- xã hội nhà trường mang đặc trưng của văn hóa gia đình, trẻ em được người lớn chăm sóc, giáo dục bằng tình cảm yêu thương, được thõa mãn đầy đủ và kịp thời, hợp lí mọi nhu cầu để phát triển Đây là diều kiện tiên quyết để trẻ trưởng thành

Được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ

Ở mọi lúc, mọi nơi, trong mọi tình huống cuộc sống, nhà trường người lớn, giáo viên đều có thể bảo ban, dạy dỗ trẻ Việc nuôi và dạy trẻ trong môi trường tâm lý- xã hội nhà trường cần được kết hợp một cách khéo léo và tự nhiên

Môi trường tâm lý- xã hội cần đa dạng, phong phú để kích thích sự phát triển của trẻ

Trong môi trường phong phú các mối quan hệ ở những thế hệ, độ tuổi khác nhau này, trẻ có nhiều cơ hội để giao tiếp, học hỏi, mở rộng kiến thức cũng như rèn luyện các kỹ năng sống cần thiết

1.3.2 Môi trường tâm lý- xã hội phải thuận lợi để hình thành các kỹ năng xã hội:

Nguyên liệu đa dạng nhằm mở rộng cơ hội học tập, hỗ trợ nhiều hoạt động chơi của trẻ

Môi trường tâm lý-xã hội phản ánh kinh nghiệm, văn hoá của địa phương nhằm cung cấp cho trẻ những hiểu biết về nền văn hoá địa phương

Môi trường tâm lý- giáo dục phải có không gian, cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ

Trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi có màu sắc, hình dạng, kích thước, chức năng

sử dụng phù hợp, hứng thú đối với trẻ

Tận dụng và khai thác triệt để tác dụng giáo dục của môi trường xây dựng, tránh tình trạng lãng phí công sức, thời gian

Luôn thay đổi không gian môi trường giáo dục tâm lý- xã hội tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối với trẻ

Tôn trọng nhu cầu, sở thích và có tính đến khả năng của mỗi trẻ

Xây dựng môi trường thân thiện, ấm cúng, cởi mở giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với người xung quanh

Nhà trường, gia đình và xã hội phải thống nhất các biện pháp giáo dục những thói quen hành vi văn hoá cho trẻ

1.4 Các yêu cầu đối với việc chuẩn bị môi trường giáo dục tâm lý- xã hội : 1.4.1 Yêu cầu đối với việc xây dựng môi trường tâm lý- xã hội:

Để xây dựng được môi trường tâm lý- xã hội an toàn, lành mạnh, nhà trường cần đảm bảo một số yêu cầu:

Xây dựng được nội quy, quy tắc; xây dựng được mối quan hệ thân thiện; xây dựng được hành vi tích cực giữa các thành viên trong gia đình

Xây dựng được nội quy, quy tắc; xây dựng được mối quan hệ thân thiện; xây dựng được hành vi tích cực giữa các thành viên trong trường mầm non

Xây dựng được nội quy, quy tắc; xây dựng được mối quan hệ thân thiện; xây dựng được hành vi tích cực giữa các thành viên khác trong trường mầm non

1.4.1.1.Cần đặc biệt quan tâm đến các mối quan hệ:

 Giáo viên – Giáo viên

 Giáo viên – Trẻ

 Giáo viên – Cha mẹ trẻ

 Trẻ - Trẻ

1.4.1.2.Hành vi giao tiếp bằng ngôn ngữ:

 Ngôn ngữ nói phải chuẩn( phát âm, sử dụng từ ngữ, sử dụng câu, diễn đạt mạch lạc)

 Ngôn ngữ nói phải truyền cảm ( tạo cảm xúc tích cực )

1.4.1.3.Hành vi giao tiếp bằng phương tiện phi ngôn ngữ , đặc biệt là phương

tiện xúc giác:

 Những hành vi giao tiếp xúc giác tạo cho trẻ sự thoải mái, dễ chịu, tin tưởng:

bế bồng, ôm ấp, vuốt ve, vỗ vai…

 Không được thực hiện những hành vi như dúi, ấn, kéo, đẩy, ,lôi… trong chăm sóc giáo dục trẻ mầm non

1.4.1.4.Trong quan hệ giữa cô và trẻ, giữa trẻ với nhau cần đảm bảo để trẻ có

được:

 Cảm giác an toàn

 Yêu thương, ấm cúng

 Vui vẻ, hứng thú, thoải mái

 Đầy cảm xúc tích cực

 Động viên, khen ngợi

 Cổ vũ, khích lệ

 Lắng nghe, chia sẻ

 Tự tin

 Cởi mở, Tự do

 Bình đẳng với bạn

 Có cơ hội tích cực giao tiếp, hoạt động

- Tạo tâm lý tin cậy, mong muốn chia sẻ:

 Gần gũi, lắng nghe trẻ, gọi tên trẻ …

 Tạo mối quan hệ thân thiện giữa trẻ với nhau thông qua tổ chức các hoạt động tập thể

1.4.1.5.Trong quan hệ giữa cô và trẻ, giữa trẻ với nhau cần đảm bảo để trẻ có

được:

- Chú trọng phát triển các kỹ năng xã hội trong các hoạt động nhóm:

 Khuyến khích trẻ bộc lộ cảm xúc, ý nghĩ và tự tin diễn đạt chúng bằng lời nói

 Dạy trẻ thoải mái tự tin trước đám đông

 Tôn trọng sự phát triển tự nhiên, đăc điểm tâm lý lứa tuổi, đặc điểm cá nhân

 Động viên sự lạc quan, tự tin vào bản thân… khi trẻ gặp thất bại

- Chú trọng phát triển các kỹ năng xã hội trong các hoạt động nhóm:

 Kiên nhẫn với trẻ Tránh thúc ép, căng thẳng khi luyện tập các kỹ năng cho trẻ Biết chờ đợi

 Chấp nhận sự khác biệt, tôn trọng ý kiến cá nhân, tránh áp đặt, từ đó hình thành thói quen suy nghĩ 1 cách độc lập

 Không định kiến với trẻ

 Chỉ cấm đoán những việc không an toàn

 Hạn chế mệnh lệnh, tăng cường khích lệ

 Rất cẩn trọng trong việc đánh giá trẻ Nên đánh giá sự tiến bộ của mỗi trẻ so với bản thân và đối chiếu với yêu cầu chung của lứa tuổi

 Đánh giá với mục đích giúp đỡ trẻ phát triển tốt hơn

 Tránh việc so sánh trẻ với nhau Luôn nhìn nhận,khen ngợi bất cứ sự tiến bộ nào, dù là nhỏ nhất, và của những trẻ khó dạy nhất

 Tạo cơ hội cho trẻ tự phục vụ và giúp đỡ nhau những gì phù hợp với khả năng

 Dạy trẻ giúp đỡ trẻ khuyết tật học hòa nhập

- Yêu thương trẻ như con, em của mình

 Cô giáo yêu thương trẻ thì trẻ mới có tình cảm yêu quý với cô, trẻ yêu cô mới nghe lời cô, trên cơ sở đó cô mới giáo được trẻ

 Trẻ còn rất nhỏ cần sự chăm sóc của người lớn, thời gian trẻ ở trường với cô nhiều, những thông tin, hiểu biết, nhận thức, về con người sự vật, hiện tượng chủ yếu do cô giáo mầm non xây dựng cho trẻ Thời gian này, cô phải làm sao để trẻ được sống trong gia đình của mình Có như vậy trẻ mới phát triển bình thường về thể xác, xúc cảm, tình cảm, trí tuệ Do đó cô phải có trách nhiệm thay người mẹ chăm sóc trẻ

 Cô giáo phải yêu thương thì phụ huynh mới tin tưởng giao con của mình cho

cô giáo

- Giao tiếp, ứng xử với trẻ bằng sự thành tâm, thiện ý

 Thành tâm, thiện ý là một phẩm chất đạo đức cần thiết của con người Cô giáo mầm non cần có phẩm chất này thì mới có thể sáng tạo ra nhiều biện pháp, phương pháp tiếp cận với trẻ để vừa chăm sóc, vừa giáo dục trẻ nên người

 Thân thiện, gần gũi trẻ

 Tôn trọng sự phát triển tự nhiên, đặc điểm tâm lí lứa tuổi, đặc điểm của cá nhân

 Luôn đối xử với trẻ một cách công bằng, công bằng là nền tảng công cho việc tạo ra mối quan hệ tốt

 Lắng nghe trẻ, tạo ở trẻ tâm lý tin cậy, mong muốn giao tiếp, chia sẻ

 Nhớ và gọi tên trẻ

 Chấp nhận trẻ học bằng cách thử- sai Cho phép trẻ làm sai trước khi làm đúng Không cần thiết chỉnh sửa quá nhiều

 Không định kiến trẻ

 Chỉ cấm đoán những việc không an toàn

 Kiên nhẫn với trẻ Biết chờ đợi Tránh thúc trẻ, tránh tạo cho trẻ tâm lý căng thẳng

 Chấp nhận sự khác biệt, Tôn trọng ý kiến cá nhân ( dạy trẻ phát triển ý kiến) Tránh áp đặt

 Rất cẩn trọng trong việc đánh giá trẻ

 Thái độ, hành vi, ngôn ngữ ứng xử phải đáp ứng theo nhu cầu của giáo dục

 Thỏa mãn hợp lý các nhu cầu cơ bản của trẻ

 Việc thỏa mãn một số nhu cầu cơ bản của trẻ như nhu cầu an toàn, nu cầu tự khẳng định, nhu cầu tình cảm, giúp trẻ phát triền cân đối, hài hòa cả vể thể chất và tâm lý

 Bố mẹ, người thân của trẻ cũng có thể thõa mãn cho trẻ các nhu cầu này Tuy nhiên, trường mầm non là nơi có khả năng thỏa mãn các nhu cầu của trẻ hợp lý

- Hành vi, cử chỉ, thái độ của cô là tấm gương cho trẻ bắt chước

- Tạo sự tin tưởng, yên tâm ở phụ huynh

- Trẻ quá nhỏ chưa ý thức được hành vi của mình nên cô giáo phải dạy dỗ

- Trẻ rất thích được động viên, khi cô dỗ dành trẻ sẽ tích cực hoạt động

1.4.2 Yêu cầu đối với việc lựa chọn trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi:

 An toàn, vệ sinh

 Thẩm mĩ

 Màu sắc tươi sáng

 Hình dáng ngộ nghĩnh

 Đảm bảo tính mục đích

 Dễ sử dụng

 Đa dạng, phong phú, kích thích sự phát triển của trẻ:

 Về hình dáng, kích thước màu sắc, chất liệu

 Về công dụng, chức năng giáo dục, tính chất hoạt động: tập thể, nhóm, cá nhân; trong lớp ngoài trời

 Đa chức năng, mang tính mở: Dùng vào nhiều mục đích khác nhau

 Tận dụng tối đa nguyên vật liệu sẵn có

1.4.3.Yêu cầu đối với việc bố trí, sắp xếp:

 Thuận tiện cho cô và trẻ: Dễ thấy, dễ lấy, dễ lựa chọn, dễ sắp xếp, dễ cất

 Linh hoạt và cố định

 Tạo cảm giác mới lạ, hấp dẫn với trẻ

 Tạo cơ hội cho trẻ giao tiếp và hợp tác

 Tạo cơ hội cho trẻ hoạt động tích cực

 Phù hợp với chủ đề GD

1.5 Quy trình xây dựng môi trường tâm lý- xã hội trong giáo dục:

1.5.1 Xác định môi trường tâm lý- xã hội cần xây dựng:

Xây dựng môi trường chung trong trường mầm non (MT ngoài trời): Đây là môi trường sẵn có xung quanh trường,lớp; MT để tổ chức các HĐ ngoài trời

Xây dựng môi trường trong nhóm lớp: môi trường tổ chức các hoạt động học tập (hoạt động tạo hình, âm nhạc, vận động…) môi trường tổ chức vui chơi… phù hợp theo từng chủ đề

Cô giáo mầm non cần tạo ra môi trường tâm lý- xã hội với các mối quan hệ tích cực, thân thiện để trẻ:

Chơi, hợp tác, thân thiện, nhường nhịn với tất cả các bạn

Chủ động kết bạn: biết chơi với bạn, biết đề nghị được mượn đồ chơi, cùng chơi, cùng thực hiện

Kính trọng, lễ phép với người lớn

Thể hiện sự biết ơn bằng lời nói, hành động giúp đỡ người lớn, bạn bè

Cảm nhận cảm xúc của người khác và thể hiện sự quan tâm, chia sẻ với người khác bằng lời nói, cử chỉ hành động

Hòa giải xung đột bằng cách dừng lại, đi ra chỗ khác, kiềm chế và biết nói lời xin lỗi với người lớn và bạn bè

Thể hiện sự cởi mở, vui vẻ tham gia vào cuộc trò chuyện, trò chơi với cô, với bạn, tự khởi xướng cuộc trò chuyện, chơi, biết đề nghị duy trì, kết thúc cuộc trò chuyện, trò chơi với bạn bè

Xây dựng môi trường tâm lý- xã hội giáo dục trong trường mầm non là một nhiệm vụ hết sức quan trọng và có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ ở lứa tuổi này Môi trường tạo cơ hội cho trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn trong cuộc sống, trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm một cách tích cực, qua đó kiến thức và kỹ năng ở trẻ dần được hình thành Môi trường đó phải đảm bảo an toàn về thể chất, tâm lý cho trẻ vừa có tác dụng giáo dục, có tính thẩm mỹ và phải được xây dựng trong suốt quá trình thực hiện chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Trẻ được trải nghiệm, tham gia các hoạt động vui chơi cùng các bạn, từ đó giúp trẻ tự tin, năng động hơn rong thực tế hiện nay, đa số giáo viên đã biết cách xây dựng môi trường tâm lý- xã hội trong giáo dục cho trẻ hoạt động, trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động giáo dục do cô tổ chức Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế: môi trường cho trẻ hoạt động chưa phong phú, còn mang tính áp đặt, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ chơi

1.5.2 Bố trí, sắp xếp, sử dụng:

Tạo khoảng không gian phù hợp cho các khu vực hoạt động trong lớp, ngoài trời:

Ngoài trời: Nên quy định rõ diện tích sân chơi, dựa trên tổng diện tích của trường

Trong lớp: Nên phân bố khoảng không gian hợp lý giữa các khu vực Cần đảm bảo đủ ánh sáng cần thiết Đối với góc chơi mà trẻ cần tập trung chú ý suy nghĩ phải đảm bảo yên tĩnh Sắp xếp góc chơi tạo sự hấp dẫn, mới lạ đối với trẻ

2 Cơ sở thực tiễn