Thực trạng khó khăn vướng mắc trong công tác đấu thầu theo Luật Đấu thầu số 612005QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005; Nghị định số 852009NĐCP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng kiến nghị và giải pháp.
Trang 1TÊN ĐỀ TÀI: Thực trạng khó khăn vướng mắc trong công tác đấu thầu theo Luật Đấu thầu số 61/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005; Nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng kiến nghị và giải pháp.
I Đặt vấn đề:
Công tác đấu thầu là nội dung rất quan trọng trong quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình và đã được thực hiện theo Luật Xây dựng số 16/2003/QH11 ngày 26 tháng 11 năm 2003 của Quốc hội; Luật Đấu thầu số 61/2005/QH11 ngày 29 tháng 11 năm 2005; Căn cứ Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản số 38/2009/QH12 ngày 19 tháng 6 năm 2009 của Quốc hội; Văn bản dưới Luật là nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng; Thông tư số Số: 68/2012/TT-BTC ngày 26 tháng 4 năm 2012 của Bộ Tài chính quy định việc đấu thầu để mua sắm tài sản nhằm duy trì hoạt động thường xuyên của cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội,
tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân … và các văn bản có liên quan khác đã tạo cơ
sở pháp lý quan trọng đưa các hoạt động đấu thầu mua sắm sử dụng vốn nhà nước dần đi vào nề nếp; góp phần thiết lập môi trường minh bạch, cạnh tranh cho các hoạt động đấu thầu phù hợp với thông lệ quốc tế, tạo cơ sở để chủ đầu
tư lựa chọn được nhà thầu có đủ năng lực, kinh nghiệm cung cấp hàng hóa, dịch
vụ, công trình, giúp tiết kiệm nguồn vốn có hạn của nhà nước
Tuy nhiên, trong thời gian qua, hoạt động đấu thầu sử dụng nguồn vốn nhà nước cũng bộc lộ một số bất cập: tính chuyên môn, chuyên nghiệp trong hoạt động đấu thầu chưa đồng đều và còn hạn chế ở một số địa phương; chất lượng, hiệu quả thực hiện một số công việc chuẩn bị cho hoạt động đấu thầu chưa cao; vấn đề quản lý sau đấu thầu chưa được thực hiện thường xuyên và quan tâm đúng mức; có tình trạng thông thầu, chỉ định thầu bất hợp lý, kéo dài
Trang 2thời gian thực hiện gói thầu… gây lãng phí, thất thoát nguồn vốn nhà nước vậy nên trong công tác đấu thầu cần phải có những điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện thực tế hiện nay
II Mục đích tiểu luận:
Bài luận này xin nêu một số nội dung trong công tác đấu thầu được cho là tồn tại và đề xuất cần phải điều chỉnh Luật Đấu thầu (năm 2005) và Văn bản dưới Luật là nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng; Cùng các thông tư và các văn bản có liên quan khác cho phù hợp điều kiện hiện nay Do những hạn chế về kinh nghiệm và thời gian nên không tránh khỏi thiếu sót và khuyết điểm Vì vậy học viên rất mong nhận được sự góp ý chỉ bảo của giảng viên hướng dẫn và đồng nghiệp
III Phạm vi tiểu luận:
Nghiên cứu về việc điều chỉnh Luật Đấu thầu (năm 2005) và Văn bản dưới Luật là nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng cùng các văn bản liên quan
IV Giải quyết vấn đề:
IV.1 Giới thiệu chung về Luật Đấu thầu (năm 2005) và Nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng
- Luật Đấu thầu (năm 2005) và Nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng cụ thể quá trình lựa chọn nhà thầu đáp ứng các yêu cầu của bên mời thầu để thực hiện gói thầu thuộc các dự án trên cơ sở đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng,
Trang 3- Luật Đấu thầu (năm 2005) và Nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng còn quy định các điều kiện xác định tư cách hợp lệ nhà thầu là tổ chức, cá nhân; yêu cầu đối với bên mời thầu; tổ chuyên gia đấu thầu đối với một gói thầu; bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu Đây là những quy định mang tính nguyên tắc đối với các chủ thể tham gia hoạt động đấu thầu, tạo ra một hành lang pháp lý cho các tổ chức, cá nhân thực hiện khi tham gia quan hệ này
- Luật Đấu thầu (năm 2005) và Nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng quy định về việc đảm bảo tính cạnh tranh khi quy định về các hành vi bị cấm trong đấu thầu
- Quy trình thực hiện đấu thầu quy định về việc lựa chọn nhà thầu thông qua các hình thức như: Đấu thầu rộng rãi, hạn chế, chỉ định thầu hay tự thực hiện Quy định chung về đấu thầu bao gồm: Điều kiện phát hành hồ sơ mời thầu, phương thức đấu thầu, nguyên tắc đánh giá hồ sơ dự thầu giai đoạn tiếp theo là
tổ chức đấu thầu, phê duyệt và thẩm định kết quả đấu thầu, thông báo kết quả đấu thầu Cuối cùng là việc ký kết và thực hiện hợp đồng
- Trong Luật Đấu thầu (năm 2005) và Nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng có nói rõ Quyền và nghĩa vụ của các bên trong đấu thầu và điểm khác biệt cơ bản giữa hợp đồng đấu thầu với các loại hợp đồng khác là việc quy định
về điều chỉnh hợp đồng
- Nhìn chung, tư tưởng bao trùm trong Luật Đấu thầu (năm 2005) và Nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng là đảm bảo tính khách quan, minh bạch, công bằng và cạnh tranh lành mạnh Trên cơ sở đó, đảm bảo đem lại lợi ích thiết thực cho các bên tham gia đấu thầu, đảm bảo hiệu quả kinh tế, đặc biệt đối với các dự
án sử dụng nguồn vốn nhà nước
Trang 4IV.2 Một số tồn tại trong Luật Đấu thầu (năm 2005) và Nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng cùng các văn bản liên quan - Kiến nghị và giải pháp.
- Các quy định về đấu thầu còn tản mạn, quy định rải rác trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau gây nên tình trạng chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các văn bản, gây khó khăn trong quá trình quản lý và thực hiện, cụ thể: Đấu thầu lựa chọn nhà thầu được quy định tại Luật đấu thầu, Luật xây dựng và Luật sửa đổi một số điều của các luật liên quan đến đầu tư xây dựng cơ bản (Luật số 38/2009/QH12) Đấu thầu theo phương thức mua sắm tập trung được quy định tại Quyết định số 179/2007/QĐ-TTg, Thông tư số 22/2008/TT-BTC Đấu thầu cung cấp dịch vụ sự nghiệp công được quy định tại Quyết định số 39/2008/QĐ-TTg Đấu thầu cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích được quy định tại Nghị định số 31/2005/NĐ-CP, Quyết định số 256/2006/QĐ-TTg
- Phạm vi điều chỉnh của Luật đấu thầu năm 2005 còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý nhiều hoạt động mua sắm sử dụng nguồn vốn nhà nước đã phát sinh trong thời gian qua Trên thực tế, các hoạt động nhằm mục đích công như cung cấp dịch vụ công ích nhưng không hình thành dự án; hoạt động sử dụng vốn nhà nước đầu tư ra nước ngoài hoặc thực hiện dự án ODA ở nước ngoài; hoạt động đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư để thực hiện các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) và dự án sử dụng đất chưa được quy định
cụ thể
- Việc phân cấp trong hoạt động đấu thầu mua sắm tài sản cho cơ quan nhà nước chưa được quy định cụ thể Thủ tục trình duyệt chưa được tinh giản làm mất nhiều thời gian tổ chức hoạt động đấu thầu
- Hiện nay, công tác đánh giá và thẩm định kết quả hồ sơ dự thầu chủ yếu dựa trên những tiêu chí quy định trong hồ sơ mời thầu Dù các tiêu chí này đã được xây dựng trên cơ sở các quy định yêu cầu tối thiểu về năng lực của nhà thầu và được quy định khá chi tiết tại các thông tư, nghị định liên quan đến công
Trang 5tác XDCB hoặc theo hướng dẫn của các nhà tài trợ, nhưng việc áp dụng vào thực tế xung quanh vấn đề này vẫn gặp phải rất nhiều khó khăn, vướng mắc Việc đánh giá hồ sơ dự thầu theo phương pháp giá đánh giá thấp nhất quy định tại Luật đấu thầu năm 2005 là phương pháp tiên tiến, phù hợp với thông lệ quốc
tế nhưng chưa tính đến điều kiện cụ thể của Việt Nam nên trong một số trường hợp khó áp dụng Một vướng mắc lớn nữa trong công tác đấu thầu là trong thời gian qua, nhiều trường hợp nhà thầu được phê duyệt trúng thầu, nhưng trong quá trình triển khai thi công thực tế lại bị đánh giá là yếu kém năng lực tài chính, kinh nghiệm và nhân sự, dẫn đến công trình chậm tiến độ và chất lượng không đảm bảo Mặc dù vậy, các nhà thầu này sau một thời gian ngắn vẫn tiếp tục tham gia đấu thầu các dự án của chủ đầu tư công trình trước đây và lại được xem xét
đề nghị trúng thầu.Vì vậy, cần bổ sung thêm các phương pháp đánh giá mới để tạo tính chủ động, linh hoạt cho chủ đầu tư trong việc lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu có quy mô, tính chất khác nhau
- Cơ chế giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động đấu thầu chưa được quy định cụ thể, chặt chẽ Thực tế cho thấy, một số hành vi lách luật hoặc không tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật đấu thầu đã phát sinh trong thời gian qua, nhưng chế tài xử lý vi phạm chưa đủ mạnh và chưa đầy đủ đối với tất
cả các bên tham gia hoạt động đấu thầu; cơ chế giải quyết kiến nghị trong đấu thầu chưa hợp lý và chưa rõ ràng trong trường hợp giải quyết tranh chấp tại tòa án
- Hệ thống dữ liệu về đấu thầu còn nghèo nàn, gây khó khăn cho cơ quan quản lý nhà nước về đấu thầu trong quá trình theo dõi, quản lý hoạt động đấu thầu cũng như xây dựng chính sách đấu thầu, đồng thời không tạo điều kiện để minh bạch hóa thông tin phục vụ cho hoạt động giám sát cộng đồng, đặc biệt khi thực hiện chủ trương phân cấp mạnh và hướng đến thực hiện thủ tục đấu thầu qua mạng
- Một điểm nữa, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ mạnh mẽ cho các doanh nghiệp trong nước khi tham gia đấu thầu quốc tế Trong nền kinh tế hội
Trang 6nhập hiện nay, đấu thầu quốc tế diễn ra ngày càng nhiều với những yêu cầu cao, trong khi đó các doanh nghiệp xây lắp trong nước đa phần còn non kém và nhiều bỡ ngỡ
Xuất phát từ thực tế nêu trên, cần đề xuất Luật Đấu thầu (năm 2005)
và Nghị định số 85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng và các văn bản liên quan cần phải điều chỉnh sửa đổi một số vấn đề sau :
- Mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với các hoạt động nhằm mục đích công như cung cấp dịch vụ công ích nhưng không hình thành dự án;
- Hoạt động sử dụng vốn nhà nước đầu tư ra nước ngoài hoặc thực hiện
dự án ODA ở nước ngoài;
- Hoạt động đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư để thực hiện các dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) và dự án sử dụng đất chưa được quy định
cụ thể Đồng thời, để bảo đảm tính thống nhất, minh bạch của hệ thống pháp luật
có liên quan đến lĩnh vực đấu thầu, khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu thầu, đáp ứng yêu cầu công tác quản lý đấu thầu,
- Quy định cụ thể việc phân cấp trong hoạt động đấu thầu mua sắm tài sản cho cơ quan nhà nước, cơ chế giám sát, kiểm tra và xử lý vi phạm trong hoạt động đấu thầu
- Bổ sung thêm các phương pháp đánh giá mới để tạo tính chủ động, linh hoạt cho chủ đầu tư trong việc lựa chọn nhà thầu đối với các gói thầu có quy
mô, tính chất khác nhau
- Xây dựng hệ thống dữ liệu về đấu thầu phục vụ hiệu quả công tác quản
lý nhà nước về đấu thầu, tạo điều kiện để minh bạch hóa thông tin phục vụ cho hoạt động giám sát cộng đồng, đặc biệt khi thực hiện chủ trương phân cấp mạnh
và hướng đến thực hiện thủ tục đấu thầu qua mạng
Trang 7- Tăng cường chế tài xử lý vi phạm trong đấu thầu, bổ sung một số hành
vi bị cấm trong đấu thầu, đồng thời quy định thêm biện pháp xử phạt đối với cá nhân được giao trách nhiệm xử phạt nhưng không tuân thủ quy định, các biện pháp phạt bổ sung như đăng tải công khai các tổ chức, cá nhân vi phạm trên phương tiện thông tin đại chúng, buộc phải thực hiện đúng quy định của pháp luật về đấu thầu hoặc bồi thường thiệt hại theo quy định
V Kết luận:
Qua một số khó khăn vướng mắc thực trạng trong công tác đấu thầu như đã trình bày ở trên, ta thấy có nhiều vấn đề lớn tồn tại gây lãng phí, thất thoát nguồn vốn của tổ chức, nhà nước và xã hội Vậy nên trong công tác đấu thầu cần phải có những điều chỉnh Luật Đấu thầu (năm 2005), Nghị định số
85/2009/NĐ-CP Hướng dẫn thi hành Luật Đấu thầu và lựa chọn nhà thầu xây dựng theo Luật Xây dựng cùng các văn bản liên quan cho phù hợp với điều kiện thực tế hiện nay của Việt Nam