Đứng ở vị trí nhà quản trị rủi ro của Chủ đầu tư, anh chị hãy thiết lập một danh mục các rủi ro có thể có đối với quá trình thực hiện dự án hạ tầng kỹ thuật khu đất ở thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới. Đánh giá mức độ của rủi ro theo phương pháp định tính, đề xuất biện pháp kiểm soát rủi ro đối với một dự án.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI
KHOA ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC
TIỂU LUẬN
MƠN HỌC QUẢN LÝ RỦI THỰC HIỆN DỰ ÁN
ĐẦU TƯ XÂY DỰNG
Quảng Bình, tháng 9 năm 2018
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI KHOA ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC
MÔN HỌC QUẢN LÝ RỦI RO THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG
Đề tài: Đứng ở vị trí nhà quản trị rủi ro của Chủ đầu tư, anh chị hãy thiết
lập một danh mục các rủi ro có thể có đối với quá trình thực hiện dự án hạ tầng kỹ thuật khu đất ở thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới Đánh giá mức độ của rủi ro theo phương pháp định tính, đề xuất biện pháp kiểm soát rủi ro đối với một dự án
Giáo viên hướng dẫn: TS Nguyễn Liên Hương
Nhóm học viên thực hiện: Lớp DAQB1711 (10 người)
Bài tiểu luận của Học viên: Nguyễn Anh Tuấn
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Không có sự thành công nào mà không gắn liền với sự hỗ trợ, giúp đỡ dù íthay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Trong thời gian học tập tạilớp QLDA1711 vừa qua, tôi đã nhận được nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quýThầy Cô, gia đình và bạn bè trong lớp
Với lòng biết ơn sâu sắc, xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý Thầy (Cô)của khoa Sau đại học - trường đại học xây dựng Hà Nội và đặc biệt là GVC.TS.Nguyễn Liên Hương - người trực tiếp giảng dạy môn học “Quản lý rủi ro trongxây dựng” tại lớp QLDA1711 và đã hướng dẫn chúng tôi hoàn thành bài tiểuluận môn học này
Trong quá trình thực hiện bài tiểu luận, do đặc thù công tác nên tôi có gặpphải những khó khăn trong quá trình thu thập tài liệu, đặc biệt các tài liệu về vấn
đề quản lý rủi ro trong các công ty xây dựng, các dự án xây dựng cụ thể Điều
đó có ảnh hưởng đến những kết quả đạt được trong bài tiểu luận Chính vì vậytôi rất mong nhận được sự đánh giá, góp ý của GVC.TS Nguyễn Liên Hương vềnội dung, chất lượng bài tiểu luận này
Một lần nữa xin chân thành cảm ơn!
Trân trọng!
Học viên thực hiện
Nguyễn Anh Tuấn
4
Trang 4DANH SÁCH NHÓM SINH VIÊN THAM GIA LÀM TIỂU LUẬN
NHÓM 1 LỚP DAQB1111
TT Họ và tên Vị trí Vị trí/Đơn vị công tác
(Lớp trưởng)
Chủ tịch UBND xã Thượng TrạchHuyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình
Trưởng phòng KHKT Ban QLDA Môi trường và Biến đổi khí hậu thành phố Đồng Hới
Cán bộ phòng KHKT Ban QLDA Môi trường và Biến đổi khí hậu thành phố Đồng Hới
Trang 5Bán đảo Bảo Ninh
có tổng diện tích khoảng
1.600 ha, trong đó khoảng
980 ha được quy hoạch
phát triển đô thị, dịch vụ
thương mại và công trình
công cộng nhưng chưa
giao đất triển khai dự án
Trong số 980 ha, hiện có khoảng 270 ha quỹ đất đã giao đất cho nhà đầu tưtriển khai dự án hoặc đã cấp chủ trương đầu tư Còn khoảng 710 ha còn lại là đấtđồi cát trồng cây phi lao đã được quy hoạch phát triển đô thị, dịch vụ thươngmại và công trình công cộng nhưng chưa giao đất triển khai dự án
Hiện nay, tại bán đảo Bảo Ninh, ngoài sự có mặt của tổ hợp dự án khu nghỉdưỡng, sân golf hơn 9.000 tỷ đồng của FLC và Dự án Khách sạn 5 sao Pullmanđang thi công, mới đây, Tập đoàn Trường Thịnh, chủ đầu tư Khu nghỉ dưỡngSun Spa Resort - khu nghĩ dưỡng 5 sao đầu tiên tại Quảng Bình, cũng đã triểnkhai dự án khu biệt thự nghỉ dưỡng sinh thái và sân golf Sunrise Bảo Ninh vớitổng vốn đầu tư 1.000 tỷ đồng Và có gần 32 dự án đã, đang và đầu tư xây dựngcác resort, khu nhà ở đô thị (phân lô bán đất hoặc khu nhà biệt thự) tại Bán đảo
Bảo Ninh, trong đó có Dự án hạ tầng kỹ thuật khu đất ở thôn Trung Bính,
xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới
6
Trang 6Bán đảo Bảo Ninh có tiềm năng rất lớn để trở thành một “bán đảo Sơn Trà”
thứ hai của Việt Nam Do vậy, Nhóm chúng em chọn đề tài: “Đứng ở vị trí nhà
quản trị rủi ro của Chủ đầu tư, anh chị hãy thiết lập một danh mục các rủi
ro có thể có đối với quá trình thực hiện dự án hạ tầng kỹ thuật khu đất ở thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới Đánh giá mức độ của rủi ro theo phương pháp định tính, đề xuất biện pháp kiểm soát rủi ro đối với một dự án” để thực hiện Với vốn kiến thức còn hạn chế trong việc đánh giá
rủi ro đối với dự án đầu tư, bài tiểu luận khó tránh khỏi những sai sót và khuyếtđiểm cần sửa đổi và bổ sung Chúng em rất mong và trân trọng mọi ý kiến đónggóp của cô để từ đó em có thể nâng cao trình độ lý luận cũng như hiểu biết củamình Chúng em xin chân thành cảm ơn
2 Về phương thức thực hiện đề tài:
Nội dung đề tài được cả nhóm cùng thực hiện, tham gia thảo luận và hoànthiện đề tài Cũng xác định danh mục các rủi ro có thể xảy ra cho dự án và đánhgiá mức độ chung Tuy nhiên việc gán giá trị để đánh giá định tính được thựchiện riêng biệt theo từng cá nhân, do vậy kết quả đánh giá rủi ro định tính có thểkhác nhau trong quá trình thực hiện tiểu luận
Trang 7B NỘI DUNG
1 Cơ sở lý luận Quản lý rủi ro dự án đầu tư xây dựng
1.1 Khái niệm Dự án đầu tư xây dựng
Dự án đầu tư có thể được hiểu như là kế hoạch chi tiết triển khai các hoạtđộng đầu tư nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra trong một khoảng thời giannhất định, hay đó là một công trình cụ thể thực hiện các hoạt động đầu tư
Như vậy, để có được một dự án đầu tư, phải bỏ ra và huy động một lượngnguồn lực to lớn về kỹ thuật vật chất – lao động – tài chính và quỹ thời gian.Phải bỏ ra, chi một lượng chi phí to lớn đòi hỏi nhà quản lý dự án phải phân tích– tính toán – đánh giá – so sánh và lựa chọn để tìm ra một kết luận tối ưu.Không tùy tiện, cảm tính Có nghĩa là dự án phải được nhà quản trị tiến hànhmột cách có bài bản, có cơ sở học luận và có khoa học
Dự án đầu tư xây dựng công trình là tập hợp các đề xuất có liên quan đếnviệc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc cải tạo những công trình xây dựngnhằm mục đích phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sảnphẩm, dịch vụ trong một thời hạn nhất định Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tưxây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tưxây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế -
kỹ thuật về đầu tư xây dựng1
1.2 Đặc điểm của dự án đầu tư xây dựng cơ bản
Dự án đầu tư xây dựng cơ bản có tính chất cố định, nơi sản xuất gắn liềnvới nơi tiêu thụ sản phẩm Sản phẩm của dự án đầu tư xây dựng là những tài sản
cố định, có chức năng tạo ra sản phẩm và dịch vụ khác cho xã hội, thường cóvốn đầu tư lớn, do nhiều người, thậm chí do nhiều cơ quan, đơn vị cùng tạo ra
Dự án đầu tư xây dựng cơ bản có quy mô lớn, kết cấu phức tạp
Dự án đầu tư xây dựng cơ bản có thời gian sử dụng lâu dài, chất lượngcủa sản phẩm có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả hoạt động của các ngành khác
Dự án đầu tư xây dựng mang tính tổng hợp về kỹ thuật, kinh tế, xã hội,văn hoá nghệ thuật và quốc phòng
1 Theo Khoản 15 Điều 3 Luật Xây dựng số 50/2014/QH13
8
Trang 81.3 Khái niệm về rủi ro và phân loại rủi ro
1.3.1 Khái niệm về rủi ro
- Rủi ro là sự bất trắc có thể đo lường được ( theo Frank Knight)
- Rủi ro là một sự tổng hợp những ngẫu nhiên có thể đo lường được bằngxác suất ( theo Irving Pleffer)
- Rủi ro là một tình trạng trong đó các biến cố xẩy ra trong tương lai cóthể xác định được ( theo Marilu Hurt McCarty)
- Rủi ro là hoàn cảnh trong đó một sự kiện xẩy ra với một xác suất nhấtđịnh hoặc trong trường hợp quy mô của sự kiện đó có một phân phối xác suất( theo các nhà kinh tế Mỹ)
Khái niệm rủi ro gắn liền với khả năng xẩy ra của một biến cố khônglường trước được hay đúng hơn là một biến cố mà ta hoàn toàn không chắcchắn Nói cách khác, rủi ro ứng với khả năng có sai lệch giữa một bên là những
gì xẩy ra thực tế với những điều được dự kiến từ trước hoặc được dùng làm hệquy chiếu, mà sai lệch này lớn đến mức khó chấp nhận được hoặc không chấpnhận được
Tồn tại 3 quan điểm khi xét đến rủi ro:
* Quan điểm truyền thống: Nhấn mạnh mặt tiêu cực, thiệt hại, không đạtmục tiêu do xuất hiện rủi ro Theo đó, rủi ro được xem là sự không may mắn, sựtổn thất mất mát, nguy hiểm Nó được xem là điều không lành, điều không tốt,bất ngờ xảy đến Đó là sự tổn thất về tài sản hay là sự giảm sút lợi nhuận thực tế
so với lợi nhuận dự kiến Rủi ro còn được hiểu là những bất trắc ngoài ý muốnxảy ra trong quá trình kinh doanh, sản xuất của doanh nghiệp, tác động xấu đến
sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp.Tóm lại, theo quan điểm này thìrủi ro là những thiệt hại, mất mát, nguy hiểm hoặc các yếu tố liên quan đến nguyhiểm, khó khăn hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con người
* Quan điểm trung lập: Nhấn mạnh tính chất làm thay đổi mục tiêu ( cóthể tiêu cực hoặc tích cực), theo đó rủi ro là sự kiện không chắc chắn và có tác
Trang 9động đến kết quả kinh doanh hoặc mục tiêu của dự án Sự tác động này có thể làtích cực hoặc tiêu cực.
* Quan điểm mở rộng: Nhấn mạnh đến hậu quả tích cực hoặc tiêu cực doxuất hiện rủi ro Theo đó, rủi ro (risk) là sự bất trắc có thể đo lường được, vừamang tính tích cực, vừa mang tính tiêu cực Rủi ro có thể mang đến những tổnthất mất mát cho con người nhưng cũng có thể mang lại những lợi ích, những cơhội Nếu tích cực nghiên cứu rủi ro, người ta có thể tìm ra những biện phápphòng ngừa, hạn chế những rủi ro tiêu cực, đón nhận những cơ hội mang lại kếtquả tốt đẹp cho tương lai
Tóm lại, rủi ro là sự kiện hoặc tình huống không chắc chắn mà khi xẩy ra
có thể đưa lại các cơ hội mới trong quá trình đầu tư, kinh doanh hoặc dẫn đếncác mất mát, thiệt hại, tỏn thất và các yếu tố này có thể xác định được xác suấtxuất hiện
Rủi ro trong quá trình thực hiện dự án đầu tư là những biến cố khônglường trước được làm ảnh hưởng tới mục tiêu của dự án, ảnh hưởng này có thể
là tiêu cực hoặc tích cực
Ví dụ: Giá vật liệu xây dựng thay đổi tăng cao do tác động của nền kính tếkhông thể lường trước nếu vượt quá giá trị dự phòng dự kiến sẽ ảnh hưởng đếncác chỉ tiêu hiệu quả của dự án, có khả năng gây thu hẹp phạm vi đầu tư dự án
do thiếu vốn
1.3.2 Phân loại rủi ro
a/ Phân loại rủi ro theo 05 tiêu chí khác nhau:
- Bản chất: + Rủi ro thuần túy ( gây hậu quả tiêu cực)
+ Rủi ro suy đoán ( gây hậu quả tiêu cực hoặc tích cực)
- Khả năng lượng hóa: + Có thể ước lượng được ( có xác suất)
+ Không thể lượng hóa ( bất định)
- Khả năng bảo hiểm: + Có thể bảo hiểm
+ Không thể bảo hiểm
- Tính hệ thống: + Có hệ thống ( xâu chuỗi)
10
Trang 10b/ Phân loại rủi ro theo tính chất rủi ro
- Rủi ro tĩnh: Đơn giản, tổn thất về vật chất ảnh hưởng ít đều đặn
- Rủi ro động: Do quá trình vận đông, tổ thất nhiều, không dự đoán được
- Rủi ro thuần túy: Chỉ mang lại thiệt hại
- Rủi ro suy đoán: Có thể mang lại thiệt hại hoặc cơ hội
c Phân lạo rủi ro do tác động của môi trường:
- Rủi ro do môi trường bên ngoài: Các yếu tố về thiên nhiên, công nghệ,chính trị, xã hội, văn hóa, luật pháp, kinh tế
- Rủi ro do môi trường bên trong: Nhà cung cấp, người tiêu thụ, đối thủcạnh tranh
1.3.3 Phân loại rủi ro trong các giai đoạn thực hiện dự án đầu tư
Phân loại theo nguồn gây rủi ro:
+ Rủi ro từ môi trường bên trong dự án
+ Rủi ro từ môi trường bên ngoài dự án
Phân loại theo góc độ các bên liên quan:
+ Rủi ro trên góc độ chủ đầu tư
+ Rủi ro trên góc độ tư vấn
+ Rủi ro trên góc độ nhà thầu
+ Rủi ro trên góc đô nhà khai thác sử dụng
+ Rủi ro trên góc độ cộng đồng, xã hội
Phân loại theo các giai đoạn dự án:
+ Rủi ro trong các giai đoạn chuẩn bị dự án
+ Rủi ro trong giai đoạn thực hiện dự án+ Rủi ro trong giai đoạn khai thác sử dụng
Trang 11Phân loại theo đối tượng tác động:
+ Rủi ro liên quan đến chi phí dự án
+ Rủi ro liên quan đến thời gian thực hiện dự án
+ Rủi ro liên quan đến chất lượng dự án
2 Đánh giá rủi ro và đề xuất quản lý rủi ro cho dự án Hạ tầng kỹ thuật khu dân cư thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh, thành phố Đồng Hới.
2.1 Tổng quan về dự án:
Dự án Hạ tầng Kỹ thuật khu dân cư thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh, thành phốĐồng Hới nằm trong Quy hoạch chi tiết khu đất ở thôn Trung Bính, xã Bảo Ninh,thành phố Đồng Hới, tỷ lệ 1/500 được phê duyệt tại Quyết định số 3058/QĐ-UBNDngày 30/8/2017 của UBND tỉnh Quảng Bình
Xây dự án với mục đích là để hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật khu dân cưtheo đúng quy hoạch chi tiết đã duyệt và từng bước hoàn chỉnh, phù hợp quy hoạchchung của thành phố Đông Hới, nhằm phát triển quỹ đất sạch, đáp ứng nhu cầu đất ởcho người dân trong vùng và đảm bảo nguồn thu ngân sách thành phố Đồng Hớitrong năm tới, tạo tiền đề cho việc phát triển kinh tế bền vững lâu dài cho người dântrong vùng, định hướng và hoàn thiện dần cho việc đô thị hóa trong tương lai đồngthời góp phần xây dựng môi trường sống làm cơ sở để quản lý và xây dựng theo quyhoạch là rất cần thiết
12
Trang 12Hình 1: Tổng mặt bằng sử dụng đất
(Nguồn: Theo Hồ sơ thiết kế)Hiện trạng khu vực dự án hầu hết là vùng đồi cát trồng các loại cây nhưDương, Tràm, bạch đàn và một số cây ngắn ngày khác Hệ thống hạ tầng đang còn
sơ sài chưa được đầu tư xây dựng, các trục đường giao thông, hệ thống thoát nướcmặt đường, thoát nước thải, hệ thống cấp nước, cấp điện… đang trong giai đoạn đầu
tư xây dựng do đó việc đi lại và cảnh quan trong khu vực còn gặp rất nhiều hạn chế
Dự án được đầu tư xây dựng gồm các hạng mục đường giao thông, hệ thốngcấp nước, hệ thống thoát nước, hệ thống cấp điện trên tổng diện tích 7,5 ha, tổngmức đầu tư được duyệt 39 tỷ đồng
Nguồn vốn đầu tư chủ yếu từ vốn vay quỹ phát triển đất tỉnh Quảng Bình
2.2 Nhận dạng và thiết lập danh mục rủi ro đối với dự án trong quá trình đầu tư.
2.2.1 Rủi ro trong giai đoạn chuẩn bị dự án
Trang 13- Năng lực lập báo cáo dự án đầu tư xây dựng chưa tốt dẫn đến đánh giá chưađúng về dự án
- Năng lực của đơn vị được mời tư vấn lập dự án đầu tư
- Việc tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi, báo cáokinh tế kỹ thuật đầu tư xây dựng để xem xét quyết định đầu tư còn nhiều vướng mắc
- Xem xét về khả năng nguồn vốn đầu tư của dự án
- Thủ tục hành chính, thủ tục pháp lý trong giai đoạn này còn vướng mắc,chưa thuận lợi
- Chưa đánh giá đúng tình hình phát triển kinh tế địa phương có sự biến đổi
- Cơ sở hạ tầng kỹ thuật, an ninh quốc phòng địa phương
- Chủ trương của cấp ra quyết định phê duyệt đầu tư
- Phân tích lựa chọn sơ bộ về công nghệ, kỹ thuật, phương án xây dựng
- Phân tích và đánh giá chưa chính xác hiệu quả đầu tư về mặt kinh tế xã hội
- Thiết kế cơ sở có thể bị thay đổi
- Nhà nước có những sự thay đổi cơ chế, chính sách thuế, các loại phí và lệphí ảnh hưởng đến thị trường vốn
- Do các điều kiện bất khả kháng như: thiên tai, mưa bão,… gây cản trở chocác bước lập dự án
2.2.2 Rủi ro trong giai đoạn thực hiện dự án
- Việc khảo sát xây dựng chưa đúng và chưa theo sát được với thực tế
- Chuẩn bị mặt bằng, giải phóng mặt bằng cũng gây ảnh hưởng tới dự án nhất
là khâu giải phóng mặt bằng ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ dự án
- Khâu lập thẩm định phê duyệt thiết kế, dự toán chưa đúng
- Việc cấp phép xây dựng gặp khó khăn
- Thị trường vốn, tài chính, thị trường nguyên vật liệu đầu vào và đầu ra củasản phẩm xây dựng khó khăn
- Tổ chức lựa chọn, kế hoạch lựa chọn nhà thầu không như mong đợi
14
Trang 14- Năng lực trình độ thi công, năng lực tài chính của nhà thầu không đảm bảo.
- Thiết kế thay đổi so với bản vẽ thi công dẫn đến phát sinh khối lượng có thểgây ra vượt tổng mức đầu tư nên cần người ra quyết định đầu tư phê duyệt lại sẽ mấtnhiều thời gian
- Năng lực Ban QLDA đại diện cho chủ đầu tư
- Chất lượng công trình xây dựng không làm đúng theo hồ sơ thiết kế
- Đội ngũ tư vấn giám sát chưa làm đúng hoặc năng lực không đảm bảo
- Nhà thầu gặp khó về tài chính, tiền bạc hoặc đang trong thời gian phá sảncũng gây ra khó khăn cho dự án
- Việc thanh toán cho nhà thầu gặp khó khăn
- Các điều kiện về đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh môi trường
- Điều kiện địa chất, khí hậu, thủy văn, thiên tai… và các điều kiện bất khảkháng khác gây ảnh hưởng đến quá trình thi công xây dựng
- Biến động giá cả thị trường vật liệu xây dựng, giá cả các mặt hàng do nhànước quản lý
- Khả năng cung ứng nguyên vật liệu đảm bảo số lượng và chất lượng của cácnhà cung cấp
- Cơ chế chính sách của nhà nước thay đổi trong quá trình thực hiện dự án
- Hư hỏng các máy móc thiết bị thi công chủ lực
- Sự móc ngoặc, tham nhũng của cán bộ Quản lý, nhà thầu, tư vấn giám sátgây thất thoát vốn đầu tư
- Công tác tổ chức xây dựng chưa hợp lý
2.1.3 Rủi ro trong giai đoạn khai thác sử dụng
- Giá bán lô đất chưa phù hợp với mức thu nhập của người dân thành phố
- Xuất hiện các đối thủ cạnh tranh, các dự án nhà ở, khu đô thị khác được đầu
tư dẫn đến nguồn cung dồi dào
- Việc đóng tiền của khách hàng chậm trễ