Giáo án tự chọn 11 CB ki II 2014 2015

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung và mục tiêu cần đạt - Kiểm tra sĩ số, tác phong học + Nêu rõ đặc điểm điểm đặt, phương, chiều, độ lớn của lực từ tác dụng lên đoạn dây dẫn mang

Trang 1

- HS có thái độ nghiêm túc, sôi nổi, tích cực trong học tập.

II CHUẨN BỊ CHO GIỜ DẠY HỌC

1 Chuẩn bị của giáo viên :

- Nội dung : Chuẩn bị giáo án ôn tập theo chủ đề

- TBDH : Thước dài

2 Chuẩn bị của học sinh :

- Chuẩn bị về kiến thức, bài tập : Ôn lại bài 19, 20 Sgk ; Làm các bài tập trong phiếu học tập 1

- Chuẩn bị về đồ dùng học tập : Sgk ; Vở ghi ; Giấy nháp và các đồ dùng học tập khác

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

Hoạt động 1 (12 phút): Ôn tập kiến thức trọng tâm.

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung và mục tiêu cần đạt

- Kiểm tra sĩ số, tác phong học

+ Nêu rõ đặc điểm (điểm đặt,

phương, chiều, độ lớn) của lực từ

tác dụng lên đoạn dây dẫn mang

dòng điện đặt trong từ trường

- Báo cáo sĩ số, ổn định lớp học

- Cá nhân HS ôn lại kiến thứctrọng tâm thông qua việc trả lờicác câu hỏi của GV Các HS kháctheo dõi, nhận xét, bổ sung

I Kiến thức trọng tâm.

* Véc tơ cảm ứng từ →B tại mộtđiểm :

+ Có hướng trùng với hướng của

từ trường tại điểm đó

+ Có độ lớn là : B =

Il F

* Lực từ F tác dụng lên phần tử→dòng điện I→l đặt trong từ trườngđều, tại đó có cảm ứng từ là →B :+ Có điểm đặt tại trung điểm củal;

Trang 2

đều ?

(GV ghi các công thức quan trọng

lên bảng để sử dụng khi làm bài

- Kĩ năng : HS làm được bài tập cơ bản về xác định lực từ, cảm ứng từ

- Năng lực : Rèn luyện năng lực hoạt động nhóm Năng lực tính toán

- Cá nhận đại diện nhóm

HS lên bảng làm bàitập ; các HS khác theodõi, nhận xét, bổ sung

- Nghe GV nhận xét,thống nhất bài làm

Bài 2:

- Học sinh hoạt độngnhóm : thảo luận và làmbài tập theo hướng dẫncủa GV

II Bài tập

Bài 1: Người ta xác định được lực từ tác dụng

lên một đoạn dây dẫn dài 5 cm, mang dòng điện 2

A, đặt vuông góc với đường sức trong một từtrường đều là 0,05 N

a Xác định độ lớn của cảm ứng từ của từ trườngđều nói trên

b Nếu đặt một đoạn dây dẫn dài 20 cm, mangdòng điện 2 A, theo phương tạo với đường sức từmột góc 300 vào trong từ trường nói trên thì lực từtác dụng lên đoạn dây là bao nhiêu ?

Bài 2: Khung dây hình chữ nhật ABCD với AB =

4 cm, BC = 5 cm được đặt trong một từ trườngđều sao cho mặt phẳng của khung dây vuông gócvới đường sức của từ trường đều (hv) Khung dây

có thể quay tự do quanh trục đối xứng OO) vuônggóc với từ trường Dòng điện chạy trong khungdây là 2A Độ lớn của cảm ứng từ là 2 Tesla

a Xác định véctơ lực từ tác dụng lên các cạnh của

Trang 3

khung dây không vuông

góc với đường sức của từ

- Nghe GV nhận xét,thống nhất bài làm

khung dây

b Hiện tượng sẽ xảy ra như thế nào nếu mặtphẳng của khung dây không vuông góc với đườngsức của từ trường đều

HD

a Áp dụng quy tắc bàn tay trái ta xác định đượcvéctơ lực từ tác dụng lên các cạnh của khung dâynhư hình vẽ :

Độ lớn : F I l B= Thay số ta được :

2.0, 04.2 0,16( ) 2.0,05.2 0, 20( )

Hoạt động 3 (3 phút) : Tổng kết, giao nhiệm vụ về nhà.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

Trang 4

- Nhận xét tổng kết giờ học

- Yêu cầu học sinh đọc trước bài 21 : Từ trường của

dòng điện chạy trong dây dẫn có dạng đặc biệt

- Nghe GV nhận xét giờ học

- Ghi nhận nhiệm vụ học tập về nhà

IV RÚT KINH NGHIỆM SAU GIỜ DẠY:

(kí và ghi rõ họ tên) (kí và ghi rõ họ tên)

Trang 5

- Học sinh nắm được đặc điểm của véc tơ cảm ứng từ do dòng điện chạy trong dây dẫn thẳng gây ra tại

điểm M, dòng điện chạy trong dây dẫn uốn tròn gây ra tại tâm vòng dây, trong ống dây gây ra tại điểm bêntrong ống

2 Kĩ năng:

- Vận dụng thành thạo các công thức tìm độ lớn của từ trường, lực từ để giải một số bài toán cơ bản và

nâng cao

3 Tình cảm, thái độ :

- Học sinh nghiêm túc, tích cực trong giờ học

- Chuẩn bị về kiến thức, bài tập : Ôn lại bài 21 Sgk ; Làm các bài tập trong phiếu học tập 2

Hoạt động 1 (10 phút) : Ôn tập kiến thức trọng tâm.

- Hướng dẫn HS ôn lại kiến thức

trọng tâm :

+ Nêu đặc điểm của véc tơ cảm

ứng từ do dòng điện I chạy trong

dây dẫn thẳng dài gây ra tại điểm

M ?

+ Nêu đặc điểm của véc tơ cảm

ứng từ do dòng điện chạy trong

- Cá nhân HS ôn lại kiến thứctrọng tâm thông qua việc trả lờicác câu hỏi của GV

Trang 6

dây dẫn uốn tròn gây ra tại tâm

O ?

+ Nêu đặc điểm của từ trường

trong ống dây, và đặc điểm của

véc tơ cảm ứng từ tại điểm bên

trong ống dây ?

- Giáo viên yêu cầu học sinh nhận

xét, bổ sung hoàn thiện câu trả

lời;

- Giáo viên đánh giá và cho điểm

- HS nhận xét, bổ sung hoàn thiệncâu trả lời;

Hoạt động 2 (32 phút) : Giải một số bài toán cơ bản.

* Mục tiêu :

- Kiến thức :

- Kĩ năng : HS làm được bài tập cơ bản về cảm ứng từ do các dòng điện sinh ra

- Năng lực : Năng lực hợp tác hoạt động nhóm

* Phương pháp : Hoạt động nhóm

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung và mục tiêu cần đạt Bài 1:

- Giáo viên yêu cầu học sinh làm

việc theo nhóm, thảo luận và tìm

phương pháp giải

- Giáo viên định hướng:

+ Đặc điểm của véc tơ cảm ứng

từ do I gây ra tại M ?

+ Giáo viên lưu ý: Phương vuông

góc với mặt phẳng chứa điểm M

và dây dẫn, chiều tuân theo quy

tắc nắm bàn tay phải (hoặc quy

tắc cái đinh ốc 1)

+ Có BN suy ra ON như thế nào ?

- Giáo viên yêu cầu đại diện hai

nhóm lên trình bày kết quả;

- Giáo viên cho học sinh bổ sung

hoàn thiện bài giải

- Giáo viên nhận xét và cho điểm

Bài 1:

- Học sinh làm việc theo nhóm,thảo luận và tìm phương pháp giảitheo định hướng của giáo viên

- Đại diện nhóm lên trình bày kếtquả

Trang 7

Bài 2:

+ Đặc điêrm của véc tơ cảm ứng

từ do I gây ra tại M ?

+ Giáo viên lưu ý: Phương vuông

góc với mặt phẳng chứa điểm M

và dây dẫn, chiều tuân theo quy

tắc nắm bàn tay phải (hoặc quy

Bài 3:

Bài 2:

M N N

M

r

r B

Một dòng điện 20A chạy trong

một dây dẫn thẳng dài đặt trongkhông khí

1 Xác định véc tơ cảm ứng từ

M

B do dòng điện trong dây dẫngây ra tại điểm M cách dây dẫn10cm

2 Tìm những điểm tại đó cảmứng từ lớn gấp đôi giá trị đã tính ởcâu 1

Hướng dẫn

1 Véc tơ cảm ứng từ BM do dòngđiện trong dây dẫn thẳng dài gây

M

I B

M

r

r B

Bài 3:

Một ống dây thẳng có chiều dài20cm gồm 5000 vòng quấn theochiều dài ống Cường độ dòng

+

M

B

Trang 8

- Giáo viên định hướng :

+ Đặc điểm của véc tơ cảm ứng từ

do I gây ra tại điểm M bên trong

ống dây ?

+ Giáo viên lưu ý:

-> Từ trường bên trong ống dây là

từ trường đều, véc tơ cảm ứng từ

tại một điểm bên trong ống dây có

phương trùng với trục ống dây,

chiều tuân theo quy tắc nam thuận

bắc ngược (hoặc quy tắc cái đinh

ốc 2)

-> Khái niệm về độ từ thẩm

- Học sinh nhận xét, bổ sung

- Nghe GV nhận xét

điện chạy qua ống dây là 0,5A

1 Tính cảm ứng từ khi ống dâyđược đặt trong không khí;

2 Nếu trong lòng ống dây đượcđưa vào một lõi sắt non, có độ từthẩm µ=80000H/m, thì cảm ứng

từ trong ống dây là bao nhiêu ?

Hướng dẫn

1 Tính độ lớn cảm ứng từ tại mộtđiểm ở trong lòng ống dây :

Hoạt động 3 (3 phút) : Củng cố bài học Giao nhiệm vụ học tập.

- Giáo viên nhận xét tổng kết giờ học

- Nhiệm vụ học tập : Đọc trước bài 22 : Lực

Trang 9

Tiết 3 BÀI TẬP VỀ LỰC LO-REN-XƠ

Giáo án tự chọn bám sát lớp 11- chương trình chuẩn

- Rèn luyện học sinh kĩ năng tính toán, phân tích nhằm phát triển tư duy vật lí

3 Tình cảm, thái độ :

- Học sinh nghiêm túc, tích cực trong giờ học

trọng tâm :

+ Nêu định nghĩa lực Lo-ren-xơ ?

+ Nêu đặc điểm của lực

Lo-ren-xơ tác dụng lên hạt mang điện

chuyển động trong từ trường ?

+ Viết công thức tìm bán kính quỹ

đạo của điện tích điểm chuyển

động trong từ trường đều có

- Lực Lo-ren-xơ là lực từ tác dụnglên điện tích chuyển động;

- Đặc điểm :+ Điểm đặt: Tại điện tích đangxét

+ Phương: Vuông góc với mặtphẳng (v , B)

+ Chiều: Tuân theo quy tắc bàn

Trang 10

phương vuông góc với các đường

sức từ ?

lời;

- Giáo viên đánh giá và cho điểm

Hoạt động 2 (32 phút) : Giải một số bài tập cơ bản.

* Mục tiêu :

- Kiến thức :

- Kĩ năng : Học sinh làm được các bài tập cơ bản về lực Lo-ren-xơ, luyện được kĩ năng về toán học

- Năng lực : Năng lực hợp tác hoạt động nhóm Năng lực tính toán

* Phương pháp : Hoạt động nhóm.

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung và mục tiêu cần đạt Bài 1:

-> Yêu cầu HS tính toán cụ thể

nhóm lên trình bày kết quả hai

trường hợp;

- Giáo viên nhận xét, bổ sung và

cho điểm

- Giáo viên lưu ý học sinh phương

pháp giải các bài toán có dạng

tương tự

Bài 1:

từ một góc α Xác định quỹ đạocủa electron chuyển động trong từtrường đều trong hai trường hợpsau:

1 α = 0o; 2 α = 90o

Hướng dẫn

1 Trường hợp: α = 0o; Lực Lo-ren-xơ tác dụng lênelectron được xác định: F =eBvsinα = 0

Vậy khi electron (hay điện tíchnói chung) chuyển động dọc theođường cảm ứng từ thì không chịutác dụng của lực Lo-ren-xơ Nếukhông có ngoại lực nào tác dụngthì hạt sẽ chuyển động thẳng đều

2 Trường hợp: α = 90o; Lực Lo-ren-xơ tác dụng lênelectron được xác định:

Trang 11

Bài 2:

+ Thay các giá trị và tìm kết quả

nhóm lên trình bày kết quả

Bài 3:

F = eBv (1)

Sử dụng quy tắc bàn tay trái đểxác định hướng của lực Lo-ren-

xơ, ta thấyF⊥v nghĩa là luôn tiếp

tuyến với quỹ đạo, do vậy quỹđạo của hạt mang điện (trongtrường hợp này là electron) là quỹđạo tròn, và trạng thái chuyểnđộng là trạng thái chuyển độngtròn đều, và lực Lo-ren-xơ đóngvai trò là lực hướng tâm

Theo định luật II Newton:

Bài 2:

Một electron chuyển động vớivận tốc vo = 107m/s thì bay vàovùng từ trường đều theo hợp vớivéc tơ cảm ứng từ Bmột góc α =

30o Tính lực Lo-ren-xơ tác dụnglên electron, biết độ lớn của cảmứng từ là B = 1,2T

Hướng dẫn

- Độ lớn của lực Lo-ren-xơ tácdụng lên electron:

Trang 12

- Nhận xét

Bài 4:

phương pháp giải;

+ Biểu thức tổng quát tính độ lớn

lực Lo-ren-xơ ?

+ Phương, chiều của lực

Lo-ren-xơ => quỹ đạo chuyển động của

+ Mối liên hệ giữa vận tốc dài và

chu kì quay trong chuyển động

tròn đều ? Suy ra chu kì T ?

- Cho HS nhận xét, bổ sung

- Giáo viên khắc sâu phương pháp

giải các bài toán liên quan đến lực

- Nhận xét, hoàn thiện bài giải

Hướng dẫn

- Độ lớn của lực Lo-ren-xơ tácdụng lên điện tích q :

1 Xác định bán kính quỹ đạo củaelectron;

2 Tìm chu kì chuyển động trònđều của electron

U 2

- Mặt khác từ (2), suy ra:

v =

m

eU 2

mU r

Trang 13

- Mặt khác ta có: r =

eB

mv

31

10 10 6 , 1

10 1 , 9 14 , 3 2 eB

m 2

−

= π

≈ 3,37.10-8s

Hoạt động 3 (3 phút) : Củng cố bài học Giao nhiệm vụ học tập.

- Giáo viên nhận xét tổng kết giờ học

- Nhiệm vụ học tập : Đọc trước bài 23 : Từ thông

Trang 15

Tiết 4 BÀI TẬP VỀ TỪ THÔNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ

Giáo án tự chọn bám sát lớp 11- chương trình chuẩn

- HS có thái độ nghiêm túc, sôi nổi, tích cực trong học tập

lời;

1 Từ thông qua diện tích S:

φ =BScosα

2 Hiện tượng cảm ứng điện từ

3 Định luật Len-xơ về chiều củadòng điện cảm ứng

Trang 16

- Giáo viên đánh giá và cho điểm - Nghe GV nhận xét.

Hoạt động 2 (32 phút) : Giải bài tập tự luận

* Mục tiêu :

- Kiến thức :

- Kĩ năng : Học sinh làm được các bài tập cơ bản về từ thơng, cảm ứng từ

- Năng lực : Năng lực hợp tác hoạt động nhĩm

* Phương pháp : Hoạt động nhĩm

Bài 1:

- Hướng dẫn : Chiều của dịng

điện cảm ứng trong vịng dây hay

khung dây xác định như thế nào?

+ Từ thơng qua diện tích S xác

định bởi cơng thức nào ?

+ Xác định gĩc giữa Bur và pháp

tuyến của S ?

nhĩm lên trình bày kết quả

- Cho HS nhận xét, bổ sung

Bài 1:

- Cá nhân HS thực hiện yêu cầucủa GV : Lên bảng xác định chiềucủa dịng điện cảm ứng

- Đại diện nhĩm lên trình bày kếtquả

- Nhận xét, hồn thiện bài giải

II Bài tập.

Bài 1: Xác định chiều của dịng

điện cảm ứng trong các trườnghợp sau :

Bài 2: Một khung dây phẳng đặt

trong từ trường đều, cảm ứng từ B

= 5.102T Mặt phẳng khung dây

hợp với vecto Bur một gĩc α =

300 Khung dây giới hạn một diệntích S = 12cm2 Hỏi từ thơng quadiện tích S ?

Hình 2

v r

I

Hình 3

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	336,5 KB