BAI GIANG TLTV DH 3 CHƯƠNG 2 THỦY văn

Mạng lưới sông ngòi VN dày đặc, nhiều nước, nhiều phù sa Chương 2.. Tuy nhiên có sự phân bố không đồng đều giữa các nơi : những vùng núi đá rắn, đá vôi mưa ít có mật độ sông ngòi thấp

Trang 1

2.1 TỔNG QUAN

2.1.1 ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA THỦY VĂN VIỆT NAM

2.1.1.1 Mạng lưới sông ngòi VN dày đặc, nhiều nước, nhiều phù sa

Chương 2 THUỶ VĂN

– VN có mật độ sông suối dày đặc với 2360 con

sông Trung bình cứ 1km sông/1km2 Tuy nhiên có

sự phân bố không đồng đều giữa các nơi : những

vùng núi đá rắn, đá vôi mưa ít có mật độ sông ngòi

thấp 0,5km sông/1km2 Tại các sườn núi đón gió,

có lượng mưa nhiều, mật độ sông suối khoảng

1,5km sông/1km2 Riêng ở khu vực đồng bằng mật

độ khá lớn khoảng 3 -4 km sông/1km2 Nếu đi dọc

bờ biển thì cứ các 20km lại có một cửa sông Đa số

sông VN là sông ngắn và dốc ( có 2170 sông là

sông nhỏ và ngắn – chiếm 92,5%, có diện tích lưu

vực khoảng 500km2 và dài từ 71-100km) Các

sông lớn ở VN chỉ chiếm phần hạ lưu. – Sông VN

có lưu lượng lớn do VN có lượng mưa lớn , lưu

lượng bình quân là 26.200m3/s, tương ứng với tổng

lượng nước là 839 tỉ m3/năm ( trong số này chỉ có

38,5% được sinh ra trong lãnh thổ VN ) Trong tổng

lượng nước nói trên thì nước chảy tràn trên mặt

chiếm 637 tỷ m3/năm (chiếm 76% ).

Trang 2

2.1 TỔNG QUAN

- Lượng nước trên mặt phân bố không đồng đều

- Sông VN có lượng phù sa lớn do VN có khí hậu nội chí tuyến mưa nhiều, địa hình trẻ, độ dốc lớn, làm cho độ xâm thực của sông VN tương đối cao, bình quân là 225 tấn/năm/1km2.(Những nơi mưa nhiều, độ dốc lớn, độ xâm thực đạt 1168 tấn/năm/1km2 như lưu vực Hoà Bình – sông Đà) Từ đó làm cho hàm lượng phù sa khá cao Tổng lượng phù sa của các sông VN là 200 triệu tấn/năm (sông Hồng 60%, sông Cửu Long 35%,……)

Trang 3

2.1 TỔNG QUAN

2.1.1.2 Mạng lưới sông ngòi VN phản ánh cấu trúc địa hình:

– Địa hình VN có 2 hướng chính là hướng vòng cung và hướng TB – ĐN và phù hợp với nó là hướng của các dãy núi , từ đó làm cho sông VN có 2 hướng chính : hướng vòng cung và hướng TB – ĐN và đổ thẳng ra biển Đông Tuy nhiên cũng có những trường hợp ngoại lệ như sông Kì Cùng, một số phụ lưu của sông Đà có hướng ngược lại, các sông ở Tây Nguyên đổ sang Campuchia sau đó mới ra biển Ngoài ra sông VN còn vô vàn phúc tạp như chia thành nhiều bậc khi chảy qua địa hình bậc thang hoặc

có đoạn lòng sông mở rộng, có đoạn thu hẹp ( thác ghềnh ).

– Sông VN thường bắt nguồn từ những vùng núi cao : [ sông Hồng bắt nguồn từ dãy Nguỵ Sơn ( 1766m ở Vân Nam )], hầu hết các sông còn lại đều bắt nguồn từ vùng núi cao trên dưới 1000m làm cho sông ngòi VN có độ dốc lớn Sông Hồng ở Việt trì có độ dốc 23cm/km, sông Lô có độ dốc 33cm/km, sông Đà 71cm/km, các sông ở đông Trường Sơn có độ dốc trên 100cm/km

– Do sông có độ dốc lớn, mưa nhiều vào mùa hạ làm cho sông VN đổ ra biển bằng nhiều cửa: sông Hồng 4 cửa ( Trà Lí, Ba Lạt, Lạch, Đáy ), sông Cửu Long ra biển bằng 9 cửa ( Tiểu, Đại, Balai, Hàm luông, Cổ Chiên, Cung Hầu, Định An, Bát Xắc, Tranh Đề )

Trang 4

2.1.1.3 Thủy chế của sông ngòi VN:

– Thủy chế của sông ngòi VN phù hợp với chế độ khí hậu Khí hậu Việt Nam có 2 mùa

rõ rệt là mùa mưa và mùa khô tương ứng với mùa khô là mùa cạn còn mùa mưa là mùa lũ Tuy nhiên do tính phúc tạp của khí hậu VN đó là sự phân hoá theo khu vực (nơi mưa ít, nơi mưa nhiều, nơi mưa vào mùa hạ, nơi mưa vào mùa đông) làm cho mùa lũ không thống nhất trong cả nước

– Mùa lũ ở VN thường dài 4 – 5 tháng (tháng 5 – 10 ), chiếm 70 – 80% lượng nước của cả năm Tùy nơi mà đỉnh lũ có sự khác nhau, nhìn chung có xu thế chậm dần từ B – N Bắt đầu bằng những lưu vực thuộc Bằng Giang – Kì Cùng có lũ vào tháng 7 -8, các sông ở Bắc Trung Bộ vào tháng 9, Huế sông Hương tháng 10, Nam Trung Bộ tháng 11, khu vực Nam Bộ lũ cực đại vào tháng 9

– Vào mùa lũ do lượng mưa lớn cộng với độ dốc địa hình tác động lên lớp thổ nhưỡng dày của vùng nội chí tuyến nhiệt đới làm cho các hệ thống sông có hàm lượng phù sa rất lớn Vào mùa khô, hàm lượng phù sa nhỏ

– Mùa cạn từ tháng 11 đến tháng 4 lượng nước chiếm 20 – 30%, thậm chí vào mùa cạn có sông không có nước như ở Cực Nam Trung Bộ Vì vậy làm cho độ chênh lệch nước giữa đỉnh lũ và đỉnh cạn rất lớn, lên đến 15 – 20 lần Mùa cạn cũng có khuynh hướng chậm dần

từ B – N ( Ở Đông Bắc từ tháng 10 đến tháng 5, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ từ tháng 11 đến tháng 5, ở miền Nam mùa cạn ngắn từ tháng 11 đến tháng 4 )

Trang 5

2.1 TỔNG QUAN

2.1.2 CÁC HỆ THỐNG SÔNG CHÍNH

- Toàn quốc có 16 lưu vực sông chính với diện tích lưu vực 2500 km 2 , 10/16 lưu vực

có diện tích lưu vực trên 10000 km 2 Tổng diện tích các lưu vực sông trên cả nước

1167000 km 2 , trong đó phần lưu vực nằm ngoài diện tích lãnh thổ chiếm đến 72%.

Trang 8

– Sông dài 108km, diện tích lưu vực 4.560km2, gồm 26 phụ lưu:

– Trong đó quan trọng nhất là sông Hiến với tổng lượng nước là 3,73 tỷ

– Sông dài 243km, diện tích lưu vực 6.660km2 với khoảng 80 phụ lưu

– Tổng lượng chảy là 3,6 tỷ km3/năm, mođun là 17,2 l /s/km2

– Tổng lượng nước lũ chiếm 71%, hàm lượng phù sa 686g/m3

Trang 9

2.1 TỔNG QUAN

2.1.2 CÁC HỆ THỐNG SÔNG CHÍNH

2.1.2.1 Hệ thống Bằng Giang – Kì Cùng:

Trang 10

2.1 TỔNG QUAN

2.1.2.2 Hệ thống sông Thái Bình:

– Gồm 3 sông hợp nhau tại Phả Lại gồm sông Cầu, Thương, Lục Nam và sau đó

đổ ra vịnh Bắc Bộ bằng 4 cửa: Nam Triệu, Cấm, Văn ú c, Thái Bình Ngoài ra

sông Thái Bình còn nhận thêm 2 phụ lưu từ sông Hồng đổ sang là sông Đuống

và sông Luộc.

– Sông Cầu được xem là sông chính tính đến Phả Lại thì sông dài 288km

– Sông Thương dài 160km

– Sông Lục Nam dài 180km

– Tổng diện tích lưu vực sông là 12.680km2 Do chảy qua miền mưa ít, nhiều đá vôi nên có lưu lượng nhỏ 262m3/s Tương ứng với lượng nước là 8,28 tỷ

m3/năm, mođun dòng chảy là 22,9l/s/km2.

– Sông Thái Bình có hàm lượng phù sa nhỏ khoảng 9,25 triệu tấn/ năm, tương ứng là 118g/m3.

– Mùa lũ dài 5 tháng từ tháng 6 đến tháng 10, chiếm 78% lượng nước cả năm

Riệng sông Thương vào mùa lũ chiếm 83% Lũ thường đột ngột, lưu vực cửa

sông chịu ảnh hưởng mạnh cũa thủy triều

Trang 11

2.1 TỔNG QUAN

Trang 12

2.1.2.3 Hệ thống sông Hồng

– Là một trong hai hệ thống sông lớn nhất VN

– Sông Hồng với hơn 614 phụ lưu lớn nhỏ, trong đó quan trọng nhất:

+ Sông Đà dài 1.010km, đoạn ở VN dài 570km, tổng diện tích lưu vực là

52.900km2

+ Sông Lô dài 470km, ở VN dài 275km, tổng diện tích lưu vực là 39.000km2

– Hệ thống sông Hồng có dạng nan quạt, qui tụ về Việt Trì Do đó về mùa lũ,

nước lên rất nhanh tạo những trận lũ lớn.

– Với những đặc điểm trên nên lưu lượng của sông khá lớn 3.560m3/s Tổng

lượng nước năm là 112 tỉ m3 Trong đó sông Đà chiếm 47%, Lô 29%, Thao 24% – Sông Hồng có mùa lũ dài 5 tháng từ tháng 6 đến tháng 10, chiếm 75% lượng nước trong năm Các tháng mùa cạn dài 7 tháng, chiếm 25% lượng nước năm Tháng 3 hạn nhất

– Lũ sông Hồng thường là lũ kép, mùa lũ nước sông dâng lên rất nhanh: 3 –

7m/ngày, để tiêu lũ sông Hồng phải đổ ra biển bằng nhiều cửa Trong đó có 4

cửa quan trọng là Trà Lí, Ba Lạt, Lạch, Đáy

– Sông Hồng có hàm lượng phù sa rất cao: 1000g/m3, ứng với khoảng 120 triệu tấn/năm Do đó Bắc Bộ mỗi năm tiến ra biển 100m/năm

Trang 13

2.1 TỔNG QUAN

Trang 14

– Dài 512km, diện tích lưu vực 28.400km2, trong đó thuộc VN là 10.800km2, dài 410

– Thủy chế của sông Mã – Chảy khá đơn giản:

– Mùa lũ dài 5 tháng từ tháng 5 đến tháng 10, chiếm 75% lượng nước của năm

– Mùa cạn từ tháng 9 đến tháng 5 chiếm 25% lượng nước năm

Trang 17

2.1 TỔNG QUAN

2.1.2.5 Hệ thống sông Cả:

– Bắt nguồn từ Pulôi ( Lào ) đổ vào Vinh trước khi ra biển qua cửa Hội

– Sông dài 531km với diện tích lưu vực 27.200km2

– Có 150 phụ lưu, trong đó quan trọng nhất là sông Con, Ngàn Phố

– Lưu lượng trung bình là 688m3/s, tổng lượng nước 24,7 tỉ m3/năm

– Hàm lượng phù sa ít do chảy qua miền đá rắn khoảng 206g/m3, tương ứng với 3,5 triệu tấn/năm.

– Mùa lũ từ tháng 7 đến tháng 11, mùa cạn từ tháng 2 đến tháng 5

Trang 18

– Sông dài 205km, diện tích lưu vực là 10.350km2.

– Có 80 phụ lưu, quan trọng nhất là sông Cái và sông Bung.

– Lưu lượng khá lớn, khoảng 2.910 m3/s ứng với 19,9 tỉ m3/năm.

– Hàm lượng phù sa ít, 120g/m3, lũ tháng 5 đến tháng 12, mùa cạn từ tháng 1 – 4

2.1.2.7 Hệ thống sông Đà Rằng:

– Chảy theo nhiều hướng Dài 388km Đổ ra biển ở cửa Đà việt ( Phú Yên )

– Diện tích lưu vực 13.900km2

– Gồm 105 phụ lưu, quan trọng nhất là sông Yh Dun, sông Ba.

– Mođun dòng chảy lớn, khoảng 21,3 lít/s/km2, tương ứng khoảng 9,39 tỉ m3/năm và hàm lượng phù sa 227g/kg

– Thủy chế mang tính chất vùng Trung Trung Bộ gồm có lũ tiểu mãng và lũ chính từ tháng 6 đến tháng 7 và tháng 9 đến tháng 11 Mùa cạn từ tháng 1 đến tháng 8

Trang 19

– Gồm tổng cộng 265 phụ lưu, trong đó quan trọng nhất là Đa Dung, La Ngà, Sông

Bé, Sài Gòn, Vàm Cỏ

– Đổ ra biển bằng 3 cửa: Lòng Tàu, Soài Rạp, Đồng Thanh.

– Sông Đồng Nai có lượng nước năm là 32,8,tỷ m3 và mođun dòng chảy khoảng 26,1lít/s/m3

– Hàm lượng phù sa không lớn, khoảng 200g/m3, tương ứng là 3,36 triệu tấn/năm.

– Mùa lũ từ tháng 7 đến tháng 11, mùa cạn từ tháng 12 đến tháng 6 Nhìn chung thủy chế điều hoà, lũ lên từ từ và không gây lụt, độ che phủ rừng cao

b) Sông Vàm Cỏ:

– Dài 218km

– Diện tích lưu vực 12.800km2

Trang 20

Trang 21

2.1 TỔNG QUAN

2.1.2.9 Hệ thống sông Cửu Long:

– Là hệ thống sông lớn nhất Đông Nam Á Bắt nguồn từ Tây Tạng Có hướng chủ yếu

B – N, về đến Phnôm Pênh chia làm 3 nhánh: 1 chảy vào Biển Hồ Tông Lê Sap, hai nhánh còn lại là Tiền Giang và Hậu Giang chảy vào VN và đổ ra biển Đông bởi 9 cửa – Tổng chiều dài 4.500km, riêng ở VN dài 230km

– Tổng diện tích lưu vực là 810.000km2 Trong đó 20,7% ở TQ, 2,6% ở Mianma, 32,4% ở Lào, Thái Lan 23,8%, Campuchia 19% và VN là 1,5%

– Sông Cửu Long có rất nhiều phụ lưu, trong đó riêng VN có 286 phụ lưu trong đó lớn nhất là Srê – pok: Srê – Pok dài 315km, diện tích lưu vực là 30.384km2, ở VN sông có nhiều tên, sau đó đổ vào Mê Công tại Campuchia

– Sông Cửu Long có tổng lượng nước trên 507 tỉ m3/năm Đến Mỹ Thuận sông chia làm 2 nhánh Tiền Giang và Hậu Giang chia đôi lượng nước trên

– Hàm lượn gphù sa của sông không cao 100 – 150g/m3

– Thuỷ chế khá đều hoà, nước lên từ từ và xuống từ từ Mùa lũ dài 5 tháng từ tháng 7 đến tháng 11, sau đó nước rút từ từ đến tháng 4

Trang 22

Trang 23

2.2 Chế độ dòng chảy sông ngòi Việt Nam.2.2.1 Dòng chảy năm

Trang 24

Trang 25

2.2.2 Dòng chảy lũ

2.2.2.1 Sự hình thành dòng chảy lũ

Trang 26

Trang 27

2.2.2.1 Các yếu tố hình thành lũ

Trang 28

Trang 29

Trang 30

Trang 31

Trang 32

Trang 33

Trang 34

Trang 35

2.2.2.2 Phân loại lũ

A Phân loại lũ theo sông:

Trang 36

A Phân loại lũ theo sông:

Trang 37

Trang 40

B Đặc điểm cơ bản của lũ:

Trang 41

B Đặc điểm cơ bản của lũ:

Trang 42

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	12,53 MB