3. Dạy bài mới. Có một bạn đã nói rằng: “ cấu tạo của tim cũng giống như 1 cái máy bơm nó liên tục đẩy máu đi vào hệ thống mạch máu, và mạch máu thì giống như những đường ống nước. Tim và mạch máu cùng nhau tạo thành 1 vòng tròn kép kín” Nhận định này của bạn đó có đúng hay không? GV chia lớp thành 2 nhóm: Hoạt động 1: Tìm hiểu về cấu tạo của tim. ( nhóm 1) Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung GV cung cấp mô hình tim người và quả tim lợn, hình 171 phóng to, sơ đồ tuần hoàn máu. HS sử dụng hình 171 sau đó xác định tên của từng vị trí, phần trên mô hình và trên tim lợn. HS sử dụng mô hình và sơ đồ tuần hoàn máu để: Trả lời các câu hỏi: Mô tả hình thái và cơ chế hoạt động của tim? Hoàn thành bảng 171. Yếu tố nào giúp máu trong tim chỉ chảy theo một chiều? Đại diện nhóm lên trình bày kết quả hoạt động của nhóm, các bạn khác bổ sung. GV nhận xét và hoàn chỉnh kiến thức. Cấu tạo: 3 lớp Thành TN dày hơn thành TT. Thành TT trái dày hơn thành TT phải. Cung ĐM chủ, TM chủ trên dưới, ĐM vành. Tim có 4 ngăn: 2 tâm nhĩ và 2 tâm thất. Tâm nhĩ trái co: đẩy máu đỏ tươi xuống tâm thất. Tâm thất trái co: đẩy máu đỏ tươi vào ĐM chủ. Tâm nhĩ phải co: đẩy máu xuống thất phải. Tâm thất phải co: đẩy máu và ĐM phổi. Giữa các ngăn có van 2 lá ( trái ) và van 3 lá ( phải ).
Trang 1BÀI 17: TIM VÀ MẠCH MÁU
I Mục tiêu.
1 Kiến thức
Mô tả được cấu tạo của tim, chức năng, vị trí của từng phần
Mô tả được cấu tạo của các mạch, mối liên hệ, chức năng vị trí của từng mạch
Mô tả 1 chu kì co dãn của tim
2 Kỹ năng.
Rèn luyện và phát triển kỹ năng hoạt động nhóm
Phát triển kỹ năng quan sát – tìm tòi
Rèn luyện và phát triển kỹ năng nêu và giải quyến vấn đề
3 Thái độ.
Giáo dục niềm yêu thích môn học
Giáo dục ý thức bảo vệ bản thân
II Phương pháp dạy học.
Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề
Phương pháp quan sát – tìm tòi
Phương pháp
III Phương tiện dạy học.
1 Chuẩn bị của giáo viên.
Mô hình quả tim người, mô hình hệ mạch máu người
Quả tim lợn
Hình 17-1, 17-2, 17-3 phóng to
Sơ đồ vòng tuần hoàn máu
2 Chuẩn bị của học sinh.
Trang 2 Chuẩn bị tư liệu, hình ảnh trong cuộc sống có liên quan đến bài học.
Chuẩn bị bài trước ở nhà
IV Tiến trình dạy học
1 Ổn định lớp.
2 Vào bài.
GV: các em hãy đặt tay lên ngực trái của mình và cho biết em nhận thấy điều gì? ….đó chính là nhịp đập của tim Vậy để tim hiểu xem tim có cấu tạo và nó hoạt động như thế nào thì chúng ta cùng vào bài học hôm nay “ Tim và mạch máu “
3 Dạy bài mới.
Có một bạn đã nói rằng: “ cấu tạo của tim cũng giống như 1 cái máy bơm nó liên tục đẩy máu đi vào hệ thống mạch máu, và mạch máu thì giống như những đường ống nước Tim và mạch máu cùng nhau tạo thành 1 vòng tròn kép kín”
Nhận định này của bạn đó có đúng hay không?
GV chia lớp thành 2 nhóm:
Hoạt động 1: Tìm hiểu về cấu tạo của tim ( nhóm 1)
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
Trang 3GV cung cấp mô hình tim người và quả tim
lợn, hình 17-1 phóng to, sơ đồ tuần hoàn
máu
HS sử dụng hình 17-1 sau đó xác định tên
của từng vị trí, phần trên mô hình và trên tim
lợn.
HS sử dụng mô hình và sơ đồ tuần hoàn máu
để:
Trả lời các câu hỏi:
Mô tả hình thái và cơ chế hoạt động của
tim?
Hoàn thành bảng 17-1.
Yếu tố nào giúp máu trong tim chỉ chảy
theo một chiều?
Đại diện nhóm lên trình bày kết quả hoạt
động của nhóm, các bạn khác bổ sung
GV nhận xét và hoàn chỉnh kiến thức
Cấu tạo: 3 lớp
Thành TN dày hơn thành TT.
Thành TT trái dày hơn thành TT phải.
Cung ĐM chủ, TM chủ trên/ dưới, ĐM vành.
Tim có 4 ngăn: 2 tâm nhĩ và 2 tâm thất.
Tâm nhĩ trái co: đẩy máu
đỏ tươi xuống tâm thất.
Tâm thất trái co: đẩy máu
đỏ tươi vào ĐM chủ.
Tâm nhĩ phải co: đẩy máu xuống thất phải.
Tâm thất phải co: đẩy máu
và ĐM phổi.
Giữa các ngăn có van 2 lá ( trái ) và van 3 lá ( phải ).
Kết luận:
Cấu tạo: 3 lớp : lớp màng liên kết -> lớp cơ dày -> lớp nội mô.
Tim có 4 ngăn: 2 tâm nhĩ và 2 tâm thất.
Đường đi của máu:
Trang 4TT phải: Đỏ thẫm -> Phổi -> TN trái: đỏ tươi.
TT trái: đỏ tươi -> Cơ quan -> TN phải: đỏ thẫm.
Hoạt động 2: Tìm hiểu về cấu tạo của mạch máu ( nhóm 2 )
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
GV cung cấp tư liệu mô hình mạch máu
người, hình 17-1 17-2 phóng to, sơ đồ cấu
tạo hệ tuần hoàn máu
HS gỡ từng lớp của mô hình kết hợp thông
tin trong hình ảnh để xác định tên gọi và vị
trí của từng phần trên mô hình.
HS sử dụng thông tin có được ở trên kết hợp
với sơ đồ tuần hoàn máu
Trả lời các câu hỏi sau:
Có mấy loại mạch máu? Mô tả các đặc
điểm của các loại mạch máu?
Dưa vào sơ đồ tuần hoàn máu nêu vị trí,
chức năng của từng loại mạch?
Dựa vào hình 17-1 xác định tên gọi của
các tên gọi của các mạch máu gần tim/
GV cho HS lên trình bày kết quả thảo luận
nhóm, các em khác nhận xét và bổ sung
GV nhận xét và hoàn chỉnh kiến thức
Có 3 loại mạch:
Động mạch: to nhất, dẫn máu tới phổi và máu từ tim
đi đến các cơ quan.
Tĩnh mạch: dẫn máu từ phổi
và các cơ quan về tim.
Mao mạch: bé nhất, là cầu nối giữa ĐM và TM dẫn máu đến các tế bào thực hiện trao đổi giữa tế bào và máu.
Cấu tạo của mạch: 3 lớp
Lớp mô liên kết
Lớp cơ trơn
Lớp biểu bì ( mao mạch chỉ
có lớp biểu bì )
Trang 5Kết luận:
Có 3 loại mạch: Động mạch, tĩnh mạch và mao mạch.
Cấu tạo của mạch: 3 lớp
Lớp mô liên kết
Lớp cơ trơn
Lớp biểu bì ( mao mạch chỉ có lớp biểu bì ).
Hoạt động 3: Chu kì co dãn của tim
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung
GV hướng dẫn cho HS cách đếm nhịp tim ở vị trí
cổ tay và động mạch cảnh ở cổ ( 1 lần đập mạnh
tính là 1 nhịp )
HS thực hiện và đếm nhịp tim của mình trong
vòng 1 phút
GV thu thập số liệu từ 1 vài HS: tính số nhịp tim
trung bình -> tính chu kì trung bình = số nhịp tim
TB đếm được / 60s
GV cho HS so sánh kết quả thu được so với số
liệu thời gian cho 1 chu kì co dãn của tim trong
SGK
HS tính số chu kì tim đạt được trong vòng
1 phút Mô tả về 1 chu kì co dãn của tim
GV nhận xét và bổ sung
Tim co dãn theo chu kì Mỗi chu kì gồm 3 pha kéo dài 0.8s
Pha thất co: 0.4s Pha nhĩ co: 0.3s Pha dãn chung: 0.1s
Trang 6GV tổng kết kiến thức bài học.
Kết luận:
Tim co dãn theo chu kì.
Mỗi chu kì gồm 3 pha kéo dài 0.8s
Pha thất co: 0.4s
Pha nhĩ co: 0.3s
Pha dãn chung: 0.1s
V Củng cố.
Học sinh lên bảng vẽ lại cấu tạo của tim và mạch máu
VI Dặn dò.
Học sinh làm câu hỏi cuối bài và chuẩn bị bài sau bài 18: Vận chuyển máu qua hệ mạch , vệ sinh hệ tuần hoàn