IV. Tiến trình dạy học. 1. Ổn định lớp: ( 1 2 phút ) 2. Vào bài: GV: các em đã cùng anhchị đi đến các buổi hiến máu tình nguyện? Hay thấy ai đó phải truyền máu hay chưa? Các em có biết vì sao các bác sĩ phải xác định nhóm máu của chúng ta trước khi hiến máu hay không và tại sao khi truyền máu thì tốc độ truyền lại rất chậm như vậy? Để giải đáp cho các thắc mắc trên thì chúng ta đi vào bài học ngày hôm nay. 3. Dạy bài mới. GV nêu tình huống: Trên đường đi học về bạn A đã bị ngã xe đạp, trên người bạn A xuất hiện nhiều vết thương. Các vết thương nhỏ thì đã ngừng chảy máu, duy chỉ còn 1 vết thương lớn vẫn đang chảy máu khiến A phải nhập viện để truyền máu gấp, biết A có nhóm máu B. Lúc này ta nhận thấy có 2 vấn đề: Tại sao các vết thương nhỏ lại ngừng chảy máu? Quá trình truyền máu cho A sẽ diễn ra như thế nào? GV chi lớp thành 2 nhóm để giải quyết vấn đề: Nhóm 1: Tìm hiểu về quá trình đông máu. ( giải thích cho vấn đề tại sao các vết thương nhỏ lại ngừng chảy máu) Mục tiêu: Học sinh cần trình bày được cơ chế đông máu và vai trò của nó trong bảo vệ cơ thể. Hoạt động của giáo viên, học sinh Nội dung GV sử dụng các đoạn video, tài liệu về quá trình đông máu. HS cần theo dõi video và tài liệu đồng thời ghi chép lại các sự kiện hiện tượng đã xảy ra để trả lời cho các câu hỏi sau: Hiện tượng gì xảy ra với các vết thương? Tại sao máu lại ngừng chảy? Các yếu tố nào liên quan đến sự đông máu? Yếu tố nào là chủ yếu? Thiết lập sơ đồ quá trình đông máu? Nếu là vết thương to và máu cứ không ngừng chảy thì chuyện gì sẽ sảy ra? GV nhận xét và giải thích về các câu trả lời của HS. Nguyên nhân máu có thể ngừng chảy là do cơ chế đông máu. Các yếu tố liên quan bao gồm các tế bào máu và huyết tương. Chủ yếu là nhớ tác dụng của tiểu cầu. Nếu vết thương to và máu không thể tự ngừng chảy thì có thể gây ảnh hưởng đến tính mạng. GV chốt kiến thức Đông máu là hình thành lên cục máu đông bịt kín vết thương. Sự đông máu liên quan đến hoạt động của tiểu cầu là chủ yếu: Tiểu cầu bị vỡ khi va chạm vào vết thương hình thành nút tiểu cầu tạm thời. Enzim do tiểu cầu vỡ giải phóng ra tác dụng với chất sinh tơ máu trong huyết tương > tơ máu > cục máu đông. Tơ máu hình thành mạng lưới ôm giữ các tế bào máu hình nên khối máu đông bịt kín vết thương. Ý nghĩa: giúp cơ thể chống mất máu khi bị thương.
Trang 1Họ và tên: Hoàng Thị Son
Lớp: SP Sinh K41
CHƯƠNG 3: TUẦN HOÀN BÀI 15: ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I Mục tiêu.
1 Kiến thức.
Trình bày được cơ chế đông máu và vai trò của nó trong bảo vệ cơ thể
Trình bày được các nguyên tắc truyền máu và cơ sở khoa học của nó
2 Kỹ năng.
Rèn luyện và phát triển các kỹ năng quan sát, phân tích và tổng hợp
Rèn luyện kỹ năng làm việc độc lập và làm việc nhóm
Rèn luyện kỹ năng phân tích các hiện tượng đông máu trong đời sống
3 Thái độ.
Giáo dục ý thức tự bảo vệ bản thân, biết giữ gìn và bảo vệ cơ thể
Giáo dục ý thức, hành động biết xử lý tình huống khi bị chảy máu và có ý thức giúp đỡ mọi người xung quanh
II Phương tiện dạy học.
1 Chuẩn bị của giáo viên.
Sơ đồ quá trình đông máu SGK T48, sơ đồ truyền máu SGK T49
Hình 15: Kết quả thí nghiệm phản ứng giữa các nhóm máu SGK T49
2 Chuẩn bị của học sinh.
Học sinh đọc bài 15 trước ở nhà và nghiên cứu, tham khảo các tài liệu liên quan
Trang 2 Quan sát thực tế, và ghi chép lại các hình ảnh quan sát được.
III Phương pháp dạy học
Phương pháp quan sát – giải thích
Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề ( bài tập tình huống)
Phương pháp hoạt động nhóm
IV Tiến trình dạy học.
1 Ổn định lớp: ( 1 -2 phút )
2 Vào bài:
GV: các em đã cùng anh/chị đi đến các buổi hiến máu tình nguyện? Hay thấy ai đó phải truyền máu hay chưa? Các em có biết vì sao các bác sĩ phải xác định nhóm máu của chúng ta trước khi hiến máu hay không và tại sao khi truyền máu thì tốc độ truyền lại rất chậm như vậy? Để giải đáp cho các thắc mắc trên thì chúng ta đi vào bài học ngày hôm nay
3 Dạy bài mới.
GV nêu tình huống:
Trên đường đi học về bạn A đã bị ngã xe đạp, trên người bạn A xuất hiện nhiều vết thương Các vết thương nhỏ thì đã ngừng chảy máu, duy chỉ còn 1 vết thương lớn vẫn đang chảy máu khiến A phải nhập viện để truyền máu gấp, biết A có nhóm máu B Lúc này ta nhận thấy có 2 vấn đề:
Tại sao các vết thương nhỏ lại ngừng chảy máu?
Quá trình truyền máu cho A sẽ diễn ra như thế nào?
GV chi lớp thành 2 nhóm để giải quyết vấn đề:
Trang 3Nhóm 1: Tìm hiểu về quá trình đông máu.
( giải thích cho vấn đề tại sao các vết thương nhỏ lại ngừng chảy máu)
Mục tiêu: Học sinh cần trình bày được cơ chế đông máu và vai trò của nó
trong bảo vệ cơ thể
Hoạt động của giáo viên, học sinh Nội dung
GV sử dụng các đoạn video, tài liệu về
quá trình đông máu
HS cần theo dõi video và tài liệu đồng
thời ghi chép lại các sự kiện hiện tượng
đã xảy ra để trả lời cho các câu hỏi sau:
Hiện tượng gì xảy ra với các vết
thương?
Tại sao máu lại ngừng chảy?
Các yếu tố nào liên quan đến sự
đông máu? Yếu tố nào là chủ yếu?
Thiết lập sơ đồ quá trình đông máu?
Nếu là vết thương to và máu cứ
không ngừng chảy thì chuyện gì sẽ
sảy ra?
GV nhận xét và giải thích về các câu trả
lời của HS
Nguyên nhân máu có thể ngừng
chảy là do cơ chế đông máu
Các yếu tố liên quan bao gồm các tế
Đông máu là hình thành lên cục máu đông bịt kín vết thương.
Sự đông máu liên quan đến hoạt động của tiểu cầu là chủ yếu:
Tiểu cầu bị vỡ khi va chạm vào vết thương hình thành nút tiểu cầu tạm thời.
Enzim do tiểu cầu vỡ giải phóng ra tác dụng với chất sinh tơ máu trong huyết tương ->
tơ máu -> cục máu đông.
Tơ máu hình thành mạng lưới ôm giữ các tế bào máu hình nên khối
Trang 4bào máu và huyết tương Chủ yếu là
nhớ tác dụng của tiểu cầu
Nếu vết thương to và máu không thể
tự ngừng chảy thì có thể gây ảnh
hưởng đến tính mạng
GV chốt kiến thức
máu đông bịt kín vết thương.
Ý nghĩa: giúp cơ thể chống mất máu khi bị thương.
Kết luận: sơ đồ quá trình đông máu
Trang 5Nhóm 2: Tìm hiểu về các nguyên tắc truyền máu.
( giải thích cho vấn đề quá trình truyền máu cho A sẽ diễn ra như thế nào)
Mục tiêu: Trình bày được các nguyên tắc truyền máu và cơ sở khoa học
của nó
Hoạt động của giáo viên, học sinh Nội dung
GV sử dụng video thí nghiệm của Lanstayno
về nhóm máu và video về quá trình truyền
máu
HS kết hợp các sự kiện, thông tin có trong
video và tài liệu SGK để giải quyết các câu
hỏi sau:
Hãy kể tên các nhóm máu mà em biết?
Tại sao cần phân biệt các nhóm máu với
nhau?
Thiết lập sơ đồ truyền máu?
Hậu quả của việc truyền nhầm nhóm
máu?
Các nguyên tắc cần tuân thủ trong quá
trình truyền máu?
GV ghi nhận câu nhận lời của HS và giải
thích về thí nghiệm của Lanstayno về nhóm
máu để xác nhận lại câu trả lời
Cần phân biệt các nhóm máu với nhau để
tránh tình trạng hồng cầu bị kết dính do
Có 4 nhóm máu theo
hệ thống ABO: A,
AB, B, O.
Thí nghiệm của Lanstayno về nhóm máu.( H.15 SGK).
Kháng nguyên và kháng thể có trong máu (*)
Các nguyên tắc cần tuân thủ khi truyền máu:
Không để cho kháng nguyên và kháng thể tương ứng gặp nhau trong máu người nhận.
Không truyền máu
Trang 6sự kết hợp của kháng nguyên và kháng
thể cùng loại
Sơ đồ truyền máu ( ** )
GV chỉ ra thêm rằng: nếu truyền nhầm nhóm
máu sẽ gây ra các tai biến cho cơ thể người
nhận nguy cơ dẫn đến tử vong.
Nếu truyền máu có chứa virut bệnh thì
người nhận máu cũng sẽ nhận cả virut,
điều này sẽ gây ảnh hưởng đến sức khỏa
của người nhận máu
GV tổng kết bài học
có chứa mầm bệnh cho người nhận.
Cần tiến hành kiểm tra kỹ càng nhóm máu và chất lượng máu trước khi truyền cho người nhận.
Kết luận: (*)
Tên nhóm máu Kháng nguyên ( ở
hồng cầu )
Kháng thể ( ở huyết
tương )
Trang 7V Củng cố.
Hoàn thành sơ đồ quá trình đông máu ( điền khuyết)
Giải thích đường đi của mũi tên trong sơ đồ sau:
VI Dặn dò.
HS trả lời câu hỏi cuối bài, ôn tập lại kiến thức bài 15 và đọc trước bài 16: Tuần hoàn máu và lưu thông bạch huyết.