CHƯƠNG 9 LÃNH ĐẠO XUYÊN VĂN HÓA

• Vai trò của cấp lãnh đạo, quy mô công ty, và độ tuổi đối với thái độ về quản lý của nhà quản lý châu Âu – Các nhà quản lý cấp cao có xu hướng thể hiện các giá trị dân chủ hơn các nhà q

CHƯƠNG 9

LÃNH ĐẠO XUYÊN VĂN HÓA

3 SO SÁNH phong cách lãnh đạo tại Nhật Bản và Mỹ

4 XEM XÉT phương pháp tiếp cận lãnh đạo của Trung Quốc,

Trung Đông, và các nước đang phát triển

Mục tiêu

5 XEM XÉT các nghiên cứu gần đây và những phát hiện liên

quan đến lãnh đạo giữa các nền văn hóa

6 THẢO LUẬN về mối quan hệ của các cụm văn hóa và hành vi

lãnh đạo với thực hành lãnh đạo hiệu quả, bao gồm tăng cường trách nhiệm lãnh đạo toàn cầu

Cơ sở lãnh đạo

NHỮNG KHÁC BIỆT ĐÃ ĐƯỢC NHẬN THỨC GIỮA CÁC NHÀ QUẢN LÝ VÀ NHÀ LÃNH ĐẠO

1 Có thể học các kỹ năng cần thiết 1 Có những đặc tính bẩm sinh

2 Có thể chăm sóc cho bạn mọi chỗ 2 Đưa bạn tới những chân trời (tầm nhìn) mới

4.Chỉ ra lỗi để hoàn thiện 4 Thừa nhận các việc làm tốt

5 Giải quyết những vấn đề phức tạp 5 Giải quyết những vấn đề mơ hồ

6 Là người tìm kiếm sự kiện 6 Là người ra quyết định

7 Tập trung vào hiệu quả 7 Tập trung vào tính hiệu quả

8 Được trao thẩm quyền trực tiếp 8 Có được sự kính trọng qua hành động

9 Theo đuổi mục tiêu của công ty 9 Lập ra tiêu chuẩn mới

10 Có tầm nhìn hiện tại 10 Có tầm nhìn tương lai

11 Làm đúng mọi việc 11 Làm việc đúng

Bảng 13.1

• Lý thuyết X, Y và Z (nền triết học):

– Thuyết X: Nhà quản lý tin rằng con người về cơ bản là lười biếng và cưỡng chế, đe dọa, trừng phạt thường là cần

thiết để buộc họ làm việc

– Thuyết Y: Nhà quản lý tin rằng trong điều kiện phù hợp

con người không chỉ sẽ làm việc chăm chỉ mà còn tìm

cách gia tăng trách nhiệm và thử thách

– Thuyết Z: Nhà quản lý tin rằng người lao động tìm kiếm cơ hội để tham gia quản lý và được thúc đẩy bởi tinh thần

đồng đội và chia sẻ trách nhiệm

Cơ sở lãnh đạo

Niềm tin quản lý trong công việc

Nước Nga

Table 13.2 Niềm tin của nhà quản lý Nga về công việc

A Niềm tin nhân văn

1 Công việc có thể làm cho có ý nghĩa

2 Công việc của một người có thể cho người đó cơ hội thử những ý tưởng mới

3 Nơi làm việc cần được nhân văn (đạo) hóa

4 Công việc cần phải đem lại sự thỏa mãn

5 Công việc phải cho phép sử dụng các năng lực của con người

6 Công việc phải là công cụ để thể hiện bản thân

7 Công việc phải tạo điều kiện để học hỏi những điều mới

8 Công việc phải được tổ chức để cho phép hoàn thành (hoàn thiện) con người

9 Công việc phải thú vị, không nhàm chán

10 Công việc phải là nguồn của các trải nghiệm mới

Niềm tin quản lý trong công việc

Nước Nga

Table 13.2 Niềm tin của nhà quản lý Nga về công việc (tiếp)

B Niềm tin tổ chức

1 Sự tồn tại (sống còn) của nhóm là đặc biệt quan trọng trong một tổ chức

2 Làm việc theo nhóm tốt hơn làm việc một mình

3 Tốt nhất là có một công việc như là một bộ phận của tổ chức nơi mà mọi người làm việc cùng nhau ngay cả khi bạn không có được sư đánh giá (khen ngợi) cá nhân

4 Mỗi người cần phải tham gia tích cực vào mọi công việc chung của nhóm

5 Nhóm là thực thể quan trọng nhất của bất kỳ tổ chức nào

6 Đóng góp của mỗi cá nhân cho nhóm là điều quan trọng nhất trong công việc của mỗi người

7 Công việc là công cụ để thúc đẩy lợi ích nhóm

Niềm tin quản lý trong công việc

Nước Nga

Table 13.2 Niềm tin của nhà quản lý Nga về công việc (tiếp)

C Đạo đức công việc

1 Chỉ có người nào phụ thuộc vào chính mình mới tiến xa trong cuộc sống

2 Để trở thành người giỏi hơn, con người phải độc lập

3 Một người có thể học hỏi tốt hơn trong công việc bằng cách tự mình gây ấn tượng mạnh mẽ chứ không theo lời khuyên của người khác

4 Một người cần phải tránh sự phụ thuộc vào người khác khi có thể

5 Một người phải sống cuộc sống của mình một cách độc lập, không phụ thuộc vào người khác càng nhiều càng tốt

Niềm tin quản lý trong công việc

Nước Nga

Table 13.2 Niềm tin của nhà quản lý Nga về công việc (tiếp)

D Niềm tin về sự tham gia vào các quyết định quản lý

1 Giai cấp công nhân cần có tiếng nói nhiều hơn trong điều hành xã hội

2 Các nhà máy sẽ làm việc tốt hơn nếu công nhân có tiếng nói nhiều hơn trong quản trị

3 Công nhân nên tích cực hơn trong việc ra quyết định liên quan đến sản phẩm, tài chính và đầu tư cơ bản

4 Công nhân cần có đại diện trong ban giám đốc công ty

Niềm tin quản lý trong công việc

Nước Nga

Table 13.2 Niềm tin của nhà quản lý Nga về công việc (tiếp)

E Đạo đức về thời gian rỗi

1 Xu hướng nghỉ ngơi nhiều hơn không phải là điều tốt (R)

2 Nhiều thời gian rỗi hơn sẽ tốt cho mọi người

3 Tăng thời gian rỗi là không tốt cho xã hội (R)

4 Các hoạt động trong thời gian rỗi thú vị hơn công việc

5 Xu hướng hiện nay rút ngắn tuần làm việc nên được khuyến khích

Niềm tin quản lý trong công việc

Nước Nga

Table 13.2 Niềm tin của nhà quản lý Nga về công việc (tiếp)

F Những niềm tin Macxit

1 Hệ thống doanh nghiệp tự do chỉ có lợi cho người giàu và có quyền lực

2 Người giàu không đóng góp nhiều cho xã hội

3 Những người công nhân nhận được đúng phần thưởng công của mình từ xã hội

4 Công việc của giai cấp lao động bị bóc lột bởi những người giàu vì lợi ích của họ

5 Những người giàu đã thực hiện phần của họ chia sẻ với gánh nặng chung của đất nước (R)

6 Những công việc quan trọng nhất đã được thực hiện bởi giai cấp lao động

Source: Adapted from Sheila M Puffer, Daniel J McCathy, and Alexander I

Naumov “Russian Managers’ Beliefs About Work: Beyond the Stereotypes”

Journal of World Business 32, No 3 (1997), p.32

– Tham dự: sử dụng cả hai cách tiếp cận-lấy công việc

làm trung tâm và lấy con người làm trung tâm để lãnh đạo cấp dưới

Cơ sở lãnh đạo

Lãnh đạo gia trưởng

Cấp dưới

Hình 13-1 Tương tác lãnh

đạo-cấp dưới (tiếp)

Tương tác và trao đổi thông tin liên tục và ảnh hưởng giữa lãnh đạo và cấp dưới

Cơ sở lãnh đạo

Lãnh đạo tham dự

Cấp dưới

Hình 13-1 Tương tác lãnh

đạo-cấp dưới (tiếp)

Tương tác và trao đổi thông tin liên tục và ảnh hưởng giữa lãnh đạo và cấp dưới

và giữa cấp dưới với nhau

Leadership Foundations

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

• Các nhà lãnh đạo ở các nước khác nhau đã chỉ đạo hoặc ảnh hưởng đến cấp dưới như thế nào?

• Phương pháp tiếp cận quốc tế để lãnh đạo

• Nghiên cứu cho thấy có cả sự tương đồng và khác biệt

(Hầu hết các nghiên cứu quốc tế đã tập trung vào châu Âu,

Đông Á, Trung Đông, và các nước đang phát triển như Ấn Độ, Peru, Chile và Argentina)

• Nhà quản lý châu Âu có xu hướng sử dụng phương pháp tiếp cận tham dự Nghiên cứu điều tra bốn lĩnh vực có liên quan đến lãnh đạo:

1 Năng lực lãnh đạo và sáng kiến (Lý thuyết X so với lý

thuyết Y)

2 Chia sẻ thông tin và mục tiêu: hướng dẫn chung so với

hướng dẫn chi tiết cho cấp dưới

3 Tham dự: lãnh đạo hỗ trợ cho lãnh đạo có sự tham gia

4 Kiểm soát nội bộ: kiểm soát lãnh đạo thông qua phương

tiện bên ngoài so với phương tiện nội bộ

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

Cụm (nhóm) nước

• Vai trò của cấp lãnh đạo, quy mô công ty, và độ

tuổi đối với thái độ về quản lý của nhà quản lý châu Âu

– Các nhà quản lý cấp cao có xu hướng thể hiện các giá trị dân chủ hơn các nhà quản lý cấp thấp tại một số nước; ở các nước khác lại ngược lại

– Quy mô công ty có xu hướng ảnh hưởng đến mức độ thái

độ độc đoán hay tham dự

– Các nhà quản lý trẻ thường có giá trị dân chủ trong lãnh đạo và sáng kiến, chia sẻ thông tin và mục tiêu

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

Châu Âu

• Thực tiễn lãnh đạo châu Âu - Kết luận

– Xu hướng: Hầu hết các nhà quản lý châu Âu phản ánh thái

độ tham dự và dân chủ nhiều hơn

– Cấp độ tổ chức, quy mô công ty, và tuổi tác ảnh hưởng lớn đến thái độ đối với lãnh đạo

– Nhiều người lãnh đạo trẻ tuổi trong nghiên cứu đến

nay là các nhà quản lý trung niên-Châu Âu có khả năng là các nhà lãnh đạo theo phong cách tham dự nhiều hơn

so với các đồng nghiệp của họ trong những năm 1960 và 1970

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

Châu Âu

• Nhật Bản nổi tiếng với phương pháp lãnh đạo gia trưởng

• Văn hóa Nhật Bản thúc đẩy nhu cầu về độ an toàn cao, hiện diện trong các nhân viên tại đại bản doanh cũng như những người Nhật xa xứ

• Nhà quản lý Nhật Bản có niềm tin lớn hơn nhiều về khả năng lãnh đạo và chủ động của cấp dưới so với các nhà quản lý tại hầu hết các nước khác Các nhà quản lý ở các nước Anglo-American cũng có niềm tin tương tự

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

Nhật Bản

• Trừ kiểm soát nội bộ, các công ty lớn của Mỹ có xu

hướng dân chủ hơn các công ty nhỏ; điều này khá

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

Nhật Bản so với Mỹ

• Thuyết Z (William Ouchi) kết hợp thuyết Y và kỹ thuật quản trị hiện đại của Nhật Bản 4 giả đinh của lý thuyết:

– Con người được thúc đẩy bởi cam kết mạnh mẽ được là một bộ phận của một tổng thể -tổ chức nơi họ làm việc

– Nhân viên tìm kiếm trách nhiệm và cơ hội thăng tiến trong tổ chức Thông qua nhóm và cam kết đối với mục tiêu chung nhân viên có được sự thỏa mãn và đóng góp cho thành công của tổ chức

– Các nhân viên nắm được nhiều mảng kinh doanh khác nhau sẽ

có vị thế tốt hơn trong việc đóng góp cho những mục tiêu rộng lớn hơn của tổ chức

– Với việc cam kết đảm bảo an toàn cho nhân viên thông qua chế

độ làm thuê suốt đời, tổ chức nhận được lòng trung thành mạnh

mẽ của nhân viên, làm cho tổ chức có năng suất cao hơn và thành công hơn

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

Nhật Bản so với Mỹ

• Các nhà quản lý cấp cao xử lý thông tin và học hỏi như thế nào?

– Khuếch đại sự đa dạng: các giám đốc điều hành của

Nhật Bản được dạy và có xu hướng sử dụng khuếch đại-sự

đa dạng => tạo ra sự không chắc chắn và phân tích nhiều lựa chọn thay thế liên quan đến hành động trong tương lai

– Giảm bớt sự đa dạng: các giám đốc điều hành của Mỹ có

xu hướng sử dụng hành động giảm bớt sự đa dạng => hạn chế sự không chắc chắn và tập trung vào một số

lượng giới hạn các lựa chọn thay thế

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

Nhật Bản so với Mỹ

• Nhóm lãnh đạo “thế hệ mới” thiên về chủ nghĩa cá nhân nhiều hơn so với nhóm thế hệ hiện tại và thế hệ cũ

• Nhóm này cũng ít thiên về chủ nghĩa tập thể và Nho giáo

so với hai nhóm kia

• Những giá trị này xuất hiện phản ánh các giai đoạn tương đối cởi mở và tự do, thường được gọi là “kỷ nguyên cải cách xã hội", trong đó các nhà quản lý mới trưởng thành

• Các nhà quản lý mới tiếp xúc nhiều hơn với những ảnh

hưởng của xã hội phương Tây => phong cách lãnh đạo tương

tự như các nhà quản lý phương Tây

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

Trung Quốc

• Có thể có sự tương đồng lớn hơn nhiều giữa các phong cách lãnh đạo Trung Đông và các nước phương Tây

• Thực hành quản lý phương Tây là điều hiển nhiên trong vùng Vịnh Ả Rập do mối quan hệ kinh doanh chặt chẽ giữa phương Tây và khu vực giàu dầu mỏ này cũng như trình độ học vấn ngày càng tăng,

thường từ các trường đại học phương Tây, của các nhà quản lý

Trung Đông

• Văn hóa tổ chức, trình độ công nghệ, trình độ học vấn, và trách

nhiệm quản lý là yếu tố dự báo tốt về phong cách ra quyết định

trong Tiểu Vương Quốc Ả rập Thống nhất

• Có một khuynh hướng thiên về phong cách lãnh đạo tham dự

trong các nhà quản lý Ả Rập trẻ tuổi cấp trung cũng như các nhà quản lý có giáo dục cao của tất cả các lứa tuổi

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế

Trung Đông

Lãnh đạo trong bối cảnh quốc tế các nước đang phát triển khác

• Thái độ quản lý ở Ấn Độ tương tự như các nước

Anglo-American về 3 chiều cạnh: năng lực lãnh đạo và chủ động, tham gia, và kiểm soát nội bộ, nhưng khác biệt trong việc chia

sẻ thông tin và mục tiêu

• Phong cách lãnh đạo ở Peru gần gũi hơn với phong cách

lãnh đạo ở Mỹ

• Các nước đang phát triển đang chuyển hướng tới một phong cách lãnh đạo tham dự nhiều hơn

Quản trị Trung Đông so với Phương Tây

• Các nhà lãnh đạo chuyển đổi: các nhà lãnh đạo-những

người có năng lực và có tầm nhìn với sứ mệnh thúc đẩy

những người đi theo chấp nhận mục tiêu mới và cách làm mới

• Các nhà lãnh đạo uy tín: các nhà lãnh đạo truyền cảm hứng và thúc đẩy nhân viên thông qua đặc điểm và khả năng của họ

• Các nhà lãnh đạo giao dịch: các nhà lãnh đạo trao đổi phần thưởng cho nỗ lực và thành tựu của nhân viên, làm việc trên cơ sở trao đổi

Những phát hiện lãnh đạo gần đây

Chuyển đổi, Giao dịch, Uy tín

Những phát hiện lãnh đạo gần đây

Chuyển đổi, Giao dịch, Uy tín

• Các nhà lãnh đạo chuyển đổi: những người có năng lực và có tầm nhìn với sứ mệnh thúc đẩy những người đi theo chấp nhận mục tiêu mới và cách làm mới.

– Ảnh hưởng lý tưởng (Idealized influence): Nguồn uy tín; sự ngưỡng mộ của những người đi theo Nâng cao niềm tự hào, lòng trung thành, và sự tự tin vào con người; sắp xếp những

người đi theo bằng cách cung cấp những mục tiêu chung hay tầm nhìn để họ sẵn sàng chấp nhận

– Động lực truyền cảm hứng (Inspirational motivation): Vô cùng hiệu quả trong việc khớp nối tầm nhìn, sứ mệnh, niềm tin theo cách thức rõ ràng

– Kích thích trí tuệ (Intellectual stimulation): có thể dẫn dắt mọi người đặt câu hỏi về mô hình

cũ và chấp nhận quan điểm mới của thế giới

– Xem xét cá nhân (Individualized consideration): có thể chẩn đoán và nâng cao nhu cầu của những người đi theo cách thức làm tăng thêm sự phát triển của mỗi người

• (4 I's-tác nhân ảnh hưởng đặc trưng lãnh đạo chuyển đổi)

• Bốn loại lãnh đạo khác kém hiệu quả hơn so với lãnh đạo chuyển đổi:

– Phần thưởng ngẫu nhiên (Contingent Reward): làm rõ những gì cần phải được thực hiện; cung cấp phần thưởng tinh thần và vật chất cho những người thực hiện theo chỉ thị

– Quản trị chủ động có ngoại lệ (Active Management-by-Exception): giám sát hoạt động của nhân viên và có hành động khắc phục khi xảy ra sai lệch so với tiêu chuẩn

– Quản trị thụ động có ngoại lệ (Passive Management-by-Exception): chỉ can thiệp vào tình huống khi tiêu chuẩn không được đáp ứng

– Để tự do (Laissez-faire): tránh can thiệp hoặc chấp nhận chịu trách nhiệm cho những hành động của nhân viên

Những phát hiện lãnh đạo gần đây

Chuyển đổi, Giao dịch, Uy tín

Các hành vi lãnh đạo phổ biến

Qualities Most Demanded in

European Executives:

• Những thuộc tính quan trọng hình thành khái niệm về lãnh đạo doanh nghiệp xuất sắc

– Các nhà quản lý Anglo xác định định hướng thực hiện, phong cách truyền cảm hứng, có tầm nhìn, là người tích hợp nhóm, và tính quyết đoán là năm thuộc tính hàng đầu

– Các nhà quản lý Bắc Âu xếp hạng năm thuộc tính tương tự là quan trọng nhất nhưng không phải trong cùng một thứ tự

– Sự sắp đặt thứ tự của các cụm nước ở khu vực Bắc và Tây Âu là khá giống nhau

– Sự khác biệt đáng kể tồn tại bên trong và giữa các quốc gia Đông

Nam / châu Âu, các nước Đông Âu, Nga và Georgia

Các cụm văn hóa và hiệu quả lãnh đạo

Thứ tự các thuộc tính lãnh đạo

– Trong nền văn hóa tình cảm, chẳng hạn như Hoa Kỳ, các

nhà lãnh đạo có xu hướng thể hiện những cảm xúc của họ

– Trong nền văn hóa trung tính, chẳng hạn như Nhật Bản và

Trung Quốc, các nhà lãnh đạo không có xu hướng thể hiện cảm xúc của mình

Kinh doanh trong nền văn hóa tình cảm và

trung tính: mẹo lãnh đạo

So sánh xuyên văn hóa

Positive Organizational Scholarship (POS)

• POS bao gồm 3 phần tử

– Khả năng: có thể là năng lực, quy trình hoặc phương

pháp, và cấu trúc của môi trường, nói chung là tất cả các yếu tố bên ngoài

– Động cơ: tập trung vào yếu tố nội tâm (như không ích kỷ hay vị tha)

– Kết quả hoặc tác dụng: nhấn mạnh đến sức sống, ý nghĩa, các mối quan hệ chất lượng cao

Positive Organizational Scholarship (POS)

và lãnh đạo

hướng từ nội lực phần thưởng không bên ngoài; (3) độc đáo

và hướng dẫn dựa trên niềm tin cá nhân, không phải đơn đặt hàng của người khác; (4) hành động dựa trên niềm đam mê

và giá trị cá nhân