Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục quận thanh xuân, hà nội

Xuất phát từ những lý do trên với mục đích tìm ra các biện pháp quản lý tốt nhất, hữu hiệu nhất, giúp cho đội ngũ cán bộ quản lý các trường mầm non tư thục trên địa bàn thực hiện quản lý

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ NGỌC BÍCH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ

Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC QUẬN THANH XUÂN, HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, năm 2018

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ NGỌC BÍCH

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ

Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC

QUẬN THANH XUÂN, HÀ NỘI

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS LÃ THỊ THU THỦY

HÀ NỘI, năm 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực, chưa từng được sử dụng và công bố trong bất kỳ một luận văn nào khác

Mọi sự giúp đỡ trong luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

TRẦN THỊ NGỌC BÍCH

LỜI CẢM ƠN

Sau một thời gian nghiên cứu đề tài: “Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục quận Thanh Xuân, Hà Nội” Luận văn cao học đã được hoàn thành tại Học viện Khoa học Xã hội Để có được luận văn tốt nghiệp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Học viện Khoa học Xã hội, các thầy cô là giảng viên trong học viện, đã truyền giảng kiến thức cho tôi trong suốt hai năm học vừa qua Tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của các đồng chí phòng Giáo dục và Đào tạo quận Thanh Xuân, các cán bộ quản lý, đội ngũ giáo viên, nhân viên các trường mầm non trong quá trình thực hiện đề tài Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới PGS.TS Lã Thị Thu Thủy, người đã trực tiếp hướng dẫn, dìu dắt để tôi hoàn thành luận văn này

Mặc dù có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu, tuy nhiên trong luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, tôi kính mong nhận được sự chỉ dẫn, góp ý của các quý thầy cô và đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 20 tháng 3 năm 2018

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

TRẦN THỊ NGỌC BÍCH

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON 10

1.1 Một số khái niệm cơ bản 10

1.2 Chăm sóc trẻ ở các trường mầm non 13

1.3 Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non 21

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC QUẬN THANH XUÂN, HÀ NỘI 32

2.1 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực trạng 32

2.2 Thực trạng chăm sóc trẻ tại các trường mầm non tư thục 36

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc trẻ tại các trường mầm non tư thục quận Thanh Xuân, Hà Nội 49

2.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc trẻ tại các trường mầm non tư thục quận Thanh Xuân, Hà Nội 57

CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ TẠI CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC 61

3.1 Các nguyên tắc đề xuất 61

3.2 Đề xuất biện pháp 62

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 72

Tài liệu tham khảo

Phụ lục

DANH MỤC BẢNG BIỂU

LỜI MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Đương thời Chủ tịch Hồ Chí Minh rất quan tâm tới thế hệ trẻ, đặc biệt là trẻ

em, những chủ nhân tương lai của đất nước Người đã từng nói: “Trẻ em như búp trên cành, biết ăn, biết ngủ, biết học hành là ngoan” Quan điểm này của Hồ Chủ Tịch đã được áp dụng vào trong chương trình thiết kế mục tiêu, nội dung giáo dục

mầm non ở nước ta Điều 22, Luật Giáo dục khẳng định: “Mục tiêu của giáo dục

mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một: [30,

tr.6]

Giáo dục trẻ em thực hiện việc chăm sóc trẻ từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi Đây

là độ tuổi hết sức nhạy cảm, trẻ bị tác động mạnh mẽ từ môi trường sống vì khả năng tự bảo vệ bản thân hạn chế Hầu hết thời gian trong ngày của trẻ là ở trường mầm non, trẻ nhận được sự chăm sóc dạy dỗ từ các cô giáo và chịu ảnh hưởng rất lớn từ các hoạt động tại trường mầm non Chính vì vậy hoạt động chăm sóc trẻ trong các trường mầm non đặc biệt là các trường mầm non tư thục là hết sức quan trọng và cần thiết, là điều mà phụ huynh học sinh, cả xã hội và đặc biệt là những người làm công tác giáo dục mầm non quan tâm Chất lượng chăm sóc trẻ ở trường mầm non tốt có ảnh hưởng rất lớn tới sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ Chăm sóc trẻ mầm non là công việc quan trọng, hết sức cần thiết để trẻ phát triển cân đối, khỏe mạnh nhưng đáng tiếc hiện nay vẫn còn những hạn chế trong công tác chăm sóc trẻ lứa tuổi mầm non Bậc học mầm non còn nhiều vướng mắc trong quản lý chất lượng chăm sóc do nhiều nguyên nhân Nhất là vào thời gian gần đây trên các phương tiện thông tin đại chúng đã đưa tin rất nhiều về những hiện tượng, tiêu cực, bạo hành trẻ, đối xử thiếu công bằng, không tôn trọng trẻ, chăm sóc trẻ chưa thực sự đảm bảo ở một số nơi: Điển hình như vụ cô giáo ở trường mầm non Cầu Vồng thuộc phường Dương Nội, quận Hà Đông liên tiếp đổ sữa vào miệng trẻ

và đá trẻ khi ngủ được báo đưa tin ngày 02/11/2016 hay vụ cô giáo ở phường Đông Hương, thành phố Thanh Hóa dùng đũa đánh tím đùi trẻ được báo đưa tin ngày

09/02/2017 và còn rất nhiều các vụ bạo hành trẻ mầm non xảy ra ở khắp nơi trên cả nước như: thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai…mà càng kể ra chúng ta càng thấy xót xa và đau lòng, những sự việc này đã làm dậy sóng dư luận và làm tổn hại nghiêm trọng tới lòng tin của phụ huynh học sinh và toàn xã hội, ảnh hưởng xấu tới sự phát triển sức khỏe và tâm lý của trẻ Một trong những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến hoạt động này là phương pháp, cách thức quản lý chế độ chăm sóc trẻ trong các trường mầm non chưa thực sự hiệu quả

Quận Thanh Xuân là một quận trong nội thành của thành phố Hà Nội, dân số đông, phức tạp, số lượng trường mầm non nhiều, đa dạng về loại hình trường, lớp, nhóm trẻ dẫn đến rất khó quản lý Ngoài các trường mầm non thuộc hệ thống công lập thì các trường mầm non tư thục cũng ngày được mở rộng với sĩ số trẻ/lớp đông nên công tác quản lý hoạt động chăm sóc trẻ là vấn đề hết sức khó khăn

Xuất phát từ những lý do trên với mục đích tìm ra các biện pháp quản lý tốt nhất, hữu hiệu nhất, giúp cho đội ngũ cán bộ quản lý các trường mầm non tư thục trên địa bàn thực hiện quản lý có hiệu quả hoạt động này, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ trên địa bàn cũng như trong ngành giáo dục mầm non, tác giả đã

mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm

non tư thục quận Thanh Xuân, Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu

2 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

2.1 Trên thế giới

Trong lĩnh vực Quản lý giáo dục nhiều tác giả đã nghiên cứu về cán bộ quản

lý các cấp học, bậc học Các công trình nghiên cứu, tài liệu về quản lý giáo dục nói chung và quản lý giáo dục mầm non nói riêng được công bố Đã có nhiều tác giả trong và ngoài nước đi sâu vào nghiên cứu quản lý giáo dục nói chung và đã đưa ra các khái niệm cơ bản về quản lý giáo dục, các chức năng quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, nội dung và phương pháp quản lý nhà trường

Ngay những năm đầu thế kỷ XX, vấn đề chăm sóc trẻ mầm non đã được sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà giáo dục Năm 1907, Tiến sĩ Maria Montessori đã thành lập trường mẫu giáo đầu tiên tại Roma Ngay từ những ngày đầu thành lập

trường, hoạt động chăm sóc trẻ đã được bà hết sức chú trọng Điều này được thể hiện qua hệ thống các quan điểm và phương pháp giáo dục (phương pháp Montessori) Montessori đặt nền tảng tự do, nhu cầu và hứng thú của trẻ lên trên hết Khi các nhu cầu của trẻ được đáp ứng, trẻ phát triển cân đối về thể chất, trí tuệ, tâm lý Đặc biệt, trẻ được tạo động lực để có hứng thú trong việc học cách cư xử hòa nhã lịch sự với mọi người Phương pháp Montessori sau đó được phát triển và

mở rộng ở các nước Châu Âu và Mỹ cho đến tận ngày nay Hiện nay, phương pháp này được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi ở các trường mầm non, nhất là các trường mầm non tư thục và mầm non quốc tế ở các thành phố lớn của Việt Nam nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ [12]

Việc “lấy trẻ làm trung tâm” và “tất cả cho trẻ em” được đặt lên đầu tiên của các nền giáo dục nước ngoài Trong hoạt động quản lý của nhà trường, nhà quản lý

và nhà giáo dục phối hợp chặt chẽ với nhau, cùng chung một tiếng nói

Với kinh nghiệm trong việc quản lý nhà trường, V.A Xukhomlinxki, trong tác

phẩm của cuộc đời mình “Vấn đề quản lý và lãnh đạo của nhà trường” đã nói lên

tầm quan trọng của một hiệu trưởng trong công tác quản lý nhà trường Hiệu trưởng

là người chỉ đạo các hoạt động quản lý, phối hợp với các hiệu phó và đội ngũ giáo viên, nhân viên Tác giả nhấn mạnh tính quản lý tập thể trong các hoạt động của trường mầm non Tác giả cho rằng để nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ giáo viên thì cần tổ chức các hội thảo khoa học Thông qua hội thảo, giáo viên có những điều kiện trao đổi kinh nghiệm về chuyên môn nghiệp vụ để nâng cao trình

độ của mình [21]

Trong nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Hòa (2007) đã mô tả khá sắc nét về phát triển giáo dục mầm non của đất nước phát triển như Nhật Bản Nhật Bản là một nước có nền kinh tế lớn và phát triển trên thế giới Một trong những yếu tố phát triển của Nhật Bản là quan tâm đầu tư cho giáo dục, trong đó có giáo dục mầm non Giáo dục mầm non của Nhật Bản bắt đầu từ 11/1.879 tại trường học Ochanomizu (trước đây còn gọi là trường Sư phạm nữ Nhật Bản cấp cao) đã mở trường mẫu giáo đầu tiên ở Nhật đánh dấu cho sự khởi đầu ngành giáo dục mầm non ở nước này

Người đặt nền tảng và được coi là “Ông tổ” của ngành giáo dục mầm non Nhật Bản

là nhà giáo dục nổi tiếng Kurahashi Sôdô Ông cho rằng: “Hãy nuôi trẻ bằng tình cảm của mình”, “Dạy tâm trước khi dạy tính”, đặc biệt chú ý đến trò chơi giữ vai trò trung tâm trong giáo dục mầm non Có thể thấy, giáo dục mầm non tại Nhật với nguyên tắc là “Lấy trẻ làm trung tâm” ở Nhật Bản được kết hợp giữa: tưởng đáp ứng và thỏa mãn nhu cầu bản năng của trẻ Trong các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ thì đứa trẻ luôn được coi là trung tâm, trẻ chính là chủ thể tích cực trong các hoạt động của chúng ở trường mầm non [17]

Nghiên cứu về giáo dục mầm non tại Thái Lan: Thái Lan không quy định nhà trẻ, mẫu giáo nằm trong hệ thống phổ cập giáo dục, do đó nhà nước chỉ tổ chức một

số cơ sở giáo dục mầm non, phần còn lại các tổ chức, tư nhân tự tổ chức và quản lý Đối với trường mẫu giáo chính phủ tài trợ toàn bộ nguồn kinh phí xây dựng, trang thiết bị, trả lương giáo viên và các chi phí khác Đối với các trung tâm giáo dục, cha

mẹ học sinh tự đóng góp các khoản chi phí khác Ở các vùng đặc biệt khó khăn các dịch vụ giáo dục mầm non thường được các tổ chức phi chính phủ tài trợ gần như hoàn toàn Các trường mầm non tư thục trong những điều kiện nhất định đều được nhà nước hỗ trợ định kỳ tính trên đầu trẻ Với chính sách giáo dục về giáo dục, tài trợ toàn bộ nguồn kinh phí xây dựng, trang thiết bị, trả lương giáo viên và các chi phí khác cho xây dựng trường mầm non trong đó cả mầm non công lập, dân lập Đặc biệt, Thái Lan còn hỗ trợ định kỳ cho trẻ trường mầm non tư thục, đây là tiền

đề rất quan trọng của chính sách xã hội hóa giáo dục nói chung và xã hội hóa giáo dục mầm non [17]

Các công trình trên đã cho chúng ta thấy rõ hơn về tầm quan trọng của công tác chăm sóc trẻ mầm non

2.2 Ở trong nước

Trong lĩnh vực giáo dục mầm non, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ sở giáo dục đại học (đào tạo và bồi dưỡng cán bộ quản lý giáo dục), các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, nhà quản lý đã có nhiều nghiên cứu thiết thực như:

Năm 1980, lần đầu tiên Nhà xuất bản giáo dục cho phát hành cuốn“Sổ tay

người hiệu trưởng mẫu giáo” [6, tr.27) Tiếp đó, Ủy ban bảo vệ bà mẹ trẻ em Trung

ương xây dựng Chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ chủ nhiệm nhà trẻ (năm 1988);

cuốn “Tài liệu bồi dưỡng hiệu trưởng” được xuất bản năm 1989 Năm 1994, một số sách về mầm non được xuất bản như “Quản lý giáo dục mầm non” của tác giả Phạm Thị Minh Châu; [10] “Tổ chức quản lý nhóm –lớp” của Nhà xuất bản Giáo dục; “Một số vấn đề quản lý trường mầm non” của tác giả Đinh Văn Vang

Tác giả Trần Thị Bích Liễu trong bài báo đăng ở Tạp chí Nghiên cứu Giáo

dục: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng lập kế hoạch của Hiệu trưởng trường

mầm non” đã mô tả các biện pháp lập kế hoạch trong quá trình quản lý nhà trường

của hiệu trưởng các trường mầm non Đây là cơ sở để Hiệu trưởng quản lý tốt hơn công tác chăm sóc trẻ tại các trường mầm non nói chung, trong đó có các trường tư

thục [23] Tác giả Đặng Quốc Bảo có tham luận “Chiến lượng phát triển giáo dục

mầm non – một số vấn đề nhìn từ bối cảnh kinh tế - xã hội nước ta hiện nay”

(Những vấn đề về chiến lượng phát triển giáo dục trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa) Trong bài viết này, tác giả đã phân tích bối cảnh kinh tế - xã hội trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chiến lượng phát triển giáo dục mầm non [5]

Các tác giả đã luận bàn về nguyên tắc, phương pháp quản lý trường mầm non,

cơ cấu, tổ chức, chức năng, quyền hạn của Hiệu trường Các tác giả luận bàn về năng lực, phẩm chất của cán bộ quản lý, đặc biệt về người Hiệu trưởng mầm non Bàn đến các nội dung chỉ đạo chuyên đề; Hướng dẫn thanh tra, cách viết báo cáo; quản lý giáo dục và quản lý trường mầm non cùng một số vấn đề tâm lý giáo dục học và chuyên đề chuyên biệt cho giáo dục mầm non [25, tr.34] Đây cũng chính là nội dung mà tác giả cho rằng cần phải bồi dưỡng cho cán bộ quản lý như: Các văn bản pháp quy, các kĩ năng quản lý cụ thể trong từng mảng nội dung công việc; các vấn đề về dinh dưỡng cho trẻ em, đánh giá tổ chức hoạt động vui chơi, công tác quản lý, chỉ đạo chất lượng chăm sóc và bảo vệ trẻ em tại các cơ sở giáo dục mầm non Tài liệu bồi dưỡng cho Hiệu trưởng trường mầm non do Bộ Giáo dục và Cục

nhà giáo giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục do tác giả Phan Thị Lan Anh và Trần Ngọc Giao phối hợp đã triển khai và hướng dẫn nội dung bồi dưỡng của từng nội dung Chuẩn Hiệu trưởng trường mầm non [9]

Các vấn đề về tâm sinh lý trẻ em đã được nhiều nhà khoa học trong nước nghiên cứu, đề cập tới ở các góc độ, tiếp cận khác nhau như: Tác giả Ngô Công

Hoàn, Đại học quốc gia Hà Nội với Giao tiếp và ứng xử sư phạm; Tác giả Hoàng Thị Phương với Vấn đề ý thức trong việc hình thành hành vi giao tiếp có văn hóa

cho trẻ 5 tuổi (Tạp chí nghiên cứu giáo dục, Hà Nội, số 5/2000) [28]

Đặc biệt, năm 2009, tác giả Tào Thị Hồng Vân đã bảo vệ thành công Đề tài

Luận án Tiến sĩ chuyên ngành Vệ sinh xã hội học và tổ chức y tế “Chăm sóc sức

khỏe trẻ mẫu giáo trong trường mầm non – đề xuất giải pháp can thiệp” [35] Luận

án đã tiếp cận một cách tổng thể và toàn diện về mục tiêu chăm sóc sức khỏe, chỉ ra thực trạng chăm sóc sức khỏe cho trẻ mẫu giáo trong trường mầm non nông thôn hiện nay còn nhiều bất cập

Nghiên cứu về hoạt động chăm sóc trẻ mầm non và công tác quản lý hoạt động chăm sóc trẻ trong trường mầm non đã được một số tác giả, nhà giáo dục, nhà quản lý giáo dục nghiên cứu, tìm hiểu, đề cập đến ở các khía cạnh khác nhau như:

Tác giả Hoàng Thị Phương trong công trình nghiên cứu “Một số biện pháp giáo

dục hành vi giao tiếp có văn hóa cho trẻ 5-6 tuổi”; tác giả Nguyễn Thị Thuận có

công trình nghiên cứu về “Công tác xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Cầu Giấy

– Hà Nội” đã chỉ ra các biện pháp tiến hành xã hội hóa giáo dục mầm non trong bối

cảnh hiện nay ở quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội; tác giả Trần Ngọc Trâm có bài

viết “Đổi mới quản lý cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập trong quá trình hội

nhập quốc tế” đã chỉ ra cách thức quản lý các trường mầm non trong quá trình hội

nhập

Các nghiên cứu trên đây đều nhận định rằng: Trong các trường mầm non, công tác chăm sóc trẻ là hoạt động rất quan trọng Dựa vào những kết quả nghiên cứu trên và dựa vào thực tế đang diễn ra, tác giả mạnh dạn đi sâu nghiên cứu về

hoạt động Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục quận

Thanh Xuân, Hà Nội, góp phần nâng cao chất lượng quản lý, cũng như khắc phục

hạn chế và tồn tại đang xảy ra trong các trường mầm non tư thục trong quận Thanh Xuân nói riêng và ngành giáo dục mầm non nói chung

3 MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và làm rõ thực trạng hoạt động chăm sóc trẻ, quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục trên địa bàn quận Thanh Xuân, Hà Nội; đề tài đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục trên địa bàn quận Thanh Xuân, Hà Nội

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích nghiên cứu trên, tác giả luận văn thực hiện các nhiệm

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ của Hiệu trưởng các trường mầm non tư thục

quận Thanh Xuân, Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở 2 trường mầm non tư thục: Trường mầm non Tổ chim và Trường mầm non Những ngón tay bay tại địa bàn quận Thanh Xuân, Hà Nội

5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện luận văn, tác giả sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp nghiên cứu văn bản tài liệu: Phân tích và khái quát chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo về hoạt động chăm sóc trẻ lứa tuổi mầm non Nghiên cứu và phân tích những khái niệm cơ bản có liên quan đến đề tài nghiên cứu: biện pháp, biện pháp quản lý, hoạt động chăm sóc trẻ mầm non, nghiên cứu đặc điểm tâm sinh lí và nhu cầu chăm sóc của trẻ mầm non Tổng quan những công trình nghiên cứu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Phương pháp quan sát

Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

6 Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN

Về mặt lý luận:

Hệ thống hóa được những vấn đề lý luận về quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục Phân tích và khái quát được các yếu tố cơ bản bên trong trường mầm non ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc trẻ và nội dung cơ bản của quản lý hoạt động chăm sóc trẻ trong các trường mầm non tư thục Luận văn góp phần làm sáng tỏ về mặt lý luận quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở trường mầm non

Về mặt thực tiễn:

Đánh giá được thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục về các mặt như chất lượng chăm sóc trẻ; Nội dung thực hiện hoạt động chăm sóc trẻ; Phương pháp, hình thức chăm sóc trẻ; Kiểm tra đánh giá hoạt động chăm sóc trẻ đồng thời chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động chăm sóc trẻ Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục quận Thanh Xuân

7 CƠ CẤU CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận

văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chăm sóc trẻ tại các trường

mầm non tư thục

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động chăm sóc trẻ tại các trường mầm non

tư thục quận Thanh Xuân, Hà Nội

Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động chăm sóc trẻ tại các trường mầm

non tư thục quận Thanh Xuân, Hà Nội

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ Ở

CÁC TRƯỜNG MẦM NON 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm Quản lý

Quản lý (Management) là một loại hình lao động của con người trong cộng đồng nhằm thực hiện các mục tiêu mà tổ chức hoặc xã hội đặt ra Trong xã hội loài người, quản lý là một hoạt động bao trùm mọi mặt đời sống xã hội Quản lý là nhân

tố không thể thiếu được trong đời sống và sự phát triển của xã hội Loài người đã trải qua nhiều thời kỳ phát triển với nhiều hình thái xã hội khác nhau nên cũng trải qua nhiều hình thức quản lý khác nhau Các triết gia, các nhà chính trị từ thời cổ đại đến nay đều rất coi trọng vai trò của quản lý trong sự ổn định và phát triển của xã hội Nó là một phạm trù tồn tại khách quan và là một tất yếu lịch sử Quản lý chứa đựng nội dung rộng lớn, đa dạng phức tạp và luôn vận động, biến đổi, phát triển Vì vậy, khi nhận thức về quản lý, khái niệm quản lý có nhiều cách tiếp cận khác nhau

như: Tác giả Nguyễn Ngọc Quang quan niệm: “Quản lý là tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động (khách thể quản lý) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến” [29, tr.34]

Theo Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc: Quản lý là tác động có định

hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) – trong một tổ chức – nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức [11]

Theo tác giả Trần Kiểm: Quản lý một hệ thống xã hội là tác động có mục đích đến tập thể người – thành viên của hệ - nhằm làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt tới mục đích dự kiến [20]

Tóm lại, tuy có nhiều khái niệm, nhiều cách hiểu khác nhau về quản lý, mỗi quan điểm nhấn mạnh mặt này hay mặt khác nhưng đều có điểm chung thống nhất xác định quản lý là hoạt động có tổ chức, có mục đích nhằm đạt tới mục tiêu xác

định.Theo góc nhìn của tác giả thì: Quản lý là một quá trình tác động có mục đích,

có kế hoạch của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu của

tổ chức đã đề ra

1.1.2 Khái niệm Quản lý giáo dục

Cũng như mọi hoạt động quản lý xã hội khác, quản lý giáo dục là một hoạt động có ý thức của con người nhằm đạt được mục đích của mình Và chính mục đích của giáo dục cũng chính là mục đích của quản lý Về thuật ngữ “Quản lý giáo dục” cũng có nhiều khái niệm khác nhau, tùy theo các tiếp cận về cấp độ: vĩ mô hay

vi mô

Đối với cấp vĩ mô: Quản lý giáo dục được hiểu là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội [16]

Đối với cấp vi mô: Quản lý giáo dục là quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường bao gồm hệ thống những tác động có hướng đích của hiệu trưởng, đến các hoạt động giáo dục, đến con người (giáo viên, nhân viên, học sinh), đến các nguồn lực (cơ sở vật chất, thông tin, tài chính ), đến các ảnh hưởng ngoài nhà trường một cách hợp quy luật nhằm đạt mục tiêu giáo dục [16]

Những khái niệm trên tuy có diễn đạt khác nhau nhưng tựu trung quản lý giáo

dục được hiểu là: Sự tác động có tổ chức, có định hướng phù hợp với quy luật

khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục ở từng cơ sở và của toàn bộ hệ thống giáo dục đạt tới mục tiêu đã định

Như vậy, quản lý giáo dục bao gồm những yếu tố sau: Chủ thể quản lý; Đối tượng quản lý; Khách thể quản lý; Phương pháp quản lý; Công cụ quản lý; Mục tiêu quản lý Dù quản lý giáo dục có được hiểu theo nghĩa nào thì cũng cần sự có mặt của những yếu tố đó Quản lý giáo dục là một lĩnh vực khoa học đòi hỏi chuyên môn cao, đây là công cụ quan trọng trong việc triển khai các hoạt động giáo dục, đảm bảo cho việc nâng cao chất lượng giáo dục

1.1.3 Quản lý giáo dục mầm non

Quản lý giáo dục mầm non nằm trong hệ thống quản lý giáo dục nhưng khách thể là các cơ sở giáo dục mầm non, nơi thực hiện nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ từ

3 tháng đến 72 tháng tuổi Cũng như các bậc học khác trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non cũng có mạng lưới quản lý chuyên môn của bậc học từ trên xuống: từ cấp Bộ xuống Sở, Phòng và tới trường, lớp mầm non

Quản lý giáo dục mầm non là quá trình điều hành phối hợp để tạo ra những điều kiện tối ưu cho các cơ sở giáo dục mầm non thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo Trong hệ thống giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non là khâu đầu tiên đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển nhân cách Mục tiêu của giáo dục mầm non là định hướng và điều khiển toàn bộ công tác quản lý giáo dục mầm non Do vậy, công tác quản lý giáo dục mầm non có những đặc điểm sau: Quản lý giáo dục mầm non là một bộ phận của quản lý giáo dục, quản lý xã hội cũng như công tác quản lý giáo dục nói chung, việc quản lý con người là yếu tố trung tâm của quản lý giáo dục mầm non Trình độ và năng lực của người cán bộ quản lý giáo dục mầm non thể hiện trước hết ở khả năng làm việc với những con người, biết đánh giá, bồi dưỡng

và phát huy những khả năng của mỗi người, động viên mọi người làm việc tự giác, tích cực với tinh thần trách nhiệm cao Trong trường mầm non, đội ngũ giáo viên là đối tượng quản lý quan trọng nhất, đồng thời là chủ thể quản lý giáo dục Do đó, giáo viên phải thực hiện vai trò giáo dục của mình, thực sự làm chủ nhà trường Như vậy, đội ngũ giáo viên phải giữ vai trò chủ thể tham gia vào quản lý nhà trường [16]

Mục tiêu cơ bản nhất của giáo dục mầm non là xây dựng nền móng ban đầu của nhân cách, giáo dục trẻ em là nhiệm vụ hàng đầu Nội dung, phương pháp, kế hoạch giáo dục và quản lý giáo dục mầm non phải dựa trên mục tiêu giáo dục, dựa trên đặc điểm phát triển tâm sinh lý của trẻ em và xu hướng phát triển của xã hội thời đại Cũng như mục tiêu giáo dục nói chung, mục tiêu giáo dục mầm non là một

hệ thống phát triển thống nhất Do đó, công tác quản lý giáo dục mầm non cần phải thống nhất về nội dung, phương pháp, hình thức quản lý giáo dục giữa gia đình, nhà

trường và các tổ chức đoàn thể xã hội Giáo dục mầm non không mang tính bắt buộc đối với trẻ em Trong xã hội phát triển, sự đa dạng hóa các loại hình, trường, lớp nuôi dạy trẻ là khó tránh khỏi Trường mầm non cần phải làm rõ tính ưu việt của mình trong công tác chăm sóc trẻ em, không ngừng nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ [16]

1.2 Chăm sóc trẻ ở các trường mầm non

1.2.1 Trường mầm non trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.2.1.1 Vị trí của trường mầm non

Luật giáo dục 2005 khẳng định: Giáo dục mầm non thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ từ 3 tháng đến 6 tuổi (Điều 21); Mục tiêu của giáo dục mầm non là phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 (Điều 22) [30]

1.2.1.2 Nhiệm vụ của trường mầm non

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Văn bản hợp nhất 04/VBHN-BGDĐT năm 2015 hợp nhất Quyết định về Điều lệ trường mầm non Theo đó, quy định vị trí, nhiệm vụ, tổ chức và quản lý trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ; Chương trình và các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em; Tài sản của trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập; Giáo viên và nhân viên [7] Trong đó, Điều 2 Điều lệ trường Mầm non quy định: Trường mầm non có một số nhiệm vụ và quyền hạn chính là:

Tổ chức thực hiện chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ từ 3 tháng đến 6 tuổi theo chương trình giáo dục mầm non do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; Huy động trẻ em lứa tuổi mầm non đến trường; Tổ chức giáo dục hòa nhập cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em khuyết tật; Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên để thực hiện nhiệm vụ chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em; Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực theo quy định của pháp luật; Xây dựng cơ sở vật chất theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa hoặc theo yêu cầu tối thiểu đối với vùng đặc biệt khó khăn; Phối hợp với gia đình trẻ em, tổ chức cá nhân để thực hiện hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em; Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và trẻ

em tham gia các hoạt động xã hội trong cộng đồng; Thực hiện kiểm định chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em theo quy định; Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật [7, tr.1]

1.2.1.3 Yêu cầu về nội dung, phương pháp giáo dục mầm non

a, Về yêu cầu nội dung, phương pháp giáo dục mầm non:

Nội dung giáo dục mầm non phải bảo đảm phù hợp với sự phát triển tâm sinh

lý của trẻ em, hài hòa giữa nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục; giúp trẻ phát triển cơ thể cân đối, khỏe mạnh, nhanh nhẹn; biết kính trọng, yêu mến, lễ phép với ông, bà, cha mẹ, cô giáo và người trên; yêu quý anh, chị, em, bạn bè; thật thà, mạnh dạn, hồn nhiên, yêu thích cái đẹp; ham hiểu biết, thích đi học

Phương pháp giáo dục mầm non chủ yếu thông qua việc tổ chức hoạt động vui chơi để giúp trẻ em phát triển toàn diện, chú trọng việc nêu gương, động viên, khích

lệ [27]

b, Về yêu cầu chương trình giáo dục mầm non:

Chương trình giáo dục mầm non thể hiện mục tiêu giáo dục mầm non; cụ thể hóa các yêu cầu về nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em ở từng độ tuổi; quy định việc tổ chức các hoạt động nhằm tạo điều kiện để trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, ngôn ngữ giao tiếp, hướng dẫn cách thức đánh giá sự phát triển của trẻ em ở tuổi mầm non Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chương trình giáo dục mầm non trên cơ sở thẩm định của Hội đồng quốc gia thẩm định chương trình giáo dục mầm non [27]

1.2.1.4 Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về giáo dục mầm non

Ngày 25/07/2009, Bộ Giáo dục và Đào tạo có Thông tư số 17/2009/TT – Bộ Giáo dục Đào tạo ban hành Chương trình giáo dục mầm non, trong văn bản hướng dẫn thực hiện Chương trình nêu rõ việc phối hợp giữa các cơ sở giáo dục mầm non với gia đình và cộng đồng trong chăm sóc, giáo dục trẻ là một trong những nhiệm

vụ khi thực hiện chương trình giáo dục mầm non; Quyết định 239/QĐ-TTg ngày 09/02/2010 của Thủ tướng Chính phủ ban hành “Đề án phổ cập giáo dục mầm non

cho trẻ em năm tuổi giai đoạn 2010-2015”, Thông tư số 44/2010/TT- Bộ Giáo dục Đào tạo ngày 30/12/2010 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ trường mầm non, có hiệu lực kể từ ngày 27/3/2011 Thông tư 17/2011/TT – Bộ Giáo dục Đào tạo ngày 17/4/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định Chuẩn hiệu trưởng trường mầm non và nhiều văn bản, thông tư, quyết định đều chỉ rõ vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của trường mầm non cũng như các cán bộ công nhân viên trong trường mầm non Và đặc biệt là nghị quyết số 29 – NQ/TW “Về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa và hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”, đã được hội nghị trung ương khóa XI thông qua ngày 04 tháng 11 năm 2013 đã đánh một mốc son trong đổi mới giáo dục nói chung chung cũng như giáo dục mầm non nói riêng [8]

Bên cạnh sự thay đổi về các chính sách phát triển giáo dục mầm non kể trên thì công tác quản lý trường học có sự thay đổi, đó chính là sự tăng cường phân cấp quản lý mạnh mẽ trong những năm gần đây Quyền tự chủ được tăng cường giao cho người cán bộ quản lý mà đặc biệt là Hiệu trưởng, người đứng đầu nhà trường

Sự thay đổi mạnh mẽ về cơ chế quản lý trong trường học cho thấy mâu thuẫn giữa năng lực của người quản lý hiện nay và yêu cầu của đổi mới cơ chế quản lý đang diễn ra cũng như trong công tác quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non

1.2.2 Trường mầm non tư thục trong hệ thống các trường mầm non

a, Khái niệm về các loại hình cơ sở giáo dục mầm non tư thục

Theo Điều lệ trường Mầm non được ban hành theo Quyết định số 14/2008/QĐ-Bộ Giáo dục và Đào tạo, ngày 07/4/2008 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định các loại trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập (Điều lệ 4) [7]

Trường mầm non, trường mẫu giáo (gọi chung là nhà trường), nhà trẻ, lớp mẫu giáo độc lập được tổ chức theo các loại hình như: công lập, dân lập và tư thục

Nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo công lập do cơ quan Nhà nước thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, đảm bảo kinh phí cho các nhiệm vụ chi thường xuyên

Nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo dân lập do cộng đồng dân cư ở

cơ sở thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, đảm bảo kinh phí hoạt động và được chính quyền địa phương hỗ trợ

Nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo tư thục do tổ chức xã hội, tổ chức

xã hội – nghề nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập, đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, đảm bảo kinh phí hoạt động bằng nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước [7]

b, Một số đặc điểm của loại hình mầm non tư thục

Trường mầm non tư thục là trường do tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức kinh tế hoặc cá nhân thành lập khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép Nguồn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, đảm bảo kinh phí hoạt động bằng nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước (Tư thục là trường tư, tức là một trường học do tư nhân thành lập và điều hành) [7]

Việc quản lý các trường mầm non tư thục có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục chung, thống nhất, tránh tình trạng vô chính phủ, tùy tiện, không đảm bảo khoa học Quản lý các trường mầm non tư thục tương ứng

và song song với quản lý các trường mầm non tư công lập, làm sao để cả hai hoạt động phù hợp với mục tiêu giáo dục chung đề ra, bảo đảm sự phát triển của trẻ, làm cho cả hai hình thức phát triển bình đẳng trước pháp luật [7]

c, Vai trò của quản lý các trường mầm non tư thục

Việc quản lý các trường mầm non tư thục có vai trò vô cùng quan trọng, cụ thể như sau: Nhằm tổ chức, quản lý các hoạt động và chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ

em ở các trường mầm non tư thục; Xây dựng quy hoạch phát triển cơ sở, lập kế hoạch và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục năm học, báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện trước hội đồng và các cấp có thẩm quyền; Phân công, quản lý, đánh giá, xếp loại, tham gia quá trình tuyển dụng, thuyên chuyển, khen thưởng, thi hành kỉ

luật đối với giáo viên, nhân viên theo quy định; Quản lý và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài chính, tài sản cơ sở; Tiếp nhận trẻ em, quản lý trẻ em và các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ em của trường lớp [7]

1.2.3 Yêu cầu cơ bản của hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non 1.2.3.1 Chăm sóc trẻ ở các trường mầm non

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Văn bản hợp nhất 04/VBHN-BGDĐT Năm 2015 hợp nhất Quyết định về Điều lệ trường mầm non Theo đó, quy định vị trí, nhiệm vụ, tổ chức và quản lý trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ; Chương trình và các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em; Tài sản của trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập; Giáo viên và nhân viên

Trong đó, Điều 24 Điều lệ trường Mầm non quy định: Việc chăm sóc, giáo dục trẻ được tiến hành thông qua các hoạt động theo quy định của chương trình giáo dục mầm non Việc thực hiện hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non bao gồm: Chăm sóc, rèn luyện thể chất; Chăm sóc vệ sinh, dinh dưỡng; Chăm sóc sức khỏe tâm lý; Chăm sóc sức khỏe học đường, phòng tránh bệnh tật

Các nội dung có liên quan đến chăm sóc trẻ ở các trường mầm non:

Công tác xây dựng kế hoạch và tham mưu: Xây dựng kế hoạch chăm sóc trẻ theo năm học, theo chủ đề, theo tuần, theo ngày; tham mưu với Ban giám hiệu về đầu tư cơ sở vật chất, bồi dưỡng chuyên môn, tổ chức các chuyên đề; tham mưu với

bộ phận dinh dưỡng về chế độ ăn, thay đổi thực đơn cho trẻ, chế độ ăn cho trẻ mới

ốm dậy, trẻ thừa cân béo phì, trẻ suy dinh dưỡng Tham mưu với cán bộ y tế về công tác chăm sóc sức khỏe, phòng tránh bệnh tật cho trẻ Công tác phối hợp với gia đình trẻ: Tuyên truyền với phụ huynh về công tác chăm sóc trẻ, trao đổi, tư vấn

với phụ huynh để phối hợp thực hiện chăm sóc trẻ Công tác kiểm tra, đánh giá: Tự

đánh giá về phân công công tác tổ chức thực hiện chăm sóc trẻ của giáo viên: kiểm tra, đánh giá kết quả trên trẻ [7]

Tóm lại, hoạt động chăm sóc trẻ ở trường mầm non là tất cả những hoạt động của giáo viên mầm non và Ban giám hiệu thực hiện trong một quá trình tại trường

mầm non nhằm giúp trẻ phát triển có mục đích về thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, thẩm mỹ và tình cảm, kỹ năng xã hội Trong giới hạn của đề tài, tác giả tiếp cận hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non trên bốn nội dung chính là: Đặc điểm hoạt động chăm sóc trẻ trong trường mầm non; Nội dung; Phương pháp; Hình thức

tổ chức; cụ thể là:

1.2.3.2 Đặc điểm hoạt động chăm sóc trẻ trong trường mầm non

Việc chăm sóc trẻ được tiến hành thông qua các hoạt động theo quy định của chương trình giáo dục mầm non

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Văn bản hợp nhất 04/VBHN-BGDĐT năm 2015 hợp nhất Quyết định về Điều lệ trường mầm non Theo đó, quy định vị trí, nhiệm vụ, tổ chức và quản lý trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ; Chương trình và các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em; Tài sản của trường mầm non, trường mẫu giáo, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo độc lập; Giáo viên và nhân viên

Trong đó, Điều 24 Điều lệ trường Mầm non quy định: Hoạt động chăm sóc trẻ bao gồm: Chăm sóc dinh dưỡng; Chăm sóc giấc ngủ; Chăm sóc vệ sinh; Chăm sóc sức khỏe và đảm bảo an toàn cho trẻ Hoạt động chăm sóc trẻ còn thông qua hoạt động tuyên truyền phổ biến kiến thức khoa học về chăm sóc trẻ em cho các cha mẹ trẻ và cộng đồng (kiến thức về chế độ dinh dưỡng cho trẻ theo độ tuổi, chăm sóc giấc ngủ, chăm sóc vệ sinh, chăm sóc sức khỏe và đảm bảo an toàn…)

Chăm sóc dinh dưỡng: Xác định khẩu phần dinh dưỡng: Trẻ em đang ở trạng

thái đang phát triển, sự phân chia các giai đoạn lứa tuổi giúp chúng ta hiểu về đặc điểm của trẻ để chăm sóc trẻ phù hợp và tốt nhất Ăn uống là cơ sở của sức khỏe, ăn uống đúng yêu cầu dinh dưỡng thì thể lực và trí tuệ mới phát triển, trẻ mới khỏe mạnh được Nếu dinh dưỡng mà thiếu sẽ không đủ đáp ứng cho sự phát triển của trẻ dẫn đến trẻ sẽ bị suy dinh dưỡng, chậm về trí tuệ, thể lực giảm sút, ảnh hưởng đến cuộc sống hiện tại và tương lai của trẻ Dinh dưỡng hợp lý là yêu cầu bắt buộc đối

với trẻ, nếu khẩu phần dinh dưỡng không hợp lý sẽ dẫn đến nhiều bệnh tật cho trẻ

Khẩu phần ăn cân đối và hợp lý đáp ứng 3 điều kiệu sau: Đảm bảo cung cấp

đủ năng lượng theo nhu cầu cơ thể; Các chất dinh dưỡng đảm bảo tỉ lệ cân đối và hợp lý; Đảm bảo cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng theo nhu cầu của cơ thể

Chăm sóc giấc ngủ: Tổ chức ngủ cho trẻ mầm non theo từng độ tuổi là việc

hết sức cần thiết đối với việc chăm sóc sức khoẻ trẻ em Giáo viên mầm non cần tìm hiểu nhu cầu ngủ của trẻ theo từng độ tuổi và thực hành tổ chức giấc ngủ sao cho trẻ đảm bảo nhu cầu đủ giấc, giấc ngủ sâu, an toàn khi ngủ Nhu cầu ngủ của trẻ phụ thuộc vào lứa tuổi, trạng thái sức khỏe và đặc điểm hoạt động của hệ thần kinh của

trẻ

Chăm sóc vệ sinh: Chăm sóc vệ sinh là một yêu cầu không thể thiếu trong hoạt

động chăm sóc trẻ em mầm non Rèn các thói quen vệ sinh cá nhân như: đánh răng, rửa mặt, rửa tay Giáo viên tiến hành thường xuyên và đều đặn, thuần thục Tạo thói quen cho trẻ khi còn nhỏ để tự tin hoà nhập cuộc sống cho những giai đoạn sau Tổ chức rèn luyện những thói quen cho trẻ: Thói quen rửa mặt; Thói quen rửa tay: khi tay bẩn, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi chơi; Thói quen đánh răng: sau các bữa ăn, trước khi đi ngủ và ngủ dậy; Thói quen chải tóc, gội đầu: khi ngủ dậy, trước khi đi chơi, ra đường

Chăm sóc sức khỏe và đảm bảo an toàn: Chăm sóc sức khỏe và đảm bảo an

toàn cần chú ý đến vệ sinh ăn uống Vệ sinh ăn uống bao gồm: ăn uống đầy đủ và

hợp lý: Ăn uống đầy đủ các chất dinh dưỡng theo nhu cầu của trẻ tuỳ theo lứa tuổi

và cân đối theo tỷ lệ các chất Ăn uống hợp lý, điều độ: ăn nhiều bữa và đầy đủ các chất trong từng bữa, tránh tình quá no hoặc quá đói Ăn sạch: đảm bảo thực phẩm

sạch sẽ và chất lượng ngay từ khâu mua và sơ chế thức ăn Chế biến đảm bảo vệ sinh yêu cầu dinh dưỡng và phù hợp với chế độ ăn của trẻ theo từng độ tuổi Dụng

cụ chế biến thức ăn phải sạch sẽ: Cho trẻ ăn đúng giờ, thức ăn nấu chín, không để

quá 2 tiếng đồng hồ, nguội phải đun sôi Thức ăn phải có lồng bàn đậy kỹ không

cho ruồi, bọ vào Nước uống phải đun sôi rồi để nguội mới cho trẻ uống Bình, cốc đựng nước uống phải rửa sạch sẽ mỗi ngày Phải rèn cho trẻ rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và tay bẩn Ăn xong cho trẻ xúc miệng, đánh răng và uống nước

Cho trẻ dùng một số vắc-xin kháng khuẩn Để đảm bảo công tác chăm sóc cho trẻ,

mỗi năm các nhà trường kết hợp với trạm y tế của địa phương để tổ chức khám sức

khỏe định kỳ cho trẻ 2 lần/năm [7]

1.2.3.3 Nội dung chăm sóc trẻ trong trường mầm non

Nội dung chăm sóc trẻ trong trường mầm non bao gồm: Chăm sóc dinh dưỡng; Chăm sóc giấc ngủ; Chăm sóc vệ sinh; Chăm sóc sức khỏe và đảm bảo an toàn Các nội dung có liên quan đến nội dung chăm sóc trẻ:

Công tác xây dựng kế hoạch và tham mưu: Xây dựng kế hoạch chăm sóc,

nuôi dưỡng trẻ theo năm học, theo chủ đề, theo tuần, theo ngày; Tham mưu với Ban giám hiệu về đầu tư cơ sở vật chất, bồi dưỡng chuyên môn, tổ chức các chuyên đề; Tham mưu với bộ phận dinh dưỡng về chế độ ăn, thay đổi thực đơn cho trẻ, chế độ

ăn cho trẻ mới ốm dậy, trẻ thừa cân béo phì, trẻ suy dinh dưỡng; Tham mưu với cán

bộ y tế về công tác chăm sóc sức khỏe, phòng tránh bệnh tật cho trẻ

Công tác phối hợp với gia đình trẻ: Tuyên truyền với phụ huynh về công tác

chăm sóc trẻ; Trao đổi, tư vấn với phụ huynh để phối hợp thực hiện chăm sóc trẻ Công tác kiểm tra, đánh giá: Tự đánh giá về phân công tác tổ chức thực hiện chăm sóc trẻ của giáo viên; Kiểm tra, đánh giá kết quả trên trẻ Quản lý hồ sơ theo dõi của giáo viên, của trẻ [7]

1.2.3.4 Phương pháp chăm sóc trẻ mầm non

Có nhiều phương pháp áp dụng trong các hoạt động giáo dục, dạy học nói chung và phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non nói riêng Tuy nhiên, việc thực hiện hoạt động này, về cơ bản có một số phương pháp chính là: Giảng giải, đàm thoại, quan sát, trực quan, thực hành, luyện tập, động viên, khuyến khích

1.2.3.5 Hình thức tổ chức chăm sóc trẻ mầm non

Hoạt động chăm sóc trẻ mầm non được thực hiện với các hình thức tổ chức cụ thể như sau: Xây dựng thực đơn thay đổi phù hợp (Theo mùa, theo độ tuổi, theo tình trạng sức khỏe của trẻ, theo thực tế địa phương.,.); Tổ chức nấu ăn; Tổ chức hoạt động ăn, ngủ; Tổ chức hoạt động lao động; Tổ chức hoạt động chơi; Tổ chức hoạt động tham quan, dã ngoại; Tổ chức hoạt động khám sức khỏe định kỳ; Tổ chức hoạt động cân, đo, vào biểu đồ tăng trưởng cho trẻ; Tổ chức sinh nhật cho trẻ; Tổ

chức các hội thi; Tổ chức các chuyên đề; Tổ chức hoạt động với đồ vật thông qua các chủ đề học tập; Khám phá các hiện tượng tự nhiên, xã hội

1.3 Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non

1.3.1 Khái niệm quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non

Công tác chăm sóc có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của trẻ Vì vậy, quản

lý tốt công tác này trong trường mầm non là góp phần thực hiện mục tiêu bảo vệ sức khỏe trẻ Xây dựng kế hoạch chăm sóc tốt cho trẻ là một phần không thể thiếu được trong kế hoạch năm học của trường với mục tiêu cụ thể và biện pháp rõ ràng Quản lý chăm sóc trẻ ở các trường mầm non là những tác động có mục đích của chủ thể quản lý nhà trường (hiệu trưởng trường mầm non) tới hoạt động chăm sóc trẻ nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ, thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện trẻ mầm non, giúp trẻ chuẩn bị tốt về thể lực, sức khỏe để đến trường tiểu học Đồng thời, đảm bảo an toàn cho trẻ, tạo sự tin tưởng của xã hội, cha mẹ học sinh về nhà trường, giúp hiệu trưởng huy động được các nguồn lực thực hiện chăm sóc trẻ tốt nhất [3]

1.3.2 Nguyên tắc quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non

Nguyên tắc quản lý là những quy tắc, luận điểm chỉ đạo và là những tiêu chuẩn hành vi mà hệ thống quản lý phải tuân theo trong quá trình thực hiện các chức năng, nhiệm vụ quản lý Để quản lý có hiệu quả các hoạt động giáo dục trong trường mầm non, mỗi người cán bộ quản lý cần phải nắm vững các nguyên tắc quản

lý cụ thể như sau:

Đảm bảo tính mục đích và tính tư tưởng: Là một trong những nguyên tắc quan

trọng bậc nhất trong công tác quản lý

Nguyên tắc tập trung dân chủ: Đây là nguyên tắc rất quan trọng của quản lý,

việc thực hiện nguyên tắc này bảo đảm sự thống nhất tổ chức và trình độ tổ chức cao, đồng thời phát huy cao độ khả năng, tiềm tàng trí tuệ của tập thể Nguyên tắc tập trung dân chủ là thể hiện sự kết hợp lãnh đạo tập trung với việc phát huy tối đa sáng kiến của đông đảo quần chúng lao động nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ đặt ra

Đảm bảo tính khoa học và tính thực tiễn: Hoạt động chăm sóc và giáo dục trẻ

em là một hoạt động khoa học Do vậy, công tác quản lý giáo dục mầm non nói chung và quản lý mầm non đòi hỏi tính khoa học và thực tiễn rất cao

Kết hợp hài hòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể xã hội: Thực chất của

nguyên tắc này là hướng sự hoạt động tích cực của cá nhân vào lợi ích của tập thể -

xã hội trên cơ sở đảm bảo lợi ích trước mắt lâu dài của mỗi cá nhân Do vậy, việc tìm hiểu đặc điểm tâm lý của từng người thừa hành, điều kiện, hoàn cảnh riêng của họ là rất cần thiết giúp cho người quản lý hoàn thành công việc của mình

Kết hợp quản lý theo ngành với quản lý theo địa phương và từng lãnh thổ:

Thực chất của nguyên tẳc này là vừa đảm bảo sự quản lý thống nhất từ trên xuống dưới, từ Trung ương đến địa phương về ngành nghề nào đó, nó vừa phù hợp với hoàn cảnh của từng địa phương, từng vùng lãnh thổ, vừa phát huy được thế mạnh của các địa phương và vùng lãnh thổ

Đảm bảo hiệu quả kinh tế: Nguyên tắc này đòi hỏi những điều kiện nhất định

về vật chất, về sức người và thời gian phải làm ra nhiều nhất và tốt nhất của cải vật chất và tinh thần nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội ngày một tăng Trong công tác giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng, hiệu quả kinh tế được đo bằng chất lượng giáo dục [7]

1.3.3 Vai trò của Hiệu trưởng trong quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non

Trường mầm non là một tổ chức xã hội, là môi trường đặc biệt vừa mang tính chất của một trường học vừa mang tính chất cuả một gia đình, cô và trẻ vừa là quan

hệ xã hội (thầy - trò) vừa là quan hệ gia đình (mẹ - con) Mọi hoạt động của trẻ hoà quyện vào nhau: "Học mà chơi, chơi mà học", rất đa dạng và phức tạp Công tác chăm sóc trẻ là một công tác trọng tâm trong trường mầm non Phần lớn thời gian trong ngày trẻ ở trường mầm non, trẻ có được chăm sóc tốt mới phát triển tốt và có một cơ thể khỏe mạnh để tiếp thu giáo dục

Đại đa số các trường mầm non đều vượt quá số lượng quy định, mỗi giáo viên phải trông số lượng trẻ rất đông nên việc đáp ứng các yêu cầu chăm sóc còn rất hạn chế và nhiều khó khăn Mặc dù trong những năm qua Đảng và nhà nước đã có nhiều

chăm lo cho ngành mầm non tuy nhiên những hạn chế vẫn còn Hiệu trưởng trường mầm non có nhiệm vụ quản lý nhà trường, quản lý các hoạt động chăm sóc trẻ Người Hiệu trưởng làm tốt công tác quản lý sẽ góp phần thực hiện tốt mục tiêu cơ bản của nhà trường Vì vậy, Hiệu trưởng đóng vai trò là người lãnh đạo, chỉ đạo mọi hoạt động chăm sóc trẻ [9]

Theo đó, người Hiệu trưởng cần phải thực hiện tốt các vai trò:

Hiệu trưởng phải thực hiện tốt công tác tuyển sinh: Công tác tuyển sinh cần

được kế hoạch hóa trên cơ sở nhu cầu gửi con của các gia đình trên địa bàn dân cư

và khả năng thực tế của trường về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên Trường mầm

non dù ở loại hình đào tạo nào cũng được tổ chức theo tinh thần tự nguyện nên việc thu hút trẻ đến trường phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: nhận thức của cộng đồng đối với công tác giáo dục mầm non, chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ, điều kiện cơ sở vật chất, cảnh quan sư phạm

Hiệu trưởng cần sử dụng phối hợp các biện pháp: Điều tra cơ bản để biết số

trẻ dưới 6 tuổi trên địa bàn dân cư, nắm được số trẻ đến trường, số trẻ không đến trường, tìm hiểu nguyên nhân…; Xây dựng kế hoạch phát triển số lượng trẻ hàng

năm trên cơ sở tính toán đầy đủ các điều kiện thực tế, đảm bảo kế hoạch đề ra có

tính khả thi; Tổ chức tốt công tác tuyển sinh: công khai hóa đối tượng, số lượng tuyển sinh, chế độ đóng góp và những quy định cụ thể, tạo điều kiện để các gia đình

có nhu cầu gửi con được đáp ứng; Tuyên truyền sâu rộng trong cộng đồng về vị trí vai trò của giáo viên mầm non và lợi ích của việc gửi con vào trường mầm non Phối hợp với hội Phụ nữ, y tế địa phương và các tổ chức xã hội vận động gia đình gửi trẻ đến trường; Giao chỉ tiêu phát triển số lượng trẻ cho từng nhóm lớp để giáo viên có trách nhiệm tuyên truyền, thuyết phục, huy động trẻ đến lớp

Hiệu trưởng là người xây dựng kế hoạch chăm sóc và giáo dục trẻ ở trường mầm non; Hiệu trưởng là người huy động mọi nguồn lực để thực hiện các nhiệm vụ chăm sóc trẻ; Hiệu trưởng là người chỉ đạo các hoạt động chăm sóc trẻ; Hiệu trưởng là người kiểm tra, đánh giá kết quả của hoạt động chăm sóc trẻ [9]

Vì vậy, đòi hỏi Hiệu trưởng phải thường xuyên sâu sát với từng công việc, nắm chắc từng nội dung công việc, từng thực đơn của trẻ hàng ngày, theo sát từng

kế hoạch chăm sóc sức khỏe cho trẻ để định hướng các hoạt động cho giáo viên

nhằm nâng cao chất lượng giáo dục chăm sóc trẻ

1.3.4 Nội dung quản lý hoạt động chăm sóc trẻ mầm non

1.3.4.1 Xây dựng kế hoạch chăm sóc trẻ

Công tác xây dựng kế hoạch (Kế hoạch hóa) là một chức năng quan trọng trong công tác quản lý trường mầm non nói chung và quản lý hoạt động chăm sóc trẻ nói riêng Kế hoạch là cơ sở thống nhất mọi hoạt động của các thành viên trong nhà trường và các lực lượng giáo dục ngoài nhà trường nhằm thực hiện nhiệm vụ năm học Quản lý bằng kế hoạch là cách quản lý khoa học, giúp Hiệu trưởng chủ động tiến hành công việc, hướng mọi hoạt động của nhà trường vào việc thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm Kế hoạch còn là căn cứ để kiểm tra, đánh giá của cấp trên

và tự kiểm tra, đánh giá của nhà trường về kết quả thực hiện chương trình năm học Xây dựng kế hoạch là tạo tiền đề cho quá trình quản lý Chất lượng của kế hoạch có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả quản lý Bởi vì kế hoạch được coi là chương trình hành động của nhà trường, quá trình quản lý của hiệu trưởng là quá trình chỉ đạo thực hiện các mục tiêu đề ra trong kế hoạch Người Hiệu trưởng phải quan tâm đầy đủ đến các loại kế hoạch sau: Kế hoạch dài hạn - Kế hoạch ngắn hạn; Kế hoạch tổng thể - Kế hoạch bộ phận; Kế hoạch tập thể - Kế hoạch cá nhân Trong đó, đặc biệt chú ý đến kế hoạch năm học - sự cụ thể hóa việc thực hiện nhiệm vụ năm học với các mục tiêu và biện pháp rõ ràng, đó là cơ sở để xây dựng kế hoạch của từng

bộ phận, kế hoạch cá nhân Kế hoạch quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở trường mầm non cần đảm bảo các nội dung cơ bản:

Xác định mục tiêu (làm gì - What?): Chăm sóc tất cả các trẻ thuộc phạm vi quản lý của nhà trường… Xác định nội dung (Ai làm - Who?): Chăm sóc trẻ theo tuổi, nhóm lớp, đảm bảo công khai, có hiệu quả trong công tác quản lý trẻ Lựa chọn phương thức (Làm như thế nào - How?): Thực hiện theo đúng quy trình chăm sóc trẻ Nêu rõ các nguồn hỗ trợ, phục vụ cho công tác chăm sóc đảm bảo hiệu quả

Thời gian (Khi nào làm -When?): Phân công thời gian cụ thể, rõ ràng, khoa học Địa điểm (Làm ở đâu -Where?): Các đơn vị trong nhà trường, các giáo viên tiến hành chăm sóc trẻ tại trường, lớp [6]

1.3.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch chăm sóc trẻ

Các nội dung chính cần thực hiện là: Nắm chắc năng lực của từng giáo viên, nhân viên trong nhà trường với từng mảng hoạt động chăm sóc trẻ; Phân công, phân nhiệm cho cán bộ, giáo viên một cách rõ ràng, phù hợp với năng lực chuyên môn và trình độ của cán bộ, giáo viên; Huy động mọi nguồn lực để tổ chức hoạt động chăm sóc trẻ; Phối hợp với bệnh viện để thực hiện khám sức khỏe định kỳ cho trẻ; Phối hợp với cơ quan chức năng quản lý an toàn thực phẩm để tư vấn hướng dẫn về chế

độ dinh dưỡng và an toàn thực phẩm cho trẻ; Phối hợp với cha mẹ học sinh để huy động nguồn tài chính nhằm đảm bảo chế độ dinh dưỡng cho trẻ; Phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan an ninh nhằm đảm bảo về vần đề an ninh trật tự nơi trường đóng; Thực hiện triển khai các chương trình hành động trong nhà trường nhằm đảm bảo an toàn cho trẻ về mọi mặt; Huy động mọi nguồn nhân lực, cơ sở vật chất, tài chính và thông tin để thực hiện kế hoạch chăm sóc trẻ

Phối hợp với gia đình và các lực lượng khác trong chăm sóc trẻ: Chủ động đề xuất biện pháp với cấp uỷ và chính quyền địa phương, phối hợp với gia đình và xã hội nhằm thống nhất quy mô, kế hoạch phát triển nhà trường, nhà trẻ, nhóm trẻ, lớp mẫu giáo, các biện pháp giáo dục trẻ em và quan tâm giúp đỡ những trường hợp trẻ

em có hoàn cảnh khó khăn; Tuyên truyền phổ biến kiến thức khoa học nuôi dạy trẻ cho cha mẹ và cộng đồng; Thực hiện phòng bệnh, khám sức khoẻ định kỳ cho trẻ em; Huy động các nguồn lực của cộng đồng chăm lo sự nghiệp giáo dục mầm non; Góp phần xây dựng cơ sở vật chất; Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, an toàn; Tạo điều kiện để nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ Ngoài ra, cán bộ quản lý nhà trường thực hiện tốt công tác tổ chức, huy động và tiếp nhận trẻ trong độ tuổi trên địa bàn đến trường theo quy định, thực hiện phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ

em 5 tuổi Duy trì và phát triển số lượng trẻ đến trường là một trong những mục tiêu quan trọng hàng đầu đảm bảo sự tồn tại, phát triển của nhà trường Để duy trì số

lượng trẻ, hiệu trưởng cần:

Đầu tư đầy đủ cơ sở vật chất và từng bước hiện đại hóa đáp ứng nhu cầu mở rộng trường lớp; Nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ, coi chất lượng vừa là mục tiêu vừa là điều kiện để thu hút số lượng trẻ đến trường; Hiệu trưởng làm tốt công tác tham mưu với lãnh đạo địa phương nhằm tăng cường sự chỉ đạo và tạo thêm các nguồn lực để phát triển nhà trường; Chăm lo bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và cải thiện đời sống giáo viên để họ yên tâm làm tốt nhiệm vụ được giao; Phân công lao động trong trường hợp lý

Phân chia trẻ theo quy định: Trẻ gửi vào trường mầm non với các độ tuổi khác nhau nên phải chia trẻ theo từng nhóm lớp để việc chăm sóc, giáo dục phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ và thuận tiện cho giáo viên trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ Hàng ngày phải quản lý chặt chẽ số lượng trẻ đến trường, tìm mọi biện pháp duy trì sĩ số, giảm tỷ lệ trẻ vắng mặt

Hiệu trưởng quản lý và chỉ đạo giáo viên thực hiện đầy đủ, nghiêm túc các quy định về quản lý trẻ và thường xuyên có kế hoạch kiểm tra, uốn nắn kịp thời những thiếu sót của giáo viên [6]

1.3.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch chăm sóc trẻ ở trường mầm non

Chỉ đạo thực hiện chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ: Xây dựng chế độ sinh

hoạt hợp lý, khoa học và quản lý sát sao việc thực hiện sẽ đảm bảo trẻ được chăm sóc tốt, khoa học giúp cho sự phát triển của trẻ Mỗi nhóm lớp phải xây dựng chế độ sinh hoạt phù hợp với đặc điểm và tình hình thực tế của trường, lớp Yêu cầu giáo viên phải thực hiện nghiêm túc chế độ sinh hoạt đã đề ra Cán bộ quản lý phải quan tâm, tạo điều kiện để giáo viên thực hiện đầy đủ các nội dung được quy định trong chế độ sinh hoạt Hiệu trưởng cần

có kế hoạch kiểm tra thường xuyên về tình hình thực hiện kế hoạch của giáo viên, kịp thời uốn nắn sai lệch Chỉ đạo giáo viên kết hợp với gia đình trẻ để thống nhất việc thực hiện chế

độ sinh hoạt hàng ngày cho trẻ [33]

Chỉ đạo công tác nuôi dưỡng: Thực hiện chế độ dinh dưỡng theo yêu cầu độ

tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ Chỉ đạo thực hiện tính khẩu phần ăn hàng ngày của trẻ phải đảm bảo đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết, hợp lý, cân

đối Chỉ đạo xây dựng thực đơn hàng tuần phù hợp với từng mùa và chỉ đạo bộ phận nuôi dưỡng thực hiện nghiêm túc thực đơn Chỉ đạo thực hiện tốt vệ sinh an toàn thực phẩm: Các nguồn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, tươi ngon, đảm bảo vệ sinh, có hợp đồng với các chủ hàng, các khâu chế biến đúng quy trình bếp ăn một chiều, lưu mẫu thực phẩm theo đúng quy định Dụng cụ nấu ăn, chia ăn vệ sinh, khử trùng sạch sẽ Thường xuyên rút kinh nghiệm, cải tiến cách chế biến món ăn cho trẻ Chỉ đạo việc chăm sóc tốt bữa ăn cho trẻ và cho trẻ uống nước đầy đủ, đặc biệt

là mùa hè Có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho nhân viên chăm sóc; Xây dựng mạng lưới giám sát công tác chăm sóc trong nhà trường, kết hợp với y tế thường xuyên kiểm tra chất lượng chăm sóc, kịp thời uốn nắn khắc phục thiếu sót Quản lý chặt chẽ các khoản thu chi liên quan đến ăn uống của trẻ, thực hiện tài chính công khai, thanh toán minh bạch với gia đình [33]

Chỉ đạo công tác chăm sóc sức khỏe và đảm bảo an toàn cho trẻ: Công tác

chăm sóc, đảm bảo an toàn cho trẻ phải đặt lên ở vị trí hàng đầu trong hệ thống các nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ ở trường mầm non Đây cũng là nội dung quan trọng trong công tác quản lý của hiệu trưởng trường mầm non Quan tâm sát sao tới việc thực hiện các chế độ vệ sinh, vệ sinh cá nhân cho trẻ, chăm sóc nhẹ nhàng, ân cần chu đáo, vệ sinh đồ dùng, đồ chơi, vệ sinh môi trường, cần phải được thực hiện một cách nghiêm túc và có kiểm tra nghiêm ngặt đảm bảo cho trẻ luôn được sống trong môi trường sạch sẽ, ngăn ngừa những tác động bất lợi cho sức khỏe của trẻ Sức khỏe tâm lý của trẻ vô cùng quan trọng, ngày nay cha mẹ trẻ do nhiều lý do (mải mê công việc, thường xuyên phải đi công tác, gia đình không hạnh phúc ) không quan tâm đúng mức đến sức khỏe tâm lý của trẻ nên số trẻ mắc bệnh tự kỷ, một số biểu hiện của các bệnh tâm lý khác như trầm cảm, hay sợ hãi ngày càng tăng, một số gia đình thì quá nuông chiều dẫn đến trẻ có những hành vi không chuẩn mực Việc chăm sóc sức khỏe tâm lý cho trẻ cần phải được thực hiện nghiêm

túc đặc biệt là trẻ 5 - 6 tuổi vì việc chuẩn bị tâm lý cho trẻ vào lớp 1 vô cùng quan

trọng Các cô giáo phải hết sức kiên trì và nhẹ nhàng với các trẻ, đối xử công bằng với trẻ, tuyệt đối không được xúc phạm thân thể trẻ cũng như danh dự của trẻ,

không được mắng phạt, quát nạt làm ảnh hưởng tới tâm lý của trẻ, hay tổn thương trẻ về mặt tinh thần Việc này đòi hỏi sự sát sao trong công tác quản lý, mỗi nhà trường cần xây dựng những chế tài riêng để giáo dục cũng như răn đe giáo viên trong quá trình dạy trẻ [33]

Sức khỏe học đường ngày nay đang là mối quan tâm lo ngại của không chỉ các bậc phụ huynh mà còn là trách nhiệm của các nhà trường Ngày nay nhiều phụ huynh đã rất lo ngại khi gửi con tới trường mầm non, trẻ còn non nớt, chưa biết bảo

vệ bản thân nên cần được các cô giáo quan tâm, tâm huyết với nghề nhiều hơn

Công tác quản lý càng cần khoa học, hiệu quả và sát sao hơn

Chỉ đạo thực hiện phòng tránh dịch bệnh cho trẻ: Chỉ đạo bộ phận y tế thực

hiện tốt việc theo dõi và báo cáo dịch bệnh, xử lý theo đúng quy định nếu có dịch bệnh ở trường, thực hiện chế độ vệ sinh, khử trùng theo kế hoạch y tế học đường Chỉ đạo bộ phận giáo viên thực hiện tốt công tác phòng chống dịch bệnh theo mùa cho trẻ Chăm sóc sức khỏe ban đầu cho trẻ: Tổ chức cân, đo định kỳ, theo dõi sự phát triển của trẻ bằng biểu đồ tăng trưởng trẻ theo đúng quy định Quản lý lịch tiêm chủng cho 100% số trẻ trong trường Theo dõi sức khỏe của trẻ sau mỗi lần tiêm chủng Tuyên truyền hướng dẫn kiến thức chăm sóc bảo vệ sức khỏe cho trẻ trong các bậc cha mẹ có con gửi tại trường, kết hợp chặt chẽ với gia đình chăm sóc trẻ suy dinh dưỡng và phòng bệnh theo mùa cho trẻ [33]

Chỉ đạo chặt chẽ công tác đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ bằng nhiều phương pháp tích cực, phù hợp như: Nâng cao tinh thần trách nhiệm cho giáo viên trong quá trình chăm sóc giáo dục trẻ; Quản lý trẻ chặt chẽ trong mọi hoạt động tổ chức cho giáo viên học tập, nắm vững quy chế bảo vệ an toàn tuyệt đối cho trẻ và cam kết thực hiện; Quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, đảm bảo yêu cầu an toàn, bổ sung, sữa chữa kịp thời khi hư hỏng; Kiểm tra việc thực hiện các biện pháp phòng tránh tai nạn cho trẻ của giáo viên ở từng nhóm lớp Tổ chức tốt giấc ngủ cho trẻ Trẻ phải được ngủ đủ theo yêu cầu từng độ tuổi, ngủ ngon giấc; nơi ngủ sạch sẽ, yên tĩnh, ấm áp về mùa đông, thoáng mát về mùa hè; cung cấp đầy đủ đồ dùng phục

vụ cho giấc ngủ của trẻ Đảm bảo công tác sức khỏe học đường, phòng học phải

luôn đủ ánh sáng tránh cho trẻ bị cận thị học đường, hoặc ngồi học không đúng tư thế bị cong vẹo cột sống [33]

1.3.4.4 Kiểm tra, giám sát hoạt động chăm sóc

Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định phán đoán về kết quả của quá trình giáo dục, phân tích thông tin thu được, đối chiếu với mục tiêu, tiêu chuẩn

đã đề ra nhằm cải thiện thực trạng và điều chỉnh, nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục trẻ Ban giám hiệu cần nghiêm túc, sát sao trong việc thực hiện kiểm tra đánh giá với nhiều hình thức và biện pháp phù hợp, nhằm điều chỉnh kế hoạch chăm sóc, giáo dục và phương pháp tổ chức các hoạt động giáo dục cho phù hợp

Kiểm tra, đánh giá kết quả chăm sóc trẻ: Kiểm tra định kỳ sức khỏe trẻ em: 02

lần trong một năm học Theo dõi biểu đồ tăng trưởng của trẻ em: Cụ thể 3 tháng cân

chấm biểu đồ tăng trưởng cho trẻ một lần, 6 tháng đo chấm biểu đồ tăng trưởng một

lần Đánh giá sự phát triển của trẻ em: Căn cứ quy định về chuẩn phát triển trẻ em

theo độ tuổi do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành đánh giá theo chủ đề kế hoạch đưa ra và cuối mỗi năm học Trẻ em khuyết tật học hoà nhập được đánh giá sự tiến

bộ dựa vào mục tiêu kế hoạch giáo dục cá nhân

Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả chăm sóc trẻ, bao gồm các nội dung chính là: Kiểm tra việc khám sức khỏe định kỳ, cân, đo, theo dõi biểu đồ tăng trưởng; Kiểm tra việc đánh giá sự phát triển của trẻ em: Căn cứ quy định về chuẩn phát trẻ em theo độ tuổi do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành; Tổ chức đánh giá giáo viên về việc thực hiện hoạt động chăm sóc; Kiểm tra, quản lý hồ sơ giáo viên

của giáo viên, tâm huyết của người giáo viên

Các hoạt động, chương trình giáo dục (nội dung, hình thức tổ chức hoạt động, mục tiêu) Dựa trên tài liệu hướng dẫn, nội dung, mục tiêu giáo dục, yêu cầu cần đạt các độ tuổi, nhà quản lý cũng như giáo viên cần xây dựng kế hoạch sao cho phù hợp với thực tế và thực sự hiệu quả khi tiến hành áp dụng

1.3.5.2 Các yếu tố khách quan

Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, của ngành Quan điểm của gia đình đối với vấn đề chăm sóc trẻ Mối quan hệ tốt trong sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và gia đình là một nhiệm vụ quan trọng của trường mầm non Nhà trường cần làm tốt công tác tuyên phối kết hợp với phụ huynh học sinh để cùng có những biện pháp tăng hiệu quả trong công tác chăm sóc trẻ

Cơ sở vật chất, đồ dùng, phương pháp, môi trường sư phạm đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chăm sóc trẻ Đây là một trong những yếu tố mà phụ huynh hết sức quan tâm Khi xã hội đang phát triển mạnh, xu thế cạnh tranh lớn, phụ huynh đang có nhiều sự lựa chọn thì những yếu tố về cơ sở vật chất và môi trường đang ảnh hưởng mạnh mẽ tới chất lượng công tác giáo dục đặc biệt là chăm sóc trẻ

Tiểu kết chương 1

Trong chương 1, tác giả đã tiến hành nghiên cứu về mặt lý luận hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non Việc nghiên cứu phần lý luận nói trên đã định hướng và xác lập cơ sở giúp tác giả tiến hành nghiên cứu thực trạng và đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non nói chung và chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục quận Thanh Xuân, Hà Nội nói riêng Qua nghiên cứu cơ sở lý luận, tác giả rút ra một số kết luận sau:

Chăm sóc trẻ được thực hiện thông qua các hoạt động trong trường mầm non dựa trên mục tiêu chăm sóc giáo dục trẻ mầm non, xuất phát từ yêu cầu phát triển toàn diện của trẻ, nhu cầu thực tế từ phụ huynh và xã hội

Bản chất của chăm sóc trẻ là một quá trình hoạt động tích cực, sáng tạo của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác nhằm phát triển thể chất, tinh thần, chăm sóc sức khỏe, đảm bảo an toàn, phòng tránh dịch bệnh cho trẻ, hình thành cho trẻ một số kỹ năng tự chăm sóc, phát hiện phòng tránh nguy hiểm Quản lý hoạt động chăm sóc trẻ trong trường mầm non phải được thực hiện một cách đầy đủ, thông suốt ở tất cả các khâu của công tác quản lý bao gồm:

Xây dựng kế hoạch quản lý công tác chăm sóc trẻ mầm non Tổ chức, bố trí nhân sự thực hiện kế hoạch chăm sóc trẻ ở trường mầm non Chỉ đạo thực hiện kế hoạch chăm sóc trẻ ở trường mầm non Kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động chăm sóc trẻ

Từ lý luận trên cần tiến hành khảo sát thực trạng để đề ra các biện pháp phù hợp

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON TƯ THỤC QUẬN THANH XUÂN, HÀ NỘI 2.1 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực trạng

2.1.1 Khái quát về tình hình kinh tế, xã hội và giáo dục quận Thanh Xuân

Quận Thanh Xuân nằm ở cửa ngõ phía Tây Nam nội thành Hà Nội, đường Nguyễn Trãi, đường vành đai 3 và đường Trường Chinh là những trục giao thông chính nối quận Thanh Xuân với trung tâm thành phố và các quận huyện khác Quận Thanh Xuân phía Đông giáp quận Hai Bà Trưng, phía Tây giáp huyện Từ Liêm và quận Hà Đông, phía Nam giáp huyện Thanh Trì, phía Bắc giáp quận Đống Đa và quận Cầu Giấy Diện tích: 9,11km2 Dân số: khoảng 214.500 người (năm 2009) [19]

a, Điều kiện kinh tế - xã hội

Tình hình kinh tế quận Thanh Xuân xác định phát triển với cơ cấu công nghiệp – dịch vụ theo hướng tăng nhanh tỷ trọng dịch vụ Năm 1997, toàn quận chỉ

có 97 doanh nghiệp Đến tháng 12-2008, trên địa bàn quận có 2164 doanh nghiệp, trong đó chiếm tỷ lệ nhiều nhất là các doanh nghiệp tư nhân (2.138 doanh nghiệp) Trong 6 tháng đầu năm 2009, tổng thu ngân sách trên địa bàn thực hiện 311 tỷ 792 triệu đồng, bằng 98% so cùng kỳ năm 2008; giá trị sản xuất công nghiệp ngoài nhà nước đạt 400 tỷ 520 triệu đồng, tăng 9,6 % so với cùng kỳ năm 2008 Toàn quận cơ bản hoàn thành bê tông hóa các tuyến đường ở khu dân cư Nhiều công trình hạ tầng

đô thị, phục vụ dân sinh như trường học, nhà tiếp dân, nhà văn hóa, nhà tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng, cầu qua sông Lừ đã và đang được đầu tư xây dựng, góp phần cải thiện đời sống của nhân dân Trên địa bàn quận có nhiều học viện, viện nghiên cứu, trường đại học, cao đẳng như: Học viện Khoa học Xã hội, Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Kiến trúc Hà Nội, Đại học Hà Nội, Đại học An ninh Công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe ban đầu cho nhân dân được chú trọng Công tác phòng

chống dịch bệnh, giữ gìn vệ sinh môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm được thực hiện thường xuyên [19]

b, Công tác giáo dục đào tạo

Theo báo cáo, trong năm học 2015-2016, trên địa bàn quận Thanh Xuân có 63 trường học, trong đó có 37 trường công lập, 4 trường hiệp quản và 22 trường tư thục

ở cả 3 cấp học với 47.442 học sinh Trong đó, giáo dục mầm non đã thực hiện tốt công tác tuyên truyền, đa dạng hoá các loại hình trường lớp, do đó, đã thu hút được

tỷ lệ trẻ tới trường ngày càng đông 100% trẻ 5 tuổi được phổ cập giáo dục; các nhà trường đã tạo mọi điều kiện cho trẻ khuyết tật ở thể nhẹ được học hòa nhập Hiện tại, có 138/138 nhóm lớp tư thục có phép hoạt động hiệu quả

Ở các cấp học, 100% các trường xây dựng kế hoạch giáo dục định hướng phát triển năng lực cho học sinh dựa trên theo chuẩn kiến thức kỹ năng, phù hợp với điều kiện thực tế của mỗi trường, địa phương và khả năng học tập của học sinh theo tinh thần đổi mới Ngoài công tác rèn luyện thể chất, văn hóa văn nghệ, quận cũng quan tâm đầu tư công tác y tế trường học, chăm sóc sức khỏe học sinh 100% các trường đảm bảo điều kiện chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh, thông qua việc tổ chức khám sức khoẻ và chăm sóc sức khoẻ học sinh do Trung tâm y tế quận chủ trì, đã quan tâm đảm bảo công tác theo dõi, đánh giá kịp thời tình hình sức khỏe của học sinh trên địa bàn quận

Về công tác xã hội hóa giáo dục, Ủy ban Nhân dân quận đã tạo điều kiện thuận lợi để các trường ngoài công lập trên địa bàn hoạt động hiệu quả Một số trường tư thục có chất lượng giáo dục tốt như: Trường Mầm non Những ngón tay bay (trường tư thục đầu tiên đạt chuẩn quốc gia), Trường mầm non Tổ Chim, Trường mầm non Hoa Trà My Các trường đã phối hợp với Hội Khuyến học các phường, Hội Chữ thập đỏ quan tâm, giúp đỡ đến trẻ em nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, gia đình chính sách nhân các sự kiện quan trọng Đồng thời, quận đã đầu tư xây mới 3 trường (Trường trung học cơ sở chất lượng cao 203 Nguyễn Huy Tưởng, Mầm non Thanh Xuân Trung, Mầm non Thanh Xuân Bắc) Trong đó, có 1

trường học vinh dự gắn biển công trình chào mừng 20 năm thành lập quận Thanh Xuân là Mầm non Thanh Xuân Bắc [19]

Ngoài ra, Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Thanh Xuân chỉ đạo, tổ chức tập huấn về xây dựng chế độ ăn cân đối, đa dạng, hợp lý, đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng theo quy định tại Thông tư số 28/2016/TT-BGDĐT ngày 30/12/2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc sửa đổi, bổ sung một số nội dung của chương trình giáo dục mầm non, tổ chức kiến tập điểm chuyên đề cấp quận về công tác chăm sóc, vệ sinh

an toàn thực phẩm tại các trường mầm non tư thục quận Thanh Xuân, thống nhất quản lý chăm sóc, hồ sơ sổ sách, hợp đồng vệ sinh an toàn thực phẩm, bảng phân công dây chuyền giáo viên chăm sóc, sắp xếp phương tiện, thiết bị tại các khu vực bếp theo dây chuyền bếp 1 chiều đạt kết quả tốt Các trường đã triển khai thực hiện tại 100% các bếp ăn Các trường mầm non tư thục thực hiện nghiêm túc việc tổ chức ăn bán trú cho trẻ, đảm bảo tốt chế độ ăn Thực đơn ăn của các trường phong phú, cân đối tỷ lệ dưỡng chất cho trẻ theo quy định Trẻ có nề nếp vệ sinh, ăn, ngủ tốt

2.1.2 Phương pháp nghiên cứu

2.1.2.1 Mẫu nghiên cứu

Trong giới hạn của đề tài, tác giả tiếp cận hoạt động chăm sóc trẻ ở các trường mầm non tư thục quận Thanh Xuân cụ thể là 2 trường: Trường mầm non Những ngón tay bay và Trường mầm non Tổ Chim

Trường mầm non Những ngón tay bay được thành lập năm 2014, là trường tư thục đầu tiên đạt trường chuẩn quốc gia Với phương châm “Thế giới trong tay bạn”, nhà trường mong muốn và cố gắng tạo mọi điều kiện tốt nhất để mỗi đứa trẻ học tập tại trường đều bước ra đời với sự tự tin và hành trang kiến thức cơ bản nhất

ở các lĩnh vực trong cuộc sống Nhà trường áp dụng phương pháp Montessori và tích hợp các kỹ năng giúp trẻ phát triển đồng đều 5 giác quan, đồng thời cung cấp cho trẻ một nền tảng kiến thức và kỹ năng vững chắc trong 5 năm đầu tiên – thời kỳ vàng của cuộc đời

Trường mầm non Tổ Chim được thành lập năm 2016, nhà trường sử dụng chương trình đào tạo Montessori theo chuẩn của Viện giáo dục Montessori Hoa Kỳ