Trong hoạt động dạy toán nói chung, hướng dẫn học sinh giải toán nói riêng không chỉ đơn thuần là giúp học sinh hoàn thành bài toán mà thông qua đó còn giúp sinh hình thành và phát triển các tư duy. Trong đó cặp phạm trù “cái chung cái riêng” là cơ sở lý luận quan trọng để giáo viên vận dụng giúp học sinh phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề từ đó rèn luyện tư duy khái quát hóa, đặc biệt hóa cho học sinh.
Trang 1A MỞ ĐẦU
I lý do chọn đề tài
Ph.Ăngghen viết “Phép biện chứng là khoa học về sự liên hệ phổ biến” V.I.Lênin viết “Phép biện chứng, tức là học thuyết về sự phát triển với hình thức hoàn bị nhất, sâu sắc nhất và không phiếm diện, học thuyết về tính tương đối của nhận thức của con người, nhận thức này phản ánh vật chất luôn phát triển không ngừng” Phép biện chứng duy vật là sự thống nhất giữa thới giới quan duy vật với phép biện chứng, giữa lý luận nhận thức với logic biện chứng, sự ra đời của triết học là cuộc cách mạng của trong phương pháp tư duy triết học Nội dung của phép biện chứng duy vật bao gồm hai nguyên lý, ba quy luật và sau cặp phạm trù Cũng như các khoa học khác, Toán học nghiên cứu những quy luật khách quan, nó là một trong những môi trường thuận lợi, là phương tiện để người dạy có thể lồng ghép, cài đặt những quy luật của hiện thực khách quan vào trong quá trình dạy học của mình Toán học nếu được giảng dạy chính xác với những phương pháp đúng đắn sẽ góp phần tích cực giúp học sinh hiểu sâu sắc các quy luật phát triển của tự nhiên, cũng như nhận thức đúng về thái độ của con người đối với tự nhiên, đối với những biến đổi đang diễn ra trong tự nhiên,
sẽ góp phần vào việc bồi dưỡng thế giới quan duy vật biện chứng cho học sinh
Trong hoạt động dạy toán nói chung, hướng dẫn học sinh giải toán nói riêng không chỉ đơn thuần là giúp học sinh hoàn thành bài toán mà thông qua đó còn giúp sinh hình thành và phát triển các tư duy Trong đó cặp phạm trù “cái chung - cái riêng” là cơ sở lý luận quan trọng để giáo viên vận dụng giúp học sinh phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề từ đó rèn luyện tư duy khái quát hóa, đặc biệt hóa cho học sinh
Do đó tôi chọn đề tài “Vận dụng cặp phạm trù “cái chung – cái riêng” rèn luyện tư duy khái quát hóa, đặc biệt hóa trong việc hướng dẫn giải toán
Trang 2II Đối tượng nghiên cứu
Các nội dung lý thuyết và ứng dụng của cặp phạm trù “cái chung - cái riêng” trong rèn luyện tư duy khái quát hóa, đặc biệt hóa trong việc hướng dẫn giải toán cho học sinh THPT
III Phương pháp nghiên cứu
Thu thập các tài liệu về cặp phạm trù “cái chung - cái riêng” và tài liệu về
tư duy khái quát hóa, đặc biệt hóa trong dạy học toán
Tổng hợp, hệ thống hóa các nội dung lý thuyết, trình bày các phương pháp rèn luyện tư duy khái quát hóa, đặc biệt hóa trong việc hướng dẫn giải toán cho học sinh THPT
B NỘI DUNG
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1 Cặp phạm trù “cái chung - cái riêng”
1.1.1 Khái niệm về cặp phạm trù “cái chung - cái riêng”
1.1.2 Mối quan hệ biện chứng giữa cặp phạm trù “cái chung - cái riêng”
1.1.3 Ý nghĩa phương pháp luận về mối quan hệ biện chứng giữa cặp phạm trù
“cái chung - cái riêng”
1.2 Khái niệm khái quát hóa, đặc biệt hóa
1.2.1 Khái quát hóa
1.2.2 Đặc biệt hóa
1.3 Tư tưởng của phép biện chứng đối với cặp phạm trù “cái chung - cái riêng” thể hiện trong toán học và trong dạy học toán
1.4 Rèn luyện học sinh tư duy khái quát hóa, đặc biệt hóa tuân theo cặp phạm trù “cái chung - cái riêng”
Trang 3Chương 2: VẬN DỤNG CẶP PHẠM TRÙ “CÁI CHUNG - CÁI RIÊNG” RÈN LUYỆN TƯ DUY KHÁI QUÁT HÓA, ĐẶC BIỆT HÓA TRONG VIỆC HƯỚNG DẪN GIẢI TOÁN CHO HỌC SINH THPT
2.1 Rèn luyện tư duy khái quát hóa, đặc biệt hóa qua một số bài toán hình học 2.2 Rèn luyện tư duy khái quát hóa, đặc biệt hóa qua một số bài toán bất đẳng thức
C KẾT LUẬN
D TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] G.I.RuZaVin – A.Nusanbaev – G.Shliakhin (1983) Một số quan điểm triết học trong toán học, NXB Giáo dục
[2] Nguyễn Toàn Cảnh (1997) Phương pháp luận duy vật biện chứng với việc dạy học, nghiên cứu toán học, NXB Đại học quốc gia
[3] Bộ Giáo dục và Đào tạo (2007) Giáo trình triết học dùng cho học viên cao học, nghiên cứu sinh không thuộc chuyên ngành triết học, NXB Lý luận chính trị