Tiểu luận môn triết học vận dụng nguyên lý của sự phát triển trong triết học để giải thích sự thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế

Để bắt kịp với xu thế toàn cầu hóa và phù hợp với đặc điểm các nền kinh tế, tình hình của các doanh nghiệp, sự phát triển, thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế là xu thế tất yếu..

-o0o -TRIẾT HỌC

ĐỀ TÀI:

VẬN DỤNG NGUYÊN LÝ CỦA SỰ PHÁT TRIỂN TRONG TRIẾT HỌC

ĐỂ GIẢI THÍCH SỰ THAY ĐỔI CỦA CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ

GVHD: PGS.TS BÙI VĂN MƯA DANH SÁCH NHÓM 7 (Lớp tối thứ 3)

1 Phạm Tường An

2 Huỳnh Thái Châu

3 Trần Thị Ngân Giang

4 Nguyễn Thị Hà Linh

TP.HCM, THÁNG 08-2016

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN

Tp HCM, ngày …… tháng …… năm 2016

Giáo viên hướng dẫn

ii

BIÊN BẢN HỌP NHÓM

Nhóm: 7

Địa điểm: Căn tin tại cơ sở B – Trường Đại học Kinh tế Tp HCM

Thành phần tham gia họp nhóm gồm:

1 Phạm Tường An

2 Huỳnh Thái Châu

3 Trần Thị Ngân Giang

4 Nguyễn Thị Hà Linh

Nội dung công việc:

1 Buổi họp 1 (Thời gian họp: 02/08/2016, lúc 20h25 )

-Thảo luận chọn tên đề tài

2 Buổi họp thứ 2 (Thời gian: 11/08/2016, lúc 18h)

-Tiến hành thảo luận làm dàn bài chi tiết cho đề tài “Vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong quá trình thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế”

-Phân công công việc:

1 Phạm Tường An Phần mở đầu (Lý do chọn đề tài, phạm

vi, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa của đề tài)

Phần kết luận

Deadline: 12h ngày 25/08/2016

2 Huỳnh Thái Châu Chương 1: Cơ sở lý luận về nguyên lý

sự phát triển và lịch sử hình thành chuẩn mực kế toán quốc tế

Deadline: 12h ngày 25/08/2016

3 Trần Thị Ngân

Giang

Chương 2:

2.2 Nguyên nhân dẫn tới sự thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế

Deadline: 12h ngày 25/08/2016

4 Nguyễn Thị Hà Linh Chương 2:

2.1 Vận dụng nguyên lý về sự phát triển trong sự thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế

Deadline: 12h ngày 25/08/2016

3 Buổi 3: Họp nhóm tổng hợp bài (27/08/2016, lúc 14h)

Tp HCM, Ngày 29 tháng 08 năm 2016

iii

MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT IV

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGUYÊN LÝ CỦA “SỰ PHÁT TRIỂN” TRONG TRIẾT HỌC 2

1.1 Phép biện chứng duy vật 2

1.1.1 Điều kiện ra đời của phép biện chứng duy vật 2

1.1.2 Nội dung cơ bản của phép biện chứng duy vật 2

1.2 Nguyên lý về sự phát triển 2

1.2.1 Nội dung nguyên lý về sự phát triển 2

1.2.2 Tính chất của sự phát triển 3

1.2.2.1 Tính khách quan 3

1.2.2.2 b Sự phát triển có tính phổ biến 3

1.2.2.3 Sự phát triển có tính kế thừa 3

1.2.2.4 Sự phát triển có tính đa dạng, phong phú 3

1.3 Giới thiệu chuẩn mực kế toán Quốc tế 3

1.3.1 Chuẩn mực kế toán là gì? 3

1.3.2 Lịch sử hình thành và phát triển sơ lược của chuẩn mực kế toán quốc tế 3

2 CHƯƠNG 2 :ỨNG DỤNG NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN VÀO GIẢI THÍCH QUÁ TRÌNH THAY ĐỔI CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ 4

2.1 Ứng dụng nguyên lý về sự phát triển trong việc giải thích những thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế 4

2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi của chuẩn mực kế toán 6

KẾT LUẬN 9

TÀI LIỆU THAM KHẢO 10

iv

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

v

LỜI MỞ ĐẦU

Các sự vật hiện tượng khác nhau của thế giới không đứng im, bất biến mà không ngừng vận động, phát triển Bàn về sự phát triển, V.I Lê nin viết: “Hai quan điểm cơ bản… về

sự phát triển (sự tiến hóa): sự phát triển coi như là giảm đi và tăng lên, như lập lại; và sự phát triển coi như là sự thống nhất của các mặt đối lập Quan điểm thứ nhất thì chết cứng, nghèo nàn, khô khan Quan điểm thứ hai thì sinh động Chỉ có quan điểm thứ hai mới cho

ta chìa khóa của “sự tự vận động” của tất thảy mọi cái “đang tồn tại”; chỉ có nó mới cho

ta chìa khóa của những “bước nhảy vọt”, của “sự gián đoạn của tính tiệm tiến”, của “sự chuyển hóa các mặt đối lập”, của “sự tiêu diệt cái cũ, nảy sinh cái mới”.1

Và chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS) cũng không nằm ngoài nguyên lý đó, đặc biệt là trong xu thế toàn cầu hóa Hiện nay, chuẩn mực kế toán quốc tế được áp dụng trong việc lập báo cáo tài chính cho các công ty niêm yết trong nước ở khoảng 100 quốc gia và vùng lãnh thổ Tại châu Âu, 31 nước và 5 vùng lãnh thổ áp dụng toàn bộ IFRS Để bắt kịp với

xu thế toàn cầu hóa và phù hợp với đặc điểm các nền kinh tế, tình hình của các doanh nghiệp, sự phát triển, thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế là xu thế tất yếu

Để tìm hiểu rõ hơn về nguyên lý của sự phát triển, sự thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế trong các thời kì, đề tài “ Vận dụng nguyên lý của sự phát triển trong triết học để giải thích sự thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế” thông qua phương pháp diễn dịch

để thấy được nguyên lý về sự phát triển đã vận động như thế nào trong sự thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế Và để làm rõ nội dung này đề tài gồm có 2 chương chính: Chương 1: Lý luận về nguyên lý của sự phát triển trong triết học

Chương 2: Ứng dụng nguyên lý về sự phát triển trong giải thích sự thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế

Cuối cùng là kết luận

1 V.I.Lê nin: TT,T.29 NXB Tiến Bộ, M., 1980, tr 379.

Trang 1

1 CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ NGUYÊN LÝ CỦA “SỰ PHÁT TRIỂN” TRONG TRIẾT HỌC

1.1 Phép biện chứng duy vật

1.1.1 Điều kiện ra đời của phép biện chứng duy vật

Sự ra đời của phép biện chứng duy vật gắn liền với sự ra đời của chủ nghĩa Mác Nó ra đời trong điều kiện phướng thức sản xuất tư bản chủ nghĩa đang phát triển

Phép biện chứng duy vật là sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan duy vật với phương pháp biện chứng, giữa lý luận nhận thức với logic biện chứng Sự ra đời của phép biện chứng duy vật là cuộc cách mạng trong phương pháp tư duy trước đó, là phương pháp mà điều căn bản là nó xem xét những sự vật và những phản ánh của chúng trong tư tưởng, trong mối liên hệ qua lại lẫn nhau của chúng, trong sự ràng buộc, sự vận động, sự phát sinh và sự tiêu vong của chúng

1.1.2 Nội dung cơ bản của phép biện chứng duy vật

Nội dung của phép duy vật biện chứng bao gồm nguyên lý về mối quan hệ phổ biến và nguyên lý về sự phát triển Chính vì vậy mà Ph Ăngghen đã khẳng định rằng phép biện chứng là lý luận về mối liên hệ phổ biến, là môn khoa học về những quy luật phổ biến của

sự vận động và phát triển tự nhiên, của xã hội loài người và của tư duy Lê nin nhấn mạnh thêm: Phép biện chứng là học thuyết sâu sắc nhất, không phiến diện về sự phát triển

1.2 Nguyên lý về sự phát triển

1.2.1 Nội dung nguyên lý về sự phát triển

Nguyên lý về sự phát triển bao gồm: quy luật mâu thuẫn, quy luật lượng chất, và quy luật phủ định Trong đó, Quy luật mâu thuẫn chỉ ra nguồn gốc của sự phát triển

Quy luật lượng chất chỉ ra cách thức, hình thức của sự phát triển

Quy luật phủ định chỉ ra khuynh hướng của sự phát triển

Ba quy luật này còn có ý nghĩa trong nhận thức và hành động Những kết luận về mặt phương pháp luận của nó luôn được coi là “Kim chỉ nam” cho hoạt động cách mạng của những người cộng sản

Trang 2

1.2.2 Tính chất của sự phát triển

1.2.2.1 Tính khách quan

Theo quan điểm duy vật biện chứng, nguồn gốc của sự phát triển nằm ngay trong bản chất

sự vật Đó là quá trình giải quyết liên tục những mâu thuẩn nảy sinh trong sự tồn tại và vận động của sự vật Nhờ đó sự vật luôn phát triển , vì thế sự phát triển là tiến trình khách quan, không phụ thuộc vào ý thức của con người

1.2.2.2 b Sự phát triển có tính phổ biến

Tính phổ biến của sự phát triển được hiểu là nó diễn ra ở mọi lĩnh vực: tự nhiên, xã hội,

và tư duy; ở bất cứ sự vật hiện tượng nào của thế giới khách quan Ngay cả các khái niệm, các phạm trù phản ánh hiện thực cũng nằm trong quá trình vận động và phát triển; chỉ trên

cơ sở của sự phát triển, mọi hình thức của tư duy, nhất là các khái niệm và các phạm trù, mới có thể phản ánh đúng đắn hiện thực luôn vận động và phát triển

1.2.2.3 Sự phát triển có tính kế thừa

Sẽ thiếu sót nếu chúng ta không nói đến tính kế thừa – một trong những tính chất của sự phát triển trong quan niệm của chủ nghĩa Mác-Lê Nin Đó là kế thừa những mảng, những nhân tố còn hợp lý, có ý nghĩa tích cực đối với sự phát triển của cái mới

1.2.2.4 Sự phát triển có tính đa dạng, phong phú

Phát triển là khuynh hướng chung của mọi sự vật, mọi hiện tượng, song mỗi sự vật, mỗi hiện tượng lại có quá trình phát triển không giống nhau

1.3 Giới thiệu chuẩn mực kế toán Quốc tế

1.3.1 Chuẩn mực kế toán là gì?

Chuẩn mực kế toán là những quy định do tổ chức có trách nhiệm nghiên cứu và ban hành

để làm cơ sở cho việc lập và giải thích các thông tin trình bày trên báo cáo tài chính

1.3.2 Lịch sử hình thành và phát triển sơ lược của chuẩn mực kế toán quốc tế

Kế toán được coi là một công cụ trợ giúp trong việc phản ánh quản lý trên góc độ tài chính các hoạt động kinh tế Trong thời kỳ Phục Hưng Fraluca Pacioli đã phát minh nguyên tắc ghi sổ kép (double entry) phục vụ cho phản ánh các tài khoán thương mại ở Ý vào thế kỷ XIV Từ đó, ghi sổ kép đã thâm nhập vào Đức, Pháp sau đó tới Anh (trung tấm

Trang 3

thế giới vào giữa thế kỷ XVII, XVIII) Những sự đầu tư của nước này vào công nghiệp, bảo hiểm và đường sắt của các nước Bắc Mỹ đồng thời đã kéo theo ảnh hưởng kế toán của Anh tới khu vực Trong thời kỳ này, kế toán Hà Lan đã ảnh hưởng tới Indonesia và Nam Phi Thời kỳ này, ảnh hưởng từ các nước Châu Âu lan tỏa ra toàn thế giới, từ Tây Ban Nha tới các quốc gia Châu Mỹ - La tinh Gần đây, với uy thế về kinh tế của mình,

Mỹ trở thành nước đầu tiên phát triển nguyên lý kế toán và xuất khẩu các mô hình báo cáo tài chính của quốc gia này ra toàn thế giới

Sự phát triển của kế toán ở các nước thường diễn ra sự khác nhau về quy định và thực hành kế toán Khi mà các hệ thống kinh tế và các điều kiện thương mại khác nhau từ nước này sang nước khác thì mô hình và phương pháp kế toán cũng khác nhau Các nhân tố ảnh hưởng là mức độ tập trung về kinh tế, mức độ kiểm soát của nhà nước đối với doanh nghiệp, bản chất của các hoạt động kinh tế từ xã hội quân bình đơn giản tới các doanh nghiệp kinh doanh tổng hợp, giai đoạn phát triển kinh tế, sự phát triển kinh tế của các nước châu Á

2 CHƯƠNG 2 :ỨNG DỤNG NGUYÊN TẮC PHÁT TRIỂN VÀO GIẢI THÍCH QUÁ TRÌNH THAY ĐỔI CHUẨN MỰC KẾ TOÁN QUỐC TẾ 2.1 Ứng dụng nguyên lý về sự phát triển trong việc giải thích những thay đổi của chuẩn mực kế toán quốc tế

Như chúng ta biết các sự vật, hiện tượng không ngừng phát triển, không ngừng vận động Theo đó hệ thống kế toán quốc tế cũng đã trải qua nhiều sự vận động, nhiều giai đoạn phát triển để ngày càng hơn thiện hơn để có thể phù hợp với những sự vận động không ngừng của môi trường kinh tế thế giới

Kế toán có lịch sử phát triển lâu đời Đó có không ít các cuộc hội thảo bàn về lịch sử phát triển của kế toán mà một trong những nội dung được đề cập thường xuyên nhất là quá trình ra đời và phát triển của phương pháp ghi sổ kép gắn liền với đóng góp của vị thầy tu kiêm nhà toán học người Ý Luca Pacioli

Lịch sử của kế toán gắn liền với sự ra đời và phát triển của hoạt động thương mại của con người mà cốt lõi là sự ra đời và phát triển của chữ viết cùngg như việc sử dụng các con số

Trang 4

và phép tính Có ý kiến cho rằng kế toán phát triển nhằm đáp ứng nhu cầu của thời đại nảy sinh do những sự thay đổi của môi trường và nhu cầu xã hội Một số khác lại cho rằng chính sự phát triển của kế toán mới tạo điều kiện cho sự phát triển của thương mại vì chỉ thông qua việc sử dụng các phương pháp kế toán chính xác và đầy đủ, hoạt động sản xuất kinh doanh hiện đại mới có thể phát triển rực rỡ, đáp ứng được yêu cầu của chủ thể kinh doanh và xã hội Tuy nhiên, dự khác nhau song hai ý kiến trên đều thống nhất ở một điểm, đó là sự gắn bó chặt chẽ giữa lịch sử phát triển của kế toán với hoạt động sản xuất kinh doanh của con người

Con người tham gia vào 3 giai đoạn phát triển quan trọng trong lịch sử ra đời của kế toán: Giai đoạn thứ nhất, hình thức ghi sổ kế toán

Giai đoạn kế toán đơn: kế toán sử dụng phương pháp ghi đơn, đơn giản và mang tính

liệt kê mô tả nhiều hơn Nguyên nhân cốt yếu là thiếu chữ viết và tiền giao dịch thích hợp

Giai đoạn kế toán kép: Phương pháp ghi sổ kép ra đời vào thế kỷ XIV ở Italy gắn liền

với đóng góp của Luca Pacioli dựa trên cơ sở thống nhất 7 nhân tố tiền đề: tài sản riêng, vốn, thương mại, tín dụng, chữ viết, tiền tệ, số học Trong số những nhân tố trên, có một

số nhân tố trên thực tế đó tồn tại ở thời cổ đại Tuy nhiên, chỉ tới thời trung cổ chúng mới xuất hiện đầy đủ và đủ mạnh để thúc đẩy con người tới sự sáng tạo ra phương pháp ghi sổ kép

Tính đa dạng về kế toán của các quốc gia, xu hướng toàn cầu hóa và sự gia tăng tầm quan trọng của thông tin kế toán, sự hoàn thiện công tác kế toán của mỗi quốc gia, sự tương hợp giữa các hệ thống chuẩn mực kế toán thúc đẩy sự hình thành chuẩn mực kế toán quốc tế

Cùng với sự vận động của lịch sử, sự phát triển của các quốc gia, sự vận động của mỗi doanh nghiệp là sự vận động phát triển của hệ thống kế toán

Các tố chức và các ủy ban chịu trách nhiệm soạn thảo và ban hành các chuẩn mực kế toán quốc tế IAS Đối với mỗi IAS lại trải qua nhiều giai đoạn phát triển, bổ sung, thay đổi, chỉnh sửa nhằm phù hợp với sự vận động của kinh tế và lịch sử thế giới

Ví dụ về sự phát triển của IAS1:

Trang 5

 Tháng 3/1974 Hội đồng bổ sung vào chương trình nghị sự của mình dự án "Công

bố các nguyên tắc kế toán” Mục tiêu của dự án là tăng cường tính hữu ích của thông tin trình bày trong báo cáo tài chính mà chủ yếu là Báo cáo thu nhập

 Tháng 1/1975 Hội đồng công bố rộng rãi IAS 1 “Công bố các nguyên tắc kế toán”

 Tháng 7/1996, đưa ra bản dự thảo trưng cầu ý kiến E53 “Trình bày các Báo cáo tài chính” Bản dự thảo nhất trí rằng nên trình bày và hiển thị không chỉ báo cáo thu nhập, mà còn các báo cáo khác như bảng cân đối, báo cáo thay đổi vốn chủ sở hữu

và báo cáo lưu chuyển tiền tệ Tháng 8/1997 IAS 1 “ Trình bày các Báo cáo tài chính” ra đời thay thế cho IAS 1(1975), IAS 5 “Thông tin đính kèm theo báo cáo tài chính” và IAS 13 “Trình bày về tài sản ngắn hạn và nợ ngắn hạn”

 Ngày 1/7/1998, IAS 1(1997) có hiệu lực thi hành

 Sau đó, IAS 1 còn được sửa đổi vào 12/2003, 8/2005, 6/2007 để xem xét lại các vấn đề về tính minh bạch của thông tin kế toán, và bổ sung tính so sánh của thông tin kế toán trên các BCTC

 Gần đây nhất lần sửa đổi năm 2007 tập trung giải quyết sự công bố về nguồn vốn của doanh nghiệp Hiện nay, áp dụng IAS 1 có hiệu lực ngày 1/1/2009

Qua ví dụ trên ta có thể hình dung được sự phát triển của hệ thống chuẩn mực kế toán quốc tế qua các giai đoạn

Sau IAS, tổ chức IASB còn ban hành thâm các IFRS “ chuẩn mực lập báo cáo tài chính quốc tế” có hiệu lực thi hành từ 2005 để bổ sung cho các chuẩn mực kế toán quốc tế IAS Tuy nhiên, cho tới hiện tại các IFRS vẫn còn đang trên đà hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu về tính minh bạch và tính có thể so sánh được của thông tin

Những đòi hỏi của quá trình toàn cầu hóa, ưu thế về lợi ích mang lại của việc sử dụng IAS/IFRS, cùng với nỗ lực của IASB, đã thúc đẩy mạnh mẽ quá trình hòa hợp và hội

nhập với các chuẩn mực BCTC quốc tế của nhiều quốc gia trên thế giới Việt Nam cũng

không thể nằm ngoài dòng chảy hội nhập này

Trang 6

Như vậy, không nằm ngoài quy luật của sự phát triển, hệ thống kế toán quốc tế vận động, phát triển không ngừng cùng với sự vận động chung của nền kinh tế và ngày càng trở nên hoàn thiện hơn

2.2 Nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi của chuẩn mực kế toán.

Với xu hướng toàn cầu hóa hiện nay, hàng loạt các nhân tố quốc tế nảy sinh tác động tới sự thay đổi kế toán, đó là: Sự độc lập về kinh tế, chính trị, đầu tư nước ngoài trực tiếp; các chiến lược kinh doanh đa quốc gia; công nghệ mới; sự phát triển của thị trường tài chính quốc tế; sự mở rộng các dịch vụ tài chính và kinh doanh quốc tế

Nhân tố thúc đẩy sự thay đổi về kế toán nảy sinh từ sự lớn mạnh độc lập quốc tế và

từ sự hài hòa các quy tắc của các mối qian hệ kinh tế, tài chính quốc tế

Sự phân biệt giữa Đông và Tây (các nước XHCN kế hoạch hóa tập trung và các nước tư bản Tây Âu), giữa Nam và Bắc (các nước phát triển và các nước đang phát triển) làm nảy sinh sự thay đổi nhanh chóng về mức độ chính trị dẫn tới sự thay đổi kinh tế, làm thay đổi cơ cấu kinh doanh và kế toán quốc tế Kinh tế kế hoạch hóa tập trung của Liên

Xô cũ, các nước Đông Âu và Trung Quốc đã thay đổi theo hướng tiếp cận kinh tế thị trường trong sự phát triển của họ Hơn nữa sự phát triển rộng khắp xu hướng điều tiết của thị trường và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước ở các nước phát triển và đang phát triển

đã gợi mở ra nhiều cơ hội mới cho đầu tư nước ngoài, liên doanh, liên kết quốc tế

Mặt khác, các tập đoàn kinh tế như cộng đồng chung Châu Âu (EU) có ảnh hưởng rất lớn tới tiến trình nhất thể hóa nền kinh tế thế giới thông qua sự tự do hóa thị trường, hàng hóa, nhân công và vốn giữa các quốc gia Trong những năm gần đây, EU đã hợp nhất như một khối kinh tế, chính trị lớn, là một thành viên tập hợp nhiều quốc gia, tạo nên một thị trường tiêu dùng tiềm năng với khoảng 350 triệu người tiêu dùng Các tổ chức quốc tế như liên hợp quốc (UN), tổ chức phát triển kinh tế - xã hội, OECD tham gia vào tiến trình toàn cầu hóa

Ngày nay, các thị trường tài chính quốc tế đòi hỏi sự hài hòa những điểm không tương đồng về chính sách thuế, kiểm soát trao đổi giới hạn đầu tư, yếu cầu những nguyên tắc kế toán

Trang 7