Phan3 Chuong6.doc

Báo cáo chính trị của Đại hội xác định vị trí của giáo dục là phổ thông, là "nền tảng văn hóa của đất nước, là sức mạnh tương lai của một dân tộc, nó đặt cơ sở ban đầu rất trọng yếu cho

CHƯƠNG VI:

GIẢI PHÓNG MIỀN NAM

THỐNG NHẤT HỆ THỐNG GIÁO DỤC XÃ HỘI

CHỦ NGHĨA

-Mùa xuân năm 1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, kết thúc gần một thế kỷ bền bỉ đấu tranh chống giặc ngoại xâm của dân tộc , mở ra giai đoạn mới của cách mạng Việt Nam, giai đoạn cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội Từ đây giáo dục đi vào thời kỳ phát triển mới, xây dựng hệ thống giáo dục xã hội chủ nghĩa thống nhất trong toàn quốc

Tháng 4/1976 tổng tuyển cử thống nhất đất nước được thực hiện, nhân dân toàn lãnh thổ Việt Nam phấn khởi bầu ra Quốc hội khóa VI của nước Việt Nam Xã hội chủ nghĩa Tháng 12/1976 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng khai mạc vạch định con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội của đất nước ta trong giai đoạn nước nhà độc lập thống nhất Báo cáo chính trị của Đại hội xác định vị trí của giáo dục là phổ thông, là "nền tảng văn hóa của đất nước, là sức mạnh tương lai của một dân tộc, nó đặt cơ sở ban đầu rất trọng yếu cho sự phát triển toàn diện của con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa" (1)

Từ những yêu cầu của giai đoạn mới, Đại hội của Đảng quyết định phải tiến hành cuộc cải cách

giáo dục lần thứ ba, "làm cho hệ thống giáo dục quốc dân gắn chặt hơn nữa với sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa" (2) Giáo dục là một bộ phận quan trọng của cách mạng tư tưởng và văn hóa, là nhân tố có tính quyết định trong việc đào tạo, bồi dưỡng nhân tài và đội ngũ lao động mới Thực thi

1

nhiệm vụ chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ từ nhỏ đến lúc trưởng thành Phấn đấu cho các lứa tuổi được đến trường

-(1) Báo cáo chính trị Đại hội Đảng CSVN lần thứ IV.

(2) Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV

Về nguyên lý giáo dục, nghị quyết Đại hội cũng chỉ

rõ "Học đi đối với hành, giáo dục kết hơûp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội" (1)

Cuộc cải cách giáo dục lần thứ III ở vào thời kỳ hợp nhất ba tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên thành tỉnh Bình - Trị - Thiên theo quyết định của Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam ngày

20 tháng 9 năm 1975

Vĩnh Linh, Quảng Trị được chia thành 4 huyện, các huyện Vĩnh Linh, Do Linh, Cam Lộ nhập thành huyện Bến Hải; các huyện Triệu Phong, Hải Lăng nhập thành huyện Triệu Hải; nam Hướng Hóa, bắc Hướng Hóa thành huyện Hướng Hóa; thị xã Đông Hà vẫn giữ nguyên như cũ Năm 1983 Đông Hà nhập thêm các xã Cam Thanh, Cam Thành, Cam Thủy, Cam Hiếu, Cam Tuyền, Cam Chính, Cam Nghĩa, Triệu Lễ, Triệu Lương cùng 5 phường và xã Quảng Tân cũ

Tỉnh Bình Trị Thiên có 17.500 km2 với 1.700 000 dân, trãi dài từ đèo Ngang đến đèo Hải Vân, bị chiến tranh tàn phá nặng nề nhưng nhân dân 3 tỉnh vốn có truyền thống gắn bó lâu đời trong các cuộc chống ngoại xâm nay thành một tỉnh, nhân dân 3 tỉnh đã đoàn kết thống nhất hăng hái đi vào công cuộc kiến thiết đất nước xây dựng xã hội chủ nghĩa

Về tổ chức giáo dục, ngày 08 tháng 5 năm 1976 Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Trị Thiên có quyết

Ty Giáo dục Vĩnh Linh, Ty Giáo dục Quảng Trị, Ty Giáo dục Thừa Thiên thành Ty Giáo dục Bình Trị Thiên, lãnh đạo Ty gồm các ông Nguyễn Kỳ, Nguyễn Văn Tu, Lê Trọng Từ, Phan Quang Quy, Ngô Thị Chính và Nguyễn Đình Ngộ Ông Nguyễn Kỳ giữ chức vụ Trưởng Ty

( 1 ) Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV

Biên chế cơ quan Ty gồm 105 người là sự lựa chọn từ 4 Ty cũ, được sắp xếp thành 10 phòng chức năng là Phòng Tổng hợp-Kế hoạch, phòng Tài vụ, phòng Phổ thông (gồm cấp I, cấp II, cấp III), phòng Mẫu giáo, phòng Bổ túc văn hóa, phòng Tổ chức cán bộ và Thanh Tra giáo dục, phòng Sách-thiết bị, phòng Đào tạo bồi dưỡng và phòng Hành chính-Quản trị Lúc này Công đoàn giáo dục trực thuộc liên hiệp công đoàn Bình Trị Thiên sau đổi thành Liên đoàn lao động Bình Trị Thiên

Cùng xu thế đi lên làm ăn lớn, xây dựng mô hình kinh tế cấp huyện, bốn Phòng giáo dục ở Quảng Trị đã được tăng cường lực lượng mạnh mẽ Đội ngũ cán bộ, chuyên viên phòng đông, đủ sức thực thi các chủ trương và giải pháp của Ty Giáo dục Bình Trị Thiên; thực thi nội dung và yêu cầu của cải cách giáo dục theo quyết định số 1 của Chính phủ do Thủ tướng Phạm Văn Đồng làm Chủ tịch

Sự thống nhất về hệ thống giáo dục quốc dân hoàn chỉnh từ mẫu giáo đến Đại học, sau Đại học cùng với việc ban hành văn bản mục tiêu và kế hoạch đào tạo của nhà nước là cơ sở đảm bảo cho việc phát triển giáo dục trong tình hình mới Cái chung được khẳng định giáo dục thời Bình Trị Thiên là thời kỳ phát

3

triển mạnh mẽ và toàn diện Hệ thống giáo dục quốc dân đồng bộ, phát triển đại trà các cấp học, ngành học nhưng rất chú trọng mũi nhọn xây dựng điển hình tiên tiến tập trung sức xóa nạn mù chữ và bổ túc văn hóa cho người lao động nhưng đồng thời quan tâm xây dựng ngành học bậc cao theo quan điểm

"Nhiệm vụ hàng đầu trong toàn bộ các nhiệm vụ xây dựng nền kinh tế quốc dân xã hội chủ nghĩa" (1)

-(1) Nghị quyết Hội nghị BCHTW Đảng lần thứ II (6/1977)

Bốn huyện, thị lúc đó đã có 105 trường tiểu học, 9 trường THCS, 61 trường PTCS, 11 trường cấp III (kể cả 3 trường cấp III VHVL), 2 trường phổ thông dân tộc nội trú và trường Trung học sư phạm của tỉnh đặt trên địa bàn

Ngành học mẫu giáo, nhà trẻ phát triển rộng khắp, mỗi đội sản xuất có 1 nhà trẻ, mỗi hợp tác xã có 3 - 4 trường mẫu giáo Làm ăn theo quy mô lớn, nhu cầu gởi con đế nhà trẻ, đến lớp mẫu giáo trở thành nhu cầu không thể thiếu đối với người lao động Tỷ lệ cháu đến lớp mẫu giáo đạt cao từ 35 đến 40% trong độ tuổi xã hội Phong trào phát triển mạnh mẽ ở nhiều hợp tác xã ở 4 huyện, thị Điển hiình nổi bật của ngành học Mẫu giáo Bình Trị Thiên là mẫu giáo xã Hải Tân (Triệu Hải) (1) tỷ lệ huy động cháu đạt 100% Đây là địa phương quan tâm khá toàn diện, lo toan cho trẻ đến lớp mẫu giáo có đủ điều kiện học hành, thực hiện xã hội hóa sớm trong công tác mẫu giáo, nhà trẻ Cô giáo Hiệu trưởng Lê Thị

Yến có công rất lớn trong việc xây dựng đơn vị tiến tiến xuất sắc Việc tổ chức ăn trưa tại lớp mẫu giáo đã phát triển, tao nhiều thuận lợi cho người lao động tập trung sản xuất Nét nổi bật là đội ngũ cô giáo chỉ được tập huấn ngắn hạn nhưng do lòng nhiệt tình say mê, mến trẻ cho nên đã đạt được kết quả khá tốt trong giảng dạy và chăm sóc cháu Từ năm học 1978-1979 các trường mẫu giáo bắt đầu thực hiện chương trình cải tiến nâng cao chất lượng giáo dục Hai chuyên đề phổ biến thời kỳ này là "hát múa" và "xây dựng cơ sở vật chất" trường lớp mẫu giáo được quan tâm

Về giáo dục phổ thông ở 4 huyện có trên 42000 học sinh, trong đó có 10500 học sinh cấp III Học tập các điển hình tiên tiến, thi đua dạy tốt - học tốt được phát động sâu rộng Trong giáo viên phổ thông nhiều hoạt động

-

-( 1 ) Mẫu giáo Hải Tân, mẫu giáoHưng Trạch (huyện Bố Trạch) là hai đơn vị tiên tiến xuất sắc nhiều năm của mẫu giáo

sôi nổi, nâng cao chất lượng dạy học, dự giờ, thăm lớp, cải tiến giảng dạy, sáng kiến kinh nghiệm được quan tâm đúng mức Hàng năm có nhiều hội thi sôi nổi như hội thi làm đồ dùng dạy học; hội thi sáng kiến kinh nghiệm; hội thi vở sạch chữ đẹp cấp trường, cấp huyện và cấp tỉnh Điển hình có trường cấp I xã

Do Hòa (Bến Hải) được Ty Gíáo dục Bình Trị Thiên chọn làm điểm nhân rộng của Ngành Thời kỳ đó mới bước qua khỏi chiến tranh nhà dân được dựng tạm bằng tranh tre nứa lá nhưng nhân dân xã Do Hòa đã đóng góp công sức lên rừng khai thác gỗ về cưa xẻ,

5

đóng bàn ghế đúng qui cách, đủ chỗ cho học sinh ngồi học, hỗ trợ giấy bút cùng chủng loại, mực tím đựng trong ve để tại lớp, giáo viên có sáng kiến lấy mảnh đuy-ra máy bay Mĩ cắt thành các ngòi bút bền và viết rất đẹp Các cô giáo trường cấp I Do Hòa không có một ai viết chữ xấu hoặc không đúng qui định Trường cấp I xã Do Hòa được Ủy ban nhân

dân tỉnh Bình Trị Thiên công nhận là lá cờ đầu "Vở sạch chữ đẹp".

Quyết định 63/CP ngày 21/3/1978 của Chính phủ quy định trách nhiệm cụ thể về cơ sở vật chất, về đội ngũ, điều kiện học tập và cả cơ chế quản lý loại hình trường phổ thông vừa học vừa làm, nhưng

do tình hình kinh tế lúc đó là quá khó khăn nên các trường phổ thông trung học VHVL của 4 huyện ra đời dựa vào các Nông trường quốc doanh

Trường phổ thông trung học VHVL Tân Lâm ra đời từ trường Đoàn Vĩnh Linh do đồng chí Nguyễn Hoa Nam làm Hiệu trưởng, có bộ khung ban đầu và phương thức hoạt động thích hợp được chuyển đến Nông trường Tân Lâm do thầy Nguyễn Minh Lai làm Hiệu trưởng Trường Phổ thông trung học Vừa học vừa làm Tân Lâm thu hút con em cả 4 huyện thị về học Ngoài các qui định của quyết định Chính phủ trường được sự hỗ trợ và đầu tư của Nông trường hồ tiêu Tân Lâm khá toàn diện từ cơ sở vật chất ban đầu đến việc học tập, điều kiện nội trú Đội ngũ giáo viên được lựa chọn là những giáo viên có năng lực và tâm huyết Tập thể sư phạm khá nhạy cảm với tình hình và điều kiện nên nhanh chóng đi vào họat động có chất lượng Học sinh đã trãi qua những năm tháng chiến tranh, thấu hiểu sâu sắc về sự thiếu hụt kiến thức khoa học, hiểu biết do đó rất chăm

học, chăm làm - là học sinh nhưng đồng thời cũng là công nhân nông trường Đây là sự sáng tạo mới mở ra thời kỳ hợp tác giữa nông trường và nhà trường, là sự đóng góp quý báu về một phương thức thực hiện giáo dục gắn liền với xã hội Những kiến thức khoa học học ở trường được vận dụng vào thực tiễn ngay cho nên chất lượng giáo dục đạt cao Hàng năm thi tốt nghiệp đỗ cao tương đương với các trường

ở thành phố Huế, Đồng Hới Học và làm, sự bổ sung khá hiệu quả trong đào tạo, cùng với nhũng hoạt động hỗ trợ phong phú về đạo đức, lối sống, lý tưởng người thanh niên xã hội chủ nghĩa nên đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương lao động hạng Nhất - đơn vị anh hùng của ngành Giáo dục của cả nước

Từ mô hình điển hình Tân Lâm, tỉnh Bình Trị Thiên quyết định phát triển thêm trường trung học VHVL Cồn Tiên gắn với Nông trường quốc doanh Cồn Tiên, trường PTTH VHVL Bến Hải gắn với Nông trường quốc doanh Bến Hải Hình thức vừa học vừa làm khá thích ứng với cơ chế kinh tế thời kỳ bao cấp, đáp ứng được nhu cầu học tập đầy đủ của tuổi trẻ Lúc đầu trường được bao cấp khá đầy đủ về điều kiện học hành, ăn ở nội trú, nhưng sau đó phải tự túc nên chỉ tồn tại hai trường được chuyển thành trường PTTH

Cồn Tiên và PTTH Tân Lâm ngày nay Nguyên lý "học đi đôi với hành, lý luận liên hệ với thực tiễn, nhà trường gắn liền với xã hội" đã được các trường học

quán triệt vận dụng sáng tạo có hiệu quả Các buổi lao động trong trường học được tổ chức tốt, có kĩ thuật, có kỷ luật đạt hiệu quả kinh tế, vừa sức của học sinh Sau chiến tranh diện tích đất đai hoang hóa bạt ngàn, giáo viên và học sinh được sự hướng dẫn

7

( 1) Thơ Tố Hữu: Trường em đứng giữa đồi quang

của lực lượng vũ trang tự rà phá bom mìn, tổ chức khai hoang trồng sắn khoai, rau quả, trồng cây phủ xanh đồi trọc Trong một thời gian ngắn các ngôi trường

"đứng giữa đồi quang" (1) được phủ anh tươi tốt Trường Phổ thông trung học vừa học vừa làm Cồn Tiên do thầy giáo Ngô Xuân Hồi làm Hiệu trưởng là đơn

vị dẫn đầu về phong trào trồng cây Đây là ngôi trường duy nhất trong toàn quốc trồng được nửa triệu cây Bộ Giáo dục và Bộ Lâm nghiệp tặng nhiều Bằng khen công nhận là lá cờ đầu về trồng cây trong trường học

Sự tồn tại, phát triển và giành được thành tích cao của trường Trường Phổ thông trung học vừa học vừa làmTân Lâm, trường Trường Phổ thông trung học vừa học vừa làm Cồn Tiên khẳng định sức sống mãnh liệt về nguyên lý giáo dục của Đảng

Về chất lượng giáo dục nhìn tổng quan đạt khá Các kỳ thi tốt nghiệp các cấp đạt tỷ lệ 95-98% Tỷ lệ học sinh lên lớp đạt trên 95% (1) Phong trào thi đua "Hai tốt" từ điển hình lá cờ đầu Bắc Lý (Nam Hà) được tổ chức khá khoa học Hàng năm các trường học trong 4 huyện, thị đều có tổ chức hội thi báo cáo điển hình kinh nghiệm học tốt trong học sinh Các hội Toán, hội Văn, hội người Đội viên giỏi, hội người làm việc tốt đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng học tập, rèn luyện phẩm chất người học sinh xã hội chủ nghĩa

Ủy ban cải cách giáo dục Trung ương ra quyết định 01/CP phát động phong trào tăng cường giáo dục đạo đức cách mạng trong các trường học Đây là cuộc vận động trong phạm vi rộng của cả xã hội nhằm làm cho người học sinh giỏi trong học tập,

sống có đạo đức, có lý tưởng và hoài bão hữu ích về tương lai của quê hương, đất nước, về chế độ ưu việt của Nhà nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa Đối với trường học lấy 5 điều Bác Hồ dạy làm nội dung chủ đạo về giáo dục đạo đức học sinh

-

-( 1 ) Thông tư 29 của Bộ đã qui định chặt chẽ nghiêm ngặt về "chương trình là pháp lệnh", chế độ cho điểm, về đánh giá học sinh

5 điều Bác Hồ dạy:

- Yêu Tổ quốc, yêu đồng bào;

- Học tập tốt, lao động tốt;

- Đoàn kết tốt, kỷ luật tốt;

- Giữ gìn vệ sinh thật tốt;

- Khiêm tốn, thật thà, dũng cảm.

Năm điều Bác Hồ dạy là những nét đặc trưng chủ yếu nổi bật về con người mới Việt Nam Biết

"làm chủ tập thể, lao động, yêu nước xã hội chủ nghĩa và tinh thần quốc tế vo sản" (1) Vì vậy cuộc vận động có ý nghĩa sâu sắc và tầm quan trọng trong việc hình thành nhân cách của người học sinh ở trong trường học cũng như cuộc sống sau này

Cuộc vận động này được cả nước hưởng ứng và triển khai với nhiều hình thức phong phú đạt hiệu quả cao Ty Giáo dục Bình Trị Thiên triển khai khá chu đáo Tổ chức hội nghị quản lý trường học, tập huấn chuyên trách Đoàn-Đội, tổ chức hội nghị Liên ngành, xây dựng điển hình

Bốn huyện thị của Quảng Trị lúc đó có một lợi thế là hình ảnh thu nhỏ của cả nước, quê hương vừa lập được chiến tích vang dội trong cuộc kháng chiến chống Mĩ Đội ngũ giáo viên chi viện của 17 tỉnh thành trong cả nước cùng với đội ngũ giáo viên đi K8

9

trở về đã tạo được sức mạnh tổng hợp cho việc triển khai nhiệm vụ đạt hiệu quả cao

Điển hình là trường PTCS xã Vĩnh Thủy (huyện Bến Hải), đơn vị lá cờ đầu của Ty Giáo dục Bình Trị Thiên về giáo dục đạo đức cách mạng trong trường học, được Bộ Giáo dục cấp Bằng khen Trường PTCS Vĩnh Thủy khi triển khai cuộc vận động giáo dục đạo đức cách mạng trong trường học đã biết khai thác triệt để truyền thống anh hùng của nhân dân Vĩnh

Thủy nổi tiếng một thời "bắt cọp dữ" bảo vệ xóm

làng, giữ vững bình yên cuộc sống

-( 1 ) Nghị quyết Đại hội lần thứ IV của Đảng CSVN

Kháng chiến chống Pháp là chiến khu Thủy Ba chống giặc; kháng chiến chống Mĩ lập được chiến công vang dội trong ngày 11 tháng 11 năm 1966 đã cùng với bộ đội cao xạ bắn rơi 6 máy bay giặc Mĩ Được Nhà nước phong tặng xã anh hùng

Trường PTCS Vĩnh Thủy là trường đầu tiên của huyện Bến Hải có chi bộ trong trường học Khi triển khai công tác giáo dục đạo đức nhà trường rất chú trọng về kiến thức khoa học, năng lực nhận thức của học sinh,

nhưng cũng đồng thời tổ chức quản lý chặt chẽ những bài dạy về luân lý đạo đức, liên hệ cuộc sống, tổ chức các hoạt động ngoài giờ phù hợp với tình hình kinh tế xã hội ở địa phương Học sinh Vĩnh Thủy học giỏi, chăm làm và cũng rất năng động trong cuộc sống lao động sản xuất Những phẩm chất của ngươii lao động mới được nhà trường dày công vun

đắp dạy bảo Những việc làm đó như "mưa dầm thấm đất" làm cho cây đơm hoa ra quả Ngày khai giảng