Tieu luan mon chinh sach cong

Việc thực thi chính sách công không chỉ góp phần thực hiện thắng lợicác mục tiêu của chính sách mà còn khẳng định tính đúng đắn của chínhsách, vai trò của chủ thể trong việc thực thi chí

MỤC LỤC

Trang

LỜI MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 3

I CƠ SỞ LÝ LUẬN CHÍNH SÁCH CÔNG VÀ THỰC THI CHÍNH SÁCH CÔNG 3

1 Khái niệm chính sách công 3

2 Thực thi chính sách và ý nghĩa thực thi chính sách 5

3 Các bước thực thi chính sách………6

4 Yếu tố ảnh hưởng tới thực thi chính sách 8

5 Mô hình tổ chức thực thi chính sách 10

6 Phương pháp tổ chức thực thi chính sách 11

II THỰC TIỄN THỰC THI CHÍNH SÁCH CÔNG Ở VIỆT NAM 14

1 Chính sách công và việc tổ chức thực thi 14

2 Những hạn chế trong thực thi chính sách công hiện nay 15

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU LỰC, HIỆU QUẢ THỰC THI CHÍNH SÁCH ……… 16

KẾT LUẬN 19

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

LỜI MỞ ĐẦU

Chính sách công là một trong những công cụ cơ bản được Nhà nước sửdụng để phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Ở mỗi giai đoạn phát triển,yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả các chính sách công luôn được đặt ra

Để làm được điều đó cần có sự hoàn thiện quy trình chính sách; trong đó có

tổ chức thực thi chính sách - bước đặc biệt quan trọng của quy trình chínhsách Thực thi chính sách là một khâu quan trọng quyết định sự thành bại củamột chính sách công

Việc thực thi chính sách công không chỉ góp phần thực hiện thắng lợicác mục tiêu của chính sách mà còn khẳng định tính đúng đắn của chínhsách, vai trò của chủ thể trong việc thực thi chính sách, góp phần nâng caoniềm tin của đối tượng quản lý đối với chủ thể chính sách cũng như niềm tincủa nhân dân đối với các cấp ủy Đảng và chính quyền

Nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò, ý nghĩa của việc thực thi chính sách;những năm qua, các cấp ủy Đảng, chính quyền đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo,phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong việc phối hợp triển khaithực hiện các chính sách của nhà nước và đạt được những kết quả tích cực.Nền kinh tế có bước phát triển và tăng trưởng khá; đất nước ta từng bướcvượt ra khỏi tình trạng các nước kém phát triển; chủ động tham gia vào quátrình hội nhập kinh tế quốc tế An ninh quốc phòng được giữ vững; chính trị

ổn định Vị thế của nước ta trên trường quốc tế được nâng cao, góp phầnxâydựng một thế giới, hòa bình, dân chủ và tiến bộ xã hội

Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, việc tổ chức thực thi chính sáchtrong thời gian qua vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụtrong tình hình mới Vì vậy việc nghiên cứu, phân tích mối quan hệ giữa các

tổ chức trong hệ thống chính trị tham gia vào việc tổ chức thực thi chính sáchvừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, nhằm khắc phục tìnhtrạng chồng chéo, trùng lắp, đùn đẩy, giữa các tổ chức trong hệ thống chínhtrị, góp phần nâng cao hiệu quả chính sách công

Qua kiến thức học được, tôi mạnh dạn chọn đề tài: "Quan điểm, giảipháp đổi mới hoạch định chính sách công ở Việt Nam" làm tiểu luận mônhọc hoạch định và thực thi chính sách công

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN CHÍNH SÁCH CÔNG VÀ THỰC THI CHÍNH SÁCH CÔNG

1 Khái niệm chính sách công.

Ở các nước phát triển và các tổ chức kinh tế quốc tế, thuật ngữ “Chínhsách công” được sử dụng rất phổ biến Có thể nêu ra một số quan niệm sau:

Chính sách công bao gồm các hoạt động thực tế do chính phủ tiến hành(Peter Aucoin, 1971)

Chính sách công là một tập hợp các quyết định có liên quan lẫn nhaucủa một nhà chính trị hay một nhóm các nhà chính trị gắn liền với việc lựachọn các mục tiêu và các giải pháp để đạt các mục tiêu đó (WilliamJenkin, 1978)

Chính sách công là cái mà chính phủ lựa chọn làm hay không làm(Thomas R Dye, 1984)

Chính sách công là toàn bộ các hoạt động của nhà nước có ảnh hưởngmột cách trực tiếp hay gián tiếp đến cuộc sống của mọi công dân (B GuyPeter, 1990)

Chính sách công là một kết hợp phức tạp những sự lựa chọn liên quanlẫn nhau, bao gồm cả các quyết định không hành động, do các cơ quan nhànước hay các quan chức nhà nước đề ra (William N Dunn, 1992)

Chính sách công bao gồm các quyết định chính trị để thực hiện cácchương trình nhằm đạt được những mục tiêu xã hội (Charle L Cochran andEloise F Malone, 1995)

Nói cách đơn giản nhất, chính sách công là tổng hợp các hoạt động củachính phủ/chính quyền, trực tiếp hoặc thông qua tác nhân bởi vì nó cóảnhhưởng tới đời sống của công dân (B Guy Peters, 1999)

Thuật ngữ chính sách công luôn chỉ những hành động củachính phủ/chính quyền và những ý định quyết định hành động này; hoặcchính sách công là kết quả của cuộc đấu tranh trong chính quyền để ai giànhđược cái gì (Clarke E Cochran, et al, 1999).

Chính sách là một quá trình hành động có mục đích mà một cá nhânhoặc một nhóm theo đuổi một cách kiên định trong việc giải quyết vấn đề(James Anderson, 2003)

Chính sách công là một quá trình hành động hoặc không hành động củachính quyền để đáp lại một vấn đề công cộng Nó được kết hợp với các cáchthức và mục tiêu chính sách đã được chấp thuận một cách chính thức, cũngnhư các quy định và thông lệ của các cơ quan chức năng thực hiện nhữngchương trình (Kraft and Furlong, 2004)

Từ các quan niệm trên, chính sách công có thể được nhìn nhận như sau:

Trước hết, là một chính sách của nhà nước, của chính phủ (do nhànước, do chính phủ đưa ra), là một bộ phận thuộc chính sách kinh tế và chínhsách nói chung của mỗi nước

Thứ hai, về mặt kinh tế, chính sách công phản ánh và thể hiện hoạtđộng cũng như quản lý đối với khu vực công, phản ánh việc đảm bảo hanghóa, dịch vụ công cộng cho nền kinh tế

Thứ ba, là một công cụ quản lý của nhà nước, được nhà nước sử dụngđể: Khuyến khích việc sản xuất, đảm bảo hàng hóa, dịch vụ công cho nềnkinh tế, khuyến khích cả với khu vực công và cả với khu vực tư; Quản lýnguồn lực công một cách hiệu quả, hiệu lực, thiết thực đối với cả kinh tế,chính trị, xã hội, môi trường, cả trong ngắn hạn lẫn trong dài hạn Nói cáchkhác chính sách công là một trong những căn cứ đo lường năng lực hoạchđịnh chính sách, xác định mục tiêu, căn cứ kiểm tra, đánh giá, xác định tráchnhiệm trong việc sử dụng nguồn lực công như ngân sách nhà nước, tài sảncông, tài nguyên đất nước

2 Thực thi chính sách và ý nghĩa thực thi chính sách.

Tổ chức thực thi chính sách là toàn bộ quá trình chuyển hoá ý chí củachủ thể trong chính sách thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạtmục tiêu định hướng

Tổ chức thực thi chính sách có vị trí rất quan trọng, nó là một khâu hợpthành chu trình chính sách, nếu khuyết thiếu công đoạn này thì chu trìnhchính sách không thể tồn tại vì nó là trung tâm kết nối các bước trong chutrình chính sách thành một hệ thống, nhất là với thực thi chính sách, bước này

là bước quan trọng không thể thiếu vì nó là khâu hiện thực hoá chính sáchvào đời sống xã hội Chúng ta đều nhận thấy hoạch định một chính sách tốt làhết sức khó khăn và trải qua rất nhiều công đoạn nhưng cho dù chính sách cótốt đến mấy nhưng không được tổ chức thực thi hay thực thi kém thì nó cũngkhông mang lại hiệu quả, không đạt được mục tiêu mà uy tín của Nhà nướccòn bị ảnh hưởng Như vậy qua sự phân tích trên thì chúng ta có thể thấyđược vai trò quan trọng của thực thi chính sách công

Tổ chức thực thi chính sách để từng bước thực hiện các mục tiêu chínhsách và mục tiêu chung Mục tiêu của chính sách có liên quan đến nhiều vấn

đề, nhiều lĩnh vực nên không thể cùng một lúc giải quyết hết tất cả mà phảilần lượt, và việc thực thi chính sách công giải quyết các vấn đề trong mốiquan hệ biện chứng với mục tiêu chung do đó nó có thể giải quyết các vấn đềđặt ra

Trong thực tế mục tiêu chính sách chỉ có thể đạt được thông qua thựcthi chính sách, đồng thời các mục tiêu của chính sách có quan hệ và ảnhhưởng đến mục tiêu chung

Thực thi chính sách để khẳng định tính đúng đắn của chính sách cónghĩa là chính sách này được thực thi triển khai rộng rãi trong đời sống xã hội

và được xã hội chấp nhận thì điều này cũng phản ánh tính đúng đắn của chínhsách này và ngược lại Qua thực thi giúp chính sách ngày càng hoàn chỉnh vìchúng ta đều biết chính sách do một tập thể hoạch định nên, nhưng cũngkhông tránh khỏi ý kiến chủ quan làm ảnh hưởng tới hiệu quả của chính sách,

để khắc phục điều này thì khi chính sách được thực thi thì qua đó rút kinhnghiệm và chỉnh sửa để hoàn thiện chính sách

3 Các bước thực thi chính sách

Trong thực thi chính sách gồm 7 bước cơ bản sau:

Bước 1: Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách, đây làbước cần thiết và quan trọng vì tổ chức thực thi chính sách là quá trình phứctạp, lại diễn ra trong thời gian dài do đó phải có kế hoạch

Kế hoạch này phải được xây dựng trước khi đưa chính sách vào cuộcsống, các cơ quan triển khai từ Trung ương đến địa phương đều phải lập kếhoạch bao gồm các bước sau:

+ Kế hoạch về tổ chức, điều hành như hệ thống các cơ quan tham gia,đội ngũ nhân sự, cơ chế thực thi

+ Kế hoạch cung cấp nguồn vật lực như tài chính, trang thiết bị

+ Kế hoạch thời gian triển khai thực hiện

+ Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính sách

+ Dự kiến về quy chế, nội dung về tổ chức và điều hành thực thi chínhsách

Bước 2: Phổ biến, tuyên truyền chính sách Đây là công đoạn tiếp theosau khi chính sách đã được thông qua Nó cũng cần thiết vì giúp cho nhândân, các cấp chính quyền hiểu được về chính sách và giúp cho chính sáchđược triển khai thuận lợi và có hiệu quả

Để làm được việc tuyên truyền này thì chúng ta cần được đầu tư vềtrình độ chuyên môn, phẩm chất chính trị, trang thiết bị kỹ thuật Vì đây làđòi hỏi của thực tế khách quan

Việc tuyên truyền này cần phải thực hiện thường xuyên liên tục, ngay

cả khi chính sách đang được thực thi, và với mọi đối tượng và trong khi tuyêntruyền phải sử dụng nhiều hình thức như tiếp xúc trực tiếp, gián tiếp traođổi

Bước 3: Phân công phối hợp thực hiện chính sách Một chính sáchthường được thực thi trên một địa bàn rộng lớn và nhiều tổ chức tham gia do

đó phải có sự phối hợp, phân công hợp lý để hoàn thành tốt nhiệm vụ Mặtkhác các hoạt động thực thi mục tiêu là hết sức đa dạng, phức tạp chúng đanxen, thúc đẩy lẫn nhau, kìm hãm bởi vậy nên cần phối hợp giữa các cấp,ngành để triển khai chính sách

Nếu hoạt động này diễn ra theo tiến trình thực hiện chính sách mộtcách chủ động khoa học sáng tạo thì sẽ có hiệu quả cao, và duy trì ổn định

Bước 4: Duy trì chính sách, đây là bước làm cho chính sách tồn tại được và phát huy tác dụng trong môi trường thực tế

Để duy trì được chính sách đòi hỏi phải có sự đồng tâm, hiệp lực củanhiều yếu tố như nhà nước và người tổ chức thực thi chính sách phải tạo điềukiện và môi trường để chính sách được thực thi tốt

Đối với người chấp hành chính sách phải có trách nhiệm tham gia tích cực vào thực thi chính sách Nếu các hoạt động này được tiến hành đồng bộ thì việc duy trì chính sách là việc làm không khó

Bước 5: Điều chỉnh chính sách, việc làm này là cần thiết, diễn rathường xuyên trong quá trình tổ chức thực thi chính sách Nó được thực hiệnbởi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền (thông thường cơ quan nào lậpchính sách thì có quyền điều chỉnh)

Việc điều chỉnh này phải đáp ứng được việc giữ vững mục tiêu ban đầucủa chính sách, chỉ điều chỉnh các biện pháp, cơ chế thực hiện mục tiêu Hoạtđộng này phải hết sức cẩn thận và chính xác, không làm biến dạng chính sáchban đầu

Bước 6: Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện chính sách Bất cứ triển khai nào thì cũng phải kiểm tra, đôn đốc để đảm bảo các chính sách này được thực hiện đúng và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực

Các cơ quan nhà nước thực hiện việc kiểm tra này và nếu tiến hànhthường xuyên thì giúp nhà quản lý nắm vững được tình hình thực thi chínhsách từ đó có những kết luận chính xác về chính sách.

Công tác kiểm tra này cũng giúp cho các đối tượng thực thi nhận ranhững hạn chế của mình để điều chỉnh bổ xung, hoàn thiện nhằm nâng caohiệu quả của chính sách

Bước 7: đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm, khâu này được tiến hànhliên tục trong thời gian duy trì chính sách Trong quá trình này ta có thể đánhgiá từng phần hay toàn bộ chính sách ở việc đánh giá này phải tiến hành đốivới cả các cơ quan nhà nước và đối tượng thực hiện chính sách

Trong các bước trên thì bước tổ chức thực thi là quan trọng nhất vì đây

là bước đầu tiên làm cơ sở cho các bước tiếp theo, ở bước này đã dự kiến cảviệc triển khai thực hiện kế hoạch phân công thực hiện, kiểm tra Hơn nữa

tổ chức thực thi là quá trình phức tạp do đó lập kế hoạch là việc làm cần thiết

4 Yếu tố ảnh hưởng tới thực thi chính sách

Trong quá trình thực thi chính sách sẽ có liên quan đến nhiều tổ chức,

cá nhân vì thế kết quả tổ chức thực thi chính sách cũng sẽ chịu ảnh hưởng củanhiều yếu tố trong đó có yếu tố chủ quan và khách quan Cụ thể:

- Yếu tố khách quan: là các yếu tố xuất hiện và tác động đến tổ chứcthực thi chính sách từ bên ngoài, độc lập với ý muốn của chủ thể quản lý, cácyếu tố này vận động theo quy luật khách quan nên ít tạo sự biến đổi do đócũng khó gây sự chú ý của các nhà quản lý nhưng lại tác động lớn đến quátrình thực thi chính sách, đó là các yếu tố:

Tính chất của vấn đề chính sách là yếu tố gắn liền với mỗi chính sách

nó có tác động trực tiếp đến hoạch định và thực thi chính sách có nghĩa là nếuvấn đề chính sách đơn giản liên quan đến ít đối tượng thì thực thi sẽ dễ dàng

và đơn giản hơn Như vậy, tính chất của vấn đề có ảnh hưởng khách quan đếnviệc tổ chức thực thi chính sách nhanh hay chậm, thuận lợi hay khó khăn

Môi trường thực thi chính sách là yếu tố liên quan đến các hoạt độngkinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng điều này nói lên rằngmột môi trường ổn định ít biến đổi về chính trị sẽ đưa tới sự ổn định về hệthống chính sách và thực thi thuận lợi Nếu các bộ phận của môi trường ổnđịnh thì nó sẽ tạo cho các hoạt động thực thi dễ dàng

Mối quan hệ giữa các đối tượng thực thi chính sách là sự thể hiện thốngnhất hay không về lợi ích của các đối tượng trong quá trình thực hiện mụctiêu chính sách Nếu mối quan hệ này có mâu thuẫn thì sẽ ảnh hưởng đếncông tác tổ chức

Tiềm lực của các nhóm đối tượng chính sách được hiểu là thực lực vàtiềm năng của các nhóm trong mối quan hệ so sánh với các nhóm đối tượngkhác Tiềm lực này thể hiện trên các phương diện chính trị, kinh tế, xã hội

Đặc tính của đối tượng chính sách là những tính chất đặc trưng mà cácđối tượng có được từ bản tính cố hữu hoặc do môi trường sống tạo nên, cácđặc tính như tính tự giác, kỷ luật, sáng tạo gắn liền với mỗi đối tượng thựcthi chính sách do đó cần biết cách khơi dậy hay kiềm chế nó để có kết quả tốtnhất cho quá trình thực thi chính sách

- Yếu tố chủ quan: là các yếu tố thuộc về cơ quan công quyền, do cán

bộ công chức chủ động chi phối đến quá trình thực thi chính sách nên nó cóảnh hưởng lớn đến việc thực thi

Thực thi đúng đầy đủ các bước trong quy trình tổ chức thực thi chínhsách, các bước này được coi là nguyên lý khoa học được đúc kết từ thực tiễncuộc sống, việc tuân thủ quy trình là một nguyên tắc quản lý

Năng lực thực thi chính sách của cán bộ công chức trong bộ máy quản

lý nhà nước là yếu tố chủ quan có vai trò quyết định đến kết quả tổ chức thựcthi chính sách công Năng lực thực thi của cán bộ, công chức là các tiêu chí

về đạo đức, công cụ, năng lực nếu thiếu các điều kiện này thì việc thực thi sẽkhông hiệu quả Còn nếu các cán bộ, công chức có năng lực mà kết hợp vớicác yếu tố khác thuận lợi sẽ mang lại một kết quả thực sự

Điều kiện vật chất cần cho quá trình thực thi chính sách là yếu tố ngàycàng có vị trí quan trọng để cùng yếu tố nhân sự và các yếu tố khác thực thithắng lợi chính sách công Các điều kiện vật chất này là các trang thiết bị nhànước đầu tư cho quá trình quản lý và khi thực thi chính sách thì họ dung đểtuyên truyền, phổ biến các chính sách.

Sự đồng tình ủng hộ của nhân dân là nhân tố có vai trò đặc biệt quantrọng quyết định sự thành bại của 1 chính sách Các chính sách là những vấn

đề lớn lao, do đó cần có sự đóng góp sức người, sức của trong suốt quá trìnhthực thi

Vậy trong 2 yếu tố ảnh hưởng đến quá trình thực thi chính sách thì yếu

tố chủ quan là quan trọng hơn cả vì nó quyết định sự thành bại của chínhsách, vì trong yếu tố này nó có các nhân tố quan trọng như nhân sự, và sự ủng

hộ của người dân là 2 nhân tố cần cho việc thực thi chính sách công

5 Mô hình tổ chức thực thi chính sách.

Có 3 mô hình tổ chức thực thi chính sách đó là:

Mô hình động: mô hình này tồn tại trên cơ sở xét đoán trạng thái tồn tạicủa các yếu tố cấu thành hệ thống sau những quá trình vận động theo quy luậtđược gọi là mô hình động Theo cách tiếp cận này các nhà nghiên cứu chỉ cầndựa vào kết quả vận động theo quy luật của các quá trình kinh tế xã hội mộtcách khách quan là có thể tạo dựng và thực thi một mô hình chính sách thíchhợp

Mô hình động mang nặng tính nguyên lý vì thế nó sẽ vận hành có hiệuquả trong điều kiện môi trường lý tưởng, nhưng trên thực tế thì không tồn tạimột môi trường lý tưởng như lý thuyết đã nêu do đó mô hình này khó thựchiện vì nó đòi hỏi các nhà tổ chức thực thi chính sách phải có trình độ,chuyên môn nhất định, am hiểu nhiều lĩnh vực hoạt động để có thể dự đoánđược mô hình chuẩn

Mô hình tĩnh: là mô hình được tạo dựng và duy trì theo thực tiễn tồn tạicủa các yếu tố hợp thành của các quá trình thực thi chính sách Theo cách tiếpcận này mô hình tĩnh hoàn toàn dựa trên cơ sở thực tiễn