Tiểu luận môn Chính sách đối ngoại II: Hình ảnh “bạn” của người Việt Nam trên tạp chí Cộng sản giai đoạn 1975-1979

Nội dung của tiểu luận trình bày một số tiêu chí chọn bạn; phân tích chi tiết các mối quan hệ bạn bè của Việt Nam; một vài nhận xét và đánh giá.

HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ & NGOẠI GIAO

2 Phân tích chi tiết các mối quan hệ bạn bè của Việt Nam 9

2.1.1 Định lượng 9 2.1.2 Mối quan hệ Việt Nam - Liên Xô được phản ánh qua tạp chí Cộng sản giai đoạn 1975-1979 13

2.2.1 Định lượng 15 2.2.2 Định tính 17

2.3.1.1 Định lượng 20 2.3.1.2 Định tính 24 2.3.2 Cam-pu-chia 27 2.3.2.1 Định lượng 27

2.3.2.2 Định tính 31

2.4.1 Các nước XHCN khác 34 2.4.1.1 Định lượng 34 2.4.1.2 Định tính 38 2.4.2 Các nước Đông Nam Á khác 40 2.4.2.1 Định lượng 40 2.4.2.2 Định tính 40 2.4.3 Các nước đang đấu tranh giải phóng dân tộc 42 2.4.3.1 Định lượng 42 2.4.3.2 Định tính 45 2.4.4 Các dân tộc tiến bộ 47 2.4.4.1 Định lượng 47 2.4.4.2 Định tính 48

LỜI NÓI ĐẦU

Năm 1975, Việt Nam vừa bước ra từ một cuộc chiến tranh cứu nước lâu dài nhất, khó khăn nhất và vĩ đại nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của nhân dân ta Một kỉ nguyên mới đã mở ra trên đất nước Việt Nam: hòa bình, độc lập, thống nhất,

cả nước đi vào xây dựng trong hòa bình, quá độ tiến lên chủ nghĩa xã hội Thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đã nâng cao uy tín vị trí của Việt Nam trên trường quốc tế Tranh thủ tình hình thuận lợi, Đảng và nhà nước Việt Nam đã

mở rộng quan hệ đối ngoại và hợp tác kinh tế với nước ngoài, nhằm thu hút vốn, thiết bị kỹ thuật phục vụ công cuộc hàn gắn vết thương chiến tranh chống lại bao vây cô lập Từ năm 1975 đến năm 1977, Việt Nam đã thiết lập thêm quan hệ ngoại giao với 23 nước

Có thể thấy, quan điểm về bạn - thù của Việt Nam thời kỳ này được phân biệt khá rõ ràng Chúng ta coi trọng hợp tác toàn diện với các nước xã hội chủ nghĩa trong đó nổi bật lên là mối quan hệ với Liên Xô và Trung Quốc, quan hệ đặc biệt với các nước Đông Dương, sẵn sàng thiết lập quan hệ ngoại giao với các chính phủ ủng hộ cuộc đấu tranh chính nghĩa của các nước Đông Nam Á vì hòa bình, độc lập, trung lập thực sự Đồng thời, Việt Nam cũng ủng hộ cuộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dựa trên nguyên tắc quốc tế của nhân dân trên toàn thế giới Trong giai đoạn từ 1978-1979 mặc dù có nhiều vấn đề nảy sinh, đặc biệt là vấn đề về Cam-pu-chia và Trung Quốc, tuy nhiên, yếu tố ý thức hệ và nêu cao ngọn cờ đấu tranh giai cấp vẫn hoàn toàn chi phối chúng ta thời kì này

Khi nghiên cứu về chính trị, ngoại giao của một nước, báo chí luôn cần thiết được tìm hiểu một cách rõ ràng và chi tiết Đặc biệt với truyền thông báo chí tại Việt Nam không có báo chí tư nhân hữu, chính phủ vẫn giữ vai trò chủ đạo để định hướng cho báo chí, những tờ báo chủ chốt còn là kênh thông tin vô cùng quan trọng, thể hiện ý thức chính trị, chủ trương đường lối của Đảng và Nhà nước, định hướng dư luận Tạp chí Cộng sản là cơ quan lý luận và chính trị của Trung ương

Đảng Cộng sản Việt Nam, trước đây có tên là Tạp chí Học Tập ra đời vào năm

1955 trong hội nghị trung ương VII của Đảng Cộng sản Việt Nam Tạp chí Cộng sản là đơn vị sự nghiệp trung ương của Đảng, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và thường xuyên của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, có chức năng là cơ quan lý luận và chính trị của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Chính vì vậy, nghiên cứu phân tích những bài viết, thông tin có trong Tạp chí cộng sản là một cách hiệu quả để hiểu được chính sách của Đảng ta trong

Trong bài tiểu luận này, nhóm sẽ đưa ra một số thông kê, phân tích nội dung,

từ ngữ của các bài báo ra hàng tháng trong các năm từ 1975-1979 để làm rõ định nghĩa của Việt Nam về bạn thời kì này, Việt Nam coi ai là bạn và phân tích những mối quan hệ đó Cuối cùng nhóm sẽ kết luận, những yếu tố chi phối quan điểm về bạn của Việt Nam trong giai đoạn 1975 -1979

Biểu đồ 1.1.1 Số lượng bài có xuất hiện đối tượng nghiên cứu

Có thể thấy rằng, một tháng trung bình có 12 số báo, trung bình năm là 144 số Trong khi đó, số lượng bài có xuất hiện yếu tố bạn ít nhất là năm 1978 với 13 số, năm 1975 xuất hiện nhiều nhất với 28 số Điều này cho thấy, các bài viết về bạn xuất hiện thường xuyên với số lượng tương đối lớn đặc biệt là năm 1975, khi chúng

ta vừa giải phóng miền Nam, giành thắng lợi hoàn toàn, rất nhiều bài báo cáo kết quả cuộc chiến tranh miền Nam trong đó có bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với các quốc gia xã hội chủ nghĩa anh em, dân tộc tiến bộ và yêu chuộng hòa bình trên toàn thế

giới

1.1.2 Số lượng các bài theo vị trí

Bố cục thông thường của một cuốn Tạp chí Cộng sản:

Một cuốn Tạp chí Cộng sản thường có 78-100 trang với khoảng 12 bài mỗi

số Trong đó bài đăng trang nhất thường là các bài xã luận, tiếp theo đó, phần trung

tâm có thể là những bài báo cáo hoặc nghiên cứu về các vấn đề về xã hội, kinh tế,

xây dựng và tổ chức Đảng Cộng sản Việt Nam, cũng như đánh giá về các sự kiện

quốc tế; trong các số của Tạp chí Cộng sản cũng có những bài giới thiệu sách, các

diễn đàn khoa học và những bài phê phán tư tưởng của chủ nghĩa tư sản

Dưới đây là thông kê lượng các bài báo theo vị trí:

Năm Bài đăng trang nhất Bài trung tâm Bài đăng trang cuối

1.1.3 Thống kê số lượng những từ ngữ tiêu biểu:

phong trào công nhân

Bảng 1.1.3 Thống kê số lượng những từ khóa tiêu biểu

trong các số báo qua các năm

Biểu đồ 1.1.3 Thống kê số lượng từ khóa tiêu biểu trong các số báo qua các năm

1.2 Đánh giá chung

Có thể thấy, giữa bối cảnh cuộc chiến tranh lạnh giữa hai phe hai cực trên thế giới diễn ra vô cùng căng thẳng tiêu chí để Việt Nam coi là bạn thời kì này rất rõ ràng đó là các nước, các dân tộc chống lại “kẻ thù chung” đó là chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa tư sản mà đứng đầu là để quốc Mỹ Cụ thể hơn, các đối tượng Việt Nam

về bạn thời kì này bao gồm:

kết

Tuy nhiên với mỗi một mối quan hệ, chúng ta lại có cách đánh giá khác nhau

từ đó đưa ra những chính sách đối ngoại khác nhau Các số liệu và lập luận sau đây

sẽ đưa ra những phân tích làm rõ từng mối quan hệ

2 Phân tích chi tiết các mối quan hệ bạn bè của Việt Nam

2.1 Với Liên Xô

2.1.1 Định lượng

Số lần xuất hiện từ

“Liên Xô”

● Thắng lợi vẻ vang của 30 năm đấu tranh giải phóng

● Dân tộc ta có đủ tinh thần và nghị lực, sức mạnh và tài năng, biến nước ta thành một nước văn mình, giàu mạnh

● Lăng Hồ Chủ tịch tượng trưng cho tình cảm của của toàn Đảng, toàn dân đối với vị lanh tụ vô cùng kính mến

● Nhật lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ngày

1977 4 ● Tình hình thế giới sau thắng lợi của Việt - Nam và

thất bại của Mỹ

● Một tác phẩm quan trọng về tình hình thế giới và trách nhiệm quốc tế của Đảng ta

● Nhân dân Việt Nam quyết góp phần xứng đáng hơn nữa vào sự nghiệp cách mạng của nhân dân thế giới

● Sáu mươi năm lớn mạnh không ngừng của Nhà nước Xã hội chủ nghĩa đầu tiên

● Cách mạng tháng Mười và Cách mạng Việt Nam

● Những tiến bộ vượt bậc của Liên Xô qua các kế hoạch 5 năm

● Họ được gì từ khi trực tiếp ra tay

● Lời kêu gọi

● Chiến thắng oanh liệt

● Nhân dân Việt Nam nhất định thắng lợi, giặc Trung Quốc xâm lược nhất định thất bại

● Cả loài người tiến bộ lên án Trung Quốc, ủng hộ Việt Nam

● Kiên quyết đập tan âm mưu xâm lược của bọn phản

155

● Ba mươi năm hoạt động của Hội đồng tương trợ kinh tế

● Tiếp tục phấn đấu thực hiện di chúc thiêng liêng của

Hồ chủ tịch

● Quan hệ kinh tế Việt-nam - Liên-xô ngày càng phát triển

● Về vấn đề Cam-pu-chia

Bảng 2.1.1 Số lần xuất hiện của Liên Xô với vai trò là bạn của Việt Nam trong các

số báo giai đoạn 1975-1979

Biểu đồ 2.1.1 Số bài viết nhắc tới Liên Xô với vai trò là “bạn” của Việt Nam trong

các số báo giai đoạn 1975-1979

2.1.2 Mối quan hệ Việt Nam - Liên Xô được phản ánh qua tạp chí Cộng sản giai đoạn 1975-1979

Trong thời kì đấu tranh chống đế quốc Mỹ xâm lược, giành thắng lợi toàn văn cũng nhưng sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, đi vào xây dựng trong hòa bình, Liên Xô vẫn luôn ủng hộ Việt Nam trong nhiều mặt về quốc phòng, về khôi phục và phát triển kinh tế, Có thể thấy, ngay trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ IV” đã xác định chính sách đối ngoại của Việt Nam : “Đoàn kết và hợp tác toàn diện vối Liên Xô” Đến năm 1978, Đại hội lần thức IV của Đảng (tháng 12-1976) đã nêu cao chủ trương với Liên Xô như

là “ hòn đá tảng của chính sách đối ngoại” “ là nguyên tắc, là chiến lược”

Những quan điểm này được thể hiện rất rõ qua các bài viết xuyên suốt từ năm 1975 đến 1979 với 29 số báo viết về Liên Xô hoặc có xuất hiện yếu tố Liên

Xô, từ Liên Xô xuất hiện 621 lần Chúng ta luôn dành cho Liên Xô những lời lẽ hết sức tốt đẹp, Liên Xô luôn là cái tên được nhắc đến đầu tiên trong danh sách bạn của Việt Nam thời kì này Những từ ngữ như “tinh thần hữu nghị anh em thắm thiết của Liên Xô với Việt Nam”, “ trước sau như một”, “biết ơn sâu sắc” “ cảm ơn” “đối với Liên Xô”, được xuất hiện liên tục trên các số báo, với những bài xã luận, báo cáo chính trị, báo cáo, phân tích

Xã luận Thắng lợi vẻ vang của 30 năm đấu tranh giải phóng (5/1975) viết

“Nhân dân ta coi sự giúp đỡ của Liên Xô, Trung Quốc và các nước xã hội chủ

nghĩa anh em khác, của các phong trào giải phóng dân tộc, hòa bình và dân chủ trên thê giới là điều không thể thiếu được để giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước”

Báo cáo của Nguyễn Duy Trinh- “ Nhân dân Việt Nam quyết góp phần xứng đáng hơn nữa vào sự nghiệp cách mạng của nhân dân thế giới” có viết “Về đối ngoại, Việt nam ra sức tăng cường đoàn kết và hợp tác anh em với Liên Xô…”

Hơn thế nữa, hình ảnh của Liên Xô luôn là người anh cả, là tấm gương trong

sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản là chỗ dưa vững chắc của các dân tộc anh em Trong bài Nền kinh tế Liên Xô không ngừng phát triển số

tháng 11/1975, có viết “Thắng lợi mà nhân dân Liên Xô đạt được là một bằng

chứng hùng hồn về sức sống mạnh liệt và tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa,

đã làm cho vị trí và uy tín của Nhà nước xô viết trên trường quốc tế ngày càng cao, góp phần tăng cường lực lượng của hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới

Nhân kỉ niệm 60 cách mạng Tháng mười vĩ đại, loạt bài viết bày tỏ về tình

cảm của nhân dân Việt Nam đối với cách mạng tháng Mười bắt nguồn từ một trong

những quy tắc của dân tộc “ Uống nước nhớ nguồn, Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”.Đồng thời đánh giá cao những kết quả đạt được trong phong trào cách mạng

và công tác xây dựng Đảng, xây dựng đất nước của Việt Nam và Liên Xô

Đến năm 1978, Đại hội lần thức IV của Đảng (tháng 12-1976) đã nêu cao chủ trương với Liên Xô như là “ hòn đá tảng của chính sách đối ngoại” “ là nguyên tắc, là chiến lược” Nói cách khác chính sách đối ngoại của Việt Nam đang nhất biên đảo sang Liên Xô Cũng trong thời kì này, hai nước đã kí kết nhiều hiệp ước hữu nghị, việc Việt Nam gia nhập SEV và kí Hiệp ước hữu nghị và hợp tác Việt -

Xô là một bước ngoặt mang ý nghĩa chiến lược trong chính sách đối ngoại Việt Nam thời kì này Chính vì những chuyển biến tốt đẹp đó trong quan hệ hai nước, hình ảnh Liên Xô trở nên tốt đẹp hơn bao giờ hết, các bài viết về Liên Xô liên tục xuất hiện trên các trang báo từ những năm 1977 đến năm 1979

Trong bài viết số tháng 4/1977 có ghi“Với những chiến công lừng lẫy có

một không hai trong lịch sử Với những kì tích vẻ vang trong lao động, nhân dân Liên Xô thật sự đã có những cống hiến cực kì to lớn cho loài người.”

Trong bài viết tháng 10/1977 tác giả đồng ý với quan điểm trong báo cáo của

Liên Xô “Chưa bao giờ nước ta có một tiềm lực kinh tế và khao học kĩ thuật hùng

mạnh như thế Chưa bao giờ chúng ta có một đạo quân to lớn gồm những cán bộ có trình độ cao như thế Sức mạnh của Liên Xô chứng tỏ chủ nghĩa xã hội hơn hẳn chu nghĩa tư sản”

2.2 Với Trung Quốc

2.2.1 Định lượng

Số lần được nhắc đến

● Đảng Lao động Việt Nam, Người lãnh đạo và

tổ chức thắng lợi của Cách mạng Việt Nam

● Thắng lợi vẻ vang của 30 năm đấu tranh giải phóng

● Dân tộc ta có đủ tinh thần và nghị lực, sức mạnh và tài năng, biến nước ta thành một nước văn mình, giàu mạnh

● Hồ Chủ tích và Cách mạng giải phóng dân tộc

● Phát huy truyền thống Cách mạng tháng Tám, xây dựng Tổ quốc ta giàu mạnh

● Dưới ngọn cờ Tổ quốc và chủ nghĩa xã hội, nhân dân Việt Nam ta hãy vững bước tiến lên

● Nhật lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ngày 2-9-1975

● 30 năm đấu tranh ngoại giao vì độc lập, tự do của tổ quốc và xây dựng chủ nghĩa xã hội

● Thực hiện thống nhất nước nhà về mặt nhà nước

103

mạng Việt Nam

13

● Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

IV của Đảng Cộng sản Việt Nam

Nam và thất bại của Mỹ

● Một tác phẩm quan trọng về tình hình thế giới

và trách nhiệm quốc tế của Đảng ta

● Nhân dân Việt Nam quyết góp phần xứng đáng hơn nữa vào sự nghiệp cách mạng của nhân dân thế giới

● Trung-Quốc tích cực hiện đại hóa công nghiệp

và nông nghiệp

68

Việt Nam xã hội chủ nghĩa

5

Trung Quốc xâm lược nhất định thất bại

● Chiến thắng oanh liệt

● Cả loài người tiến bộ lên án Trung Quốc, ủng

Bảng 2.1.1 Số lần xuất hiện của Trung Quốc với vai trò là “bạn” của Việt Nam

trong các số báo giai đoạn 1975-1979

Biểu đồ 2.1.1 Số bài viết nhắc tới Trung Quốc với vai trò là “bạn” của Việt Nam

trong các số báo giai đoạn 1975-1979 2.2.2 Định tính

* Từ năm 1975-1978:

Trung Quốc cũng là người anh hai trong phe xã hội chủ nghĩa sau Liên Xô,

là nước láng giềng cùng chung biên giới đất liền và biển Nhân dân Việt Nam và nhân dân Trung Quốc có quan hệ hữu nghị truyền thống lâu đời, đã từng đoàn kết, hợp tác Việt Nam luôn ghi nhớ và biết ơn sâu sắc Đảng, Nhà nước và nhân dân Trung Quốc về sự ủng hộ mạnh mẽ về chính trí to lớn va quan trọng về vật chất và tinh thần trong hai cuộc kháng chiến cứu nước của dân tộc Việt Nam Trong thời kì này, nhiều cuộc gặp mặt cấp cao hai nước đã diễn ra rất tốt đẹp

Những tinh thần ấy cũng được thể hiện rõ trên các trang báo trong giai đoạn

từ năm 1975 đến đầu 1977, số lượng bài viết về Trung Quốc thời kì này khá lớn ( chỉ sau Liên Xô) với 26 bài viết liên quan đến Trung Quốc, từ Trung Quốc được nhắc 321 đến lần trong suốt thời kì này Đặc biệt là trong giai đoạn 1975-1976, khi

Việt Nam vừa giành thắng lợi toàn vẹn, chúng ta cũng đã ưu ái dành nhiều bài viết

có nhắc tới Trung Quốc, để cảm ơn Trung Quốc và các dân tộc anh em đã hết lòng giúp đỡ Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến

Số tháng 5/1975 có nhắc đến “Nhân dân Đảng lao động Việt Nam và nhân

dân cả nước tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đối với các nước Liên Xô, Trung Quốc, các nước xã hội chủ nghĩa anh em khác”

Số tháng 6/1976 trong báo cáo về nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần

thứ IV của Đảng Cộng sản Việt Nam có viết “Đại hội bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đối với Liên Xô, Trung Quốc và các nước xã hội chủ nghĩa anh em khác”

Đồng thời chúng ta cũng có những bài viết chúc mừng thành tựu đã đạt được

của Trung Quốc như “Công nghiệp nhẹ của Trung Quốc đang trên đà phát triển” (10/1975), “30 năm đấu tranh ngoại giao vì độc lập, tự do của tổ quốc và xây dựng

chủ nghĩa xã hội” (5/1975), “Trung-Quốc tích cực hiện đại hóa công nghiệp và nông nghiệp” (5/1977)

Hơn thế nữa Việt Nam cũng ý thức được những mâu thuẫn còn tồn đọng giữa các nước trong phe xã hội chủ nghĩa, mâu thuẫn Xô - Trung, chính vì vậy

chúng ta đã nhiều lần nhắc nhấn mạnh tình đoàn kết, tình anh em, với từ đoàn kết

xuất hiện hơn 77 lần trong 3 năm 1975-1978, trong đó hơn một nửa có nhắc đến mối quan hệ giữa Liên Xô, Trung Quốc và các nước trong phe xã hội chủ nghĩa

Trong bài “30 năm đấu tranh ngoại giao vì độc lập, tự do của tổ quốc và xây

dựng chủ nghĩa xã hội” có viết “Mặc dù tình hình quốc tế và quan hệ giữa các nước

xã hội chủ nghĩa với nhau trong những năm qua có nhưng nét phức tạp, tình đoàn kết chiến đấu và tình hữu nghị anh em giữa nước ta với Liên Xô, với Trung Quốc và

với các nước xã hội chủ nghĩa khác đã không ngừng được củng cố.và tăng cường”

* Từ 1978-1979

Đến cuối năm 1977, xuất phát từ tình hình thực tế đó là những bất đồng giữa hai nước trong quan điểm về vấn đề Cam-pu-chia, từ giữa năm 1978, Đảng đã điều chỉnh chính sách nhất biên đảo đối với Liên Xô, tháng 8/1979 hai bên đàm phán

không có kết quả về vấn đề người Hoa, đỉnh điểm là tháng 2/1979, 60 mươi vạn quan Trung Quốc tiến quân sâu vào lãnh thổ Việt Nam quan hệ giữa Việt Nam - Trung Quốc bước vào giai đoạn căng thẳng Chính vì lí do này, trong thời gian từ cuối 1977 đến cuối 1978, từ Trung Quốc không còn xuất hiện trên mặt báo nữa Cụm từ “Liên Xô, Trung Quốc và các nước xã hội chủ nghĩa” đã được đổi thành “

Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa” Đến năm 1979, một loạt các bài “Nhân dân

Việt Nam nhất định thắng lợi, giặc Trung Quốc xâm lược nhất định thất bại”(3/1979), “Cả loài người tiến bộ lên án Trung Quốc, ủng hộ Việt Nam”(3/1979), “Kiên quyết đập tan âm mưu xâm lược của bọn phản động Trung Quốc” (4/1979), “Chính sách bành trướng và bá quyền nước lớn của Trung Quốc ở Đông Nam Châu Á” (4/1979), cho đến bài “Về vấn đề Cam-pu-chia” ra tháng

12/1979 vấn đề với Trung Quốc vẫn được đưa ra để lên án hành động xâm lược của Trung Quốc đối với Việt Nam cũng như chính sách bành trướng của Trung Quốc, kêu gọi sự đồng tình ủng hộ của nhân dân trong cả nước cũng như thế giới Tuy nhiên, chúng ta cũng có thái độ rất rạch ròi trong mỗi bài viết, rằng Việt Nam kịch

liệt phản đối bọn “bành trướng Trung Quốc”, “nhà cầm quyền phản động Bắc

Kinh”, “ tập đoàn phản động Trung Quốc”, nhưng chúng ta vẫn tin tưởng vào sự

sự đồng tình, ủng hộ và giúp đỡ quốc tế to lớn và có hiệu lực của nhân dân cách mạng Trung Quốc Trong các bài viết “Lời kêu gọi” của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam và “Nhân dân Việt Nam nhất định thắng lợi, giặc Trung Quốc xâm lược nhất định thất bại” của đại tướng Võ Nguyên Giáp có nêu rất

rõ điều này

2.3 Với các nước Đông Dương

“Lào”

● 30 năm thắng lại vẻ vang

● Toàn dân đoàn kết xây dựng tổ quốc, Việt Nam thống nhất xã hội chủ nghĩa

● Chính sách đối ngoại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

● Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

IV của Đảng Cộng sản Việt Nam

5

Trung Quốc xâm lược nhất định thất bại

● Chiến thắng oanh liệt

● Cả loài người tiến bộ lên án Trung Quốc, ủng

Bảng 2.3.1.1 Số bài viết nhắc tới Lào với vai trò là “bạn” của Việt Nam trong các

số báo giai đoạn 1975-1979

Biểu đồ 2.3.1.1 Số bài viết nhắc tới Lào với vai trò là “bạn” của Việt Nam trong

các số báo giai đoạn 1975-1979

2.3.1.2 Định tính

Sau năm 1975, quan hệ Việt Nam và Lào bước sang một trang hoàn toàn mới: từ liên minh chiến đấu chung một chiến hào sang hợp tác toàn diện giữa hai quốc gia có độc lập chủ quyền Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Đảng Nhân dân cách mạng Lào, nhân dân hai nước càng có điều kiện phát huy truyền thống tốt đẹp đã từng gắn bó keo sơn trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù xâm lược, xây dựng và tăng cường quan hệ hợp tác toàn diện về chính trị, quốc phòng an ninh, kinh tế, văn hoá, giáo dục… Đây chính là đặc điểm quan trọng nhất, dẫn tới

sự thay đổi về chất trong nội dung, phương thức và các nguyên tắc quan hệ giữa hai quốc gia, nâng quan hệ hữu nghị đặc biệt, hợp tác toàn diện giữa hai nước lên tầm cao mới

Sau chiến thắng của nhân dân Việt Nam (tháng 4 năm 1975) giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, từ tháng 5 đến tháng 12 năm 1975, nhân dân Lào dưới sự lãnh đạo của Đảng Nhân dân cách mạng Lào đã nổi dậy khởi nghĩa giành toàn bộ chính quyền trong cả nước Ngày 2 tháng 12 năm 1975, nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào thành lập, cuộc kháng chiến chống Mỹ của nhân dân Lào kết thúc thắng lợi Những số báo tạp chí Cộng sản trong giai đoạn này đã cho thấy sự ủng hộ rõ rệt của Việt Nam dành cho khởi nghĩa của Lào, mà tiêu biểu là bài viết “Nhận lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp ngày 2-9-1975” in trong số báo

tháng 9/1975: “Chúng ta nhiệt liệt chào mừng thắng lợi vĩ đại của Quân đội giải

phóng nhân dân và nhân dân Lào anh hùng Chúng ta gửi đến quân đội nhân dân nước Lào anh em, nước Cam-pu-chia anh em lòng biết ơn vô hạn.” Thắng lợi của

nhân dân Lào liên tục được nhắc tới trong những số báo sau đó với tần suất dày, xuất hiện trong các bài viết xã luận và trung tâm Đặc biệt, trong số báo ra mắt tháng 11/1975, 10 trang đã được dành riêng cho bài viết “30 năm đấu tranh bất khuất, 30 năm thắng lợi vẻ vang” được viết bởi tác giả người Lào Kay-son Phôm-vihan theo lời mời riêng của Ban Biên tập Bài viết tường thuật lại quá trình và diễn biến đấu tranh của nhân Lào chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ Xuyên suốt bài viết ta đã thấy được mối quan hệ khăng khít giữa hai dân tộc anh em khi “nhân dân

hai nước luôn phối hợp tiến công” Đây là sự tái khẳng định mối quan hệ gắn bó keo sơn giữa Việt Nam và Lào, cho thấy Việt Nam nhìn nhận đây là một mối quan

hệ có truyền thống dài lâu và đặt niềm tin vào sự chân thành của Lào trong mối quan hệ với Việt Nam Số báo tháng 12/1975 được dành để chúc mừng và ca ngợi nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào mới thành lập, cuộc kháng chiến chống Mỹ

của nhân dân Lào kết thúc thắng lợi Bài “Điện mừng” viết: “Nhân dân Việt Nam

và nhân dân Lào, Đảng lao động với nhau trên cơ sở chủ nghĩa Mác-Lê-nin trong sáng, suốt mấy chục năm qua đã từng giúp đỡ lẫn nhau, cùng chiến đấu và cùng giành thắng lợi trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thì nhất định sẽ ngày càng gắn bó, giúp đỡ lẫn nhau để bảo vệ thành quả cách mạng của mỗi nước, xây dựng đất nước phồn vinh phù hợp với điều kiện riêng của mỗi nước.”

Ngày 30 tháng 4 năm 1976, Bộ Chính trị Đảng Lao động Việt Nam ra Nghị quyết Về tăng cường giúp đỡ và hợp tác với cách mạng Lào trong giai đoạn mới, xác định: việc tăng cường đoàn kết, giúp đỡ, hợp tác đối với Lào là một trong những nhiệm vụ quốc tế hàng đầu của Đảng và nhân dân Việt Nam, cũng là vì lợi ích thiết thân của cách mạng Việt Nam Trong những số báo giai đoạn này, các bài viết liên tục nhắc tới và nhấn mạnh mối quan hệ đoàn kết và hữu nghị trong khối Đông Dương, mà cụ thể là Lào; Liệt kê mối quan hệ này là một trong những điểm chính yếu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam Trong bài “Chính sách đối ngoại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, tác giả Hướng Nam khẳng

định Việt Nam “làm hết sức mình để bảo vệ và phát triển mối quan hệ đoàn kết và

hữu nghị anh em giữa nhân dân Việt Nam với nhân dân Lào và nhân dân chia.” Mối quan hệ giữa Việt Nam và Lào không những về thực chất là mối quan

Cam-pu-hệ giữa hai nước xã hội chủ nghĩa với nhau, mà còn là “quan Cam-pu-hệ anh em láng giềng

thân thiết”

Đặc biệt, từ ngày 15 đến ngày 18 tháng 7 năm 1977, Đoàn đại biểu cao cấp Đảng và Chính phủ Việt Nam do Tổng Bí thư Lê Duẩn và Thủ tướng Phạm Văn Đồng dẫn đầu sang thăm hữu nghị chính thức Lào Trong chuyến thăm này, hai nước chính thức ký kết các Hiệp ước: Hiệp ước hữu nghị và hợp tác giữa Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; Hiệp ước hoạch định biên giới quốc gia giữa nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào; và ra Tuyên bố chung tăng cường sự tin cậy và hợp tác lâu dài giữa hai nước Bài viết “Nhân dân Việt Nam quyết góp phần xứng đáng hơn nữa vào sự nghiệp cách mạng của nhân dân thế giới”, khẳng định hiệp ước có ý nghĩa quốc tế quan trọng và đánh dấu bước ngoặt mới trong quan hệ giữa

hai nước, đồng thời nêu cao tầm quan trọng của việc “bảo vệ và phát triền mối

quan hệ anh em thân thiết với hai nước láng giềng Lào và Cam-pu-chia.”

Tình hữu nghị đặc biệt giữa hai dân tộc Việt - Lào tiếp tục là nhân tố xuyên suốt những số báo năm 1978 Trong giai đoạn này, những Tạp chí Cộng sản đặc biệt dành lời ngợi cả cho Đảng Cách mạng Lào cũng như chính quyền nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, được thể hiện qua những bài viết “Về xu thế độc lập, hòa bình và trung lập ở khu vực Đông – Nam Á” tháng 7/1978 và “Nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào ngày càng được củng bố vững mạnh” tháng 11/1978

Trong những số báo trên Tạp chí Cộng sản năm 1979, mối quan hệ khăng khít giữa Việt Nam và Lào được tái khẳng định trong tương quan với mối quan hệ khối đoàn kết Đông Dương Việt Nam – Lào – Cam-pu-chia, nhất là khi đứng trước mối hiểm họa lớn là Trung Quốc Bài viết “Nhân dân Lào kiên quyết bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mình” của tác giả Thanh Sơn trong số báo tháng 4/1979 nêu rõ: “Nếu bọn phản động Bắc kinh liều lĩnh xâm phạm lãnh thổ Lào thì chúng sẽ vấp phải sức mạnh chiến đấu của quân đội và nhân dân Việt Nam

và Cam-pu-chia, nhân dân Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa khác […] Nhưng thủ đoạn đó của chúng quyết không lừa gạt được dư luận thế giới, và không hề đe dọa nổi nhân dân Lào anh hùng, không thể chia rẽ được tình đoàn kết giữa Lào với Việt Nam.”

2.3.2 Cam-pu-chia

2.3.2.1 Định lượng

từ Cam-pu-chia

nước của nhân dân Cam-pu-chia đã giành được thắng lợi hoàn toàn

14

của cách mạng Việt Nam

● Ra sức thi đua lao động, sản xuất, cần kiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội, lấy thành tích chào mừng Quốc hội mới

● Toàn dân đoàn kết xây dựng tổ quốc, Việt Nam thống nhất xã hội chủ nghĩa

● Chính sách đối ngoại của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

● Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng Cộng sản Việt Nam

11

Việt - Nam và thất bại của Mỹ

● Nhân dân Việt Nam quyết góp phần xứng đáng hơn nữa vào sự nghiệp cách mạng của nhân dân thế giới

5

được tình đoàn kết hữu nghị giữa nhân dân hai nước Việt Nam và Cam-pu-

17

chia

● Về xu thế độc lập, hòa bình và trung lập ở khu vực Đông - Nam

lợi, giặc Trung Quốc xâm lược nhất định thất bại

● Chiến thắng oanh liệt

● Thắng lợi mới của tình đoàn kết chiến đấu Việt-nam - Cam-pu-chia

● Kiên quyết đập tan âm mưu xâm lược của bọn phản động Trung Quốc

● Chuẩn bị tốt việc kỷ niệm ba ngày lễ lớn trong năm 1980

● Bài phát biểu của đồng chí Tố Hữu - Trưởng đoàn Việt Nam ở Hội nghị các

bí thư Trung ương Đảng họp tại lin từ ngày 3 đến 5/7/1979

Béc-● Tiếp tục phấn đấu thực hiện di chúc thiêng liêng của Hồ chủ tịch

● Về vấn đề Cam-pu-chia

28

Bảng 2.3.2.1 Số bài viết nhắc tới Cam-pu-chia với vai trò là “bạn” của Việt Nam

trong các số báo giai đoạn 1975-1979

Biểu đồ 2.3.2.1 Số bài viết nhắc tới Cam-pu-chia với vai trò là “bạn” của Việt

Nam trong các số báo giai đoạn 1975-1979