RT trainer guide unit15 VN 16 04 14

Đề cương bài học Mục tiêu bài học Sau bài học, học viên có thể : • Hiểu được những tác động của du lịch đối với các khu bảo tồn và tầm quan trọng của du lịch có trách nhiệm • Giải thích

Trang 1

BÀI 15 DU LỊCH CÓ TRÁCH NHIỆM TỐT

CHO CÁC KHU BẢO TỒN Ở VIỆT NAM

Nguồn: http://en.wikipedia.org/wiki/File:Portrait_of_a_Douc.jpg

1

Trang 2

Đề cương bài học

Mục tiêu bài học

Sau bài học, học viên có thể :

• Hiểu được những tác động của du lịch đối với các khu bảo tồn

và tầm quan trọng của du lịch có trách nhiệm

• Giải thích được cách thức để lồng ghép các nguyên tắc du lịch

có trách nhiệm trong việc lập kế hoạch khu bảo tồn

• Giải thích được các nguyên tắc du lịch có trách nhiệm đối với cơ

sở hạ tầng và dịch vụ trong khu bảo tồn

• Mô tả được các nguyên tắc của du lịch có trách nhiệm trong vấn

đề quản lý tác động của khách du lịch ở các khu bảo tồn

• Xác định được cơ chế tài chính cho phát triển kinh tế bền vững

ở các khu bảo tồn

• Giải thích được cách thức diễn giải và truyền thông về di sản

thiên nhiên một cách có trách nhiệm

• Xác định được cách thức tham gia của cộng đồng địa phương

trong việc lập kế hoạch và quản lý các khu bảo tồn

• Giải thích được cách thức giám sát và đánh giá các khu bảo tồn

3 Lồng ghép các nguyên tắc

du lịch có trách nhiệm trong

cơ sở hạ tầng và dịch vụ

4 Cách thức tiếp cận Du lịch trách nhiệm với quản lý tác động của du khách

5 Tài chính có trách nhiệm ở khu bảo tồn

6 truyền thông và diễn giải

có trách nhiệm

7 Giám sát và đánh giá khu bảo tồn theo hướng bền vững

Chủ đề

1 Tổng quan về các khu bảo tồn và du lịch ở Việt Nam

2 Tích hợp du lịch có trách nhiệm trong việc quy hoạch

3 Lồng ghép các nguyên tắc

du lịch có trách nhiệm trong

cơ sở hạ tầng và dịch vụ

4 Cách thức tiếp cận Du lịch trách nhiệm với quản lý tác động của du khách

5 Tài chính có trách nhiệm ở khu bảo tồn

6 truyền thông và diễn giải

có trách nhiệm

7 Giám sát và đánh giá khu bảo tồn theo hướng bền vững

2

Trang 3

CHỦ ĐỀ 1 TỔNG QUAN VỀ CÁC KHU BẢO TỒN VÀ

DU LỊCH Ở VIỆT NAM

DU LỊCH CÓ TRÁCH NHIỆM TỐT CHO CÁC KHU BẢO TỒN Ở

VIỆT NAM

Nguồn ảnh: http://en.wikipedia.org/wiki/File:Van_Long_natural_reserve_03.jpg

3

Trang 4

Khái niệm Khu bảo tồn

Một không gian địa lý

Trang 5

Câu hỏi nhanh: IUCN xác định có 6 loại khu

bảo tồn dựa theo mục tiêu quản lý Bạn hãy

kể tên chúng ?

5

Trang 6

IUCN phân thành 6 loại khu bảo tồn

E Bảo tồn đa dạng sinh học và các giá trị địa chất/địa mạo hoặc điều kiện tự

nhiên nghiêm ngặt (a)

và Khu bảo vệ hoang

dã (b)

1 Khu dự trữ thiên

Trang 7

IUCN phân thành 6 loại khu bảo tồn

E Bảo tồn đa dạng sinh học và các giá trị địa chất/địa mạo hoặc điều kiện tự

dã (b)

1 Khu dự trữ thiên

Trang 8

Lướt nhanh về môi trường

tự nhiên của Việt Nam

thức bảo vệ môi

trường 18%

8

Trang 9

Thảo luận : Tại sao chúng ta cần các khu bảo

tồn? Tại sao bảo tồn môi trường là quan

trọng? Một số lợi ích của các khu bảo tồn

là gì?

9

Trang 10

Đa dạng sinh học và

hệ sinh thái

Đa dạng sinh học và

hệ sinh thái

Giảm nghèo

Nước sạch

và an toàn thực phẩm

Nước sạch

và an toàn thực phẩm

Y học và di truyền học

Hàng rào bảo vệ thiên nhiên

Điều hòa biến đổi khí hậu

Mang ý nghĩa giải trí về mặt tinh thần

Nếp sống truyền thống

Vốn xã hội

& sự đoàn kết cộng đồng

Vốn xã hội

& sự đoàn kết cộng đồng

Những lợi ích của các khu bảo tồn

10

Trang 11

Các cơ quan chức năng chủ chốt tham gia quản trị các khu bảo tồn của Việt Nam

Bộ Nông nghiệp

và phát triển nông thôn (MARD)

Bộ Thủy Sản (MOFI)

Bộ Văn hóa Thông tin

Tổng cục Du lịch

Việt Nam (VNAT)

Tổng cục Du lịch

Việt Nam (VNAT)

Ủy ban nhân dân tỉnh (PPCs)

11

Trang 12

Tầm quan trọng ngày càng tăng của hoạt động du lịch trong khu bảo tồn

Khu bảo tồn đóng một vai trò

quan trọng trong phát triển du

lịch với việc tạo ra các điểm

đến để du khách có thể:

• Vui chơi giải trí ngoài trời

• Học tập và giáo dục

• Kết nối, giao lưu, tâm linh,

chữa bệnh và đổi mới

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA HIỆP HỘI

DU LỊCH SINH THÁI THẾ GIỚI

• Du lịch sinh thái đã phát triển 20% 34% mỗi năm kể từ năm 1990

-• Tại thị trường quốc tế du lịch dựa vào thiên nhiên đã phát triển ở mức 10- 12% mỗi năm

• Dấu hiệu cho thấy du lịch được mở rộng nhiều nhất trong và xung quanh khu vực tự nhiên còn lại của thế giới

• Các khu nghỉ dưỡng và khách sạn sinh thái được trông đợi sẽ bùng nổ nhanh hơn so với các hình thức lưu trú truyền thống

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA HIỆP HỘI

DU LỊCH SINH THÁI THẾ GIỚI

• Du lịch sinh thái đã phát triển 20% 34% mỗi năm kể từ năm 1990

-• Tại thị trường quốc tế du lịch dựa vào thiên nhiên đã phát triển ở mức 10- 12% mỗi năm

• Dấu hiệu cho thấy du lịch được mở rộng nhiều nhất trong và xung quanh khu vực tự nhiên còn lại của thế giới

• Các khu nghỉ dưỡng và khách sạn sinh thái được trông đợi sẽ bùng nổ nhanh hơn so với các hình thức lưu trú truyền thống

Nguồn: The International Ecotourism Society 2006, Fact Sheet: Global Ecotourism, Available

[online]:

http://mekongtourism.org/website/wp-content/uploads/downloads/2011/02/Fact-Sheet-Global-Ecotourism-IETS.pdf (accessed May 2013) 12

Trang 13

3 phân khúc thị trường du lịch trọng điểm đối

với các khu bảo tồn

• Các chuyến tham quan tới

các điểm du lịch của địa

• Thường diễn ra ở các khu bảo tồn

• Có những hoạt động có nguy cơ gây hại

có học thức, trên 35 tuổi

và tỉ lệ phụ nữ nhiều hơn đàn ông

• Là phân khúc có giá trị trong việc bảo tồn

13

Trang 14

Thị trường khách quốc tế và thị trường khách nội địa đến với các khu bảo tồn ở Việt Nam

THỊ TRƯỜNG QUỐC TẾ THỊ TRƯỜNG NỘI ĐỊA

Thường tự tổ chức và có thể đi theo nhóm lớn nhỏ

khác nhau

Thường tự tổ chức và có thể đi theo nhóm lớn nhỏ

khác nhau

Đến để thức hiện các hoạt động thư giãn nhẹ

Phổ biến với hình thức đi

“phượt”

Phổ biến với hình thức đi

“phượt”

Tỷ lệ thăm quan cao

Thường đi theo nhóm nhỏ hoặc/có tổ chức chương

Mục đích là du lịch sinh thái và du lịch mạo hiểm

Nguồn: Grunz, S 2012, Responsible Tourism in and Around Protected Areas in Vietnam – Opportunities and Challenges for Businesses and Protected Areas

[unpublished], GIZ/MARD Project “Preservation of biodiversity in forest ecosystems in Vietnam”, GIZ

14

Trang 15

Lợi ích của Du lịch đối với các khu bảo tồn

XÃ HỘI

Hỗ trợ việc phục hồi và

duy trì các giá trị văn hóa

của địa phương

Hỗ trợ cho sự hiểu biết

văn hóa lẫn nhau

duy trì các giá trị văn hóa

của địa phương

Hỗ trợ cho sự hiểu biết

văn hóa lẫn nhau

Bán các sản phẩm địa phương

Tạo ra các sinh kế đa dạngKinh phí cho quản lý khu bảo tồn

Bán các sản phẩm địa phương

Tạo ra các sinh kế đa dạngKinh phí cho quản lý khu bảo tồn

Những vấn đề khác ?

MÔI TRƯỜNG

Hỗ trợ bảo tồn đa dạng sinh học

Tăng cường hiểu biết cho khách du lịch và người địa phương về tầm quan trọng của việc bảo tồn

MÔI TRƯỜNG

Hỗ trợ bảo tồn đa dạng sinh học

Tăng cường hiểu biết cho khách du lịch và người địa phương về tầm quan trọng của việc bảo tồn

15

Trang 16

Bài tập nhóm: Trong khi các khu bảo tồn thì

có rất nhiều giá trị nhưng nếu hoạt động du lịch thiếu qui hoạch và tổ chức quản lý kém thì có thể làm tổn hại đến phát triển bền vững Hãy chỉ ra các tác động tiêu cực mà hoạt động

Du lịch có thể tạo ra đối với các khu bảo tồn

Sử dụng các bảng trong slide tiếp theo đây để

trả lời câu hỏi

16

Trang 17

Những tác động tiêu cực đến môi trường

của du lịch trong các khu bảo tồn (ví dụ)

TIÊU CỰC)

đem về nhà Làm gián đoạn quá trình tái tạo của thực vật

Lấy đi nguồn thức ăn của côn trùng

và các loài khác Làm giảm giá trị thẩm mỹ của khu bảo tồn…

Trang 18

Những tác động tiêu cực đến môi trường của

du lịch trong các khu bảo tồn

du lịch có thể gây tai nạn cho các loài động vật

- TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC ĐẾN MÔI TRƯỜNG

18

Trang 19

Những tác động tiêu cực đến kinh tế

của du lịch trong các khu bảo tồn

- TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC ĐẾN KINH TẾ

19

Trang 20

Những tác động tiêu cực đến xã hội

của du lịch trong các khu bảo tồn

• Là mối đe dọa đối với nền văn hóa bản địa

• Làm thay đổi các giá trị xã hội

• Làm thay đổi phương thức sinh kế truyền thống

• Làm mất quyền tiếp cận tài nguyên

• Sự xuống cấp của các công trình văn hóa

• Xung đột văn hóa giữa chủ và khách

• Những tác động khác (Di dân )

-TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC ĐẾN XÃ HỘI

20

Trang 21

Thảo luận: Bạn chọn đi đâu?

DU LỊCH

ĐẠI CHÚNG

DU LỊCH ÍT GÂY TÁC ĐỘNG

Nguồn ảnh: Pixabay, www.pixabay.com

21

Trang 22

Du lịch có trách nhiệm: Xây dựng tương lai

bền vững cho các khu bảo tồn

Sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên một

cách tối ưu trong khi vẫn bảo tồn được các di sản thiên nhiên và đa dạng

sinh học

Tôn trọng và bảo tồn tính xác thực của các giá trị

văn hóa xã hội bao gồm

việc xây dựng và phục hồi các di sản văn hóa và các giá trị truyền thống

Đảm bảo lợi ích kinh tế

khả thi, lâu dài cho tất cả các bên liên quan bao gồm

cả phân phối công bằng

lợi ích

22

Trang 23

Cách tiếp cận của du lịch có trách nhiệm

2 CÓ NĂNG LỰC

DU LỊCH TRÁCH NHIỆM

Chúng ta phải chấp nhận rằng mọi quyết định và hành động chúng ta thực hiện trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta có một tác

Trang 24

Du khách hài

lòng hơn

Những lợi ích của việc áp dụng cách tiếp cận

du lịch có trách nhiệm tại các khu bảo tồn

Trao quyền cho

người dân địa phương

Tăng cường đóng góp

cho việc bảo tồn

24

Trang 25

CHỦ ĐỀ 2 TÍCH HỢP DU LỊCH CÓ TRÁCH NHIỆM

TRONG VIỆC LẬP KẾ HOẠCH

DU LỊCH CÓ TRÁCH NHIỆM TỐT CHO CÁC KHU BẢO TỒN Ở

VIỆT NAM

Nguồn anhe: http://en.wikipedia.org/wiki/Phong_Nha-K%E1%BA%BB_B%C3%A0ng_National_Park

25

Trang 26

Thảo luận: Vai trò và tầm quan trọng của các

kế hoạch ở khu bảo tồn là gì? Những kế hoạch liên quan thế nào tới phát triển bền vững? Chuyện gì sẽ xảy ra nếu một khu bảo tồn

không có hoặc thực hiện không hiệu quả qui hoạch tổng thể khu bảo tồn? Hãy cho 1 vài ví

dụ

26

Trang 27

Vấn đề là gì?

• Rất nhiều khu bảo tồn ở Việt

Nam không có kế hoạch tổng

thể toàn diện và kịp thời

• Kế hoạch quản lý khu bảo tồn

giúp khu vực đó giữ lại được

các giá trị và lợi ích của nó

• Kế hoạch quản lý khu bảo tồn

giúp giải quyết khả năng

tương thích với môi trường,

chất lượng sản phầm và các

khía cạnh về kinh doanh

27

Trang 28

Tầm quan trọng của kế hoạch bảo tồn và

thực hiện có hiệu quả

“Nếu không có kế hoạch quản lý chung thì việc bảo

tồn, phát triển và các hoạt động của một công viên

sẽ xảy ra hết sức lộn xộn, thường là để đáp ứng các

áp lực chính trị mà ít xem xét đến các tác động trong

tương lai Kết quả giống như đánh mất các cơ hội

và gây ra các thiệt hại không thể phục hồi cho các

giá trị và nguồn tài nguyên của công viên đó.”

Young & Young, 1993

Nguồn: Young, C & Young, B 1993, Park Planning: A training manual

(Instructors Guide), College of African Wildlife Management, Mweka, Tanzania

28

Trang 29

Thách thức trong kế hoạch

quản lý ở khu bảo tồn

BẢO TỒN Mục tiêu: Bảo tồn

đa dạng sinh học

THAM GIA CỦA

CĐ ĐỊA PHƯƠNG Mục tiêu: Nâng cao năng lực, xóa đói giảm nghèo

KINH DOANH

DL Mục tiêu: sự hài lòng của khách hàng, lợi nhuận

- Ngăn cản phát triển địa phương

- Mất các nguồn tài chính

- Suy thoái môi trường

- Khai thác

- Các doanh nghiệp thiếu chuyên nghiệp

- Sử dụng bền

vững tài nguyên

thiên nhiên

+ Phát triển và tiếp thị các sản phẩm chung

+ Liên doanh

+ Sử dụng bền vững các nguồn tài nguyên tự nhiên

Nguồn: Strasdas, W 2002, The Ecotourism Training Manual for Protected Area Managers, German Foundation for

International Development (DSE) & Centre for Food, Rural Development and the Environment (ZEL), Germany

29

Trang 30

Lợi ích của kế hoạch quản lý khu bảo tồn cùng với các nguyên tắc của du lịch trách nhiệm

• Đảm bảo mục tiêu tốt hơn của tất cả các bên liên quan có thể đáp ứng được và cấp ngân sách

Trang 31

1 Được hướng dẫn bởi một quy hoạch quản lý khu bảo tồn toàn diện 2 Nắm lấy sự 2 Nắm lấy sự tham giatham gia

3 Áp dụng một phương pháp tiếp cận hệ sinh thái trong khu vực

4 Quản lý hiệu quả các vùng quy hoạch

Các nguyên tắc thực tiễn tốt trong kế hoạch khu bảo tồn và tiếp cận du lịch trách nhiệm

31

Trang 32

Nguyên tắc 1: Hướng dẫn bằng một kế hoạch

quản lý khu bảo tồn toàn diện

Xây dựng kế hoạch quản lý khu

32

Trang 33

Các vấn đề quan trọng trong kế hoạch quản

lý khu bảo tồn

Mô tả Tóm tắt các đặc điểm tự nhiên, văn hóa, kinh tế, chính trị, xã hội, chúng được sử dụng ra sao,

khuôn khổ pháp lý và khung quản lý của chúng thế nào

Đánh giá Xác định nguyên nhân tại sao khu bảo tồn là quan trọng, giải thích các giá trị của nó

Là các hoạt động cụ thể để đạt được các mục tiêu bao gồm: danh sách các hoạt động quản lý,

kế hoạch hành động (cái gì, ai, ở đâu), các hoạt động ưu tiên, các yêu cầu về nhân lực và tài chính

Trang 34

áp luậ t

Ph

áp luậ t

Chính sách của

cơ quan, các chiến lược

Chính sách của

cơ quan, các chiến lược

Quy hoạch vùng, quy hoạch quản lý đất đai trên quy mô

Kế hoạch hoạt động / hành động, chương trình làm việc

Đảm bảo kế hoạch được lồng ghép vào bối cảnh rộng hơn nhằm đảm bảo tính bền vững

• Kế hoạch này sẽ không bền vững

nếu nó không phù hợp với quy

hoạch và chính sách ở cấp cao

hơn có liên quan

• Xem xét các thỏa thuận chính

thức của pháp luật trong việc chỉ

34

Trang 35

Nguyên tắc 2: Nắm lấy sự tham gia

• Sự tham gia của các bên liên quan

chính rất quan trọng làn nên sự thành

công của các kế hoạch khu bảo tồn

• Các bên liên quan có thể bên ngoài

(người dân địa phương, du khách,

những người khác) hoặc nội bộ (cán

bộ tham gia thực hiện kế hoạch)

• Sự tham gia tạo nên quyền làm chủ và

có nhiều khả năng tạo ra hành động

• Cơ hội cho công chúng và các bên

liên quan để xem xét dự thảo quản lý

35

Trang 36

Các bên liên quan trong kế hoạch khu bảo tồn

Cơ quan chính phủ

Các nhà hoạch định khu bảo tồn

Các doanh nghiệp

Các nhà lãnh đạo và các nhóm cộng đồng

Cư dân gần đó

Các nhà nghiên cứu

36

Trang 37

Phương pháp cho các bên liên quan tham gia

trong việc lập kế hoạch hoạch khu bảo tồn

Thông cáo báo chí/ đệ trình thư mời quảng cáo Thông báo

Xuất hiện đài phát thanh / truyền hình để thảo luận về vấn đề quy hoạch Thông báo

Xuất bản các tờ rơi chuyên ngành quy hoạch trước /cung cấp tài liệu quảng cáo

mà thảo luận chi tiết về các vấn đề cụ thể

Thông báo

Công bố các dự thảo kế hoạch quản lý Thông báo

Mở diễn đàn các cuộc họp công khai để trình bày và thảo luận về hồ sơ kế hoạch Tư vấn

Các cuộc họp được sắp xếp trước của các nhóm lợi ích đặc biệt để giải quyết yêu

cầu mâu thuẫn

Cùng nhau quyết định

Tham khảo ý kiến giữa các nhà quy hoạch và các cá nhân / tổ chức Tư vấn

Phân tích các văn bản đệ trình bởi các cơ quan và các bên thứ 3 Cùng nhau quyết định

Giới thiệu các bản đệ trình công khai cho các nhóm tư vấn bên ngoài ví dụ như

các ủy ban bao gồm các nhà lãnh đạo cộng đồng / đại diện

Tư vấn

Tham gia chính thức của ủy ban cố vấn pháp lý độc lập trong việc đánh giá các kế

hoạch và đệ trình công khai

Đầu vào thông qua các quá trình chính trị, đặc biệt là liên quan đến các vấn đề

khó khăn hơn

Nguồn: Thomas, L & Middleton, J 2003, Guidelines for Management

Planning of Protected Areas, IUCN Gland, Switzerland & Cambridge,

UK

37

Trang 38

Hướng dẫn tư vấn lập kế hoạch quản lý

khu bảo tồn

Trích từ : Phillips, A 2002, Management Guidelines for IUCN Category V Protected Areas

Protected Landscapes/seascapes, IUCN, Gland, Switzerland, & Cambridge, UK

Lưu hồ sơ tài liệu về tất cả các ý

kiến và các địa chỉ liên lạc

Đưa ra các tư liệu có nhiều thông

tin, rõ ràng và thân thiện với

người sử dụng

Thu thập các ý kiến bằng các

phương pháp phù hợp về văn hóa

Cởi mở trong việc xem xét lại

các đề nghị

Xác định tất cả các bên liên quan

và tiếp cận họ một cách bình

đẳng và minh bạch

Đáp ứng kịp thời yêu cầu về

các cuộc gặp mặt hoặc yêu cầu về tư liệu

Xem xét mọi quan điểm dù

nó được chấp nhận hay không

Cho các bên liên quan đủ thời gian để họ cung cấp tài liệu

Phản hồi kết quả tham vấn

cho tất cả

Đối xử với các bên liên quan như những đối tác đáng tôn trọng và cần thiết

Nguồn ảnh

Pixabay, www.pixabay.com

38

Trang 39

Sự tham gia của cộng đồng địa phương

• Các cơ quan quản lý của khu bảo tồn có

trách nhiệm hỗ trợ cho cộng đồng địa

phương vì những hạn chế về kinh tế xã

hội mà khu bảo tồn tạo ra đối với họ

• Hơn nữa giúp đỡ cộng đồng địa phương

trong và xung quanh khu vực bảo tồn

cũng góp phần giúp cho việc quản lý khu

bảo tồn ở những điểm sau:

- Làm giảm sự phá hoại hoặc các thiệt hại của việc

khai thác sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên

- Dựa trên các kiến thức của họ về niiu trường để lập

kế hoạch

- Thúc đẩy sự phát triển các sản phẩm du lịch bền

vững

39

Trang 40

Lời khuyên cho sự tham gia của cộng đồng địa phương trong việc lập kế hoạch khu bảo tồn

Thực hiện việc đánh giá các nhu cầu phát triển kinh tế xã hội

Đảm bảo cộng đồng địa phương là đại diện

rõ ràng trong diễn đàn các bên liên quan

Đảm bảo cộng đồng địa phương là đại diện

rõ ràng trong diễn đàn các bên liên quan

Hỗ trợ cộng đồng địa phương phát triển một

Định dạng
Số trang	173
Dung lượng	11,16 MB