Bởi vậy, tu dưỡng và rèn luyện bản thân để trở thành người có nhân cách, vừa có đức vừa có tài là hết sức quan trọng đối với mỗi con người, là nhiệm vụ hàng đầu của thanh niên, học sinh.
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ:
I LỜI MỞ ĐẦU.
Từ xưa, ông cha ta đ? đúc kết một cách sâu sắc kinh nghiệm về giáo dục “Tiên học lễ, hậu học văn “, “Lễ” ở đây chính là nền tảng của sự lĩnh hội và phát triển tốt các tri thức và kỹ năng Ngày nay, phương châm “Dạy người, dạy chữ, dạy nghề“ cũng thể hiện r? tầm quan trọng của hoạt động giáo dục đạo đức, như Bác
Hồ đ? dạy: “Dạy cũng như học, phải chú trọng cả tài lẫn đức Đức là đạo đức cách mạng Đó là cái gốc quan trọng Nếu thiếu đạo đức, con người sẽ không phải là con người b?nh thường và cuộc sống x? hội sẽ không phải là cuộc sống x? hội b?nh thường, ổn định ” Chủ tịch Hồ Chí Minh đ? từng nói: “Có tài
không có đức chỉ là người vô dụng Có đức mà không có tài th? làm việc g? cũng khó “
Đảng ta đ? chủ trương: “Tăng cường giáo dục công dân, giáo dục tư tưởng, đạo đức, l?ng yêu nước, chủ nghĩa Mác – Lê Nin, đưa việc giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh vào nhà trường phù hợp với từng lứa tuổi và bậc học ” Bởi vậy, tu
dưỡng và rèn luyện bản thân để trở thành người có nhân cách, vừa có đức vừa có tài là hết sức quan trọng đối với mỗi con người, là nhiệm vụ hàng đầu của thanh niên, học sinh Chính v? mục tiêu đó bản thân tôi đ? đặc biệt chú ? tới việc “giáo dục đạo đức cho học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp”
II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.
1 Thực trạng.
Trong những năm gần đây, nước ta chịu ảnh hưởng rất lớn bởi nền văn hóa phương Tây, tiếp cận với nền kinh tế thị trường nên sẽ có nhiều mặt tiêu cực tác động đến đạo đức, tư duy và lối sống của nhân dân Đặc biệt, sự tác động của chúng ảnh hưởng đến lối sống, đạo đức của một bộ phận không nhỏ thế hệ trẻ của Việt Nam, nhất là các em học sinh Cụ thể, đạo đức trong học đường đang có nguy cơ xuống cấp Học sinh rơi vào những tệ nạn x? hội như: cờ bạc, lô đề, cá
Trang 2độ Hiện tượng bạo lực học đường diễn ra thường xuyên ở tất cả các trường trong
cả nước Có nhiều em không kính trọng thầy giáo, cô giáo, xem thường bạn bè, mọi người xung quanh; không hiếu thảo với ông bà cha mẹ; thiếu tính nhân đạo; các em mê games bỏ học v? games Nói tắt thiếu đi chủ ngữ, vị ngữ của câu ví dụ như chào Bố, Mẹ th? câu chào đủ phải là “ con chào Bố, con chào Mẹ” trong khi
đó các em lại chào “ Mẹ Bố” như vậy từ một câu chào các em đ? chuyển thành một câu chửi … Từ đó đ? làm suy thoái những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc V? vậy việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp là điều rất cấp thiết để thúc đẩy sự hoàn thiện con người nói riêng và đẩy nhanh sự phát triển của đất nước nói chung
2 Kết quả, hiệu quả của thực trạng trên.
Từ thực trạng trên, để góp phần vào việc nâng cao năng lực trong công tác chủ
nhiệm lớp bản thân và nâng cao giá trị đạo đức cho học sinh tôi mạnh rạn đưa ra
đề tài “ Giáo dục đạo đức cho học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp”
B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.
I CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN.
1 Xác định đúng đối tượng nghiên cứu.
Trong đề tài này tôi chỉ nghiên cứu đối với đối tượng là học sinh lớp 7A lên 8A trường THCS X năm học 2013 – 2014 trong đó tôi làm chủ nhiệm lớp 8A
2 Nhiệm vụ nghiên cứa.
- Đạo đức là g??
Có rất nhiều khái niệm về đạo đức nhưng riêng cá nhân tôi có thể hiểu khái niệm như sau:
Đạo đức là một trong những h?nh thái của ? thức – x? hội, là tổng hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực giúp con người tự giác điều chỉnh hành vi ứng xử của m?nh trong quan hệ giữa người với người, giữa con người với x? hội nhằm đạt tới chân - thiện - mĩ Đạo đức nảy sinh do nhu cầu của đời sống trên nền tảng
Trang 3của hoạt động sản xuất kinh tế - x? hội, C Mác và Ph Ăngghen đ? viết:“Chính con người, khi phát triển sự sản xuất vật chất và sự giao tiếp vật chất của m?nh, đ? làm biến đổi, cùng với hiện thực đó của m?nh, cả tư duy lẫn sản phẩm tư duy của m?nh Không phải ? thức quyết định đời sống mà chính đời sống quyết định ? thức” Như vậy, với tư cách là một nội dung của phạm trù ? thức x? hội, đạo đức
cũng là sản phẩm của những điều kiện lịch sử - x? hội, v? vậy khi x? hội thay đổi th? đạo đức cũng có sự biến đổi và tác động lại hoặc làm cho x? hội không ngừng tiến bộ, hoặc k?m h?m sự phát triển của x? hội
- Giáo dục đạo đức là g??
Ngày nay giáo dục đạo đức cho học sinh là giáo dục l?ng trung thành đối với Đảng, hiếu với Dân, yêu quê hương đất nước, có l?ng vị tha, nhân ái, cần cù liêm khiết và chính trực Đó là đạo đức X? hội Chủ Nghĩa là đạo đức của cá nhân, tập thể và chủ nghĩa nhân đạo mang tính chân thực tích cực, khác với đạo đức vị kỷ,
cá nhân Giáo dục đạo đức học sinh gắn chặt với giáo dục tư tưởng - chính trị, giáo dục truyền thống và giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc, giáo dục pháp luật nhà nước XHCN, cung cấp cho học sinh những phương thức ứng xử đúng trước vấn
đề của x? hội giúp cho các em có khả năng tự kiểm soát được hành vi của bản thân một cách tự giác, có khả năng chống lại những biểu hiện lệch lạc về lối sống
- Mục đích của giáo dục đạo đức là g??
Mục đích của việc giáo dục đạo đức tại các trường học bao gồm giảng dạy về hành vi trong đời sống hàng ngày, sự cảm nhận và phán đoán về đạo đức, phát triển nhân cách và thái độ sáng tạo, sự nhận thức về tầm quan trọng của cách ứng
xử văn minh, cách phản ứng đối với lời phê b?nh, sự hiểu biết và tôn trọng giới tính, thái độ tôn trọng sự thật, v.v
- Quy tắc giáo dục học sinh chưa ngoan
Có 5 quy tắc giáo dục học sinh “chưa ngoan” :
Quy tắc 1: 2H (Hiểu r? – Hợp tác)
Trang 4a Hiểu r?:
- T?m hiểu t?nh h?nh của lớp thông qua giáo viên chủ nhiệm cũ Đây là dịp để kiện toàn lại đội ngũ cán bộ lớp, bổ sung những cái chưa làm được và phát huy những mặt mạnh mà lớp đ? có Từ đó giáo viên chủ nhiệm có thể triển khai dễ dàng kế hoạch giáo dục học sinh “chưa ngoan” dựa trên những bao quát khởi đầu
mà giáo viên chủ nhiệm cũ cung cấp
- T?m hiểu một cách hết sức tế nhị học sinh “chưa ngoan” từ cán bộ lớp đến cả những em thuộc “nhóm” của học sinh “chưa ngoan” để từ đó có kế hoạch hợp l?
và phối hợp với gia đ?nh để giáo dục các em
b Hợp tác:
- Khi đ? tiếp xúc được với phụ huynh của học sinh “chưa ngoan”, điều cần tránh
là không nên gay gắt, dồn dập việc báo cáo và phê b?nh con em họ, v? hơn ai hết
họ đ? từng nghe nhiều lời ca thán và đ? biết r? con em m?nh Điều đó sẽ không có tác dụng g? mà ngược lại làm mất đi ? nghĩa của sự hợp tác, phối hợp giáo dục V? vậy, cần phải giao tiếp ở một góc độ cởi mở một cách hết sức tâm l? và tế nhị nhưng chân t?nh, tạo cho phụ huynh học sinh một sự tin tưởng, một t?nh cảm gần gũi, thân mật, một thái độ tận tâm hợp tác để giáo dục con em họ trở thành người tốt
* Quy tắc 2H sẽ giúp giáo viên chủ nhiệm hiểu và chia sẻ với gia đ?nh những khó khăn trong việc dạy dỗ các em, và ngược lại gia đ?nh sẵn sàng hợp tác với giáo viên chủ nhiệm để giáo dục con em m?nh suốt năm học Vấn đề ở đây là các em cần phải được giáo dục để hiểu, nhận ra và chống lại tác động tiêu cực của những con người và sự việc xấu bằng sự quan tâm của gia đ?nh và của giáo viên chủ nhiệm
Quy tắc 2: 2Q (Quan tâm – Quan sát)
a Quan tâm:
- Giáo viên chủ nhiệm quan tâm bằng cách trực tiếp hỏi thăm học sinh “chưa
Trang 5ngoan” về hoàn cảnh gia đ?nh để giúp các em dần dần ? thức về việc quan tâm đến gia đ?nh m?nh kết hợp với quan tâm thăm hỏi học sinh “chưa ngoan” về bạn
bè thân thích thường hay chơi với nhau Đồng thời thông qua phối hợp chặt chẽ gia đ?nh, giáo viên bộ môn để hiểu thêm về năng lực học tập cũng như thái độ và
sự tôn trọng, lễ phép của học sinh “chưa ngoan” và gián tiếp giúp đỡ, quan tâm,
ân cần hơn đối với các em
Phối hợp với các ban ngành, đoàn thể trong nhà trường để gắn các em vào những hoạt động mà các em ưa thích, hoặc chia sẻ, giúp đỡ các em những khó khăn Kêu gọi và yêu cầu các em khác trong lớp biết quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ bạn m?nh (là những học sinh “chưa ngoan”), không nên xem thường và cô lập bạn, hoặc phê phán một cách thái quá hay gay gắt dẫn đến mâu thuẫn chỉ v? thi đua của lớp quá thấp Điều đó lại có thể thúc đẩy việc t?m kiếm bạn bên ngoài nhà trường (nhất là những nhóm thiếu niên hư hỏng sẽ có khả năng dẫn đến những hậu quả đáng tiếc)
b Quan sát:
- Quan sát, theo d?i học sinh “chưa ngoan” hằng ngày về việc thực hiện nội quy, quy chế trường lớp, về thái độ học tập bằng nhiều h?nh thức khác nhau sẽ giúp cho giáo viên chủ nhiệm nắm vững và sẽ không vội vàng kết luận mội vi phạm nào đó khi chưa tích lũy đầy đủ các sự kiện cần quan sát nhằm tránh làm tổn thương đến tâm l? và t?nh cảm của các em
Quy tắc 3: 2N (Nghiêm khắc – Ngọt dịu)
a Nghiêm khắc:
- Giáo viên chủ nhiệm cần xử lí những vi phạm của tất cả học sinh trong lớp với một thái độ nghiêm khắc, công bằng và tôn trọng học sinh, cho dù đó là cán bộ lớp hay học sinh “chưa ngoan” Có như vậy những em “chưa ngoan” sẽ cảm thấy giáo viên chủ nhiệm đ? tôn trọng tất cả thành viên trong lớp, không thiên vị,
Trang 6không hề “ghét bỏ” m?nh (theo suy nghĩ của các em) Cần lưu ?: nếu nghiêm khắc
quá mức sẽ dẫn đến “phản sư phạm” và phản tác dụng
b Ngọt dịu:
- Giáo viên chủ nhiệm phải là người tận tụy với công việc, có t?nh yêu thương, tấm l?ng độ lượng và bao dung đối với học sinh Tuy nhiên l?ng yêu thương ấy không thể pha trộn với những nét ủy mị, mềm yếu và thiếu sự đề ra yêu cầu nghiêm khắc đối với các em, mà ngược lại Quy tắc này sẽ xóa bỏ khoảng cách, làm cho học sinh “chưa ngoan” cảm thấy m?nh không bị “ghét bỏ” hay bị “bỏ rơi.” T?nh cảm thầy-tr? dần được h?nh thành, tạo điều kiện thuận lợi cho những tâm sự, những chia sẻ Khi đó những lời động viên, những định hướng của giáo viên chủ nhiệm sẽ đạt hiệu quả cao
Quy tắc 4: 2Đ (Động viên – Định hướng)
a Động viên:
- Trong việc giáo dục học sinh “chưa ngoan” th? sự động viên và khuyến khích có vai tr? rất quan trọng Học sinh “chưa ngoan” đa số là những em có học lực yếu kém, dẫn đến bất m?n, không thiết tha g? đến học tập, hay nói cách khác, không
có động cơ, ? thức học tập Chính v? vậy giáo viên chủ nhiệm phải là người trực tiếp quan tâm, động viên các em trên tinh thần “kiến tha lâu cũng đầy tổ”, “có công mài sắt, có ngày nên kim”
- Cần huy động và vận hành cả guồng máy: Gia đ?nh - Giáo viên - Đoàn thể - Các
tổ chức x? hội - Bạn bè học sinh – và cả cá nhân học sinh “chưa ngoan” để động viên, hỗ trợ, giúp đỡ các em có được tinh thần, động cơ, và ? thức trong rèn luyện đạo đức và học tập
b Định hướng:
- Học sinh “chưa ngoan” thường là những em không định hướng được m?nh cần phải rèn luyện những g? để giúp ích cho bản thân m?nh để hoàn thành nhiệm vụ
Trang 7của m?nh là học tốt và rèn luyện tốt Chính v? vậy giáo viên chủ nhiệm sẽ là người giúp các em biết quan tâm đến bản thân, gia đ?nh cũng như suy nghĩ đến việc
chọn nghề để các em có hoài b?o, ước mơ và trở thành người hữu ích
Quy tắc 5: 2T (Tâm huyết – Trách nhiệm)
Chính tâm huyết và trách nhiệm sẽ giúp cho giáo viên chủ nhiệm có được năng lực “cảm hóa” học sinh nói chung, học sinh “chưa ngoan” nói riêng Đó là năng lực gây ảnh hưởng trực tiếp của m?nh đến với học sinh về mặt t?nh cảm và ? chí Tâm huyết và trách nhiệm nằm trong nhân cách của người thầy giáo Giáo viên chủ nhiệm phải dùng nhân cách của m?nh để tác động vào học sinh, giáo dục các
em nên người Đây chính là dùng nhân cách để giáo dục nhân cách là vậy
Có thể nói rằng chỉ có người giáo viên nào luôn ? thức sẽ cống hiến cả cuộc đời m?nh cho sự nghiệp đào tạo và giáo dục thế hệ trẻ, lấy việc hy sinh phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ đào tạo con người làm hạnh phúc cao cả của đời m?nh th? mới có thể thực hiện được chức năng “người kỹ sư tâm hồn” một cách xứng đáng
3 Phương pháp nghiên cứu.
- Nguyên nhân của thực trạng
Có ba môi trường giáo dục là: Gia đ?nh – Nhà trường – X? hội Vậy có ba nguyên nhân dẫn đến sự xa sút về đạo đức của học sinh hiện nay
Nguyên nhân gia đ?nh: Mọi gia đ?nh không nên đổ lỗi cho nhà trường, cho x?
hội v? 2/3 thời gian học sinh ở gia đ?nh, gia đ?nh phải quản l? giáo dục Gia đ?nh
là trường học đầu tiên và cha mẹ là thầy giáo đầu tiên của con cái Song nhiều gia đ?nh, ông bà, cha mẹ không làm tấm gương tốt cho con trẻ, không quan tâm giáo dục, hướng dẫn những hành vi đạo đức, thói quen tốt, thiếu kiến thức kỹ năng nuôi dậy con Nhiều gia đ?nh nuông chiều con, cháu quá mức hoặc mải mê kiếm tiền mà sao nh?ng với con cái Cha mẹ bất hoà, đánh chửi nhau, ly hôn dẫn đến sự thiếu hụt về tinh thần, t?nh cảm của con trẻ …
Trang 8Nguyên nhân nhà trường: Chưa quan tâm đúng mức đến việc dạy người, dạy
những hành vi đạo đức, kỹ năng ứng xử, kỹ năng sống tốt đẹp Nội dung giáo dục đạo đức nặng về l? luận, không cụ thể, thiếu tính thuyết phục Một số thầy cô chưa thực sự là tấm gương để các em noi theo, công tác quản l? học sinh trong trường, trong giờ học chưa nghiêm túc, chưa có biện pháp giáo dục học sinh cá biệt
Nguyên nhân x? hội : Quá tr?nh toàn cầu hoá mang đến cho trẻ nhiều cơ hội
phát triển song cũng không ít thách thức trong việc giáo dục đạo đức, lối sống: lối sống hiện đại, ăn chơi, phim ảnh, văn hoá phẩm đồi truỵ, tr? chơi game có nội dung xấu, kích động bạo lực, công tác quản l?, hướng dẫn của gia đ?nh, nhà trường, x? hội về những vấn đề trên c?n nhiều hạn chế, bất cập Sự phối hợp giữa
3 môi trường giáo dục c?n nhiều lúng túng, kém hiệu quả …
- Phương pháp phân tích tổng hợp Chúng ta đều biết rằng Trong mọi thời đại, mọi x? hội vấn đề giáo dục đạo đức cho con người là hết sức quan trọng Cha ông đ? dạy “Tiên học lễ, hậu học văn”, lời dạy của Bác Hồ lúc sinh thời “Có tài mà không có đức là người vô dụng” Để con trẻ có đạo đức, nhân cách tốt tôi thiết nghĩ: mỗi gia đ?nh, ông bà, cha mẹ phải ? thức đầy đủ, nghiêm túc trách nhiệm của m?nh, con hư trách nhiệm trước hết thuộc về gia đ?nh, không nên đổ lỗi cho nhà trường, x? hội Mọi người trong gia đ?nh: ông bà, cha mẹ, người lớn phải thực sự gương mẫu về đạo đức, lối sống, hành vi ứng xử, đạo đức gia phong Hướng dẫn, dạy dỗ con trẻ những hành vi, thói quen tốt Luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu tâm l?, nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của con cái, gần gũi, giúp đỡ, động viên, chia sẻ khi các em gặp khó khăn và là người bạn tốt khi cần thiết Thường xuyên phối hợp với nhà trường trong việc quản l? thời gian, t?nh h?
nh học tập, diễn biến tư tưởng, quan hệ bạn bè để có phương pháp giáo dục kịp thời
II CÁC BIỆN PHÁP TỔ CHÚC THỰC HIỆN
Trang 91 Xác định r? mục tiêu.
- Xác định r? đối tượng
Đối với đề tài này tôi chỉ nghiên cứu với đối tượng là học sinh lớp 8A do tôi làm chủ nhiệm lớp trường THCS X năm học 2013 - 2014
Đề tài nghiên cứu trong phạm vi là “ Giáo dục đạo đức cho học sinh trong công tác chủ nhiệm lớp”
- Xác định r? mục tiêu của đề tài:
Qua đề tài này học sinh phải nắm được đạo đức là g??
2 Nội dung
2.1 Lập kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp.
Mục tiêu giáo dục của nhà trường là giáo dục các em thành những con người phát triển toàn diện‘ Khỏe về thể chất, đẹp về tâm hồn, sáng về trí tuệ” Các em
là những con người có ? thức kỷ luật, có tinh thần trách nhiệm với công việc biết yêu thương kính trọng ông bà, cha mẹ, thầy cô Biết đoàn kết giúp đỡ ban bè Có những hiểu biết cơ bản về tự nhiên x? hội, biết giữ vệ sinh và bảo vệ của công Biết yêu trường, yêu lớp, yêu thầy cô bè bạn
a Giáo dục nền nếp ? thức kỷ luật:
- Đi học đúng giờ, đi đến nơi về đến chốn: Không nên đi quá sớm và cũng không được đi học muộn Không la cà dọc đường
- Thời gian học sáng, chiều của lớp phải được công khai đến từng gia đ?nh học sinh: Cụ thể
Hè Từ 7h00 – 11h 20phút Từ 14h00 – 16h35 phút
Đông Từ 7h15 – 11h 35phút Từ 14h00 – 16h35 phút
Căn cứ vào thời gian học mà PHHS chủ động theo d?i lịch đi và về của con m? nh
- Nền nếp học tập: Trong lớp trật tự, chú ? nghe giảng, tích cực học tập, không nói chuyện riệng Chuẩn bị đầy đủ đồ dùng trước khi tới lớp
Trang 10- Tập thể dục thường xuyên theo kế hoạch của đội, ngay thẳng, trật tự.
- Các buổi chào cờ, tập trung: Nhanh chóng, trật tự, chăm chú lắng nghe
- Sinh hoạt Đội và HĐGDNGLL: Thường xuyên, có nền nếp và chất lượng
b Nền nếp ? thức giữ vệ sinh :
- Biết giữ vệ sinh cá nhân: Ăn mặc sạch sẽ, hợp thời tiết Biết ăn uống hợp vệ sinh, rửa tay trước khi ăn Không ăn quà bánh bán rong ngoài đường Ăn chín, uống sôi
- Vệ sinh chung: Không vứt rác bừa b?i, vệ sinh đúng nơi quy định Không ăn quà bánh và vứt rác trong ph?ng máy, trong ph?ng học, trên sân trường và nơi công cộng Đi nhẹ nói khẽ ở khu vực cầu thang, ph?ng học, ph?ng họp
c ? thức tiết kiệm và bảo vệ của công
Bảo vệ các máy móc, trang thiết bị, bàn ghế…
Tiết kiệm điện nước
Chăm sóc và bảo vệ cây xanh
d Đoàn kết, thân ái giúp nhau cùng tiến bộ:
Cư xử quan hệ giáo tiếp: Với thầy cô, bè bạn, với khách ra vào trường học
e Giáo dục truyền thống cho các em học sinh: Truyền thống nhà trường, tiểu sử lưỡng quốc trạng nguyên đầu tiên nước Việt Nam Ông Khương Công Phụ Truyền thống tôn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn
f Giáo dục cho học sinh thấy được quyền và bổn phận của các em với x? hội Nhà trường, với ông bà cha mẹ và những người thân
g Giáo dục ? thức chấp hành luật lệ giao thông
2.2 Các bước tiến hành.
a Xây dựng quy chế, nội quy lớp học
- Trong việc xây dựng quy chế, nội quy là công việc khó của giáo viên chủ nhiệm lớp bởi v? đ? nói đến quy chế, nội quy th? bắt buộc phải thực hiện nghiêm túc, mà đối tượng học sinh là đối tượng hiếu động thường chưa làm chủ được hành vi của