Địa lý THCS-

Mà trách nhiệm của giáo dục nói chung và giáo viên nói chung đặc biệt là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm là không được để tồn tại những học sinh có hành vi sai lệch với bổn phận trách nhiệm

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN ĐỊNH

TRƯỜNG THCS ĐỊNH THÀNH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT VÀI KINH NGHIỆM NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CỦA CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG

THANH HÓA NĂM 2014

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI :

Người giáo viên là một trong nhưng nhân tố quan trọng quyết định chất lượng giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước Đặc biệt là người Giáo viên chủ nhiệm lớp có vài trò định hướng trong quá trình hình thành nhân cách của học sinh trung học cơ sở Bởi vì,lứa tuổi học sinh trung học cơ sở là một giai đoạn chuyển tiếp trong sự phát triển của con người diễn ra giữa giai đoạn trẻ em

và tuổi trưởng thành Đây là lứa tuổi có bước nhảy vọt về thể chất lẫn tinh thần, cho phép tạo nội dung cơ bản và khác biệt đặc thù về mọi mặt phát triển: thể chất, trí tuệ, giao tiếp tình cảm, đạo đức của các em Bởi vậy giáo viên nói chung và giáo viên chủ nhiệm nói riêng cần nắm được vị trí và ý nghĩa của giai đoạn phát triển tâm lí thiếu niên, thời kì các em đang ở “ngã ba đường” của sự phát triển Trong thời kì này nếu được định hướng đúng đắn được tạo điều kiện thuận lợi thì các em sẽ trở thành cá nhân thành đạt, công dân tốt Ngược lại nếu không được định hướng đúng, bị tác động bởi các yếu tố tiêu cực thì sẽ dẫn đến hàng loạt các nguy cơ các em sẽ bên bờ sự phát triển lệch lạc về nhận thức thái

độ hành vi và nhân cách Mà trách nhiệm của giáo dục nói chung và giáo viên nói chung( đặc biệt là đội ngũ giáo viên chủ nhiệm) là không được để tồn tại những học sinh có hành vi sai lệch với bổn phận trách nhiệm của công dân, chưaphù hợp với giá trị xã hội , với những quy định chung cuả lớp học, của nhà trường và cộng đồng Bởi vì, giáo dục khác với các ngành sản xuất là không chophép tạo ra những phế phẩm về nhân cách- không mang lại hạnh phúc cho các

em mà còn có hại cho xã hội

Giáo viên chủ nhiệm là người thay thế hiệu trưởng quản lí toàn diện tập thể học sinh một lớp Vai trò của giáo viên chủ nhiệm cũng như người làm vườn, trồng cây, tuy không đúng hoàn toàn hoạt động của giáo viên chủ nhiệm gần nhưngười trồng cây,chăm sóc, vun trồng cây giống Người làm vườn không thể cầm ngọn cây kéo lên mà phải chăm sóc tạo điều kiện cho hạt giống nảy mầm, hoạt động của giáo viên chủ nhiệm cũng như vậy Cho nên, bản thân tôi sau 14 năm

ra trường và năm nào cũng được ban giám hiệu nhà trường phân công làm công tác chủ nhiệm lớp nên đã rút ra được một vài kinh nhgiệm trong công tác chủ nhiệm để đưa lớp chủ nhiệm từ một lớp xếp cuối của trường về mọi mặt trở thành lớp tiên tiến của trường Vì thế tôi mạnh dạn đưa ra một vài kinh nghiệm của mình để bạn bè, đồng nghiệp tham khảo, góp ý

I GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

1 C ơ sở lí luận:

Quá trình Giáo dục là quá trình toàn vẹn hình thành nhân cách, được tổchức có mục đích, có kế hoạch, thông qua hoạt động và quan hệ giữa nhà giáodục và người được giáo dục nhằm chiếm lĩnh kinh nghiệm xã hội của loài người.Giáo dục là quá trình tác động tới thế hệ trẻ về đạo đức, tư tưởng, hành vi nhằmhình thành niềm tin, lý tưởng, động cơ, thái độ, hành vi, thói quen ứng xử đúngđắn trong xã hội Cho nên khi nói về vai trò của yếu tố giáo dục trong sự pháttriển nhân cách con người, Bác Hồ đã viết trong bài thơ “Nửa đêm” (trích “Nhật

ký trong tù”)

“Hiền dữ phải đâu là tính sẵn

Phần nhiều do giáo dục mà nên”

Có thể nói theo quan điểm của Bác, con người ta khi mới sinh ra vốn bản chất làtốt, nhưng chỉ sau do ảnh hưởng của giáo dục và môi trường sống cùng sự phấnđấu, rèn luyện của mỗi cá nhân mà hình thành những con người thiện, ác khácnhau Cũng như câu nói của người xưa trong Tam Tự Kinh: “Nhân chi sơ, tínhbản thiện” đã từng được Người nhắc lại nhiều lần trong các bài viết, bài nóichuyện Theo Người, con người sinh ra bản chất là tốt, song trong xã hội luôntồn tại cái thiện và cái ác cũng như trong bản thân mỗi con người cũng luôn tồntại hai mặt thiên và ác Do đó, giáo dục có một nhiệm vụ vô cùng cần thiết là rènluyện, biến đổi dần dần tính cách con người, hướng người ta đến sự hoàn thiệncủa một nhân cách tốt đẹp, xây dựng một xã hội với những con người có ích vàhướng thiện Xét về đặc điiểm tâm lí lứa tuổi thì học sinh trung học cơ sở lànhững em ở lứa tuổi thiếu niên và đầu thanh niên Lứa tuổi đang khẳng địnhmình, giàu ước mơ, bước đầu có kinh nhgiệm sống, có khả năng tự quản, tự tổchức hoạt động của mình tuy nhiên vẫn là lứa tuổi mong muối lớn hơn khảnăng, muốn khẳng định nhưng chưa đủ về mọi mặt kinh nghiệm, tri thức Vì vậykhi có thành công thì dể tự tin quá mức, ngược lại gặp những thất bại đầu tiên lại

dể giao động, lòng tự tin giảm sút Xuất phát từ những đặc điểm đó việc định

hướng cho các em là hết sức cần thiết mà nhiệm vụ này chủ yếu là của giáo viênchủ nhiệm.

Chính vì lẽ đó, Đảng và Nhà nước ta đã xác định sự nghiệp trồng ngườikhông chỉ là sự nghiệp của một cá nhân mà còn của toàn Đảng, toàn dân ta nóichung Cho nên, giáo dục được xác định là “quốc sách hàng đầu”, là vô cùngquan trọng và cấp thiết bởi sự thành đạt của một con người, sự phát triển củamột thế hệ, sự hưng thịnh của đất nước đều phụ thuộc vào kết quả của hoạt độnggiáo dục “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” Hơnthế, trong một thời đại hội nhập kinh tế, thời đại công nghệ thông tin phát triểnnhư vũ bão hiện nay thì giáo dục lại vô cùng cần thiết Làm thế nào để nhữngchủ nhân tương lai của đất nước có đủ đức lẫn tài? Làm thế nào để sự nghiệpgiáo dục mang lại hiệu quả tốt? Đây chính là trách nhiệm chung của toàn xã hội,của tất cả những người làm công tác giáo dục, đặc biệt là của người giáo viênchủ nhiệm lớp – người chịu trách nhiệm trực tiếp và thường xuyên tiếp xúc, uốnnắn, chỉ bảo các em học sinh Bởi vậy, ngoài cha mẹ, người gần gũi nhiều nhấtvới các em học sinh, người luôn ở bên cạnh giải đáp mọi khó khăn thắc mắc củacác em, người mà các em kính trọng và yêu quí, người mà được các em xem như

là cha, là mẹ, là anh chị mình không ai khác chính là người giáo viên chủ nhiệmlớp

Là một giáo viên được ban giám hiệu phân công làm chủ nhiệm lớp, tôirất mong muốn học trò của mình là những người con ngoan, người học trò giỏi,tài đức vẹn toàn để sau này lớn lên các em tự tin, năng động, vững bước vào đời,trở thành những người công dân có ích cho xã hội Nên bản thân đã khôngngừng học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp, bạn bè, sách vở để vận dụng vàolớp chủ nhiệm của mình nhằm giúp học sinh phát triển nhân cách đúng đắn, trởthành người công dân t

2 C ơ sở thực tiễn:

Trong xã hội hiện nay, với sự phát triển nhanh của nền kinh tế thị trườnglàm cho đời sống, ý thức của người dân được cải thiện hơn, ai ai cũng từ chỗ “nocơm ấm áo” dần dần tiến tới “ăn ngon mặc đẹp”, chăm lo cho tương lai con cáinhiều hơn; với chính sách mở cửa, giao lưu kinh tế, văn hóa giữa các nước cũngrất đa dạng Điều đó đã tác động ít nhiều đến sự nhận thức, hiểu biết của lứa tuổithanh- thiếu niên Cho nên chúng ta dễ dàng nhận thấy rằng học sinh ngày naythông minh, nhanh nhẹn, sáng tạo và hiểu biết hơn Đúng như ông cha ta đã từng

nói: “Hậu sinh khả uý” Đây là một điều rất đáng mừng vì: “Con hơn cha là nhà

có phúc”.

Thế nhưng bên cạnh những mặt tích cực mà nền kinh tế thị trường manglại, ta không thể không bàn tới mặt trái của nó Những thói hư, tật xấu đã vàđang len lỏi vào lối sống của thế hệ trẻ Nó làm lu mờ lí trí, bôi đen nhân cáchkhiến những người làm công tác giáo dục, các bậc phụ huynh phải băn khoăn, lolắng Qua thực tế, ta nhận thấy đạo đức học sinh đang trên đà đi xuống, đạohiếu, truyền thống “Tôn sư trọng đạo” dường như bị xem nhẹ, quan hệ giữangười với người dần theo kiểu: “Tiền, tiền và tiền” Rồi các tệ nạn xã hội nhưlưu truyền, tiếp xúc văn hóa phẩm đồi trụy, cờ bạc, ma túy …có thể nói là đầyrẫy trước mắt Đau lòng hơn nữa là có những học sinh xem thường, vô lễ, thậmchí chống đối lại thầy cô giáo đang dạy mình ….mà đằng sau đó là một sự baoche dung túng của gia đình Thực trạng này luôn là rào cản, gây khó khăn chonhững người làm công tác chủ nhiệm lớp Bởi vì người giáo viên chủ nhiệm đâuchỉ là quản lí các em mà còn phải dạy dỗ, phải chịu trách nhiệm về mặt học tập,đạo đức của các em Vì thế, Tôi thường tâm sự với các em rằng: Các em lànhững cái cây còn non, còn người giáo viên chủ nhiệm – thay mặt nhà trường(cùng với cha mẹ các em) là người uốn nắn, định hướng cái cây ấy để cây đượclớn lên thẳng thắng, đủ độ cứng cáp, vững chãi, bản lĩnh để chống chọi lại vôvàn thử thách, bão táp của cuộc đời Như C.Mác đã nói: Hoàn cảnh sáng tạo racon người, trong một mức độ nào đó con người lại sáng tạo ra hoàn cảnh Vì thế

người giáo viên chủ nhiểm thay mặt cho hội đồng giáo dục nhà trường gần gũi,quan tâm, chăm sóc các em để kịp thời phát hiện ra những biểu hiện sai lệchtrong sự phát triển tâm sinh lí và nhận thức của các em và có biện pháp ngănchặn kịp thời.

3.Giải pháp và tổ chức thực hiện:

a Phương pháp tìm hiểu đặc điểm tình hình lớp:

Sau khi được ban giám hiệu phân công chủ nhiệm lớp 9c, tôi đã bắt tayngay vào việc đánh giá sơ bộ đặc điểm tình hình lớp để thấy được nhữngthuận lợi và khó khăn bước đầu trong công tác chủ nhiệm của mình Quaquá trình tìm hiểu tôi đã thu được kết quả sau:

a.1 Thuận lợi:

Giáo viên chủ nhiệm luôn nhận được sự chỉ đạo, quan tâm sâu sát của chi

bộ Đảng, của Ban Giám Hiệu, của Công đoàn giáo dục cơ sở cùng sự giúp đơcủa tất cả các ban ngành trong hội đồng sư phạm nhà trường

Đội ngũ các thầy cô giáo bộ môn nhiệt tình, yêu nghề và trách nhiệm cao,chuyên môn vững vàng

Đa số các phụ huynh học sinh đều rất quan tâm đến việc học của các em.Đội ngũ cán sự lớp bao gồm những thành viên có thành tích cao tronghọc tập, khá tích cực, ham hoạt động các phong trào tập thể

a.2 Khó khăn:

Đầu năm học 2013 - 2014 tôi được Ban Giám Hiệu nhà trường phân côngchủ nhiệm lớp 9c Đây là lớp 8c của năm học 2012 – 2013, số học sinh đầu năm

là 27 em, đén giữa học kì I lớp nhận thêm 2 học sinh chuyển về nâng tổng sốhọc sinh lớp lên 29 em (trong đó số học sinh nam là 20 em, có một học sinh ở lạilớp), đa số các em là con nhà nông nghiệp nên thời gan cho việc học và các hoạtđộng tập thể là rất ít Nhiều em còn lười học, kiến thức cơ bản còn chưa vững,

bên cạnh đó còn có những em thường xuyên bỏ giờ, bỏ tiết, ham chơi game, nênảnh hưởng đến kết quả thi đua của lớp.

Theo kết quả của năm học 2012- 2013 thì lớp 9c xếp 10/10 lớp của nhàtrường Trình độ học sinh trong lớp chủ yếu ở mức trung bình và yếu (TS:29em)

- Giỏi: 1 em

- Khá: 3 em

- Trung Bình: 20

- Yếu : 5.( thi lại)

gian cho việc học

Nhiều phụ huynh học sinh phải bươn chải cuộc sống, ít có điều kiện đểquan tâm chăm sóc con cái (Như đi làm xa tận Bình Dương, Thành phố Hồ ChíMinh, Hà Nội vài tháng đến cả năm mới về 1 lần ( gửi con ở nhà ngoại, nội,

dì, cậu, chú, bác, …) nên việc quan tâm sát xao đến các em là khó, nên trong lớpnhiều học sinh có biểu hiện chán học, bỏ học Nhận thấy được những khó khăncủa lớp như thế nên bản thân tôi quyết tâm tìm tòi mọi biện pháp giúp đơ, độngviên các em,để từng bước cải thiện những tư tửơng và việc làm chưa đúng giúpcác em trở thành những con ngoan, trò giỏi

Thứ hai, là người giáo viên chủ nhiệm phải có “chữ tín” với phụ huynh vàhọc sinh, phải khéo léo đối xử sư phạm, mà biểu hiện cụ thể là phải tôn trọng vàyêu mến học sinh

Thứ ba, người giáo viên chủ nhiệm lớp phải là người có chuyên mônvững vàng

Thứ tư là giáo viên chủ nhiệm phải là tấm gương sáng về đạo đức, lốisống cho các em noi theo, phải như ngọn đèn luôn soi đường dẫn lối cho các em

Nói tóm lại, giáo viên chủ nhiệm phải là một công dân gương mẫu có lốisống lành mạnh, biết sống vì mọi người, không chỉ cần có cái “Tài” mà còn phải

có một cái “Tâm” rất lớn Chỉ có như thế ta mới đáp ứng và thực hiện tốt yêucầu mà nhà trường đã tín nhiệm giao phó

b.Giáo viên chủ nhiệm phải là người nắm rõ, nắm vững tình hình lớp chủ nhiệm:

Trong quá trình giáo dục, muốn giáo dục học sinh thì phải hiểu được tâm tưtình cảm nguyện vọng của các em Nhưng làm thế nào để hiểu được những đều ấymột cách đầy đủ? Theo tôi đã làm giáo viên chủ nhiệm lớp thì phải gă mình với lớpchủ nhiệm nghĩa là chúng ta phải tiếp xúc gần gũi trò chuyện tìm hiểu về hoàn cảnh,đặc điểm tâm sinh lí, tính tình, sở thích… của các em Vì vậy trước tiên khi phụtrách một lớp tôi đã tiến hành một số biện pháp cụ thể sau để nắm vững mọi mặtcủa lớp mình chủ nhiệm

b.1 Phương pháp nghiên cứu hồ sơ học sinh:

Nghiên cứu học bạ, lí lịch của học sinh và cha mẹ các em,các sổ sách ghichép của lớp Học bạ của học sinh là hồ sơ ghi tương đối đầy đủ về tình hình họctập, tu dương, khen thưởng, kỉ luật đối với mỗi học sinh Vì vậy khi nghiên cứu học

bạ sẽ cho giáo viên hiểu biết khái quát tình hình học sinh qua những năm trước Lílịch cá nhân cho biết về hoàn cảnh xuất thân, các mối quan hệ trong gia đình và xãhọi của học sinh Nắm được lí lịch sẽ giúp giáo viên lựa chọn được phương pháptác động đến học sinh phù hợp và hiệu quả Bản thân tôi sau khi nghiên cứu học bạ

và lí lịch của học sinh lớp 9c cho kết quả như sau:

Tổng số học sinh lớp:29 em (có 2 học sinh chuyển từ nơi khác về, 1 học sinhlưu ban, 20 học sinh nam)

Thành phần gia đình:

 Con thương binh, liệt sĩ: 0 em

 Con dân tộc ít người: 0 em

 Con mồ côi : 02 em

 Học sinh thiểu năng trí tuệ : 2 em

Học sinh có hoàn cảnh khó khăn về kinh tế:

 Hộ nghèo: 04 em

 Hộ cận nghèo: 05 em

b.2 Sử dụng phương pháp điều tra viết để thu thập thông tin:

Đây là việc làm mà sau khi nhận lớp chủ nhiệm tôi đã bắt tay vào làmngay để hiểu rõ hơn về môi trường sống cũng như các mối quan hệ khác của họcsinh Phương pháp này được ctooi tiến hành qua các bước sau:

Bước 1: Điều tra lí lịch học sinh qua phiếu Sơ yếu lí lịch vào tuần đầu tiên

của năm học mới với các nội dung sau:

SƠ YẾU LÍ LỊCH HỌC SINH

1 Họ và tên học sinh:……….……… Giới tính: ……

2 Ngày… tháng… năm sinh…… Dân tộc:… … Tôn giáo:………

3 - Địa chỉ thường trú: Xóm……… thôn ……… xã ……….huyện ……

- Số điện thoại bàn của gia đình:………

4 - Họ, tên cha: ……….Nghề nghiệp:………Số điện thoại:……

- Họ, tên mẹ: ……….Nghề nghiệp:……….Số điện thoại:………

5 Số anh……… chị……….… em………… trong gia đinh

6 Điều kiện kinh tế gia đình:………

7 - Xếp loại của năm học 2012 - 2013:

- Học lực:……….Hạnh kiểm:………

- Chức vụ đã làm ở năm học 2012 - 2013:………

8 Năng khiếu:……… Sở thích:……….…

9 Các bạn thân hiện nay:…………

10 Chỉ tiêu phấn đấu của em trong năm học này:

Học lực:……… Hạnh kiểm:………

11 Em có ý kiến, đề nghị gì với GVCN và nhà trường

Bước 2: Để kiểm tra độ chính xác của các thông tin mà tôi thu thập đượcqua phiếu điều tra tôi cố gắng tìm hiểu thông qua nhiều kênh khác nhau như từbạn bè, người quen, chính quyền địa phương, đến thăm gia đình một số học sinh

… Từ đó tôi có những hình thức, những biện pháp giáo dục linh hoạt phù hợpvới từng em bởi giáo dục không phải là một công thức chung có sẵn Bên cạnh

đó tôi còn trò chuyện với giáo viên chủ nhiệm của năm trước, liên hệ các giáoviên bộ môn trong lớp cũng như giáo viên làm công tác Tổng phụ trách đội để

có thêm những thông tin chính xác về các em

Bước 3: Vào kì họp phụ huynh học sinh đầu năm, tôi đã lấy số điện thoạicủa toàn thể phụ huynh trong lớp Tôi cung cấp số điện thoại của bản thân, củanhà trường đến phụ huynh học sinh nhằm giữ mối liên lạc chặt chẽ giữa giáoviên chủ nhiệm lớp và phụ huynh học sinh liên hệ với gia đình học sinh quađiện thoại, sổ liên lạc Bằng các hình thức liên hệ tôi nắm được những diễn biến

về đạo đức, về học tập của các em từ đó có thể đánh giá hiệu quả những tácđộng sư phạm đồng thời điều chỉnh phương pháp giáo dục

b.3 Phương pháp quan sát, phỏng vấn và nghiên cứu sản phẩm hoạt động sư phạm:

Nghiên cứu sổ sách và hồ sơ của lớp giúp giáo viên biết được tình hìnhkhái quát của một lớp Tuy nhiên nếu dựa hoàn toàn vào sổ sách ghi chepsex dẫnđến cách nhìn nhận quan liêu Bởi vậy tôi đã kiểm tra lại những thông tin thuthập được qua hồ sơ bằng việc quan sát hằng ngày các hoạt động tập thể, laođộng, vui chơi, giải trí, thái độ, hành vi của học sinh trong và ngoài lớp.Vì thế

mà tôi đã nắm vững và hiểu rõ tình hình của học sinh lớp mình

c Tiến hành làm sổ chủ nhiệmvà ghi nhật kí của lớp:

Để hiểu học sinh đúng bản chất vốn có của các em, thì với tôi đã xây dựngcho mình một cuốn nhật kí giáo viên chủ nhiệm Nhật kí giáo viên chủ nhiệm khácvới sổ chủ nhiệm Trong cuốn nhật kí giáo viên chủ nhiệm tôi dùng để ghi từng họcsinh, ưu nhược điểm, tính cách, sự tiến bộ, suy nghĩ, tình cảm của mình đối vớitừng em, những kỉ niệm, những hiện tượng của học sinh Qua cuốn nhật kí giúp tôi

có tư liệu về từng em học sinh một cách hệ thống, hiểu được sự phát triển tâm sinh lí của từng em

-Bên cạnh làm nhật kí chủ nhiệm, tôi tiến hành làm Sổ chủ nhiệm Nó ghi lạikết quả học tập của học sinh ở năm trước và những diễn biến trong lớp trong suốtmột năm học mới Vì vậy khi làm sổ chủ nhiệm tôi thật thận trọng, tôi ghi đầy đủcác chi tiết theo mẫu: Trong đó tôi chú ý nhất là:

- Sơ đồ chỗ ngồi

- Danh sách cán bộ lớp

- Tên giáo viên bộ môn (Địa chỉ – số điện thoại)

- Nội quy trường lớp

- Theo dõi kết quả thi đua

- Theo dõi học sinh cá biệt

- Theo dõi mọi mặt từng học sinh theo định kỳ

- Kiểm diện phụ huynh đi họp

- Danh sách hội cha mẹ học sinh

d Ổn định nề nếp, xây dựng lớp tự quản tích cực:

Ở lứa tuổi THCS, lứa tuổi đang tập làm người lớn nên các em đã có thểphát huy khả năng tự quản, phát huy trách nhiệm của bản thân, trong mọi côngviệc trên tinh thần dân chủ Vì thế, tôi luôn tôn trọng tin tưởng và giáo dục chocác em ý thức tự giác, tích cực phê bình và tự phê bình Kích thích tính tự trọng

và tình đoàn kết, giúp đơ lẫn nhau cùng tiến bộ ở mỗi học sinh

Để xây dựng một tập thể tự quản tốt, muốn ổn định nề nếp học tập thì cần

có đội ngũ cán bộ, cán sự lớp năng động sáng tạo, trách nhiệm Vì lẽ đó bầu ban