Những biện pháp để tạo tình huống có vấn đề nhằm gây hứng thú cho học sinh khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ trong Địa lí 9” 6 2.4.. Để thực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện
Trang 1MỤC LỤC
2.2 Thực trạng tạo tình huống có vấn đề khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ
trong Địa lí 9 hiện nay
5
2.3 Những biện pháp để tạo tình huống có vấn đề nhằm gây hứng thú
cho học sinh khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ trong Địa lí 9”
6
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường
15
Trang 21 MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực” Để thực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, theo tôi người giáo viên cần có nhận thức đúng về bản chất của đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực người học và một số biện pháp đổi mới phương pháp dạy học theo hướng này
Mục đích quan trọng của người giáo viên đó chính là phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin…), trên cơ sở
đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của tư duy Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên, theo tôi hiện nay tại các trường phổ thông người giáo viên đang gặp không ít khó khăn trong quá trình vận dụng đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả tiết dạy đó là chưa tạo được sự hứng thú tham gia học tập của người học
Các nhà tâm lí học nghiên cứu và chỉ ra rằng hứng thú có một vai trò quan trọng trong quá trình hoạt động của con người Nó là động cơ thúc đẩy con người tham gia tích cực vào hoạt động đó Khi được làm việc phù hợp với hứng thú dù phải khó khăn con người cũng vẫn cảm thấy thoải mái và đạt được hiệu quả cao Trong hoạt động học tập, hứng thú có vai trò hết sức quan trọng, thực
tế cho thấy hứng thú đối với các bộ môn của học sinh tỉ lệ thuận với kết quả học tập của các em Vì vậy quá trình dạy và học tích cực đòi hỏi sự biến đổi không ngừng cả tư duy lẫn hành động của người dạy và người học Trong quá trình đó không thể thiếu niềm đam mê khoa học
Địa lí là một môn khoa học có ý nghĩa quan trọng và không thể thiếu trong quá trình học tập, rèn luyện, hình thành nền tảng tri thức của học sinh Việc học tập và nghiên cứu môn Địa lí sẽ giúp học sinh có những kiến thức cơ bản về tự nhiên và kinh tế xã hội của các châu lục, khu vực trên thế giới và Việt Nam, từ đó học sinh có thể vận dụng những kiến thức đã học vào thực tiễn cuộc sống lao động, sản xuất
Để đạt được mục tiêu trên, đòi hỏi người giáo viên và học sinh phải nỗ lực hết mình mới đạt được kết quả như mong muốn Mỗi một người giáo viên ngoài kiến thức bộ môn, kĩ năng sư phạm thì bản thân cần phải biết khơi dậy ở người học ý thức tự giác, tích cực hứng thú và say mê trong học tập Có như vậy mới phát huy vai trò chủ động của người học và nhằm thực hiện triệt để tinh thần đổi
Trang 3mới phương pháp dạy học phổ thông làm cho mỗi tiết học sinh động hơn, thực
tế hơn và cuốn hút hơn
Phương pháp dạy học dựa trên giải quyết vấn đề là phương pháp dạy học mới, trong đó giáo viên đặt ra trước học sinh một (hay hệ thống) vấn đề nhận thức, chuyển học sinh vào tình huống có vấn đề, sau đó giáo viên phối hợp cùng học sinh (hoặc hướng dẫn, điều khiển học sinh) giải quyết vấn đề, đi đến những kết luận cần thiết của nội dung học tập Đây là phương pháp được xem xét nhiều
về mặt tính chất hoạt động của học sinh và của giáo viên
Để dạy được phương pháp giải quyết vấn đề thành công, tạo được hứng thú cho học sinh, đòi hỏi người giáo viên phải biết tạo được tình huống có vấn
đề hay, hấp dẫn
Xuất phát từ thực tế và những cơ sở trên, đồng thời nhằm vận dụng tốt hơn nữa tình huống có vần đề vào dạy học Địa lí 9 nói chung và phần vùng lãnh thổ nói riêng, giúp học sinh có hứng thú và yêu thích môn học Địa lí 9, nên tôi
đã chọn đề tài: “Kinh nghiệm tạo tình huống có vấn đề nhằm gây hứng thú cho học sinh khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ trong Địa lí 9” để làm sáng kiến
kinh nghiệm năm học 2015 - 2016 của mình Mặt khác giúp bản thân có cơ hội tìm hiểu sâu sắc, kĩ lưỡng hơn về phương pháp dạy học giải quyết vấn đề đặc biệt là cách tạo tình huống có vấn đề, từ đó vận dụng có hiệu quả vào công tác giảng dạy sau này, hơn nữa các đồng nghiệp cũng có thể xem đây là tài liệu tham khảo để vận dụng cách tạo tình huống có vấn đề trong dạy học của mình
1.2 Mục đích nghiên cứu
Xác định được cách tạo tình huống có vấn đề hay và hấp dẫn, có hiệu quả
khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ trong Địa lí 9, nhằm đáp ứng yêu cầu của đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng dạy học bộ môn, khắc phục tình trạng học sinh không thích học Địa lí hiện nay
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng chủ yếu mà đề tài này nghiên cứu là cách tạo tình huống có vấn
đề, khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ trong dạy học Địa lí 9
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn, bao gồm: Phương pháp quan sát; Phương pháp trao đổi, phỏng vấn giáo viên bộ môn; Phương pháp điều tra; Phương pháp thực nghiệm sư phạm
- Phương pháp phân tích, xử lý tài liệu
- Phương pháp thống kê toán học
Trang 42 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1 Cơ sở lí luận:
a Một số khái niệm có liên quan:
- Vấn đề: Là bài làm, mà cách thức hoàn thành hay kết quả của nó chưa
được học sinh biết trước, nhưng học sinh đã nắm được những kiến thức và kĩ năng xuất phát, để từ đó thực hiện sự tìm tòi kết quả hay cách thức hoàn thành bài làm Nói cách khác, đó là câu hỏi mà học sinh chưa biết câu trả lời, nhưng có thể bắt tay vào tìm kiếm lời giải đáp (M.A Đanilôp và M.N Xcatkin (1980), Lí luận dạy học ở trường phổ thông, NXB Giáo dục)
- Tình huống có vấn đề: Là một trạng thái tâm lí, trong đó học sinh tiếp
nhận mâu thuẫn khách quan (một khó khăn gặp phải trên bước đường nhận thức) như là mâu thuẫn chủ quan (mâu thuẫn nội tại của bản thân), bị day dứt
bởi chính mâu thuẫn đó và có ham muốn giải quyết.
- Hứng thú học tập: Là thái độ yêu thích đặc biệt của học sinh đối với
việc học, được thể hiện qua nhiều mức độ như: sự chú ý, tập trung, sự ham thích
và cao nhất là niềm đam mê đối với một đối tượng trong quá trình học
b Mối quan hệ của vấn đề, tình huống có vấn đề và câu hỏi nêu vấn đề.
Trong môn Địa lí 9 có rất nhiều vấn đề, có cả vấn đề đơn giản và vấn đề phức tạp Từ chỗ tìm được vấn đề đến chỗ xây dựng được tình huống có vấn đề
là một yêu cầu cao về nghệ thuật sư phạm đòi hỏi giáo viên phải nắm chắc được các kiến thức và kĩ năng Địa lí, am tường tâm lý học sinh, biết được năng lực và trình độ học sinh mới có thể biến vấn đề thành tình huống có vấn đề
Câu hỏi nêu vấn đề là phương tiện quan trọng để người giáo viên đưa vấn
đề vào tình huống có vấn đề
Như vậy, vấn đề có sẵn trong đơn vị bài học còn tình huống có vấn đề, câu hỏi có vấn đề là sản phẩm của nghệ thuật sư phạm của mỗi giáo viên
c Tác dụng của việc tạo tình huống có vấn đề trong dạy học:
Góp phần tích cực vào việc rèn luyện tư duy phê phán, tư duy sáng tạo cho học sinh Trên cơ sở sử dụng vốn kiến thức và kinh nghiệm đã có, học sinh
sẽ xem xét, đánh giá, thấy được vấn đề cần giải quyết
Trong khi phát hiện và giải quyết vấn đề, học sinh sẽ huy động được tri thức và khả năng cá nhân, khả năng hợp tác, trao đổi, thảo luận với bạn bè để tìm ra cách giải quyết vấn đề tốt nhất
Thông qua việc giải quyết vấn đề, học sinh được lĩnh hội tri thức, kĩ năng
và phương pháp nhận thực Bởi giải quyết vấn đề không chỉ thuộc phạm trù phương pháp mà đã trở thành một mục đích dạy học, được cụ thể hóa thành một mục tiêu là phát triển năng lực giải quyết vấn đề, một năng lực có vị trí hàng đầu
để con người thích ứng được với sự phát triển của xã hội
Tạo được hứng thú học tập cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng dạy học
Trang 52.2 Thực trạng tạo tình huống có vấn đề khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ trong Địa lí 9 hiện nay.
2.2.1 Thực trạng chung:
Đa số giáo viên tạo tình huống có vấn đề khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ-Địa Lí 9 còn chưa có chiều sâu, đạt hiệu quả chưa cao, do một số hạn chế sau:
+ Tốn nhiều thời gian
+ Trình độ học sinh, giáo viên
+ Điều kiện phòng học chưa đảm bảo
2.2.2 Thực trạng tạo tình huống có vấn đề khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ trong Địa lí 9 ở trường THCS Định Thành:
Năm học 2014- 2015, với cương vị là tổ trưởng chuyên môn tôi đã tiến hành khảo sát dự giờ được 12 tiết dạy học Địa lí của giáo viên trong trường, bản thân đã rất quan tâm đến những tình huống có vấn đề của các giáo viên đặt ra
* Kết quả cụ thể như sau:
Tổng số
giờ dự
Tạo tình huống có vấn
đề trong dạy học
Không tạo tình huống có vấn đề trong dạy học
Ghi chú
* Nguyên nhân của thực trạng trên:
Để tạo được tình huống có vấn đề đòi hỏi giáo viên phải đầu tư nhiều thời gian và công sức, phải có năng lực sư phạm tốt mới suy nghĩ để tạo ra được nhiều tình huống có vấn đề và hướng dẫn tìm tòi để phát hiện và giải quyết vấn đề
Việc tổ chức dạy học theo tình huống có vấn đề đòi hỏi phải có nhiều thời gian hơn so với các phương pháp thông thường Hơn nữa, theo Lecne: "Chỉ có một số tri thức và phương pháp hoạt động nhất định, được lựa chọn khéo léo và
có cơ sở mới trở thành đối tượng của dạy học nêu vấn đề"
Việc bố trí giáo viên giảng dạy bậc trung học cơ sở chưa chuyên môn, một môn dạy nhất định, một giáo viên phải đảm nhiệm đến hai, ba môn nên việc đầu tư giảng dạy còn gặp rất nhiều hạn chế
Do tình hình thực tế của trường nên một số giáo viên chỉ tập huấn chương trình thay sách giáo khoa môn này mà phải dạy môn khác không được tập huấn mới dẫn đến việc giảng dạy chưa đạt hiệu quả cao
Do một số giáo viên chưa chịu khó đầu tư, nghiên cứu, tìm ra được những tình huống có vấn đề trong mỗi bài học
Do trình độ của giáo viên còn hạn chế, chưa hiểu rõ được cách giải quyết tình huống có vấn đề nên ngại sử dụng, đa số giáo viên chỉ sử dụng phương pháp đàm thoại, giáo viên hỏi, học sinh trả lời
Trước thực trạng trên đòi hỏi bản thân tôi phải có những biện pháp giúp
giáo viên tạo được tình huống có vấn đề trong dạy học Địa lí nói chung và khi
Trang 6dạy kiểu bài vùng lãnh thổ trong Địa lí 9 nói riêng đạt kết quả cao, tạo được hứng thú học tập cho học sinh
2.3 Những biện pháp để tạo tình huống có vấn đề nhằm gây hứng thú cho học sinh khi dạy kiểu bài vùng lãnh thổ trong Địa lí 9
2.3.1 Các bước để tạo tình huống có vấn đề:
* Bước 1: Tìm vấn đề cần giải quyết
Giáo viên nghiên cứu nội dung bài học, chuẩn kiến thức kĩ năng và tài liệu tham khảo để tìm ra vấn đề cần giải quyết
Ví dụ: Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên (mục II- bài 23- Địa Lí 9)
Phần những khó khăn: vấn đề cần giải quyết là những thiên tai hay xảy ra đối với vùng Bắc Trung Bộ trong đó có gió nóng Tây Nam
* Bước 2: Tạo và đưa học sinh vào tình huống có vấn đề:
Đây là bước khó hơn bước 1, buộc giáo viên phải có vốn kiến thức phong phú và sâu sắc để tạo và đưa học sinh vào tình huống có vấn đề
Câu hỏi trong tình huống có vấn đề không phải là những câu hỏi thông thường như trong đàm thoại, mà phải là câu hỏi có vấn đề Nghĩa là câu hỏi phải chứa đựng những nội dung sau:
+ Một mâu thuẫn giữa kiến thức cũ và kiến thức mới, giữa cái đã biết và cái chưa biết cần phải khám phá, giữa vốn kiến thức khoa học đã có và vốn kiến thức thực tiễn đa dạng
Ví dụ 1: Thông thường các loại gió có nguồn gốc đại dương, khi thổi vào đất
liền gây ra thời tiết nóng, ẩm, mưa nhiều Thế nhưng tại sao gió Tây Nam thổi qua vịnh Bengan khi vào Trung Bộ Việt Nam (đặc biệt là vùng Bắc Trung Bộ)
lại gây ra thời tiết nóng, khô? (Địa lí 9)
Ví dụ 2: Thường những nơi ở gần biển thì khí hậu điều hòa có mưa nhiều.
Nhưng tại sao Phan Rang ở gần biển lượng mưa rất ít? (mục II: Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên- bài 25: vùng Duyên hải Nam Trung Bộ)
+ Một sự lựa chọn
Ví dụ : Kiên Giang là tỉnh đứng đầu cả nước về sản lượng khai thác hải sản là do
có nhiều tàu đánh cá nhất, do nằm gần các Ngư trường giàu có nhất, do có khí hậu thuận lợi để khai thác quanh năm, do tất cả các nguyên nhân trội, trong số
đó, nguyên nhân nào chủ yếu, bao trùm? (Mục 1: Nông nghiệp - bài 36: Vùng Đồng bằng sông Cửu Long- Địa lí 9)
+ Một nghịch lí, một sự kiện bất ngờ, một điều gì không bình thường so với cách hiểu cũ của học sinh và đôi khi ban đầu thoạt nghe, tưởng chừng như
vô lí làm học sinh ngạc nhiên
Ví dụ 1: Các em đã biết được thiên tai gây ra nhiều hậu quả xấu cho con người,
nhưng tại sao ở Duyên hải miền Trung lại chủ trương “Sống chung với thiên tai”
(Mục II- Bài 23: Vùng Bắc Trung bộ và bài 25: Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ-Địa lí 9).
Ví dụ 2: Học sinh đã biết thiên tai (đặc biệt lũ lụt) gây ra nhiều hậu quả xấu cho
con người, nhưng tại sao ở Đồng bằng Sông Cửu Long phải “Sống chung với lũ” (Mục II- Bài 35: Vùng Đồng bằng sông Cửu Long- Địa lí 9).
Trang 7Đặt và tạo tình huống có vấn đề có thể bằng cách dùng lời nói, suy luận lô gíc, mô tả, kể chuyện, đọc một đoạn trích, dùng bản đồ, sơ đồ, hình vẽ, tranh ảnh, bằng hình Video
2.3.1 Những nội dung kiến thức trong môn Địa lí 9, đặc biệt phần vùng lãnh thổ có khả năng sử dụng tình huống vấn đề
Bài Nội dung Tình huống có vấn đề cần giải quyết
Bài 2: Dân số
và gia tăng
dân số
II Gia tăng dân số Vì sao tỉ lệ gia tăng tự nhiên của dân
số giảm nhưng dân số vẫn tăng nhanh
III Cơ cấu dân số
Ở Việt Nam hiện nay đang bước vào giai đoạn có cơ cấu “dân số vàng”, nhưng vì sao nền kinh tế vẫn chưa phát triển
Giáo viên giải thích cơ cấu “dân số vàng”: tức là số người trong độ tuổi lao động cao hơn số người phụ thuộc, chỉ
có thể kéo dài tối đa là 40 năm Cơ cấu
“dân số vàng” đồng nghĩa với sự tập trung của một lực lượng lao động trẻ hùng hậu chưa từng có Về lý thuyết, một khi lực lượng này được tận dụng tối
đa trí tuệ, sức lao động, sẽ tạo ra khối lượng của cải vật chất khổng lồ, tạo ra giá trị tích luỹ lớn cho tương lai, đảm bảo an sinh xã hội khi đất nước bước vào giai đoạn dân số già Việt Nam hiện đang trong giai đoạn “cơ cấu dân số vàng” Hàn Quốc, Nhật Bản có cuộc bứt phá thần kỳ về kinh tế, trong đó có yếu
tố cơ cấu dân số vàng - thuận lợi do lực lượng lao động đem lại
Bài 3: Phân bố
dân cư và các
loại hình quần
cư
I Mật độ dân số và phân bố dân cư
Miền núi và trung du là nơi đất rộng (chiếm tới ¾ diện tích), tài nguyên phong phú, nhưng vì sao dân cư lại thưa thớt Ngược lại ở đồng bằng là nơi đất chật, ít tài nguyên nhưng vì sao dân cư lại tập trung đông đúc
III Đô thị hóa Nhìn vào bảng 3.1 sách giáo khoa trang
13 ta thấy: Ở nước ta số dân thành thị và
tỉ lệ dân thành thị tăng, quy mô đô thị được mở rộng nhưng vì sao trình độ đô thị hóa vẫn còn thấp
Bài 4: Lao
động và việc
II Vấn đề việc làm Câu 1: Tỉ lệ thất và thiếu việc làm ở
nước ta rất cao, nhưng tại sao ở các khu
Trang 8làm, chất
lượng cuộc
sống
vực cơ sở kinh doanh, khu dự án công nghệ cao lại thiếu lao động
Câu 2: Mỗi năm nước ta đều xuất khẩu rất nhiều lao động sang nước ngoài làm
ăn, nhưng vì sao tỉ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm hàng năm vẫn rất cao
Bài 8: Sự phát
triển và phân
nghiệp
I.1.Cây lương thực Việt nam là một trong những trung tâm
xuất hiện sớm nghề trồng lúa nước ở Đông nam Á, và là nước xuất khẩu gạo đứng thứ 2, thứ 3 thế giới, nhưng tại sao hàng năm nước ta vẫn phải nhập khẩu gạo
II.1 Chăn nuôi trâu,bò
Thường những nơi có đồng cỏ nhiều, diện tích rộng như vùng nông thôn, trung du miền núi thì phát triển nghề chăn nuôi bò, đặc biệt là bò sữa Nhưng tại sao hiện nay bò sữa đang được phát triển mạnh ở ven các thành phố lớn Bài 12: Sự
phát triển và
phân bố công
nghiệp
Dầu thô là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của nước ta hiện nay, nhưng vì sao hàng năm nước ta vẫn phải nhập khẩu xăng dầu cho đất nước
PHẦN VÙNG LÃNH THỔ
Bài 18 Vùng
Trung Du và
miền núi Bắc
Bộ (tiếp theo)
IV Tình hình phát triển kinh tế
1) Công nghiệp
Những nơi có nguồn khoáng sản phong phú là điều kiện thuận lợi để phát triển các trung tâm công nghiệp Vậy tại sao nhìn vào lược đồ kinh tế vùng Trung Du
và miền núi Bắc Bộ so sánh với lược đồ
tự nhiên của vùng ta thấy khoáng sản đa dạng, phong phú nhưng sự tập trung các trung tâm công nghiệp còn ít, nhất là các trung tâm lớn
Bài 20 Vùng
Đồng bằng
Sông Hồng
III Đặc điểm dân cư,
xã hội
Ở đồng bằng Sông Hồng dân số đông, tăng nhanh và bên cạnh đó các chỉ tiêu
về kinh tế cũng tăng Vậy tại sao ở đây lại phải đặt ra vấn đề hạn chế sự phát triển dân số?
Bài 21 Vùng
Vùng đồng
bằng Sông
IV Tình hình phát triển kinh tế
2 Nông nghiệp:
Quan sát bảng 21.1 so sánh năng suất lúa của Đồng bằng Sông Hồng với Đồng bằng Sông Cửu Long và cả nước
Trang 9Hồng (tiếp
theo)
thời kỳ 1996 – 2002 ta thấy năng suất lúa của vùng Đồng bằng Sông Hồng luôn luôn đứng đầu nhưng trên thực tế bình quân lương thực đầu người của Đồng bằng Sông Hồng luôn thấp hơn Đồng bằng Sông Cửu Long và cả nước Vậy tại sao lại có nghịch lí trên?
Bài 23: Vùng
Bắc Trung Bộ
II Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
Các em đã biết được thiên tai gây ra nhiều hậu quả xấu cho con người, nhưng tại sao ở Duyên hải miền Trung lại chủ trương “Sống chung với thiên tai”
Thông thường các loại gió có nguồn gốc đại dương, khi thổi vào đất liền gây ra thời tiết nóng, ẩm, mưa nhiều Thế nhưng tại sao gió Tây Nam thổi qua vịnh Bengan khi vào Trung Bộ Việt Nam (đặc biệt là vùng Bắc Trung Bộ) lại gây ra thời tiết nóng, khô?
III Đặc điểm dân cư – xã hội
Vùng Bắc Trung Bộ có khá nhiều tài nguyên, khoáng sản, lâm sản, thuỷ sản
… Vậy tại sao đời sống dân cư – xã hội của vùng còn nhiều khó khăn?
(2) Bài 24 Vùng
Bắc Trung Bộ
(tiếp theo)
IV Tình hình phát triển kinh tế:
1) Nông nghiệp
Phát triển nông nghiệp dựa vào đồng bằng, lâm nghiệp dựa vào đồi núi và ngư nghiệp dựa vào biển Vậy tại sao khác với các tỉnh ở các vùng khác Tất
cả các tỉnh của vùng đều đặt ra vấn đề hình thành cơ cấu nông – lâm – ngư kết hợp
(3) Bài 25 Vùng
Duyên Hải
Nam Trung Bộ
II: Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
Thường những nơi ở gần biển thì khí hậu điều hòa có mưa nhiều Nhưng tại sao Phan Rang ở gần biển lượng mưa rất ít?
III Đặc điểm dân cư
xã hội
Tương tự như (2)
Bài 26 Vùng
duyên hải
Nam Trung Bộ
(Tiếp theo)
IV Tình hình phát triển kinh tế:
1) Nông nghiệp
Tương tự như (3) Thường những nơi ở gần biển thì có điều kiện để phát triển nghề làm muối Nhưng tại sao ở nước ta nghề làm muối chỉ phát triển mạnh ở Sa Huỳnh và Cà
Trang 10Bài 29 Vùng
Tây Nguyên
(Tiếp theo)
IV Tình hình phát triển kinh tế
1 Nông nghiệp
- Cũng là khu vực miền núi rất thuận lợi
để phát triển cây công nghiệp lâu năm
ở Trung Du và miền núi Bắc Bộ chủ yếu chỉ phát triển cây chè Quan sát lược đồ kinh tế vùng Tây Nguyên ta lại thấy ở đây phát triên mạnh cả cây chè, cao su, cà phê Tại sao lại như vậy? Bài 33 Vùng
Đông Nam Bộ
(Tiếp theo)
3 Dịch vụ - Nhìn vào số liệu diện tích của Đông
Nam Bộ, ta thấy đây là vùng có diện tích thuộc loại nhỏ so với các vùng khác (23550km2), dân số trung bình Vậy tại sao đây là vùng dẫn đầu cả nước về: Hoạt động xuất - nhập khẩu, giá trị sản lượng công nghiệp, vốn đầu tư của nước ngoài?
Bài 35 Vùng
Đồng Bằng
sông Cửu
Long
II Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên
- Lũ để lại những hậu quả rất nặng nề đối với con người, nhưng ở Đồng Bằng sông Cưủ Long lại có chủ trương “ Sống chung với lũ” Tại sao lại như vậy?
Từ bảng thống kê trên ta thấy, khả năng để tạo tình huống có vấn đề trong dạy học Địa lí 9 đặc biệt là kiểu vùng lãnh thổ là rất thuận lợi, nhưng quan trọng
là phương pháp, cách thức sử dụng như thế nào để đạt kết quả cao, tạo được hứng thú học tập cho học sinh
2.3.3 Phương pháp sử dụng trên lớp:
Trong dạy học nói chung tình huống có vấn đề có thể được tạo ra vào lúc bắt đầu bài mới, bắt đầu một mục của bài, hay lúc đề cập đến một nội dung cụ thể của bài, một khái niệm, một mối liên hệ nhân quả…
Tuy nhiên trong dạy học Địa lí 9, tình huống có vấn đề thường được sử dụng trong 3 trường hợp :
+ Sử dụng cho cả bài học
+ Sử dụng cho một mục của bài học
+ Sử dụng cho một đơn vị kến thức của bài học
Trong quá trình dạy học 7 vùng lãnh thổ Việt Nam - Địa lí 9, tình huống
có vấn đề chỉ thuận lợi trong hai trường hợp :
+ Sử dụng cho một mục của bài học
+ Sử dụng cho một đơn vị kiến thức của bài học
a) Sử dụng tình huống có vấn đề cho một mục của bài học:
Có nghĩa là tình huống có vấn đề xây dựng trước khi đi vào tìm hiểu nội dung một mục của bài học Tình huống này xuyên suốt nội dung cả một mục của bài Khi tìm hiểu xong nội dung của mục thì đồng thời tình huống có vấn đề cũng được giải quyết